----------------------------
Metadata section of document
----------------------------
Title: KBNLB410017188_png
Author: null
Description: null
Genre: null
Writer: null
Language: null
Number of Pages in whole Document: 206
Editorial Declaration: 
-----------------------
End of metadata section
-----------------------


e


\


*,C -


*


.


I


- . .


;.


— ' ~Æ *


zü-


Vr


x*v -»


* ‘ ->


ïVv.


sSc^v*' <' w JÏ4 3^* -


'


. ,


« . ,-f


- '


- — - \ . *»


■


• - - L- V "


- * - y


? -■. s


- « -V-*


A


-• ->-. - - •
^ c * ' ' ■ ’*' . ,


> -,


✓


. . -,


-' ..


^ - ' ' ' ^.'


- . .-


V - „ - > ■ V7 ' ■


. -. • •


.


æH


U-1


A • >-î-.


. •


V' *— >. -, "% % -


• *.. ':r‘' ' »-.^ "


• > <\ + , • -, —


- .


Landtrechten van 


OVER-YSSEL


TOt CAMPEN,


By Pieter Hendericksz van


Wieringen Bockdrucker/ woenende inde
Broederstraet/ inde Druckerije.


Anno. 1634.


I


kLsoo door den langduyri-


g ghen Oorlogh ende verloop van
ytiide, bevonden is, dat in tstuck
a vande lustitie ten platten Lande,
RC Cer   o veR deser Provinci van Over-yssel, gro-


te misbruycken ende disordren van langher hant
siin inghekropen, sulcx dat die Landt-rechten in
veelen poincten misduydet ende verdonckert ziin,
ende daeromnaerdere verklaringhe vernieuwin-
ghe ende ampliatie van nooden hebben, dat
oock int'administreren vande lustitie ende forme
van procederen voor den Gherichten ten platten
Lande gheene gheliicke eenderhande ende vaste
voet ende ordre wort gheobserveert, daer door die
goede Inghesetenen duckwiils in onnodighe pro-
cessen ende sware oncosten ghevoert worden: en-
de om hier inne tot beter administratie vanlustitie
ende onderhout van Politie behoorlick te versien:
S00 ift dat die Staten deser Provinci van Over-yft
sel nodig gevonde hebbe een Formulier vande lant
4 ij rech-


rechten te doen instellen, het welcke by haer Ed:
Mo- naer voorgaende examinatie ende rispe deli-
beratie is ghearresteert, ende goet ghevonden in
druck uyt te gheven, om van nu voortaen ende ge-
duyrig in allen poincten ende articule onderhou-
den, gheobserveert ende naeghekomen te worden
Het welcke by Placaet alomme sal worden gheno-
tificeertte eynde alle Drosten,Amptluyden,Schul
ten, Richteren, voorts Advocaten Referenten en-
de Consulenten, ende alle andere dien het angaen
magh, haer daer nae sullen hebben te reguleren.
Ghedaen op een Landt-dach binnen Deventer de
Ez Martij, 1630. Onderstont


Ter ordonantie vande
Staten van Over-sel.


Roelinck.


Het eerste deel.


Van die Drosten/ Richters ofte


Schulten/ Coornoten/ Ghericht-schrijvere
Panders/ ende Gherichts-dienaers.


Titulus I.


nden eersten/ so en sal nie-


mant in den Lande van Over-Yssel/ tot
Drost/ Richter/ Schultes/ ofte tot eenig an-
der minder Officie ghekoren worden/ hy en
sy een Lantsate/ echt ende recht ghevoren/ van


goeden naem ende saem/ oock nae Staets gelegentheyt wel
ghe-ervet ende gegoedet/ der Landtrechten redelick ervaren/
ende vijfentwintich Jaren sijnes olderdoms/ ofte sulcke an-
dere personen die by ons nutte ende bequaem bekent weren/
sijnde van de Gereformeerde Religie/ doende ele den eedt daer
toe staende.


Een jeder Drost/ Richter Schul-


tes ende ander Officier/ Pander/ oft Gherichts dienaer salt
Offici daer toe hy beroepen is/ tot bevorderinghe van de 
Heylighe Justitie selfs getrouwelicken bedienen/ ende eenen
ieghelicken goet onvertogen recht laeten wedervaren: sonder
t'selve door een Stadtholder te laten bedienen/ ten ware uyt
erheffelicke redenen/ tot kennis van den Drosten/ elck in sijn


Ampt.


Aiii. Die


2. HetLantrecht


3.


Die Richters ende Schulten sullen gheene


inleydinghe of uytleydinge/ uytganck/ noch oplatinghe ver-
tichenisse/ quijdtscheldinghe/ quitantien/ of andere Judiciele
acten doen of ontfanghen/ dan in bywesen van twee Coor-
noten of Gherichts luyden/ bequame onbesprokene ende on-
partydige personen.


4.


Die Schulten ende Richteren sullen alles wat


voor haer gerichtelick palleert/ te rechte ende vlytich prot-
hocollieren/ ende daerenboven elck/ soo wel die teghenwoordige
als toecomende Schulten binnen den tijt van ses weecken


dat t'eyndens haer doot/ ontsettinghe of verlatinghe haeres
Ampts/ haereGerichts boecken/ als oock die van haer Door-
laten/ soo sy weten ende onder hebben/ onghecancelleert/ on-
ghescheurt/ ende wel bewaert/ binnen vierthien daghen daer
nae in handen van haeren Lant-drosten overghelevert te
sullen worden/ om den volgenden Schulten ofte richteren die
weder te behandighen.


Die Richters ofte Schulten sul-


len haere Ordinaris Rechtdaghen holden/ daer sulckes be-
quamelick gheschieden kan/ in die kleyne Steden in of voor
op die Stadts huysen/ of in een ander publicq huys/ ander-
sins in haere eyghene wooninghen alwaer/ ende oock ner-
gens anders in particuliere luyder behuysinghen/ die extra-
ordinaris Rechtdaghen gheholden/ of die Banck ghespan-


nen


van Over-YSSel	3.


nen sal worden/ ende voor al niet in eenighe Wijn-of Bier-
Herbergen/ by peene dat die Acten alsoo in die Herberge ge-
palleert/ voor gheene Gherichts Acten geholden sullen wor-
den ende daer door onduchtich zijn/ ende tot elcker mael die


Hoocheyt daer aen ghebrenckt sal worden twintich olde
schilden.


6.


Gheene onse Drosten/ der selver


Secretarisen of Schrijvers/ Schulten/ Richters/ noch On-
der-richters sullen die schrifturen of ander acten aen haerluy-
den originelicken in t' Gherichte overghegeven of andersins
toevertrout/ die Wederparthye of soo haer bedient zijn/ mo-
ghen behandighen/ ende mede nae huys laeten nemen/ by een
peene van vijf goltgulden/ boven reparatie van schaede aen
die ge-interesseerde parchye/ maer sullen die wederparthye
tot sijn versoeck copien daer af geven/ ende voor opt' hooft
van die gecopieerde schrifturen teeckenen den dach dat die sijn
ingebracht/ ende wanneer daer op weder geschreven ende in-
gedient sal worden.


7.


Indien jemant den Drost/ Rich-


ter of Schultes/ daer voor hy van eenen anderen in recht be-
trocken/ geritiert/ of angesproken worde/ suspect ofte party-
dich hielde / dat selve sal hy voort in t' begin aen Ridderschap
ende Steden/ of anden Grosten elck in sijn Ampt/ nae ghe-
legentheyt der saeken/ by Requeste te kennen geven/ om daer
inne te versien naer behooren.


8.


Wanneer jemat tot Richter in enes


4 HetLantrecht


ander mans ofte Richters plaetse/ ghesurrogiert of ghestelt
wort/ soo sal deselve gesurrogierde Richter/ ter plaetsen sijner
woninge/ of daer anders die ordinaris Rechts dagen gehol-
den worden/ die Bancke spannen ende niet daer in suspec-
tierde woont: Voor welcken substitueerden Richter parthy-
en oock erschijnen sullen/ ende hare sake disputeren ten eynde
toe/ als Lantrecht is/ sonder dat sy eenigh gerichts gelt meer
als anders gewoontlick behoeven te betalen.


9.


Die Gherichts dienaers ende Panders sullen


kennisse moeten hebben van lesen ende schriven/ ende van
haere boodtschappen die sp doen/ ende wat haer daer op in
antwoort ghegeven wort/ pertinente annotatie houden/ daer
by teeckenende dagh ende datum/ wanneer sy deselve gedaen
hebben/ ende sulckes voort aen haer schultes ofte Richter over-
brengen/ omme geregistreert te worden/ dan sulle geene boot-
schappen/ daglegginge/ pandinghe/ opbadinge/ arrest ofte be-
slach aen eenige vaste goederen op begeerent van jemant mo-
ge doen/ ten sy/ dat sy het selve denRichter ofte Schultes eerst
hebben te kennen gegeven/ ende hy dat vergunnet.


10.


Wtghesondert dannoch Arresten aen In-


heymsche personen/ die fugitijf ofte bacquerout zijn/ ende
aen uytheymsche luyden in een ander Gerichte woonachtis/
ende aen der selver beyder have ende beweeglicke goederen/ die
die voorsz. Gerichts dienaers ende Panders/ ooc sonder voor-


als oock aendere personen daer toe versocht doen mogen/ ende
ist noot/ deselve voort brenghen aen het Gerichte/ of daer die


Richter


Van OVER-YSSEL	5


II.


Ock sal een jeder Schultes ofte


Richter van nu voortaen twee diversche boecken heb-
ben/ om in t'eene te teeckenen die contentieuse gerichts
handelingen/ Citatien/ In ende uytleydingen/ Arresten/ Sen-
tentien/ appelatie n ende t'vervolgh van dien/ met dagh ende
dato/ In t' ander Cessien/ transporten/ Testamenten/ verschrij-
vinghen van Renthen ende derghelijken.


Van Advocaten/ Procureurs


ende Volmachten.


TITVLVS II


 Ie Advocaten sullen zijn vroo-


me/ wel geleerde ende ghegradueerde persoonen/
 der Rechten/ Doctoren/ Licentiaten/ ofte andere


Rechts-verstendigen/ van de Staten deler Pro-


vinci om te mogen practiseren toegelaten/ tot welcken eynde
sy (soo wel die bereets in de practique zijn/ als die nae desen
haer daer toe willen begeven:) aen Ridderschap ende Steden
Requeste sullen presenteren/ ende by hare admissie den be-
hoorlijcken Eet doen.


