Μοίρες Ηρακλείου
right|thumb|300px|Οι Μοίρες το 1903 Οι Μοίρες είναι κωμόπολη στην επαρχία Καινούργιου του Νομού Ηρακλείου και έδρα του ομώνυμου Δήμου με 5.872 κατοίκους το 2001.
Η απόστασή του από το Ηράκλειο είναι περίπου 53 χιλιόμετρα.
H θέση του είναι στην πεδιάδα της Μεσσαράς, σε υψόμετρο 90 μ.
Αποτελεί έδρα της Μητροπόλεως Γορτύνης και Αρκαδίας.
Στον οικισμό βρίσκονται μεταξύ άλλων 3 νηπιαγωγεία, 2 Δημοτικά Σχολεία (έδρα του 4ου Γραφείου Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης), 1 Γυμνάσιο, 2 Λύκεια (εκ των οποίων ένα ΤΕΕ), τράπεζες, ΚΕΠ, ταχυδρομείο, Κέντρο Υγείας, ΔΟΥ, ειρηνοδικείο, αστυνομία και ραδιοφωνικός σταθμός.
Οι κάτοικοι ασχολούνται με το εμπόριο, τις επιχειρήσεις αλλά περισσότερο με τη γεωργία.
Στην κωμόπολη βρίσκονται οι εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Ραφαήλ, του Αγίου Νεκταρίου, της Αγίας Παρασκευής και του Αγίου Κωνσταντίνου . Στα Καπαριανά βρίσκεται επίσης ναός του Αγίου Γεωργίου.
Ιστορία
Κωμόπολη της Μεσαράς και έδρα του Δήμου Φαιστού.
Στην περιοχή, σύμφωνα με τον Στέργιο Σπανάκη η Βενετία εγκατέστησε το 1543, τους "επιστοτάτους", όπως του αποκαλεί, προσφυγές από το Ναύπλιο και τη Μονεμβασιά, ύστερα από την κατάληψη της Πελοπονήσου από τους Τούρκους.
Η συγκεκριμένη περιοχή της Μεσαράς ήταν ελεύθερη και ανήκε στην "Αυθεντία".
Μοίρασε λοιπόν σε αυτούς το μέρος εκείνο με μοίρες (μερίδια), όπου εγκαταστάθηκαν οι Ναυπλιώτες και Μονεμβασίτες πρόσφυγες, και ο οικισμός των πήρε το όνομα Μοίρες, όπως έλεγαν τα φέουδα!
Παρόμοιο τοπωνύμιο, πάντα σύμφωνα με το Σπανάκη, συναντούμε στο Λασίθι και με την ίδια αιτιολογία.
Αναφέρεται το 1636 σε συμβόλαιο με την ονομασία Μεγάλη Μοίρα.
Σε τούρκικο έγγραφο του 1685 αναφέρεται το φημισμένο μετόχι Μουρίνου Θεοτοκόπουλου, που ήταν κοντά στις Μοίρες.
Στην τουρκική απογραφή του 1671 ως χωριό Metres (ο Σταυρινίδης που έκανε τη μετάφραση γράφει χωρίς αστερίσκο ότι είναι οι Μοίρες) και με  31 χαράτσια (9 πλούσιοι, 17 μεσαίας τάξεως και 5 πτωχοί).
Στην απογραφή του 1881 οι Μοίρες ανήκουν στο Δήμο Αμπελούζου.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η πληθυσμιακή εξέλιξητων Μοιρών!
Στην απογραφή του ο Χουρμούζης αναφέρει ότι οι Μοίρες  πριν την επανάσταση του 1821 είχε 26 χριστιανικές οικογένειες και 25 μουσουλμανικές και  2 εκκλησίες, καθώς και 2 ελαιοτριβεία.
Το 1832 υπάρχουν  6 χριστιανικές οικογένειες, 7 μουσουλμανικές, ενώ δεν αναφέρονται εκκλησίες και ελαιοτριβεία.
Στην Αιγυπτιακή απογραφή (1834, Pashley), οι Μοίρες (Myres) έχουν 12 οικογένειες (6 χριστιανικές και 6 μουσουλμανικές).
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η απογραφή του 1881.
Οι Μοίρες παρουσιάζουν σημαντική πληθυσμιακή άνοδο και  ανήκουν στο Δήμο Αμπελούζου.
Έχουν 145 κατοίκους (79 άρρενες και 66 θήλεις).
Οι χριστιανοί είναι περισσότεροι (83, άρρενες 42 και θήλεις 41) των μουσουλμάνων (62, άρρενες 37 και θήλεις 25).
Σε αριθμό οικογενειών το χωριό αριθμεί 41, εκ των οποίων οι 21 είναι χριστιανικές και οι 20 μουσουλμανικές).
Οι Μοίρες αναφέρονται στις απογραφές από το 1900 και μετά με σημαντικό αριθμό κατοίκων.
Το Δημοτικό διαμέρισμα Μοιρών έχει συνολικά 5.883 κατοίκους και αποτελείται από την έδρα και τον οικισμό Άγιος Αντώνιος, ο οποίος βρίσκεται σε υψόμετρο 180 μ.
με 11 κατοίκους το 2001.
Απογραφές
Το 19ο αιώνα οι Μοίρες είναι η έδρα του Επάρχου της περιοχής.
Στο δήμο υπαγόταν μέχρι και τις τελευταίες δεκαετίες, εκτός από τον Άγιο Αντώνιο(Βρελη), τα Σφεριανά και τα Καπαριανά .
Από το 1930 και μετά οι Μοίρες γνώρισαν μεγάλη ανάπτυξη με αποτέλεσμα να αποτελούν σήμερα το μεγαλύτερο εμπορικό, διοικητικό, θρησκευτικό, εκπαιδευτικό και συγκοινωνιακό κέντρο ολόκληρης της Μεσαράς.
Το 1949 ανακηρύχτηκαν σε Δήμο, το 1994 με την εθελουσία συνένωση του Ν1416/84 ο Δήμος Μοιρών και η Κοινότητα Γαλιάς συνενώθηκαν σ΄ έναν Ο.Τ.Α.
με την επωνυμία Δήμος Μοιρών.
Οι Μοίρες δεν αναφέρονται στις ενετικές απογραφές ούτε στην τουρκική του 1834.
Για πρώτη φορά ο οικισμός αναφέρεται το 1881 με 83 Χριστιανούς και 62 Τούρκους κατοίκους . Στο δήμο υπαγόταν μέχρι και τις τελευταίες δεκαετίες, εκτός από τον Άγιο Αντώνιο(Βρελη) και τα Καπαριανά , στο 52ο χλμ.
της οδικής αρτηρίας προς Τυμπάκι, σε υψόμετρο 90μ.
Είχε 77 κατοίκους το 1971.
Στα Καπαριανά λειτουργούν Δημοτικό Σχολείο και νηπιαγωγείο.
