Παντζάμπ
Το (συναντάται και ως θηλ.
η) Παντζάμπ (Παντζάμπι: پنجاب / ਪੰਜਾਬ, Αγγλικά: Punjab, αναφερόμενο και ως Πουντζάμπ ή Πεντζάμπ) είναι ιστορική γεωγραφική περιοχή της νοτιοανατολικής Ασίας, που το 1947 μοιράστηκε μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν.
Έτσι ουσιαστικά με το ίδιο όνομα δηλώνεται η Ομόσπονδη Πολιτεία της Ινδίας, η Παντζάμπ, με πρωτεύουσα το Τσαντιγκάρ, και η ομώνυμη επαρχία του Πακιστάν με πρωτεύουσα τη Λαχώρη.
Ιστορία
Η περιοχή στην αρχαιότητα ονομαζόταν από τους Έλληνες Πενταποταμία, και αυτό σημαίνει και η λέξη Παντζάμπ στη γλώσσα χίντι (Παντζ = πέντε και αμπ = νερά).
Η ονομασία οφείλεται στους πέντε παραπόταμους του Ινδού, τους "πέντε ποταμούς": Τζέλουμ, Τσενάμπ ή Τσινάμπ, Ράβι, Σάτλετζ και Μπίας ή Μπέας.
Οι ποταμοί αυτοί είναι γνωστοί από την αρχαιότητα ως Υδάσπης, Ακεσίνης, Υδραώτης, Ζάραδρος και Ύφασης.
Ο πολιτισμός του Παντζάμπ, με κέντρο την πόλη Χαράπα, είναι από τους αρχαιότερους της Ασίας και είχε αναπτυχθεί από τα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ...
Από τον 18ο αι.
π.Χ.
άρχισαν οι εισβολές των Αρίων.
Οι σκληρές μάχες των κατοίκων με αυτούς περιγράφονται στο ινδικό έπος Μαχαμπχαράτα.
Το 518 το Παντζάμπ προσαρτήθηκε στο βασίλειο των Αχαιμενιδών της Περσίας.
Το 326 το κατέκτησε ο Μέγας Αλέξανδρος, οι στρατιές των διαδόχων του οποίου εγκατέλειψαν την περιοχή το 317 π.Χ.,
οπότε το Παντζάμπ προσαρτήθηκε στην Αυτοκρατορία των Μαουρύα.
Από τον 4ο ώς τον 11ο αι.
μ.Χ.,
στην περιοχή εισέβαλαν Εφθαλίτες Ούννοι, Άραβες, Τούρκοι και Αφγανοί.
Οι τρεις τελευταίοι διέδωσαν τον Ισλαμισμό.
Το 1525 μ.Χ.,
μετά την ήττα του σουλτάνου του Δελχί, το Παντζάμπ κατελήφθη από τους Μογγόλους, εντασσόμενο στην Αυτοκρατορία των Μουγκάλ.
Από τον 15ο αιώνα αναπτυσσόταν στην περιοχή η ινδουιστική αίρεση των Σιχ, οι οποίοι ίδρυσαν πολλά ανεξάρτητα βασίλεια στην περιοχή, ώσπου διαλύθηκε η μογγολική αυτοκρατορία.
Τα βασίλεια των Σιχ ενώθηκαν σε ένα, με πρωτεύουσα τη Λαχώρη, υπό την ηγεσία του Ραντζίτ Σινγκ.
Μετά τον θάνατό του, από το 1845 ώς το 1846 και από το 1848 ώς το 1849, έγιναν εξεγέρσεις γνωστές ως "πόλεμοι των Σιχ", αλλά το Παντζάμπ περιήλθε στον έλεγχο της Βρετανικής Εταιρίας των Ανατολικών Ινδιών.
Το 1947 η περιοχή μοιράστηκε με θρησκευτικά κριτήρια, μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν, γιατί στο ανατολικό τμήμα κατοικούν κυρίως Ινδουιστές, ενώ στο δυτικό κυρίως Μουσουλμάνοι.
Το 1966 ιδρύθηκε στο ινδικό Παντζάμπ το κρατίδιο Χαρυάνα, με πρωτεύουσα το Τσαντιγκάρ.
Γεωγραφία-Κλίμα
Το Παντζάμπ είναι εύφορο.
Η περιοχή είναι κυρίως πεδινή, με λόφους προς τη Δύση και προς τον Βορρά.
Το κλίμα είναι ηπειρωτικό, με πολύ θερμά καλοκαίρια και σχετικά ήπιους χειμώνες.
Οι νοτιοδυτικές περιοχές ήταν άγονες, αλλά σε αυτές έγιναν αρδευτικά έργα.
Η περιοχή είναι τόπος σιτοκαλλιέργειας, ρυζοκαλλιέργειας και παραγωγής βαμβακιού, ζαχαροκάλαμου και εσπεριδοειδών.
Από εκεί προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος της γεωργικής παραγωγής της Ινδίας και του Πακιστάν.
Υπάρχει επίσης κτηνοτροφία (πρόβατα και καμήλες), βιοτεχνία και βιομηχανία ειδών υφαντουργίας και διατροφής.
Θρησκείες-Γλώσσα
Το Παντζάμπ είναι η κοιτίδα και έδρα του Σιχισμού, με πρωτεύουσα το Αμριτσάρ.
Οι Σιχ υπολογίζονται σήμερα σε 23 εκατομμύρια.
Υπάρχουν επίσης πάρα πολλοί Ινδουιστές και Ισλαμιστές στην περιοχή.
Η γλώσσα Παντζάμπι ανήκει στις Ινδοευρωπαϊκές γλώσσες.
Αποτελεί τη μητρική γλώσσα για 88 εκατομμύρια ανθρώπους, είναι η πρώτη γλώσσα που χρησιμοποιείται στο Πακιστάν (από το 90% του πληθυσμού) και η 11η κατά σειρά στην Ινδία.
Μεγάλες πόλεις
Στο ινδικό μέρος του Παντζάμπ οι σημαντικότερες πόλεις είναι οι εξής: Τσαντιγκάρ, Αμριτσάρ, Τζουλουντούρ, Λουντιάνα, Πατιάλα, Μπατάλα, Μπατίντα, Φεροζεπούρ και Χοζιαρπούρ.