Et sal oock Partien vrystaen/ buy-


sten-lantsche oft vreemde Advocaten in hare saken te ge
B bruyc-


Het Lantrecht


bruycken/ ende van die/ hare Schriftueren te laten maken
Mits dat nochtans soodanighe Acten of Schriftueren van
Uytheymsche Advocaten/ als oock pan Inlandtichen ghe-
maeckt/ int Gerichte niet aengenomen sullen worden/ bevo-
rens deselve van een gheadmitteerde Rechts ghepromoveerde
deser Provinci sullen wesen gerevideert/ ende met onderhandt
teeckeninge geagnosteert/ ende geapproveert/ soo als sy de ge-
dencken te verdedigen.


Ie Procureurs sullen niede alleer


sy tot sulcken beroep haer begheven/ daer toe van de 
Staten deser Lantschap welen gheadmitteert/ ende
zijn brede-lievende bequame persoonen van tamelijcke experi-
entie/ ende staen ter goeden naem ende taem/ mede wel ende
correct schrijven konnen.


Tem/ die Procureurs ordinaris


M voor die Gericht bancken den partpyen dienende/ sul-
len geene Schriftueren mogen formeren als in saecken
onder de hondert Guldens bedraghende/ ende wat int' Capi-
tael hooger monteren mach/ daer inne sy eenige stucken ma-
ken/ sal de Proceduer daer af worden ghecalleert/ ende sullen
hare Schriftueren ende Acten gelijck vals van haer selfs on-
derteeckent moeten worden.


Ie advocaten ende


ooc hare Schriftueren gheholden zijn by Artic


van OVER-YSSEL	7


stellen/ onderschepdentlijck van malcanderen gheschreven/
ende deselve met Cyffer-talnombreren/ by pene van drie olde
Schilden/ dewelcke de volmechtigher sodanighe Schriftuere
anders ghereformeert erhiverende / daer aen sal verbeuren ten
profijte des Richters of Schultes/ ende evenwel geholden zijn
t'contenu van desen Articult achtervolgen.


E Advocaten als ooc Procureurs/


sullen haer hebben te wachten in hare Schritten ende
Paidoyen by monde/ jemandt te insurieren/ by pene
daer dat geschieden in geschritte/ van twee olde Schilden/ half
voor den Schultes of Richter/ half voor den iniurieerden: by
mondelinge plaidoyen halt to vele/ teweten/ twee ende veer-
tich stuyvers te verdeelen/ als voorschreven voorbeholden niet-
te min hier en boven den iniurieerden noch syne actie/ &c. Ge-
lijck sy dan haer mede sullen hebben te wachten van herleg-
ginge ende reditten/ of overbloedige ende impertinente midde-
len in de Schriftueren/ of oock in de plaidoyen by monde te
gebruycken.


E Advocaten ende Procureurs/


sullen gheene saken aennemen om te bedienen/ die sy
verstaen ongefondeert te wesen/ ende daer van de par-
tyen ghetrouwelijcken waerschouwen/ ende indien bevonden
wort eenige Actie of Teghenweer sonder redelijck fondament
geschiet/ ende voorgenomen te zijn/ sal in klaringe daer op ge-
lettet/ ende met vijf olde Schilden ofte anders nae exigentie
van de sake gecorrigeert worden.


Bij	Soo


8 Het Lantrecht


8.


D verre een Procureur ende Vol-


mechtigher sijnes Partyen saecken quame te versuy-
men/ door dien hy den aenghestelden termijn van in-
brengen niet waerneemt/ of oock andersins/ hoe dat mochte
zijn deselve sal geholden wesen alle schade ende Interest sijnen.
principalen te beteren.


9.


Of jemant van partyenarm waer/


ende niet vermochte een Advocaet of Procureur te
loonen/ soo sal alsulcke arme persoone/ door last van
Ridderschap ende Steden ghedient worden/ by alsulcken Ad-
vocaet ende Procureur als deselve sullen ordineren/ ende sullen
die also geordineert zijn/ t'selve niet mogen weygeren tegen als-
sulcke belooninge als redelicken erachtet sal worden.


VOorts sal oock eenen jederen ghe-


oorloft wesen/ sijn eyghen saken op sijn selfs van ende
boete/ als van oldes voor te stellen/ te verdedighen/
ende ten eynde te vervolgen. Waerinne van t' Gerichte den
selven partyen alle in ogelijcke behulp ende vorderinge gedaen.
sal worden.


roeuratien ende Volmachts-brie-


ven voor Notaris ende Ghetuygen/ soo wel binnen als 
buyten de Provinci van jemanden ghepasseert/ sullen


nul


van Over-Yssel	9


nul ende van onweerden zijn/ ende niet aenghenomen worden
als die wettelijck voor Schepenen in den Steden/ of voor
Schulten ende Richteren at hare Coornoten of getuyghen
sinnen uytgegaen


T genomen/ dat onder haer eygen


s hant ende segel iemandt volmachtich maken mogen/
alsulcke groote Personagien die naer gemienen rech-
te daer toe zijn geprivilegeert.


ock sal gheen Volmachtigher ee-


snen anderen moghen substitueren/ ten sy dat hem
sulcks by expresse ende speciale clausule. toeghestaen.
ende vergunnet worde.


En advocaet/ noch Procureur/ en


sal de partye so hy aengenomen heeft te dienen/ sonder
erheffelijcke redenen niet verlaten/ noch haer partyen
wederdeel in deselve sake dienen/ noch eenige secreten aengaen-
de die saecke openbaren of verhalen/ by een pene van dertich
olde Schilden/ half voor den Richter of Schultes/ ende
half voor de partye/ die hy als voorsz. teghen ghedienet/ ende
voorts by arbitrale correctie.


Het Lantrecht


15.


HIemant sal oock deel hebben in sa-


 ken daer inne hy partpyen dient/ eenige actien mogen
kopen of Contracten daer over maken: dan sal een
jeder met syn Salaris te breden wesen/ op pene van vijf-en-
twintich olde Schilden/ aen den Schultes/ ende wederpartye/
elck voor de helfte te verbeuren/ ende dat evenwel sulcke com-
pacten onduchtich ende van geender weerden sullen zyn.


16.


Rouws persoonen sullen sonder


Man/ of anders sonder Mombaer geen Procuratie
op jemanden/ als ooc niet eenige andere acten int Ge-
richte bestendichlijck konnen passeren: Nochtans sal de Man
als Mombaer over syne Huysvrouwe hare goederen ende sa-
ken/ so in als buyten rechte/ sonder procuratie daer toe e heb-
ben/ verrichten mogen.


17.


E Procuratie ofte Volmacht staet


jemant vry voor de Litis Contestatie te revoceren/
ende niet daer nae/ ten sy uyt goede redenen tot kente-
nisse vant Gerichte. Maer als de Constituent failleert/ oft
pluchtich wort/ daer mede wort de macht en constitutie eenes
Volmachtigers/ oock nae de Litis Contestatie gheeyndicht
Ende wanneer een Constituent komt te overlijden/ sal t Pro-
ces van de Erfgenamen gheresumeert/ ende de Voorspraecke
van nieuwes met volmacht versien moeten worden.


van OVER-YSSEL	5


Van uytheyms Ghericht ende


Borge te stellen.


TITVLVS III


Iemandt sal Gherichte soet-


ken buyten landes in een ander Provinci/
also dat d'eene Ingesetene van dese Landt-
schap den anderen/ of desselfs goederen/ al-
daer niet en sal mogen aentalen/ aenholden/
arresteren noch besetten/ ooc sulckes niet sal
laten doen by een pene van vier hondert ol-
de Schilden half tot onsen behoet/ ende half voor den ghenen
de also gearresteert/ aengetaelt/ of syn goet bekommert were/
boven alle vordere schade ende kosten daer door ghedaen ende
geleden/ aen de goederen des genen so dese ordinantie te buyten
gaet te verhalen/ of aen desselfs lijf/ met hem in de ghevancke-
nisse te setten/ te water ende broodt nae older gewoonte.


Ie beruchticht wort/ dat sulcken


bespreck/ bekommernisse of aentalinghe/ of oock ver-
volch buyten landes op jemants van onse Onderda-
nen of der selber goederen door syn bestellinghe toequame/ de
mach hemdaer van met eede/ rades/ dades ende van alles-
toedoens ontschuldigen.


12 Het Lantrecht


ten ware dan mede sijne wille/ die dat aenginghe/ verkoopen/
oversetten/ noch cederen moghen in eenigerley wijse/ by een pe-
ne van viertigh olde Schilden tot onsen behoef/ ende verbeur-
te van sodane Actien oft Erediten ten profijte van den Debi-
teur.


Es een vreemde persoon/ eenen In-


ghesetenen deler Provinci/ oft oock jemants die uut-
heymsch is/ voor recht begeert aen te spreecken/ de sal
schuldich wesen suffisante cautie of vorge te stellen/ t'selve Ge-
richte onderworpen zijnde/ voor allen kosten/ schaden ende
Interesten/ ende om der selver saken willen nerghens anders
meer te sullen spreken/ ende t' Ghewijsde vol te doen of nae te
komen.


e ghene soo met eenich Erf-huys


t begert te spreken/ ende Erf-huys goederen soec-
ket/ als een Erfghename mede in te winnen/ sal alle
wege so wel binnen Jaer ende dach/ als daer nae/ schuldich


ter plaetsen daer t' selve ghevallen is/ voor Schulden/ Loften/
Testamenten/ Legaten ende andere lasten/ om die mede pro-
ratatot syn andeel te dragen ende te betalen. Van sal nochtans
in cas van onvermoghentheyt/ mette cautie iuratoir moghen
volstaen/ ter tijdt hy recht rijcke wort/ of in de saecke trpum-
pheert. Latende in middels des Erf-huyses goederen ofte on-
der den Besitter in Sequestratie verblijven.


 van OVER-YSSEL	


Van inganck des Rechtens/ hoe men


t'Recht beginnen sal/ ende van Dach-legginge.


TITVLVS IV.


N onsen Lande van Over-


yssel sullen alle civile saecken voorghenomen
word en met een ghebeurlijcken Inganck
van Rechte/ als te weten: met citatie ofte
dagh-legginge/ arrest/ of besate/ pandinghe
ende inleydinghe/ ende met geen andere.


Et dach-legginghe worden aen


s't'Gerichte ghebracht in personele actien van weghen
schade/ schult ende loftenisse/ die niet pantbaer en sin-
nen allerley personen met malcanderen in een Gerichte ghese-
ten/ die men gewoonlijck is metten Gerichts-dienaer of Pan-
der eenen seeckeren dach ende tijt peremptorpe te bestemmen/
om t'erschynen voor t' Gherichte ende de Aenspraecke t' aen-
hooren.


3.


