Απόστολος Ματθίας
Ο απόστολος Ματθίας ήταν με βάση την Καινή Διαθήκη ο αντικαταστάτης του Ιούδα στον κύκλο των δώδεκα αποστόλων, μετά την προδοσία και την αυτοκτονία του πρώτου.
Αναφέρεται από τον Ευαγγελιστή Λουκά στις Πράξεις των Αποστόλων (Πράξεις 1:18-26).
Η ζωή του
Ο Ματθίας δεν αναφέρεται στους καταλόγους των αποστόλων που αναφέρονται στα τρία Συνοπτικά Ευαγγέλια.
Με βάση το πρώτο κεφάλαιο των Πράξεων, μετά την Ανάληψη του Χριστού, ο Απόστολος Πέτρος πρότεινε στους περίπου 120 μαθητές, να επιλέξουν ένα προκειμένου να καλύψουν τη θέση του Ιούδα στον κύκλο των δώδεκα:
Πρότειναν δύο: τον Ιωσήφ, που τον έλεγαν Βαρσάββα που πήρε και το όνομα Ιούστος, και το Ματθία.
Ύστερα προσευχήθηκαν και είπαν: "Εσύ, Κύριε, που ξέρεις τις καρδιές όλων, δείξε μας ποιόν από τους δύο αυτούς διάλεξες να αναλάβει τη θέση στο λειτούργημα αυτό και στην αποστολή που εγκατέλειψε ο Ιούδας και πήγε στη θέση που του άξιζε".
Ύστερα έβαλαν κλήρους με τά ονόματα τους, κι ο κλήρος έπεσε στο Ματθία, που προστέθηκε στους έντεκα αποστόλους.
Ο Έντουαρντ Ζέλερ υποστήριξε ότι η διήγηση αυτή δεν ταιριάζει με τις κινήσεις των Αποστόλων, οι οποίοι βρίσκονταν στη Γαλιλαία μετά τη σταύρωση.
Ωστόσο, οι Πράξεις των Αποστόλων ξεκαθαρίζουν ότι επέστρεψαν στην Ιερουσαλήμ.(Πράξεις
1,12)
Καμία επιπλέον πληροφορία για τον Ματθία δε δίνεται στην Καινή Διαθήκη.
Ακόμη και το όνομά του ποικίλλει: η συριακή έκδοση του Ευσέβιος τον αναφέρει όχι σαν Ματθία αλλά "Τολμάι", δεν πρέπει να συγχέεται με τον Βαρθολομαίο (που σημαίνει γιος του Τολμαί) οποίος ήταν ένας από τους δώδεκα αρχικούς αποστόλους; ο Κλήμης Αλεξανδρείας αναφέρει ότι κάποιοι τον αποκαλούσαν Ζακχαίο, ενώ άλλες πηγές τον αναφέρουν σαν Βαρνάβα.
Ο Αδόλφος Χίγκενφελντ τον ταυτίζει με τον Ναθαναήλ που αναφέρεται στο Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον.
Με βάση τον Νικηφόρο Κάλλιστο Ξανθόπουλο (Ιστορία εκκλ.,
2, 40), ο Ματθίας κήρυξε αρχικά το ευαγγέλιο στην Ιουδαία, στη συνέχεια στην Αιθιοπία (η οποία ταυτιζόταν με τη μυθολογική Κολχίδα, σημερινή Καυκασιανή Γεωργία) και σταυρώθηκε στην Κολχίδα.
Ένα σημάδι τοποθετημένο στα ερείπια ενός ρωμαϊκού φρουρίου στο Γκόνιο-Άσπαρος στη σύγχρονη γεωργιανή περιοχή της Αζαρίας ισχυρίζεται ότι είναι θαμμένος σε αυτό το σημείο.
Η "Σύνοψη του Δωρόθεου" περιλαμβάνει την εξής παράδοση: Matthias in interiore Æthiopia, ubi Hyssus maris portus et Phasis fluvius est, hominibus barbaris et carnivoris praedicavit Evangelium.
