Νικίειος Ειρήνη
Η Νικίειος ειρήνη είναι η συνθήκη μεταξύ Δηλιακής και Πελοποννησιακής Συμμαχίας το Μάρτιο του 421 π.Χ.
Πήρε το όνομά της από τον στρατηγό Νικία, βασικό αρχιτέκτονά της, και έδωσε τέλος στην πρώτη φάση του Πελοποννησιακού πολέμου.
Θεωρητικά, συμφωνήθηκε να έχει διάρκεια 50 έτη αλλά στην πράξη αποτέλεσε απλώς ένα διάλειμμα στη σύρραξη, με τον ψυχρό πόλεμο αλλά και τις σποραδικές συγκρούσεις να συνεχίζονται.
Διαλύθηκε 6 χρόνια αργότερα, με αφορμή την εκστρατεία των Αθηναίων στη Σικελία.
Οι λόγοι της ειρήνευσης
Οι δύο πλευρές, δέκα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, είχαν καταπονηθεί και αντιμετώπιζαν πολλά εσωτερικά προβλήματα στις αντίστοιχες συμμαχίες τους.
Διέβλεπαν δηλαδή τον κίνδυνο να κλονιστούν οι ηγεμονίες τους και να αποσκιρτήσουν πολλά μέλη των συνασπισμών τους.
Και οι δύο πλευρές είχαν σοβαρές οικονομικές δυσχέρειες.
Επιπλέον της αστάθειας και στα δύο στρατόπεδα, η ηγεσία της Σπάρτης δεχόταν πιέσεις για ειρήνη από την άρχουσα τάξη της που είχε χάσει πολλούς γόνους της στο νησί Σφακτηρία.
Παράλληλα, αυτομολούσαν στους Αθηναίους ή πάντως έφευγαν από τα εδάφη των Λακεδαιμονίων πολλοί Είλωτες και αυτό κατέστρεφε όχι μόνον την άμυνα, αλλά και την οικονομία της Σπάρτης.
Και στους δύο συνασπισμούς είχαν αποδυναμωθεί παράλληλα οι φιλοπόλεμες παρατάξεις ή το φιλοπόλεμο πνεύμα των εξουθενωμένων δημοτών.
Οι Αθηναίοι είχαν μέχρι πρόσφατα ως ηγέτη τον Κλέωνα των δημοκρατικών που ήταν υπέρ της σκληρής πολιτικής προς τους συμμάχους "για παραδειγματισμό όλων" και κάθετος στη ρήξη με τη Σπάρτη.
Για να μη στερούνται οι Αθηναίοι αλλά και να βρει χρήματα για να συνεχίζει τον πόλεμο είχε αυξήσει το φόρο των συμμάχων και για να συνετίζει όσους από αυτούς δυσανασχετούσαν είχε ως εκλεκτό στρατηγό το Δημοσθένη.
Όμως οι Αθηναίοι έβλεπαν πλέον ότι αυτή η πολιτική είχε αποδώσει λιγότερα από όσα είχε στερήσει.
Επιπλέον, ο Κλέων είχε σκοτωθεί πρόσφατα στον πόλεμο.
Το ίδιο και ο ηγέτης της φιλοπόλεμης μερίδας των Σπαρτιατών, ο Βρασίδας, που ήθελε τον πόλεμο για να δοξάζεται και να ισχυροποιείται πολιτικά.
Οι πολίτες και των δύο συνασπισμών είχαν την ανάγκη αλλά και την ευκαιρία για έναν αξιοπρεπή συμβιβασμό που θα τους ανακούφιζε από τον πολύχρονο πόλεμο και όσα εκείνος συνεπαγόταν.