 Ienst-luyden of Riddermatighe


personen/ voorts haer Huysvrouwen/ Weduwen ende
kinderen soo lange sy sich hares standes gemees hol-
den/ worden geladen of dach gelegt/ met wasch-teeckens/ ofte
dages brieven ter hooger Bancke/ ten waer sy haer vryheyt
uytdruckelijcken hadden gerenuncieert ende vertegen/ of dat sy
ooc voor t' Gerichte/ daer onder sy woonde ofte gecontraheert
hadden dach geleght worden / In welcken beyden vallen/ sy
E haer


Het Lantrecht


haer eyghen willckeur ende t' Gherichte van de plaetse harer
wooninge volgen sullen.


Ale Citatien/ ofte Meetebrieven


sullen inhouden de redenen of oorsaecke van de ante-
vangene procedure.


Oorts sullen alle de ghene/ die met


dachlegginge personelijck voor de hooge of lege banc-
ke gebracht worden/ ter oorsaken van suyvere obliga-
tie of Schult-brieven/ by haer selfs gepasseert/ op versoer van
den Citant ofte Crediteur / in den selven gherichte gheholden
zijn/ haer schrift oft hant-teecken te kennen/ of te ontken-
nen/ sonder dat sy dach of tijdt van beraet daer op sullen heb-
ben te genieten Als oock een Weduwe ofte Erfghename/ die
schult haer van dooder hant aenkomende / doen sullen: ten
ware sy met eede verklaerden/ t'hant-teecken niet te kennen/
noch van de schult te weten.


Oorvluchtighe persoonen/ Item


luyden die men niet en weet te vinden/ of waer sy woo-


nen/ mach men by Edicten aen de drie naeste kers-
pels kercken van t Gherichte/ daer die saecke dienen sal te
rechte verdagen.


Lle conjuncte personen/ malcande-


ren tot int vierde graet van bloet-verwantschap/ ofte


4.


Swa-


van OVER-YSSEL	15


Swagerschap bestaende/ sullen by gelegentheyt/ daer so haest
geene volmacht solde konnen uytgebracht worde/ sonder heb-
bende last of procuratie/ onder cautie de rato, voor malcande-
ren in rechte mede toegelaten worden te agieren.


8.


Oo wie voor een ander wilde inter-


venieren/ sal t selve mogen doen/ mits stellende cautie
voor t' gewijsde/ Ende so hy dan by sententie quame te
succumberen/ sal die Tryumphant hem so wel aen den Prin-
cipael/ als aen den Intervenient mogen verhalen.


Ie volmachten van kerspelen/ sul-


s len in saken haer gemeente aengaende/ geconvenieert
ende daer voor aengesproken mogen worden.


Dan Arrest ofte Besate


TITVLVS V.


besate ofte Arrest salmen


mogen procederen tegens nytheymsche per-


sonen/ ende op der selber goederen/ ende niet
tegen Inheymschen/ Te verstaen die in een
kerspel ende onder een Gherichte gheseten ofte woonachtich
zijn/ Een ware dat deselve latiteerden/ ende sy of hare goede-
ren vluchtende ofte drijvende waren/ ende daer mede in een
ander Gerichte wilden vertrecken


16


Het Lantrecht


Ie Burgeren ende Inghesetenen


van die drie Hooft-steden of hare goederen/ zijn niet
arrestabel/ ten ware sy van hare vryheyt erpresselijck
hadden vertegen/ of gearresteert worden ter plaetsen / daer sy
hadden gecontraheert.


En sal oock niet binnen die Jaer-


Merckten/ noch op kermisse dagen/ buyten luyden
of hare goederen besetten moghen/ dan voor schult op-
sulcke tijt ende plaetse gemaecke/ uytgenomen Bancquerou-
tiers ende die hare goederen tot naedeel van de Crediteurs
hebben versteecken.


Ie eenich goet/ binnen sijnen Huy-


se of bewaernisse gearresteert sijnde/ daer nae liet wech
dragen/ of versteecken/ is schuldich t selve weder aen
den dach te brenghen/ of voor die weerdye van dien in te staen.


 Eentsemants eenige Arresten wil-


de ooen op Scheepen/ aen/ of van de Wal leggende/
sal genoech wesen/ dat den Schipper of Bootsluyden
soodanich arrest wort aengesegt/ sonder dat men de Schepen
sal behoeven te ontroeren.  6


orstegrresteerde sal vorge stellen oe


ltes ofte


van OVER-YSSEL	17


Richter ontfangende eenen olden Schilt/ sal gheholden wesen
den Gearresteerden daer voor te bewaren/ of by verwaerlo-
singhe den Aenlegger ende Arrestant synen bewijslijcken hin-
der ende schade vergoeden / daer toe hy oock gheholden ende
verplichtet zijn sal/ so hy des versocht wesende eenigen persoon
ofte goet voor oogen siende verweygerde te besetten.


Es den Richter jemandt van den


arreste ontslaet/ mits borghe daer voor nemende/ son-
der weten ende consent des Arrestants/ ende die Ghe-
arresteerde ten dage dienende niet en compareert/ sal de Rich-
ter schuldigh zyn die schade bewijslijcken daer door gheleden
binnnen den tijt van ses weecken aen den Arrestant te beta-
len.


8.


Ele arresten aen gereede goederen


machmen by provisie afdoen onder genoechsame ver-
borginge/ ende een uytheymsche Gearresteerde sal voor-
taen niet schuldich zijn/ andere ende wijdere borge te stellen/ als 
voor t' gene hy gearresteert is/ sonder datmen hem sal konnen
verbinden by reconventie/ voor geen ander gherichte te sullen
spreken ofte agieren.


Ie in eenich Gerichte voor binnen


Jaersche pachten/ Magen-aes/ ofte verdient loon ge-
pandet heeft/ sal van de gepandede niet mogen weder-
arresteert ofte besettet worden/ aleer hy eerst wederom in sijn ge-
waersaem gecomen is/ ten ware dat hy een uytheymsche buy-
ten de Provinciwoonachtich zijn moghte Gelijc dan oock een
C iiI. Gear-


18 Het Lantrecht


Gearresteerde/ ofte gearresteert goet door sententie ontslagen
zynde/ van t' Arrest vry sal zijn den tijt van 24. uren naet'ont-
slagh/ aleer de voorige Arrestant daer van nieus besate sal mo-
gen doen.


10


O verre jemant uytden Arreste ont-


wijckt/ die sal verbeurt hebben drie olde Schilden.


Aer eenige Arresten geschieden aen


persoonen in andere Provincien residerende / daer hoo-
ger ende meerder brencke van de ontwijckinge betaelt
wort/ sullen deselve oock in dese Provinci tot sodane ghelijcke
breucke geholden zyn.


Oo wie ten tweeden mael/ het ware


dan weghen der selber of ander actie wederom ghe-
arresteert/ uyt de Besate ende Arrest ontginge/ sulckes
sal voor gewalt gereeckent/ ende arbitralijcken gestraffet wor-
den.


13.


Ie Arrestant sal geholden zijn/ soo


s haest doenlijck/ ende ten langhsten binnen vierentwin-
tich uren/ te gens den Gearresteerden /(den welcken hy
met/ of oock sonder eenige by hebbende beweeghlijcke goede-
ren/ in persone heeft gearresteert) syn aenspraecke voor den Ge-
richte te doen/ by poene dat anders t' arrest sal wesen desert.


14.


N saecken/ daer een Van met sijn


O Odet door Besate toe Rechte ghebracht wort/ sal de


VAN OVER-YSSEL


Belate oppet goet tot drie vierthien dagen vervolght worden / 
ende daer nae binnen vierthien dagen aen den eyghenaers een
ofte meer/ daer van de weete uytgesonden/ of anders de Besa-
te voor verlaten/ ende als niet geholden worden.


Aer t'ghebeurde/ dattet besatede


goet worde verwonnen/ ende executabel verklaert.
so sal sulckes nae den tijt van ses weecken/ binnen haer
ende dach moghen worden gheexecuteert ende verkoft/ mits
voorgaende drie kercken spraecken in de drie naeste kerspels
kercken/ van acht dagen tot acht daghen te doene/ Met aen-
pleckinge der Biljetten van dien/ Inholdende mede den dagh
ende plaetse/ wanneer/ ende waer dat goet verkoft sal wor-
den.


nde sal die verkoopinge geschieden


gerichtelijcken/ by barnender keersen uytganck/ met


Insate ende verhoogen: alles sonder prejudici van den.
uythebbenden Rentheniers. Want die also een goet verwint/
kan daer aen niet meer winnen/ als de beterschap van dien.
Des sullen alle khenteniers daer toe gevordert zynde/ de In-
heymschen binnen ses Maenden/ ende de Uytheymschen bin-
nen Jaer ende dach gheholden zyn hare Renthe brieven/ of
ander behoorlijck bescheyt/ daer af te vertoonen/ ende die Ver-
kopers daer van te insinneren. Voorbeholtlijck den eygenaer
die losse der onbeweeglijcken goederen binnen gelijcken tijt/ als 
in de Achmalinge wort gestatueert.


Wan-


Het Lantrecht
17.


Anneer eenich verderslijck goet be-


kommert of gearresteert wort/ sal de Arrestant t selve
goet by gebreck van verborginge met kennisse/ ende
ten overstaen van t Gherichte opentlijck ten hooghsten pryse
doen verkopen/ ende sullen de penninghen daer van komende / 
onder t' Gerichte verblyven tot uytdracht der saken.


18.


O twee of meer personen een dinck


ofte goet hadden doen arresteren/ sal d'eerste Arrestant
worden ghepresereert/ ten ware dat de Arresten op
eenen dach aen gelegt mochten zyn: In welcken cas geen pri-
oriteyt of voortocht plaetse sal hebben/ Maer in eenen desola-
ten Bodel sullen die ongeprivilegieerde Inheymsche Credito-
ren binnen ses Weecken/ ende die Uytheymsche binnen drie
Maenden/ nae dat den Boedel desolaet is gheworden/ d'een
nae den anderen beginnende/ gelijckelijck naer advenant der
summen concurreren.


Van Pandinghe.


TITVLVS VI.


Et pandinge worden aen


het Gerichte gebracht/ alle personen/ soo
wel Riddermatige als andere/ in saecken
die pantbaer zyn/ als binnen ende buy-
ten Jaersche verschenen kenthen/ gherichtelijck gheconsti-
tueert ende versegelt uyt eenich goet voor den Richter / daer


dat


van OVER-YSSEL	35


dat selve onder gelegen is/ ende nae sijn nature behoort/ het sy
dan eyghelick/ lehen/ Thins off hoffhoerigh goet.


a Lon and dat even wel die executie der


pe. vinghe/ die eerst den Eyghenaer doet den pander
oft Gerichts dienaer sal worden ghemsinneert voor de
voorsz. Jaerlicksche renten uytet goet versegelt/ metten dage-
lickschen Richter/ ter plaetsen daert goet gelegen is/ sal wor-
den gedaen/ sonder die nature vant onderpant antesien.