Mortuus est autem in Sebastopoli, ibique prope templum Solis sepultus.
("Ο Ματθίας κήρυξε το Ευαγγέλιο σε βάρβαρους και κρεατοφάγους στο εσωτερικό της Αιθιοπίας, όπου βρίσκεται το λιμάνι της Ίσους , στις εκβολές του ποταμού Φάση.
Πέθανε στη Σεβαστούπολη, και τάφηκε εκεί, κοντά στο ναό του Ήλιου.")
Σε σωζόμενο κόπτικο κείμενο, που τιτλοφορείται "Πράξεις του Ανδρέα και του Ματθία", τοποθετεί τη δράση του παρόμοια στην "πόλη των κανίβαλων" στην Αιθιοπία.
Με βάση άλλη παράδοση ο Ματθίας λιθοβολήθηκε στην Ιερουσαλήμ από τους Ιουδαίους και στη συνέχεια αποκεφαλίστηκε(βλ.
Τιλεμόντ]], Mémoires pour servir à l'histoire ecclesiastique des six premiers siècles, I, 406-7).
Με βάση τον Ιππόλυτο Ρώμης, Ο Ματθίας πέθανε σε βαθιά γεράματα στην Ιερουσαλήμ.
O Κλήμης Αλεξανδρείας παρατηρεί (Stromateis vi.13.):
Δεν έγιναν απόστολοι μόνο και μόνο επειδή επιλέχτηκαν για την ιδιαιτερότητα της φύσης τους, αφού και ο Ιούδας επιλέγηκε μαζί τους.
Αλλά ήταν ικανοί να γίνουν απόστολοι γιατί επιλέχτηκαν από αυτόν που προβλέπει όλα τα θέματα.
Ο Ματθίας, αναλόγως που δεν επιλέχτηκε μαζί τους, ώστε να αποδείξει με την αξία του ότι αξίζει να γίνει απόστολος, αναπληρώνει τον Ιούδα.
Κείμενα
Το απόκρυφο Ευαγγέλιο του Ματθία αποδίδεται στο Ματθία.
Εορτασμός
Ο εορτασμός του Απόστολου Ματθία συμπεριλήφθηκε στο ρωμαϊκό ημερολόγιο τον 11ο αιώνα και εορταζόταν την έκτη ημέρα των Καλένδων του Μαρτίου (συνήθως στις 24 Φεβρουαρίου , αλλά στις 25 Φεβρουαρίου τα δίσεκτα έτη).
Καθώς η ημερομηνίες αυτές συχνά "πέφτουν" μέσα στη Σαρακοστή, ο εορτασμός μετατέθηκε το 1969 στις 14 Μαΐου, ούτως ώστε να εορτάζεται την αναστάσιμη περίοδο κοντά στηνΑνάληψη του Χριστού, το γεγονός μετά το οποίο σύμφωνα με τις Πράξεις ο Ματθίας επιλέχτηκε να μπει στον κύκλο των Δώδεκα Αποστόλων.
Ορισμένοι Καθολικοί συνεχίζουν να ακολουθούν το παλιό ημερολόγιο.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 9 Αυγούστου.
Η Αγγλικανική Εκκλησία στο Βιβλίο Κοινών Προσευχών λειτουργικά εορτάζει το Ματθία στις 24 Φεβρουαρίου.
Με βάση το νεότερο Common Worship λειτουργικά εορτάζεται στις 14 Μαΐου, αν και μπορεί κατά προτίμηση να εορταστεί στις 24 Φεβρουαρίου.
Στην Επισκοπική Εκκλησία, εορτάζεται στις 14 Μαΐου
Υποστηρίζεται ότι τα λείψανα του Αποστόλου Ματθία είναι θαμμένα στη γερμανική πόλη Τρίερ, στο αβαείο του αγίου Ματθία, και ότι μεταφέρθηκαν εκεί από την αγία Ελένη, μητέρα του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου.
Ωστόσο με βάση ελληνικές πηγές, είναι θαμμένα στο κάστρο Γκόνιο-Άσπαρος στη Γεωργία.
