Geohemijsko ispitivanje sedimenta iz arheološkog nalazišta Vinča (Beograd, Srbija)

U okviru ovog istraživanja analizirano je deset uzoraka sedimenata iz arheološkog nalazišta Belo brdo iz Vinče, sa ciljem da se na osnovu geohemijskih ispitivanja dođe do novih saznanja o interakciji čovek/životna sredina tokom srednjeg i mlađeg neolita, kao i da se pouzdanije rekonstruišu uslovi u životnoj sredini i klimatske fluktuacije. Uzorci V1-V4 su uzeti iz geološkog dela, dok su uzorci označeni sa V6-V10 uzeti iz arheoloških (kulturnih) slojeva. Uzorak V5 je na gra- nici između arheološkog i geološkog dela i on potiče iz takozvanog
“humusnog sloja” (paleozemljište). Rastvorna organska supstanca je izolovana ekstrakcijom po Soxhletu, a potom je razdvojena hromatografijom na koloni na četiri frakcije različite polarnosti. Zasićeni ugljovodonici analizirani su gasnohromatografsko-masenospektrometrijskom tehnikom. Pored navedenog, urađena je granulometrijska analiza i određen je kvalitativni sastav mineralnog dela sedimenata rendgenskom difraktometrijskom analizom (XRD). Ispitivani sedimenti su sličnog granulometrijskog sastava i mogu se okarakterisati kao slabo vezani peskoviti alevriti. Donji, geološki slojevi, ispitivanog profila su izgrađeni od kvarca, feldspata, kalcita, dok su minerali glina predstavljeni hloritom. Prisustvo hlorita u sedimentima Dunava je potvrđeno ranijim ispitivanjima i ukazuje na pretežno metamorfno poreklo materijala. Uzorci iz arheoloških slojeva su takođe izgrađeni od kvarca, feldspata i kalcita, ali je ilit dominantan mineral glina. Ilit je čest sastojak zemljišta i sedimenata i u ovom slučaju može da ukaže na drugačije poreklo sedimenata.
Raspodela i relativna obilnost n-alkana i diterpana ukazuju da je organska supstanca ispitivanih sedimenata mešovitog porekla. U geološkim slojevima, posebno u uzorcima V1-V3 pretežno su bile zastupljene drvenaste biljke, da bi se vremenom njihova obilnost smanjivala, na račun sve veće obilnosti trava, koje su bile dominantno zastupljene u humusnom sloj. Paleoklimatski parametri ukazuju da je u vreme stvaranja sedimenata V1-V3 klima bila vlažna i topla, a potom je došlo do promene ka suvoj i toplijoj klimi, što je uslovilo zasušivanje močvare i formiranje humusnog sloja.