Nsgelijcr sijn Pandtbaer liquide


Schulden by Hylicx- vorwaerden/ Maegscheydinge/ of
Moetsoens brieven gheconstitueert/ ende belooft/ pach-
tinghe ende huyringe in scedulen gemaeckt/ by partyen bekent/
off behoorlijck bewesen/ soe wel buyten Jaersche als binnen haer-
sche pachten/ verdient loon/ Magenaes ende kleedinge tot da-
gelicks lijves nootdruft ghebruyct/ als oock alle gerichtelic-
ke erholdene verwinnen/ Sententien/ ende getaxceerde kosten.
Item handtschritten/ ende andere schulden gerichtelicken be-
kant in den tijt van twee Jaren/ nae dat die dag daer van
om te betalen gekomen is/ ende langer niet.


nde soe jemant pantkeeringe dede/


Soe sal men partyen dagleggen voor den Schulten/
ende beklagen die pandtweeringhe. Daer sal die gee-
ne/ die pandtweeringe gedaen heeft voor die onverjaerde pacht/
betalinge doen/ ofte bewijsen by sittenden gerichte/ daer die Ele-


3.


4.


ger me-


12 Het Lantrecht


ger mede te breden is. Ende soo hy sulckes niet en dede sal den
Richter den Clager andermael eenen pander gunnen ende des-
gelijcx sal men ten derdenmael oock doen: Ende hierenboven
sal men geene oordeelen laten dingen/ Ende ten vierdemael
mag die Clager panden ten ahme toe/ Ende dan sal die Rich-
ter den pander stercken dat hy panden bekome/ ende die ver-
volgen als recht is. Ende de pandinge doet ter ahme toe/
die sal moghen tweemael panden op eenen dagh/ soo hy wil/
ende van noch eens/ ende noch eens ten vierdemael: Doet
dan eener altijt pantkeeringhe/ ende worde in den onrechte
bevonden / dat sal hem staen op sijnlijft/ ende sal als een ge-
weldenaer ghestraft worden/ Ende doet hy maer drye pant-
keeringen breeckt hy drye olde schilden: Ende die ghepandet
heeft wort hy in/ den onrechte bevonden/ breeckt niet/ dan hy
verliest sijn pandegelt: Maer voor veriaerde pacht magh
men neen seggen/ indien die betaelt is/ d'welck die verweerder
bewijsen/ oft by ghebreck van ander bewijs met sijnen Eedt-
sal moghen beholden.


5.


Ie Schultes oft Richter/ sal t allen


tijden/ als hy des versocht wort/ binne Jaer ende das/


nae die pandinge/ soo veel een binnen ende buyten haer
kente off pacht/ ende andere voorsz pandtbare schulden aen-
gaet/ Indien die betalinghe by sittenden Gerichte niet bewesen
wort/ ende beroerende die vordere veriaerde Rente ende
pacht/ wanneer die Rentgever off huyrder/ oock by gebreck
van bewijs/ den Eedt daer voor niet doen wilde/ datse be-
taelt were / den geenen/ welck die pandinge ghedaen heeft/
executie verleenen/ ende hem een pander gunnen/ om datelijck
panden te halen ende te doen siijten voor die onvet aelde pande
 bare


van Over-Yssel


bare schult/ renthe ende pacht/ veriaert ende onveriaert/ als 
mede voor die onkosten nae Landt-Rechte.


Lsoo/ dat nochtans die voorschre-


Ass ven pandthalinge ende pandtslijtinghe niet eer gedaen
sal worden/ (daer geschiede quade pandtkeeringhe off
oock gansch geene/ ) als opten vierthienden dagh na opbadinge
ende aneygeninge/ de welcke te gelijcke opten derden dag/
off binnen vierthien dagen/ oft oock noch opten vierhienden
dag nae die pandinge sal mogen gheschieden/ ende den Schul-
denaer geinsinneert moeten worden.


Rentheffer ende Verpachter


nigh panden ende die pandinge vervolgen/ voor alle
achterstedige renthen ende pachten/ an die levendige
have/ gewas ende ander gereet goet/ dat op sijn onderpant be-
vonden wort/ oock voor het onverscheenen lopende Jaer rente/


spreck doen/ Mits doende daer van de weete/ als voorsz. aen
den eygenaer vandien/ ende sal alsdan die pachter voor die be-
talinge ende daer doer geleedenen schaden mogen genieten en-
de inholden des Lantheeren bruchten ende pachten/ Oock soo
lange in die pachtingh blijven sitten/ tot dat hy vol daen sy/ al-
schoon die pachtinge moghte wesen ghe-eyndicht.


8.


Eeren pachten/ Heeren schattingen/


ende andere Heeren gelden/ als ooc Margengelden/ Sijl-
D2 gelden/


14 Het Lantrecht


gelden/ Kribbegelden/ ende dergelijke over die Landen be-
hoorlicken uytghesat/ sullen met parate executie/ sonder die
voorschrevene procedure van pandinghe geinnet ende gebor-
dert mogen worden.


Van Achmalinghe ofte Pandinghe


anden grondt.


TITVLVS VII


Oe die beweeglicke goederen


haeve/ Item het fluys off die Schoeff op eenigh
onderpant voor die verscheenen kenten niet ge-
ysnoegh sijn/ sal anden grondt ghepandet/ ende
die Pandinghe te boecke ofte Signaet ghebragt/
ende daer van den eygenaer off sijn ghequalificeerde/ voort die
weete gedaen worden.


An sulcke pandinghe sal men over


ses weecken opbadinghe doen/ ende sal alsdan die
Schultes ofte Richter daer van an den eyghenaer een
ofte meer/ dieschriftelicke weete doen/ daerinne verhalende
die oorsake vande pandinge/ met inthimatie om de selve af te
maken. 


van OVER-YSSEL	7


det hadde/ an den gront geeygenet worden/ ende die Schultes sal
van den dag noch eene weete laten uytgaen an alle die geene
die oock renthen uyt sulcken goet hebben/ te verstaene/ die men
weet an haer personen/ ende die men niet en weet met
ten ande drie naeste kerspels kercken/ Ende sal die voorsz.
weete dienen over ses weecken nae dato der selver. Een eynde
die uythebberen alsdan in den Gerichte erschijnen/ ende maken
eenen Heer desselven goedes/ beginnende vanden jongsten uut-
hebber/ tot dat daer eene Mijnet: de welcke den oltsten voor
hem gaende uythebberen moet voldoen/ ende betalen twee Ja-
ren renthe/ een verjaert ende een binnen Jaers/ mettet lopende
Jaer/ ende niet meer, al schoon dat zy meer Jaren mogten
ten achteren sijn: Blijvende nochtans den jongeren uytheb-
beren/ een ofte meer/ die haer recht also moghen hebben verla-
ten/ haer wederloffe voorbeholden ende onverkortet / den In-
heymschen binnen twee Jaren/ ende den uytlandischen binnen
vier Jaren: T'welck oock also van den Eygenaer sal wor-
den verstaen/ die binnen den voorsz. tijt/ nae dat hy inhe
ofte uytheymsch is/ sijn vercofte goet sal mogen vryen end
losfen/ Mits betalende alle verschrenen ende on
ten/ mitsgaders die gedaene onkosten/ tot gerij
tie: Sonder dat sodanigh recht van Redemptien an een ande
ecedeert off overgedragen sal mogen worden.


1I.


Eduyrende die voorschreven twee


off vier Jaren respective/ sal die In winner oft Mijn-
ner van sulcken verwonnen goet / dat selve niet mo-
ghen verargeren: Oft hy sal sulcx ten tijde vande loffe moeten
beteren ende vergoeden.


D	iij


Ende


Het Lantrecht


nde op dat oock die Eygenaer off


desselfs Erfgenamen/ van sijn goet weder te lossen niet
mogen afgeschrict worde. Sal niemant sulcken verwon-
nen goet/ met eenigen nodelosen ghetimmer/ graven of anders


de Eygenaer of sijn erfgenamen sal worden vergoedet/ als t' ge-
ne by kennisse van goede Mannen of des Gerichtes/ an den
goede te doene/ nootsakelick was.


Van Inleydinghe.


TITVLVS VIII.


Et Inleydinghe sal worden


geprocedeert in reale Actien/ der gestalt/ dat/
jemant vermeenende totten eygendom eeni-
ges goedes/ Thiendens of Thinses gerechti-
ghe te sijn/ sich sal laten in leyden ende specificeeren die eyghent-
licke bepalinge ende gedeelte des goedes/ voor t' welcke hy
d'Inleydinghe laet doen: Sonder dattet nodigh sy t'erschijnen
mett et Gerichte ter plaetsen daer t' goet gelegen is-


Olghens welcke Inleydinghe die


Schultes of Richter des anderen daegs sijn dienaer/
pander of bode af senden sal/ om den eyghenaer of besitter des
goedis/ sijn Rentmeester of Volmnachtighen met een weete-


van OVER-YSSEL	17


brief t' insinneren/ ende te verwittighen van de selve inleydin-
ghe: hem daer by wijders ordinerende/ indien hy binnen
landes is / binnen den tijt van ses weecken/ nae insinuatie/
gerichtelijcke uytleydinge te doen ofte laten doen: Ende soo
verre hy uytheymsch is/ in den tijt van twaelf weecken/ Off
dat hy anders van de possessie desselven goedes versteecken sal
wesen/ Voorbeholden sijn recht ten petitoir.


leggen/ op den welcken dagh dienende partyen sullen
schuldigh sijn cautie of borge te stellen/ d'Anlegger voor die
costen/ ende die verweerder voor die costen/ bruchten/ schaden.
ende interessen.


HIer onder worden mede begrepyen


So verstaen/ alle Erf-huyses saken met den ancleef van
dien/ t'sy van Testamenten/ Erffuytingen/ erf-schey-
dinghe/ cautie van Evictie ende dergelijke. Wel te verstaene/


procederen: Al ist/ dateer gheene onbeweeglicke goederen in-
den Boedel of Erf-huyse worden bevonden.


nde sal het Erfchuys/ met den ghe-


volge van dien geholden worden/ met der plaetse/ daer
die val geschiet/ Maer daer die overledene sijn vaste.


.


4.


Het Lantrecht


bbende/ ende in dese
uys maken.