Η διασφάλιση της ειρήνης
Η συμφωνία για την ειρήνη έγινε δέκα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου και αποτελείται ουσιαστικά από δύο συνθήκες ή σπονδές:
Οι δύο συμφωνίες είναι χωριστές τυπικά και η αμυντική συμμαχία αποτελεί ανεξάρτητη διπλωματική πράξη, όμως έγιναν η μία αμέσως μετά την άλλη και είναι άρρηκτα συνδεδεμένες, αφού η δεύτερη στόχο είχε να ισχυροποιήσει την πρώτη.
Η συνθήκη της ειρήνης
Το 422 έγινε μεταξύ των εμπολέμων ετήσια ανακωχή με την ελπίδα αυτή να διαρκέσει περισσότερο.
Έτσι και έγινε.
Όταν τελείωνε η ανακωχή συμφωνήθηκε συνθήκη ειρήνη με διάφορους όρους.
Συγκεκριμένα κάθε πλευρά προβλεπόταν να δώσει πίσω όσες περιοχές είχε κατακτήσει με πόλεμο, αλλά οι Αθηναίοι να κρατήσουν την Νίσαια - επίνειο των Μεγαρέων στο Σαρωνικό.
Αυτό έγινε δεκτό ως όρος επειδή και οι Θηβαίοι είχαν κρατήσει τις Πλαταιές, μια παραδοσιακή σύμμαχο της Αθήνας.
Όταν ρυθμίστηκε κι αυτό το θέμα, οι Λακεδαίμονες κάλεσαν τους συμμάχους τους και όλοι ψήφισαν για να γίνει ειρήνη, εκτός από τους Βοιωτούς, τους Κορινθίους, τους Ηλείους και τους Μεγαρείς που βρήκαν τους όρους της ασύμφορους.
Οι υπόλοιποι μαζί με τους Σπαρτιάτες και τους Αθηναίους συμφώνησαν τα εξής :
::"Θα τηρήσω τις συνθήκες και τις σπονδές αυτές χωρίς ατιμία και χωρίς δόλο"
Η Αμυντική Συμμαχία
Οι Σπαρτιάτες μετά την υπογραφή της ειρήνης ζήτησαν να την αποδεχτούν και όσοι την είχαν ήδη απορρίψει.
Όμως αυτοί επέμεναν και δεν ήταν διόλου πρόθυμοι να συμφωνήσουν εκτός και αν στην ειρήνη περιλαμβάνονταν και κάποιοι όροι που εκείνοι θεωρούσαν πιο σύμφορους ο καθένας για την πόλη του.
Οι ανυποχώρητοι ήταν υπολογίσιμοι υπό τις συνθήκες της εποχής και οι Λακεδαιμόνιοι έκριναν ότι τους συνέφερε να συνάψουν συμμαχία με την Αθήνα, θεωρώντας ότι έτσι την δέσμευαν περισσότερο.
Με αυτό τον τρόπο θα απομόνωναν και το Άργος, την πιο υπολογίσιμη από τις σχετικά κοντινές τους πόλεις που υπήρχε κίνδυνος να συμμαχήσει εναντίον τους με την Αθήνα.
Είχε μόλις λήξει εξάλλου η 30χρονη συνθήκη ειρήνης που είχαν με το Άργος και ο κίνδυνος να μην ανανεωθεί ήταν κάτι παραπάνω από ορατός.
Οι υπόλοιποι διαφωνούντες –όπως πίστευαν οι Λακεδαιμόνιοι- δεν ήταν ιδιαίτερα υπολογίσιμοι αλλά και δεν θα αποτολμούσαν κάτι εναντίον τους.
Λίγο μετά την υπογραφή της ειρήνης, λοιπόν, επιδιώχθηκε οι Αθηναίοι να ορκιστούν όχι απλώς σε ειρήνη, αλλά και σε συμμαχία η οοία ανέφερε συγκεκριμένα τα εξής:
Η συνθήκη αμυντικής συμμαχίας υπογράφηκε από τους ίδιους 34 άνδρες που είχαν υπογράψει και την "Νικίειο Ειρήνη", 17 Λακεδαιμονίους και 17 Αθηναίους.
Παραπομπές, Σημειώσεις
