Επαρχία Πατρών
Η επαρχία Πατρών ήταν μία από τις τρεις επαρχίες του νομού Αχαΐας και η μεγαλύτερη σε έκταση.
Έδρα της ήταν η Πάτρα.
Καταλάμβανε το δυτικό τμήμα του νομού και συνόρευε με τις επαρχίες Καλαβρύτων και Αιγιαλείας στα ανατολικά και με τον νομό Ηλείας στα νότια.
Ιστορία
Κατά την Φραγκοκρατία στα όρια της επαρχίας Πατρών είχαν ιδρυθεί οι Βαρωνίες της Πάτρας και της Χαλανδρίτσας.
Η Πάτρα κατά την πρώτη και δεύτερη Τουρκοκρατία αποτέλεσε ξεχωριστό Βιλαέτι (επαρχία) όπως και επί Α΄& Β' Ενετοκρατίας αφού οι Οθωμανοί κράτησαν την ενετική διοικητική διαίρεση και αργότερα οι Ενετοί κράτησαν την ίδια διοικητική διαίρεση με τους Τούρκους αλλά ονομάζοντας τα Territirii.
Πρώτη διαίρεση της περιοχής ήταν οι Βαρονίες το 1205 πάνω στις οποίες συνεχίστηκαν τα Βιλαέτια και επαρχίες όπως στην περίπτωση της επαρχίας Πατρών .
Τα όρια του ήταν Ανατολικά ο ποταμός Φοίνικας από τις εκβολές μέχρι τις πηγές του, περιλαμβάνοντας την Αραβωνίτσα και τα Δουκανέικα.
Από τις πηγές του Φοίνικα ανέβαιναν στο Παναχαϊκό δίπλα στη Γουρζούμισα, αφήνοντας την όμως απέξω, ακολούθως στα Δεμέστιχα και πέρναγε στον Ερύμανθο και από εκεί κατέβαινε στην Τριταία την οποία συμπεριελάμβανε σχεδόν ολόκληρη, εκτός το Γερμοτσάνη, μετά περνούσε μέσα στον σημερινό νομό Ηλείας συμπεριλαμβάνοντας κάποια χωριά, και κατέληγε στον ποταμό Λάρισσο στα σημερινά σύνορα των νομών.
Μετά την απελευθέρωση η επαρχία Πατρών είχε σχεδόν τα ίδια όρια πιο διευρυμένα.
Διοικητικές μεταβολές
Δημιουργήθηκε αρχικά με την διοικητική διαίρεση του 1833 ως μία από τις πέντε επαρχίες του νομού Αχαΐας και Ήλιδος με πρώτο έπαρχο τον Κάρολο Δρακόπουλο.
Καταργήθηκε στην συνέχεια με την διοικητική διαίρεση του 1836 η οποία κατήργησε προσωρινά το νομαρχιακό σύστημα και επανασυστάθηκε το 1848.
Παρέμεινε αμετάβλητη στην συνέχεια μέχρι το 1997 οπότε και καταργήθηκε με το σχέδιο Καποδίστριας.
Με το σχέδιο Καλλικράτης που ακολούθησε το σχέδιο Καποδίστριας στον χώρο της πρώην επαρχίας δημιουργήθηκαν οι δήμοι Πατρέων, Δυτικής Αχαΐας και Ερυμάνθου.
Γενική Βιβλιογραφία