Ele Erff-huys saken moeten bin-


A Jaer ende das/ dat is/ binnen een Jaer ses weecken en-
de drye dagen/ geinstitueert ofte an gevangen worden / 
voor t' Gerichte daer onder het Sterf-huys is gevallen/ sonder
respect vande ghelegentheit ofte nature der goederen/ ende dat
die onder een ander Gerichte resorteren : Van daerinne sal er-
kant ende gheoordeelt worden/ niet na t'recht ofte coustume
der plaetsen daer het erff-huys gevallen is/ Maer nae nature
ende eygenschap eenes jederen goedes/ ende nae t'recht van-
de plaetse daer de selve goederen gelegen sijn.


Dteen Ershy n Partyen vermee-


nen tot een -Huys gerechtigt te wesen: sullen sy/
veene soe wel als d'ander/ haer daer laten inleyden/ ende
die Erffhuys goederen by onpartijdigen ghesequestreert wor-
den tot uytdragt vande saecke/ ende voorts op haer wijder an-


Oo wie met sulcken Erffhuys recht


binnen die voorsz. tijt niet en spreeckt/ als oock die na die
ontfangne weete vande Inleydinge/ binne behoorlicken
tijt geen uytleydinge doet: Die sal van de possessie der selber goe-
deren versteecken wesen/ ende dannoch evenwel deselve met


recht


van OVER-YSSEL	9


recht/ ten petitoir/ ter plaesen ende voor den Gerichte / daer
onder de selve ghelegen sijn/ off nae haere nature behoren/ int
besonder moghen vervolgen/ mits stellende cautie/ als in het
derde Cappittel hier boven is geseyt.


Hoe ende op wat tijt men die Bancke


sal spannen ende Recht sitten.


TITVLVS IX.


Ie Schulten ende Richters sul-


 len elck in haer Gerichts Ampten holden na older
gewoonte die ordinaris Rechtdagen/ om eenen je-
deren recht te laten wedervaren. Ende sullen op
deselve dagen niet meer mogen nemen dan twaelf stuy: Ge-
richts geldt. Maer op Extraordinaris dagen die partyen be-
geeren/ vol Sittelgeldt/ te weten achtien stuy: volgents die
taratie hier na gestelt.


Het gerichte heeft macht/ tusschen die


twistende partyen by een poene brede te bieden/ ende
den geenen die breede breecken/ ende sich ongeregelt
helden/ voor die Bancke t' arresteren.


3.


30 Het Lantrecht


Gerichtschrijvers/ Pander of Ouderrichters sijnde. Ende
sal sulx geschieden by klummender Sonne: Mits dat d'uyt-
heymsche Verweerders/ maer niet die onder den selven Schul-
ten Gerichte geseten die Sonne sullen mogen te bate nemen.
Betalende/ soo veere sy komen t' Gerichte opgestaen sijnde die
onkosten van t Gerichte/ ende die verteeringe der Anleggeren
tot gerichtelicke taxatie.


aert sake/ dat d'angestelde Rechts


dag op eenen heyligen dag off in die Vacantie viele.
soo sal de selve gecontinneert ende geholden worden / 
op den naest volgenden Werckeldagh/ off na die Vacantie op-
de n eersten Rachtsdagh-


oorts sullen voor Feest ende Vier-


dagen geholden ende gecelebreert worden/ die Sondagen
die drie hoge Feesten van Paeschen/ Pingsteren ende
kersmisse/ met elck een den naesten dagh daer an/ Item des
Heeren Hemelvaers dag ende nyeuwe Jaersdag/ Voorts alle
Bededagen van hoger Overricheyt angestelt ende gheboden.
Op welcke alle geene gerichtelicke Acten sullen worden gepas-
seert/ van alleen die daer sijn vrywilligher Jurisdictien/ ende
Arresten.


oor Vacantien salmen holden/ acht-


dagen voor ende acht dagen na die drie hooge Feesten/
van Paeschen/ Pingsteren ende kersemisse/ Item die
Bouw/ die vortaen in allen Gerichten sijne anvanck sal nemen
den 12. Julij olden stijls/ ende eyndigen opten eersten Septembris 


5.


incluys.


van OVER-YSSEL	31


incluys. In den welcken ghelicksals alle Gerichten/ soo wel
in angevangene als antevangene proceduren/ stille sullen staen:
Onangesien alle Coustumen desen ter contrarie voor eenighe
Gerichten in gedrongen ende onderholden.


El- verstaende nochtans/ dat in sa-


ken die haestighe erpedictie requireren/ ende uyt welc-
ker vertog schade ende achterdeel spruyten konde/ als 
is: verbot eenes nyeuwen Getimmers ende angelegte arresten
op uytheymsche personen ende movile goederen/ Item op ver-
derflicke wahren ende so een partye allmentatie versochte : In
sulcke ende der ghelijcke saken magh/ onangesien des Bouws
ende der Vacantien/ op anholden van de clagende partye/ naer
rechts behoren gehandelt ende getermineert worden.


Noe men vorder voor den Gerichte pro-


cederen sal/ ende Exceptien proponeren.


X.


Ale cleyne saken onder vijff-


entwintig goltguldens/ ende mede/ die by slechter
clage op Jaen Neen/ voor schult schade/ lofte-
nissen of Contracten tusschen partyen alleen/


celebreert: Sullen ten spoedigsten afghehandelt woorden/ na
die maniere van oldes ghewoontlick/ te weeten: dat die Ver-
weerder d'Ansprake by Eedt sal moghen ontkennen/ ofte
anden Anlegger den Eedt resereren ende weder inruy-
E ij men/


22 Het Lantrecht


men/ Sonder dat men daer over eenige procedure van 14 da-
gen tot is dagen sal moghen uytvoeren: Van voorts die
mondelinge gedingen in sittenden Gerichte prochocolleren la-
ten/ tot Duplijcq in cluys/ ende verder niet. Mits dat die
Verweerder sal hebben acht dagen tijt/ om het bewijs tot sijn
defensie nodig in te brengen/ ende alfdan die sake daermede ge-
sloten ende beleert worden.


De gewichtige saken salmenschrift-


liek mogen procederen/ met Ansprake/ Antwoort/ 
Replijcq/ Duplijcq/ ende voorts soo noodig by Straffe.
ofte Triplijcq/ ende Contrastraffe ofte Quadruplijcq.


nelcke Schrifture in te dienen/


reeft een partye viertien dagen/ die doch ter noot tot
ses weecken/ Oock langer by willekeur van partyen/
of uyt erheffelicke redenen tot erkentenis des Gerichts mogen
geprorogert of uytgestelt worden. Ende sulckes so wel in saken.
voor die Drosten/ als voor die Neder Gerichten dienende.


4.


'an sprake ende antwoort sullen ge-


fourneert ende verleedet worden/ met alle Documen-
ten ende bewijs stucken/ dienende tot verificatie dersel-
ver: Ghelijck oock het Replijcq ende Duplijcq met alle wijder
bewijsdommen ende provatien.


van OVER-YSSEL	33


5.


HEt Triplijcq/ ende Quadruplijcq/


sullen nude ende bloot sonder eenige bylage van be-
wijs ingebragt worden : Een ware / dat uytet Dup-
lijcq gebleeke dat eenig Document ofte bewijs daer by gelegt/
malitieuselijck achter geholden/ ende gesupprimeert were/ ende
meer strecte tot nyeuwe feyten/ ofte politien/ als tot straffe
der actestatien ofte Instrumenten ten Relijcq anner. In welc-
ken gevalle/ by aldien sulc by erkentenisse van Rechtsgeleer-
den alsoo mogte worden verstaen/ evenwel geene ander pro-
batien geproduceert/ of inghedient sullen worden/ als die tot
wederlegginge of reprochen van soodane nyeuwe munimen-
ten/ dienlick sijn/ Gelijck dan oock soodanig bewijs alleen by
het Quadruplijcq met nyew bewijs gestraft sal mogen wor-
den/ ende daermede ghelijcke wel in die sake wesen ghecon-
cludeert.


nde alsoo na d'Ordonantie in den


Jare 1614. beraemt over het Reglement der Proces-
stucken/ d'Ansprake ende t' Antwoort elck maer van
twee bladeren moeten sijn/ ende die vordere schrifturen eens soo
groot/ ende dat by dagelire ervarenheyt wort bevonden/ dat sulc
qualijck/ ja oock dickmaels/ t'eenemael niet doenlijck is naer te
komen/ Overmits die menigerhande Capittelen/ feyten ende
allegatien in die Processen voorvallende/ die nootwendig int-
breede moeten wederlegt/ ende beantwoort worden : Waer
door die Schrifturen veel tijts al te compres/ duyster ende
onleesbaer vallen. Soo ist/ dat van nu voortan alle matierien
van rechten grondelick ende klaer/ met duydelicke ende lees-
bare woorde nop ordinaris papier sullen gheschreven ende na


gele-


34 Het Lantrecht


gelegentheyt van saken geertendeert mogen worden. Mits
dat evenwel onnodige verhalingen ende redicten nagelaten sul-
len worden: Ende soo verre ter contrarien geschiede/ sal die
overtredende partye in Claringhe daer voor ghemulcteert
worden.


End eynde ooc voortaen alle confu-


 sien int' beschrijven vande Processen te meer vermijdet
mogen worden/ Soo en sal niemant opte Ansprake
eenige exceptien declinatoir off dilatoir mogen voorbrengen/
ende daer beneffens te gelijcke in de selve Schrifturen ten prin-
cipale mede antwoorden : Wanneer hy over de selve exceptien
derisie gedenckt te verwachten.


Aer in eenige saken/ Exceptien niet


s ten principale dienende/ geproponeert ende voorghe-
worpen worden: Sal de excipierende partye anlegger
wesen/ ende voorts geholden sijn alle sijne hebbende exceptien so
dilatoir als declinatoir/ by versteck derselver/ ten eene mael in te
brengen/ met alsulcken schijn ende beschelt/ als hy tot vervorde-
ringe der selber is hebbende : Ut gesondert die Exceptie Recu-
satoir/ de welcke d'excipient alleen sal mogen proponeren.


Man de obijcterde exceptien sal die


wederpartye/ wesende d'Originael Anlegger ende deser
gestalt verweerder/ copie mogen genieten/ omsijn antwoort ende
Contrabewijs ten eenemael daer teghen in te brenghen. Waer
op partyen voorts sal sijn geoorloft nude ende sonder eenighen


van Over-Yssel 15


ancleeff van Documenten/ te Repliceren/ ende te Dupliceren.


Met welcke terminen t' Proces van Exceptien sal worden ge-
sloten ende beleert als die princepale sake : Een ware dat by
t'antwoort Exceptionael eenighe Documenten van nyeuwe
politien geerhiveert/ ende ten voorschijn gebragt sijn mogten/
Tot welcker devat alsdan alleene/ ende op geene andere voor-
gaende bewijsdommen/ tot eckentenisse van Rechts geleerden/
vergunt sal worden contrarie verificatien by Replijcq over te
leggen: Als oock wederom tegen t selve Replijcq by het Du-
plijcq / In manieren als hier voor in den vijffden articulvan-
de Processen ten principale is gestatueert.


