معناشناسی «کلمه« در قرآن کریم با تأکید بر روابط همنشیني و جانشیني

مفهوم "کلمه" یکي از مفاهيم مهم و در عين حال پيچيده اي است که از دیرباز مورد توجه مکاتب بشري و الهي بوده است. »کلمه« در قرآن کریم نيز جایگاهي ویژه دارد و تکرار این واژه، نماد اهميت آن است. معناشناسی واژه های قرآنی، از روشهای نوین پژوهش در قرآن کریم است و از این رو در نوشتار حاضر با استفاده از برخی روشهای نوین معناشناختی، مفهوم»کلمه« تبيين و مؤلفه های معنایی آن از قرآن کریم اسهتررا شده است. در این  روش از طریق رویکرد همزماني، چهل و شش مورد مربوط به »کلمه « مورد مطالعه قرار گرفت. با تحليل کاربردها و از طریق استررا مفاهيم همنشين و جانشين، مشخص شد که مفهوم »قول« به هستۀ معنایي کلمه نزدیکتر است و از این رو ميتواند جانشین »کلمه« محسوب شود. همچنين مشخص شد که بالغ بر نيمي از آیات اختصاص یافته به »کلمه« در قرآن، دربارۀ خداوند به کار رفته و بيانگر »امر « اوست که از اراده اش نشعت می گيرد و برشي از آن اوامر، به سنّتهای الهي باز ميگردد. در یک آیه نيز »کلمه«، به کافران نسبت داده شده است و بيانگر عقيدۀ آنهاست که عملي را در پي دارد؛ بهدین ترتيهب »کلمه« در قرآن کریم، قولي است که هم به خداوند متعال وهم به انسان نسبت داده شده است. در بقيۀ آیات نيز، »کلمه« بدون انتساب به کسي، با صفات و ویژگي هاي مثبت و منفی متفاوتي همنشين شده است که بر اقوال اعتقادي توحيدي و غير توحيدي مختلفی دلالت دارد.