Dienstverlening openbare bibliotheken aan het voortgezet onderwijs
Authors/Creators
Description
Bibliotheken leveren een belangrijke bijdrage aan leesbevordering en mediawijsheid. Dit doen ze onder andere in samenwerking met scholen in het voortgezet onderwijs. Dit gebeurt in landelijke programma’s zoals de Bibliotheek op school, maar ook in eigen ontwikkelde programma’s en initiatieven.
In deze rapportage worden de belangrijkste bevindingen van de BOP-enquête ‘Samenwerking voortgezet onderwijs, 2016-2017’ gepresenteerd. In totaal hebben 133 (basis)bibliotheken deelgenomen aan dit onderzoek. Van deze bibliotheken werkt 85% samen met het voortgezet onderwijs, in totaal wordt met 593 scholen samengewerkt. Op het gebied van leesbevordering wordt met 466 scholen samen gewerkt (79% van alle scholen waarmee wordt samengewerkt), in het kader van informatievaardigheden met 167 scholen (28%) en rondom mediawijsheid met 126 scholen (21%).
Van de bibliotheken die samenwerken met het voortgezet onderwijs, biedt 93% activiteiten aan op het gebied van leesbevordering en 62% activiteiten op het gebied van informatievaardigheden en/of mediawijsheid. Het aanbod is met name gericht op de leerlingen en de scholen, bijvoorbeeld in de vorm van leesbevorderingsprogramma’s, advies over het gebruik van boeken bij diverse vakken, een plan informatievaardigheden/mediaplan, het bijwonen van sectie-/vakgroep-overleg en/of workshops/trainingen voor docenten. Binnen het aanbod aan specifieke programma’s voor leesbevordering, informatievaardig-heden en mediawijsheid wordt veel met maatwerk gewerkt.
In de samenwerking rondom leesbevordering, informatievaardigheden en mediawijsheid maken scholen en bibliotheken veel gebruik van hun collectie, voornamelijk boeken. Op 230 vo-scholen is een fysieke collectie aanwezig, meestal in eigendom van de school zelf. Naast de fysieke collectie maken 108 scholen gebruik van de digitale bibliotheek.
De aanpak de Bibliotheek op school [1] maakt deel uit van de samenwerking tussen de bibliotheken en 86 vo-scholen. De samenwerking volgens de Bibliotheek op school betreft in bijna alle gevallen het vmbo-onderwijs. Op het gebied van leesbevordering wordt in totaal samengewerkt met 74 scholen, voor informatievaardigheden met 44 scholen en voor mediawijsheid met 36 scholen. Het merendeel van de scholen die samenwerken volgens deze aanpak, maakt gebruik van de Monitor de Bibliotheek op school.
Het meest ervaren knelpunt in de samenwerking met het voortgezet onderwijs is onvoldoende personele bezetting. Negen op de tien responderende bibliotheken hebben personeel beschikbaar voor de dienstverlening aan het voortgezet onderwijs, met name onderwijsspecialisten, lees- en/of mediaconsulenten. Driekwart van de bibliotheken zet echter minder dan 0,5 fte personeel in de dienstverlening aan het voortgezet onderwijs.
Naast de personele bezetting is ook onvoldoende financiering een veel voorkomend knelpunt in de samenwerking met het voortgezet onderwijs. De meeste bibliotheken leveren zelf een financiële bijdrage aan de samenwerking met het voortgezet onderwijs (67%), maar ook de scholen zijn een belangrijke financieringsbron (61%). Daarnaast ontvangt 31% van de bibliotheken financiering uit simuleringsfondsen, waaronder Kunst van Lezen.
[1] De Bibliotheek op school is onderdeel van het leesbevorderingsprogramma Kunst van Lezen dat in opdracht van het ministerie van OCW uitgevoerd wordt door Stichting Lezen en de Koninklijke Bibliotheek (KB).