1.


De Gerichts gelden sullen elckemael


van die partyen/ wiens termin dient/ by provisie uut-
gelegt worden/ Maer d'Originael anlegger sal die coste
van inventarisatie/ ende t'sluyten des Processes/ soo wel int-
poinct van Exceptien/ als in die principale sake provisionelic-
ken alleene verschieten. Van soo jemant weigerig were/ an sij-
ner siden het volle ordelgeldt voor t' openen vant proces te erleg-
gen : In sulcken val sal oppet anholden van die eenige willige
partye alleene/ by erlegginge van die geheele advijs pennin-
gen/ het proces geopent worden oock die sententie uytgelesen/
ende die onwillige ghecondemneert sijn tot refusie van het gant-
scheOrdelgelt/ schoon daer van anders by die sententie moc hte
wesen erkant.


Van Reconventie ende Com-


pensatie.


Het Lantrecht
TITILVS XI


3s


Ae conventie ofte Wederklage heeft


in desen Lande geen plaese/ om by eene ende deselve in
stantie teffens/ ende te gelijcke bepleytet ende getermi-
neert te worden. Maer sal by andere instantie / datelijck ofte
daernae/ in den selven Gerichte/ à part, geduyrende die proce-
dure van Conventie/ ofte anders elders mogen worde geinten-
teert des magh die Geconvenieerde/ als hy in recht wort ange-
sproken/ van den Eysscher in Conventie/ cautie eysschen voor
sijn Reconventie in den selven gerichte/ soo hy daer wilde agie-
ren/ voor ende al eer hy schuldig is ten principalen te antwoorde.


2.


Bonvente/ is mede een syecies van


Recontan/ ende derwegen insgelijks niet admissibel/
als deselve by maniere van Reconventie wort ghepro-
poneert. Maer soo jemant die gebruyckede als een exceytie
peremptoir tot affwijsinghe des anleggers van den Gerichte/
off soo die geemployeert worde na die Litis contestatie, tot
elisie van des Eysschers ansprake : In sulcken val sal die ge-
admitteert ende toe gelaten worden in ende over liquide saken/
ende anders niet.


Van Contumacie ofte versteck.


TITVLVS XII


Ae


DIe Anlegger ende Verweerder sullen


 d'eene des anderen contumacie ende uytblijvent in termino


becla-


van OVER-YSSEL	37


heclagen/ decreet daer over versoecken/ ende t'selve te boecke
laten brenghen: soo wel in saken voor de respective Drosten
Gerichtsbancken/ als voor die Nedergerichten dienende.


nde indien die Verweerder ver-


wonnen zijnde/ op den vierthiensten dach daer nae/ aut
interim hem niet en komt purgieren/ sal hy daer door
van alle sijn hebbende declinatoir ende dilatoir exceptien wesen
versteecke. Also dat ooc d'Anlegger opten selven vierthiensten
dach geholden sal zijn/ den Verweerder ten tweedenmael te
citeren/ omme opten vierweeckensten dach daer nae al noch
voor t' Gerichte t'erschijnen/ ende d'aensprake aen te hooren:
Suex dat hy daer op niet comparerende/ wederom als voo-
ren in de principale sake gecontumacieert sal worden.


N cas van de voorschreven contu-


summarie verificeren/ ende des noot nae wichticheyt der
saken/ met eet verklaren/ niet anders te weten/ als dat deselve
oprecht ende waerachtich is/ Inbrengende voor het Gerichte
schriftlijck intendit/ bekleedet met alle stucken van bewijs/
Om daer inne van Rechts-ghepromovee den te laten enken-
nen. Nae welcke erkentenisse die Verweerder ende Ghecon-
tumacieerde alsdan noch den tijt van een maent/ om sijn on-
schult te doen/ ghenieten sal.


Ebeurde het/ dat d'Anleggher be-


pon-


38 Het Lantrect


vonden worde/ sijn vermeet ofte eysch naer recht niet genoech
te hebben bewesen/ ende over sulcks de Ghecontumacieerde
van des Aenleggers eysch ende conclusie worde vry ghekant/
Sal evenwel deselve Ghecontumacieerde vermits syn onghe-
hoorsaemheyt worden ghecondemneert in de kosten/ desgelijcx
hy oock geholden sal wesen/ die kosten te erlegghen/ die ver-
mits de Contumacien zijn opghelopen ende ghedaen: Wan-
neer hy sich alschoon daer van mochte purgeren.


aer daer t' gebeurde dat d'Aenleg-


ger den dach die hy syn partye heeft laten aensetten/
selfs niet waernam/ so sal die Verweerder op syn ver-
soeck ende aenholden/ by 't Gerichte van de instantie worden
geabsolveert/ sonder toedoen van Rechtsgeleerden/ ende d'Aen-
legger ghecondemneert in de kosten tot gherichtelijcke taxatie
ende moderatie.


6.


.Ock en sal die Verweerder in sulc


ken val niet gheholden zijn den Aenleggher in deselve
sale daer/ ofte elders wederom te rechte te staen/ eer
ende bevoorens hem die voorschreven kosten/ by den Gerichte
getaxeert/ gerefundeert ende erstadet zijn sullen.


P'anlegger hebbende versuymt ofte


laten vallen syn instantie/ sal mits erlegginge der koste
als voorsz. syn recht eens wederomme mogen aenvangen by
nieuwe instantie/ Maer t'selve ten tweedemael doende/ sal


niet


van OVER-YSSEL


niet alleen van de Instantie/ maer oock van syn recht ver-
steecken wesen/ ghelijck hy oock wort verstaen daer van
versteecken te zijn/ wanneer hy binnen den tijdt van twee
Jaren/ te rekenen van den laetsten rechtdach/ geen vervolgh
en doet/ alhoewel datter gheen Contumatie bedongen/ ofte
erholden zijn mochte.


En derre daenleggher ofte die ver-


weerder/ nae indienen van 't Antwoort/ of oock van
Exceptie/ versuymen eenige van de naevolgende ter-
mijnen te respiceren/ so sal oppet versoeck van de erschijnende
partye/ d'eytblijvende van alle vorder schrijven versteecken
wesen/ ende op beyder sijts ingediende Acten recht gedaen wor-
den/ Een ware sodane defaillant genoechsame purge binnen
den tijdt van een maent daer nae doen konde ende by brachte/
tot kentenisse van 't Gherichte/ ende des vorigen Rechtdaegs
kosten betaelde.


Ie Contumacie wort ghesuyvert


ende gepurgeert door noot sinnen/ als te weten/ door
lijfs noot/ waters noot/ Heeren gebodt/ gevanckenisse/
onveplicheyt der plaetse/ of als die Geciteerde geen geleyde of
sekerheyt heeft/ Item so een ghedaegde Vrou swangher zijn
mochte/ So jemant verhindert worde door een lijck van sijnen
huyse ende voorts als jemant/ sonder fraude ofte versmadinge
van 't Gerichte/ door eenighe andere voorvallende probabile
oorsaken niet en is ghecompareert.


8.


9.


Fij


Dan


Het Lantrecht


Van kontschappen te beleyden.


TITVLVS XIII


Ie Schulten ofte Richteren


worden ernstelijck gelastet/ in het verhoren der
getuygen goede toeversicht te dragen/ ende alle
te wenden/ dat tet selve richte-
lijck toegae/ ende dat alsulck verhoor der ghe-
tuygen gedaen werde in bequame plaetsen/ in geene Herver-
ghen/ zijnde oock die ghetuyghen onbeschoncken/ by poene
als in den tytul van Drosten ende Schulten is verhaelt.


2.


Lnaen den Schultes ofte  Mest wil be-


leyden/ sal aen - s michter overgheven
by gelchrifte die namen der getuygen/ ende die articu-
len daer op hy begeert dat die getuygen haer wetenschap sullen
segghen/ bestaende deselve articulen in klare ghewoontlijcke
duytsche woorden.


Van sullen die Schulten ende Rich-


ters die getuygen by poene tegens sekeren dach laten
citeren/ ende verbaden/ insgelijcks oock de wederpartye/
alschoon die onder een ander gherichte resideerde/ of desselven
Volmachtigen/ so jemant eenen aen den Gerichte hadde/ nef-
fens toesendinge der getuygen/ namen ende articulen/ by den.
Producent ingebracht/ laten verkondighen ende inthimeren/
om opten achten dach nae d'Insinuatie/ te komen ende sien die


gedaegde


van Over-Yssel 4


gedaegde getuygen voorstellen ende sweeren/ Ooc contrarye
Interrogatorpen by te legghen/ soo het hem goet duncket.
Ende indien partye advers opten achsten dach niet compa-
reerde/ als voorsz. mogen evenwel die getuygen gerichtelijck
opgenomen/ be-eedet ende verhoort worden.


4.


Aer so die wederpartye contrarye


Int errogatorpen ofte Vraeg-articulen inghebracht
hadde/ moet die Schultes int ontfanghen van deselve
sich wel wachten/ dat die Producent daer van geen afschrift
of kennisse bekome/ ten eynde hy door sodanighen middel sijne
getuygen niet tot valscheyt instruere.


ndien die getuygen kranc ofte rey-


sich weren/ ofte andersins den tijt geen verlangeringhe
ende dilay konde lijden/ so machmen/ sonder inthimatie
ende verwittinge aen de adverse partye/ tottet examen der ge-
tuygen procederen/ T'welck ooc plaetse sal nemen/ so wanneer
daer geen adverse partye is voorhanden: mogende die weder-
partye deselve getuygen ten anderen tijde daer nae repreduce-
ren/ of oock tegens hare persoonen excipieren.


VOorts salmen om getuygenisse der


waerheyt mogen procederen piet arrest/ in wat Ghe-
richte jemant te bekomen is/ ooc in tijt der Vacantien/
ende mede op alle Vyerdagen/ Sonder dat oock hier inne je-
mant sijn qualiteyt/ dienstrecht of Burger-recht sal mogen ex-
c'useren of te stade komen.


F iiii Eer


42 Het Lantrect


7.


HEr ende bevoorens den eet aegeno-


ien ende gedaen wort/ sal die Richter dese naevolgende
vermaninge den getuygen bescheydentlijck ende scher-
pelijck voorholden/ sonder aensien van personen/ ende sulckes
by poene van nulliteyt der depositien. Dat/ indien sy valich ende
meyneedich luveren, sy niet alleene die partye, tegens devvele-
ke sy qualijc tuygen, schuldich vvorden allen schaden ende in-
teresse te repareren ende t'erstaden: Maer dat sy daeren boven
Godt den Heere grotelijcx lasteren, ende door Godes toorn een
svvare straffe, op den hals laden, ende dat sy sich over sulcx rijp-
sinnich sullen bedencken. Welcke erinneringe als voorsz. oock
in anderen saken daer jemant een eet te doen schuldich is/ ghe-
daen sal worden.


