« Ongewone gladiatoren », Hermeneus, 91, 1, 2019, p. 8‑15.

In de ogen van antieke auteurs, die haast steeds tot de gegoede elite behoorden of voor mensen van hogere sociale klassen schreven, waren gladiatoren vreemde buitenbeentjes. Of je nu ging kijken naar een man in lendendoek met een helm die op een vis geleek (de murmillo), naar een ‘nettenman’ als krachtpatser zonder helm (de retiarius) of naar een Thracisch type met een klein rechthoekig schild (deThraex) – je werd steeds weer geconfronteerd met ‘foute’ uitrustingen van ongewone, onevenwichtige en barbaarse pluimage. Mentaliteitshistorici vergeleken de gevechten van halfnaakte primitieven of overbewapende kolossen met hanengevechten. Sociologisch gezien was zo’n treffen in het amfitheater een voorbeeld van ‘de omgekeerde wereld’, die outcasts of barbaren naar de stedelijke cultuur, ja zelfs naar het hart van de stad bracht. In die zin fungeerden gladiato- renspelen als een soort identiteitsbevestiging: ‘wij tegenover de anderen’.

In deze bijdrage ga ik op zoek naar gladiatoren die zo mogelijk nog meer aan de rand stonden. Onderscheidden de Romeinen binnen deze groep van vechters nog ‘speciale gevallen’, die door hun excentrieke karakter nog meer in de smaak vielen bij het publiek?