Μάχη Χώρας Αγορέλιτσας 1944
Η μάχη της Χώρας Αγορέλιτσας (ή Μάχη στου Μανούσου το γεφύρι), συνέβη τον Ιούλιο του 1944 μεταξύ τάγματος του ΕΛΑΣ και Γερμανικής φάλαγγας.
Ευρύτερο πλαίσιο
Μετά την κάθοδο του Άρη Βελουχιώτη στην Πελοπόννησο κατ'εντολή της Π.Ε.Ε.Α και την αποφυγή της δράσης του ΕΛΑΣ στη Βόρεια Πελοπόννησο μετά τις ομαδικές εκτελέσεις των Γερμανών στη περιοχή, η δράση του ΕΛΑΣ στην κεντρική και νότια Πελοπόννησο αναβαθμίστηκε, σε βαθμό που η περιοχή της Πελοποννήσου το Μάη του 1944 κηρύχτηκε από τους Γερμανούς ως εμπόλεμη ζώνη .
Η μάχη
Η πολιτική οργάνωση του ΕΑΜ της περιοχής έδωσε την πληροφορία στον ΕΛΑΣ ότι Γερμανική φάλαγγα αυτοκινήτων θ' αποχωρήσει τις προσεχείς μέρες από την Πύλο, με κατεύθυνση Γαργαλιάνους – Κυπαρισσία . Η πληροφόρηση προήλθε από Γερμανό αυτόμολο που υπέκλεψε το σήμα.
Στην τοποθεσία "κορδέλες", στον ποταμό Σέλα, μεταξύ Αμπελοφύτου (Αγορέλιτσα) και Χώρας, αντάρτες του ΕΛΑΣ έστησαν ενέδρα σε γερμανικό στρατιωτικό κομβόι, όπου και επικράτησαν πλήρως . Η μάχη δόθηκε από το 1ο τάγμα του 9ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ.
Στρατιωτικός Διοικητής από τη πλευρά του ΕΛΑΣ ήταν ο μόνιμος ταγματάρχης Ηλίας Σφακιανάκης . Ο ΕΛΑΣ διέθετε πλήρες τάγμα εξοπλισμένο με 3-4 πολυβόλα θέσεως, αρκετά οπλοπολυβόλα και ατομικά όπλα.
Ο ταγματάρχης Σφακιανάκης έδωσε το σήμα για έφοδο όταν η φάλαγγα πλησίασε με ακρίβεια μέτρου με φωτοβολίδα.
Από τα πυρά εξουδετερώθηκαν γρήγορα οι άκρες της φάλαγγας . Στο κέντρο απέμεινε ισχυρή εστία αντίστασης και ο ταγματάρχης Σφακιανάκης πολεμούσε στη πρώτη γραμμή φοβούμενος τον ερχομό Γερμανικών ενισχύσεων όταν τραυματίστηκε θανάσιμα . Η καταστροφή της Γερμανικής φάλαγγας ήταν πλήρης, ενώ ο ΕΛΑΣ είχε 18 νεκρούς και 8 τραυματίες.
Την επιχείρηση σχεδίασε η ηγεσία του τάγματος και την ενέκρινε η ηγεσία της ταξιαρχίας .
Τύχη αιχμαλώτων και συνέπειες
Μαζί με τους Γερμανούς συνταξίδευαν και έντεκα Έλληνες για την ασφάλεια τους (ένας εκ των οποίων μετέφερε χρήματα για την Ελληνική δοσίλογη κυβέρνηση).
Αν και σύμφωνα με μαρτυρία ο ΕΛΑΣ προσπάθησε να τους σώσει εν τούτοις οι δέκα σκοτώθηκαν στη διάρκεια της ενέδρας, ενώ ο ενδέκατος αιχμαλωτίστηκε χωρίς να γνωρίζουμε τη τύχη του.
Οι περισσότεροι των τριάντα Γερμανών αιχμαλώτων εκτελέστηκαν αργότερα, με εξαίρεση έναν ευαγγελικό στρατιωτικό ιερέα και τέσσερεις ακόμη στρατιώτες.
Συνέπεια αυτής της μάχης θεωρείται από κάποιους μελετητές η στελέχωση ταγμάτων ασφαλείας από τα χωριά της περιοχής (τάγμα ασφαλείας Γαργαλιάνων) για να αποφευχθούν τα μαζικά κατά αμάχων αντίποινα των Γερμανών (όπως η Σφαγή των Καλαβρύτων).
Εορτασμός
Κάθε έτος από ενώσεις παλαίμαχων αντιστασιακών εορτάζεται η μνήμη των αντιστασιακών που σκοτώθηκαν στη μάχη .
Τα ονόματα των νεκρών του ΕΛΑΣ :