Ae welcke voorgaende erinnerin-


ae nes Menneets/ de eernnson sijs eines laeynste win


ni ie deuptits/ de geeupgen die tidet bvoeni.
geren sullen opsteecken ende bloothoofts sweeren/ ende
den Schultes ofte Richter int Gerichte nae seggen als volgt.


le getuyge belove ende suvere eenen eet tot God Almachtich-
dat ic in de sake ende articulen daer overie gevraegt vvorde de
gerechte vvaerheyt volcomelijck vvil seggen, so my daer van
bevyust ende niet versvvijgen om lief of leetrrese, maegschap.
vrientschap of vyantschap, nutticheyt, gunst,noch om eenich
dinck ter vverelt, hoe dat menschen sinnen mochten bedene-
ken, Soo vvaerlijck helpe my Godt.


An welcken eet te leisten/ niemant


8.


vry


vAn OVER-YSSEL


43


vry sal zijn/ hy sy geestelijck ofte wereltlijck/ edel of onedel/ ten
ware veyde partyen den ghetuygen des eedes ontsloeghen.


10


Al oock voortaen niemant bestaen


mogen/ seggende It wil dat behouden by den eet die ic
den Heeren der Lantschap of der Stadt int stuck van
myn officie of by myne promotie ghedaen hebbe.


Ie ghetuygen voorverhaelter ghe-


stalt be-eedet zijnde/ salmen den Producent als ooc die
Wederpartye/ so die tegenwoordich zijn mochte/ hie-
ten afgaen/ ende die Schultes met sijn Coornoten ofte Assesso-
ren sal een jeder ghetuyghe alleen ende int besonder/ sonder der
anderen getuygen tegenwoordicheyt op eenen jegelijcken arti-
cul/ insgelijcx op des Verweerders vraegstucken/ onderschey-
dentlijck ende met goeden verstande bragen/ oock die oorsaken
van der getuygen wetenschap ende die depositien recht teecke-
nen ende schrijven laten ende eenen jederen het sijne weder voor
lesen/ om daer af ofte by te doen/ sonder dat d'eene ghetuyge
sal hooren ofte voorghelesen worden/ wat die ander mochte ge-
tu/ ght hebben.


Ie Schulten ende Richters sullen


voortaen goede opsicht en regard nemen/ dat die Ge-
richtschrijvers den geheelen teneur der depositien met alle vraeg-
articulen afschrijven/ ende overlangen/ sonder oppet versoeck
of aenholden des Producents/ jetwes daer af of uyt te sa-
ten/ t' welck hem hinderlijck zijn mochte/ by poene van vijfen-


14 Het Lantrecht


twintich olde Schilden aen de Landtschap te verbeuren.
13.


toock ghebeuren mochte/ dat


den Producent dese twee naevolghende vraegstucken
niet gestelt hadde Sal die Schultes deselve eevenwel
voorstellen/ ende den ghetuyge daer over examineren/ als na-
mentlijck/ hoe olt die getuyge is/ ende ten tweeden/ of hy d'eene
ofte d'andere partye oock verwantet of beswaghert sy/ ende
hoe nae?


14.


Ie verklaringe der ghetuygen/ sal


oock onder elck articul/ int lange geschreven ende aen-
geteeckent worden. Ende wort verboden te schrijven
den tweeden ende derden articul waer te zijn/ sonder verhael
wat die getuyge verklaert waer te zijn/ By poene dat anders
sodane dispositie voor nul ende van onweerden gheholden sal
worden Ende worden die Schulten of Richters wel ernstlijck
vermaent alle kontschappen pertinentlijck te boecke te stellen/
by poene van drie olde schilden tot prolijt van de Lantschap.


15.


Hnerenboven sal niemant met onge-


richtelijcke kontschappen/ hier/ of in andere Provin-
cien/ voor Notaris ende getuygen geexamineert/ in de-
sen lande mogen bestaen.


Van bewijs door Brieven/ Boecken/


Registers/ extracten/ ende Coppen-


TITV.


vAn OVER-YSSEL
TITVLVS XIV.


Ewijle een Aenle ggher nae


Rechte sijn aensprake moet verificeren/ so sal
 die Verweerder niet ghedrongen worden/ sijn
eygen segel ende brieven of ander schriftelijck
bewijs/ tot beweeringhe van des aenleggers
intentie voor te brengen: Maer versegelde brieven overschey-
dinge ende deylinge/ van Testamenten of van andere saken
gemaeckt/ Item Registers/ boecken ende schriftueren/ de par-
tyen int gemeen of gelijckerhant toebehooren ende aengaen/
Sullen ten versoecke der partyen/ tot kentenisse des Ghe-
richtes ediert/ ende voort ghebracht worden: Edochsoo de
voorsz. instrumenten ende boecken wijtloopich waren/ ende
andere heymelijcke of nodeloose dingen/ oock vreemde luyden
aengaende/ begrepyen: Sullen alsdan de ghemeene poincten
ende articulen betreffende de sake/ alleen ghecommuniceert/
by den Gerichte vlytich geextraheert/ ende tegens haer Ori-
ginael gheausculeert worden. Hoedanighe extracten soo lof-
weerdich wesen sullen als het Originael.


2.


Al oock geen recht gedaen worden/


dan op originale brieven of coppen voor den Richter/


Schultes of Secretaris geausculteert: Hoedanige au-
scultatie ofte collatie op alle termijnen sal mogen gheschieden
Oock noch by het sluyten ende inventariseren van den Pro-
cesse.


3.


Ie boecken en registers van Coop-


B	luyden


16 Het Lantrecht


luyden ende anderen/ in haer handelinghe voor vroom en op-


recht bekent sijnde/ in saken van haer daghelijcksche Coop-


handel of neringhe/ ende niet vorder/ Maken voor haer half


bewijs/ soo dat sy het selfde met haren/ eedt sullen mogen suy-


pleren.


4.


Bligatien ende Schult-brieven


gerichtelijcken bekant strecken oock voor bewijs/
also dat de penninghen daer af int Gherichte sullen
worden genamptiseert/ ende by den Crediteurdaer uyt onder
cautie mogen worden gelichtet/ sulcx dat indien de gedaegde
daer nae bewijsen konde de schult betaelt te wesen/ d'impe-
trant int eynde van de sake gecondemneert sal worden in alle-
schaden ende interessen van de partye/ ende daerenboven ar-
bitralicken ghestraft nae eysch van de saken.


Van possessoir saken.


TITVLVS XV.


N. At die saken ende rechtsz


plegingen ten possessoir/ ende in den eer-


sten het interdictum adipiscenda posses-
sionis aengaet/ Sullen die Drosten nie-
mant stellen in de erffenisse ofte goederen/
alreede by anderen rechtelijck beseten/
om den selven eersten besitter/ al- schoon
hy daer in gheen Jaer ende dach gheweest hadde / daer
uyt te setten/ onder wat decksel sulckes/ voorghenomen/ of
gedaen solde mogen worden: het ware dan van Coop/ per-
miutatie/ Pantstellinghe/ van Versterf of anders. Van par-


tyen


van OVER-YSSEL	47


 'tyen sullen in val van oppositie eerst gerenvoyeert worden ter
plaetse/ of an t Gerichte/ daer dat na aert/ ende beschapenheyt
der actien/ bevonden sal worden te behoren.


ILinterdicts retinenda, sal insgelijcks niemandt voor-
aen tot sijn versoeck in die possessie worden ghemainte-
neert. Een ware dat hy Jaer ende dach/ als eyghenaer
ende proprietaris/ sonder gerichtelijcke interpellatie daerinne
geweest were/ ofte alsulcke possessie doer eenen anderen in ge-


hadt hadde/ ter goeder trouwen/ middels titulof inganck/


dtot overdraght des eyghendoms nae Lantrechte bequaem
sijnde.


ninterdicto recuperandæ sal die Clager bewijsen het ge-
bruyck van Jaer en dach/ ende daerenboven by brenghen
sijn titul ende goede trouwe Sonder dat van noch nodich
sy hierinne te considereren die qualiteyt des geallegeerden be-
sits/ ende of den titul vandien bestendigh is/ ofte niet/ alsoo
sulckes ten petitoir ghehoort.


4.


n desen dryen possessorijs sal summarie geprocedeert
Sworden/ op alsulcke daghen ende redelijcke terminen/


als die Drosten sullen goetvinden/ simultanie met wil-


selinge van schrifturen/ ende bewijsstucken/ of oock successive
met Aensprake/ Antwoort/ ende soo voorts nae vereysch der
saken/ tot Quadruplijcq incluys: Een ware dat d'een ofd' an-


der partye van Triplicq of Quadruplicq/ of oock eerder van


wijder inbrenghen quame te renuncieren / In hoedanen val
mettet laetste inbrengen sal worden ghesloten.


Gij Die


Het Lantrecht


Ie termijnen van inbrenghen/ by


de Drosten aengestelt/ sullen wesen peremptoir/ sulcx
dat jemant op den dach hem aengestemt/ niet compa-
rerende/ noch inbrengende/ ten selven daghe van Contumacie
geacculeert/ ende daer mede voorts geprocedeert sal worden / 
als in den Tytul van Contumacie of Versteck ghestatueert
is/ soo wel den Aenlegger als den Verweerder aengaende.


Et sal nochtans den Drosten vry-


staen/ de aengestelde termijnen op versoer van de par-
tyen/ ende nae het ghelegen is/ ex officio uyt te stellen.
Mits dat tot kosten van de versoeckende partye/ die proroga-
tie des termijns aen wederdeel in tijts sal worden verwitticht/
ende wanneer het selve termijn daer nae dienen sal.


Ie Processen in poslessoir saken


met requeste/ of oock anders met citatie aengevangen/
ten vollen beschreven/ geinstrueert ende daer in gecon-
cludeert zijnde: Sal met deselve te visiteren/ te inventariseren
ende voorts te laten beleeren/ geobserveert worden alle t' gene/
daer af/ van de Processen ter leegher Bancken dienende/ is
gheordineert.


6.


Van Rescripten ende Atten-


tatien.


TiTV.


vAn OVER-YSSEL
TITVLVS XVI


49


Anneer d'een den anderen


aenspreeckt ende vervolgt met rechte/ so en
sullen noch aen de eene noch aen de andere
zijde/ geen brieven noch bevel schritten van
jemant versocht/ noch oock ghegeven wor-
den/ om soodanighe procedure af te stellen:
Maer sal een sake vervolght/ ende voorts
gheeyndicht worden/ ter plaetse daer deselve begonnen is be-
hoorlijck/ nae Lantrechte.


