Avrupa Birliği Ülkelerinde İşsizliğin Makroekonomik Belirleyicileri: Panel Kantil Regresyon Modelinden Yeni Kanıtlar

Bu çalışma, makroekonomik değişkenlerin AB-27 ülkelerinde işgücü piyasalarındaki işsizlik oranlarını farklı düzeylerde nasıl etkilediğini incelemektedir. Çalışmanın analitik çerçevesi, hem parametrik hem de parametrik olmayan tahmin tekniklerini kapsamaktadır. Parametrik olmayan analizlerde Momentler Yöntemine dayalı Panel Kantil Regresyon yaklaşımı (Machado ve Santos-Silva, 2019) kullanılırken, parametrik analizlerde ortalamaya dayalı heterojen panel Ortak Korelasyonlu Etkiler (CCE) yöntemi (Pesaran, 2006) uygulanmaktadır. Elde edilen ampirik bulgular, makroekonomik değişkenlerin işsizlik üzerindeki etkilerinin işsizlik düzeyine bağlı olarak önemli ölçüde farklılaştığını ortaya koymaktadır. Tüketim harcamaları, ekonomik büyüme, kamu harcamaları ve ihracatın işsizlik üzerinde azaltıcı etkilere sahip olduğu görülmektedir. Buna karşılık, tüketici fiyat endeksi ile doğrudan yabancı yatırımların işsizliği artırıcı yönde etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Bu değişkenler arasında tüketim harcamaları, işsizliği azaltmada en güçlü belirleyici unsur olarak öne çıkmaktadır. İşsizlik oranları yükseldikçe, tüketici fiyat endeksinin işsizlik üzerindeki etkisinin daha belirgin hâle geldiği gözlemlenmektedir. Buna karşılık, ihracat ve tüketim harcamalarının işsizliği azaltıcı etkilerinin, işsizlik düzeyindeki artışla birlikte zayıflama eğilimi gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu bulgular, farklı işsizlik seviyelerinde farklı makroekonomik dinamiklerin geçerli olduğunu ve seviyeye duyarlı analizlerin gerekliliğini vurgulamaktadır. Ayrıca, ortalamaya dayalı heterojen panel regresyon modelinin, panel kantil regresyon yaklaşımıyla büyük ölçüde tutarlı sonuçlar verdiği doğrulanmıştır. Bununla birlikte, işsizlik dinamiklerinin seviye duyarlı yapısını yakalama kapasitesinin daha yüksek olması nedeniyle, panel kantil regresyon yaklaşımlarının analitik açıdan daha güçlü araçlar sunduğu değerlendirilmektedir. Son olarak, işgücü piyasasına yönelik politika çerçevelerinin, farklı işsizlik düzeylerinde ortaya çıkan yapısal farklılıkları dikkate alan bir metodoloji benimsemesi önerilmektedir.