Durangoko heresia
XV. mendean (1442-1445) Durangon zabaldu zen fratricelli frantziskotarren heresia edo Durangoko heresia.
Fray Alonso de Mellak Durangaldeko herri guneetan arrakasta handia izan zuen bere ondasunen eta pertsonen askatasunaren aldeko aldarrikapenak.
Bere ideologiari buruz, Ernesto García Fernándezen iritzian, "badaude parekotasun batzuk "Espiritu Askearen Anaiekin" (sexualitateari buruzkoak batez ere), dotrina Joakindarrekin (Espiritu Santuaren Aroaren iristeaz), eta halaber, Wiclifitas eta Husitas XIV.
mende amaieran eta XV. mende hasieran azaldutako ideiekin (elizaren aberastasuna, doktore eta teologoek egiten duten liburu santuen interpretazioa, Aita Santuaren kontrako iritziak, eta abar)".
Joan II.a Gaztelakoak bidalitako inkisizioak erreprimitu zituen eta ehunetik gora heriotza zigorra ezarri ondoren hamahiru erre zituen elizaren aurrean Kurutziagan (gero Kurutziagako gurutzea egingo zuten), Santo Domingo de la Calzadan eta Valladoliden.
Mella bera eta bere lagun frai Guillen tarteko, ihes egitea lortu zuten.