2.


Onnochdie  sal oock in hanghende


saken t  te Richter/ Schultes of partye niet niens
nuenteren/ maer die in staet laten verblijven/ daer in
die by aenvanck des processes zijn gheweest. Ende soo daer te-
gens yet blijckelijcks gedaen were/ sulckes sal oppet versoeck/
van de gheinteresseerde gheredintegreert ofte herstelt worden / 
al eer in de sake wyders voort te varen/ sonder eenige appella-
tie of beroep daer teghen te genieten.


Van in de Processen te concluderen/


ende van de Beleeringhe der selver.


XVII


DIe Processen volschreven/ ende in


staet van wijsen gebracht zijnde/ sullen die stucken ten
G. iii over-


26 Het Lantrecht


overstaen van beyde partyen/ of van haere Volmachtighers
worden geviliteert of bekant/ ende voorts ghemventariseert.
Ende sal men sodanen Inventaris ten wederlijden neffens
den Richter onderteeckenen/ ende mette stucken van het Pro-
ces datelijck by een sluyten/ ende verseghelen/ sonder eenighe
wijdere dictamina, of andere pappren daer by te voegen.


nde of d'eene of d'andere partye/


ten dage rottet sluyten dienende sonder erheffelijcke re-
denen/ tot eckentenisse des Gherichtes/ onwillich was
te concluderen/ ofte oock contumaciter uytbleve, Sal t Ghe-
richte oppet begeren van de tegenwoordighe partye/ die uut-
blijvenden ten tweedemael citeren/ ende soo die dan noch niet
compareerde/ mettet sluyten voortgaen als voor verhaelt/
Ende sal de uytgheblevene draghen de kosten des eersten ter-
mijns/ ende tweeder weete ofte citatie.


Ie Processen in maten als voorsz.


volschreven/ ende de stucken geagnosteert/ ghemven-
tarileert ende versegelt zijnde/ sullen met een gesworen
Pander ende Gerichts-dienaer/ of met een ander onpartydich
Ingeseten/ getrou ende secreetlijck ter beleeringhe versonden
worden/ aen onpardydige ende geadmitteerde Rechtsghepro-
moveerden/ in dese Provinci geseten: Die in hare advijsen ene
sententien sullen verhalen die voornaemste redene van haer
wijfinge/ ende die t'samen van haer eygen namen selfs onder-
teeckenen: Sonder doer die Oordeeldaghers int' een of t' an-
der/ van haer doen an die partyen of jemant anders/ int' ge-
ringste t' openbaren/ of oock eenige bysondere instructie van


2.


jemant


vAn OVER-YSSEL


jemant der partyen t'ontfangen: Ghelijck oock die Reseren-
ten selfs niet doen sullen.





der Sententien/ Een ware dat beyde partye darinne
consenteerden. Doch sal evenwel in sulcken val/ op costen van
die het begeert/ een ofte meer onpartijdige wel gecoustumeerde
toegelatene Rechtsgeleerde deses Landes den uytheymschen


moghen bygevoegt worden/ Ten eynde niemant door igno-
rantie tegen Lantrecht mach worden beswaert.


Ofte beleeringe/ of om te adviseren


ende sententieren/ sullen geene vande gheadmitteerde
Rechts gepromoveerden gesuspecteert/ noch gewrac-
ket worden/ als die de sake selfs mede mach angaen/ ende
daerby hebben te winnen of te verliesen/ die een gelijcke sake
hebben in recht hanghen ende bedienen/ die ghene de welcke
met jemandt van die partyen in merckelijke twist/ haet of
byantschap leeft/ ende die een van die partyen int' vierde lidt-


van confangniniteyt of affiniteit bestaet nade computatie der-


graden/ volgens die Keyserlijcke Rechten.


6


An welcke redenen van suspicie/


t'Gerichte claerlijcken by het sluyten vant Protes
sal blijcken/ aleer deselve eenigsins te mogen annemen
Also dat mede generale suspicien van Steden of ander plaetsen/ ende


Tem sullen gheene saken vortaen


/ by poene van nulliteit


.


.


12 Het Lantrect


uyt andere geringere oorsaken voort te brengen/ als voorsz.
niet sullen gelden/ soo daer op by de Drosten ende Gherichten
niet sal behoeven worden ghelet.


7.


Ie advocaten voor desen hier niet


gepractileert hebbende/ ende om te mogen practiseren
geadmitteert/ sullen in drie Jaren tijts/ van den dach
harer admissie af te rekenen/ geen sententie interlocutoir/ noch
definitis in eenige saken te geven versocht worden. Ende daer
anders geschiede/ sal sulck ordel nul ende krachteloos zijn/ ende
die Schultes gheholden den partyen te refunderen de kosten
ende schade daer over ghehadt ende ghedaen.


8.


Ie Processen nae behoor beleert/


ende weder ingekomen zijnde/ settet t' Gherichte par-
tyen eenen seeckeren dach/ opten welcken nae dattet
Sportelgelt is betaelt ende erlegt/ t' Proces geopent wort/ ende
de stucken oppet nieu overgesien zijnde/ wort t' gheschepte ad-
vijs van woort tot woort ten eynde toe uytgelesen ofte gepro-
nuncieert.


Van Compromissen.


TITVLVS XVIII


Oo wanneer partyen haer sa-


ke/ 't sy aleer haer saecke voor 't Gherich-
te aenhangich is ghemaeckt/ of oock daer
nae/


Van Over-Yssel	9


nae/ alleer daer inne met recht wort gesontentieert/ compro-
miteren/ ende stellen int' seggen van goede Mannen/ sullen sy
nemen een ongelijck getal.


Ie Conpromissarien een sake eens


aenghenomen hebbende ende acten van Compromis
gheteeckent/ sullen voor al in acht nemen/ dat sy die
kmiten vant Compromis niet te buyten gaen/ ende daer nae
die uytsprake te doen niet verweigheren/ Of sullen in sulcken
ghevalle doer den Drost/ in wiens district die sake behoort ge-
disputeert te worden/ of daerse gereets aenhangich ghemaeckt
is/ met statgrijpende peenen/ op aenholden/ oock van d'eene
partye alleene/ daer toe worden ghedronghen.


I


3.


Die partyen sulle in tijt/ by t' Com-


promis aenghestemt/ ofte andersins vande Compro-
missarien aen te stemmen/ haer schijn ende bescheyt te
ghelijcke inbrenghen/ ende oock haer redenen successive mon-
deling voorstellen/ als sy te rade vinden/ ende haer in alles dra-
gen na die opgerichtede Acte des Compromisses/ of by gebrec
van dien/ nae t' advijs ende gevoelen vande Compromissarien.


 beyde partyen haer schijn en


becheyt ter goeder tijt niet inbrachten/ noch haer re-
denen by monde voorstelden/ Sal van die Compro-
missarien erkent ende uytgesproken worden/ oppet geene van
d'eene partye alleen is overgegeven. Een ware/ dat uyt wich-
tighe oorsaecken uytstel vergunt behoorde te worden.


B Als


36


Het Lantrecht


Es een of meer Compromissarien


afsterven of uyt ander erheslijcke redenen in de sake/
ende om de uytsprake te doen niet vacieren konnen/
sullen die partyen gheholden wesen/ in vierthien daghen nae
anderen in de plaetse te kiesen. Ende in cas van verweyghe-
ringe/ sal die Dorst als voorsz. sulcx doen/ oppet versoeck van
d'eene bredighe partye.


Ie Compromissarien met haer


uytsprake gereet/ ende by geschrifte vervatet zijnde/
sullen partyen op eenen sekeren dach ende plaetse ver-
schrijven/ om deselve te komen aenhooren/ met inthimatie/ sy
komen of komen niet/ dat evenwel de uytsprake haer voort-
ganck hebben sal/ ende als dan die pronnntiatie selfs persoon-
lijck doen/ sonder daer toe jemandts anders in hare plaetse te
substitueren.


Ie uytspraken gedaen uyt kracht


van Compromissen/ sy zijn gerichtelijck of niet/ oock
verpeent of niet/ sullen kraft hebben van sententie de-
sinitijf/ int Gherichte uytghesproken/ ende oock also worden.
geepecuteert/ sonder datmen daer van appelleeren sal mogen/
of oock reductie gheueten/ alwaer het sulcx int' Compromis
niet wins bedonghen.


Van


van OVER-YSSEL	15


Van Appel ende Beroep in Lan-


des Claringhe.


TITVLVS XIX.


Ale Sententien ter leegher


Bancke in prima instantia uytghesproken/ in
saken die appellabel zijn/ ende daer van nae
Lantrecht behoorlijck is gheappelleert/ sullen
des niet te min/ al noch by deses tijts ghele-
gentheyt/ provisionelijck naeghekomen/ ende
in cas van oppositie des Succumbents geexecuteert worden.
Also dat alles/ wat/ so wel in reele/ als in personele actien/ voor
die leege gerichten wort toegekant/ van den Succumbent aen
den Tryumphant voldaen/ of ingheruymt sal worden: Wt-
gesondert Sententien in saken van Iniurien/ ende anderen/
daer van eens voldoeninghe gheschiet zijnde/ in de Claringhe
geen reparatie kan gheschieden.


2.


 Doch sal die Tryumphant eerst/


ende al bevorens hy jet van het toe-erkande goet sich
mach aenmatigen/ geholden zijn genoechsame cautie
te stellen/ met borge ofte goederen onder t' selve Gerichte/ voor
het capitael/ poslessie/ ende het genot van het toe erkande goet/
mede voor de sportulen/ mitsgaders voor allen Interessen/ ko-
sten/ ende schaden/ so den Appelant wederom in de Claringhe
geadiudiceert solde mogen worden.


26 Het Lantrecht


aritisch ygde yends/ saoerieniesesgode te
keringhe ofte cautie/ als verhaelt/ stellen en wilde/ of oock niet
konde stellen: Soo sal die possessie van het toe-erkande goet
by t' Gerichte blijven ghesequestreert/ ter tijt toe daer over in
Claringe naerder is geweesen/ of dat partyen beyde met mal-
kanderen anders daer inne haer vereenighen.


4.


Man Sententien ter leeger Bancke


in prima instantia geweesen/ in saecken geen hondert-
Golt-gul. van 28. stuyv. t' stuck/ in gelt noch in waer-
dye/ tot onpartijdige erkentenisse van het Gerichte/ bedragen-
ee/ en sal niet geappelleert worden. Heeren brencken uytghe-
sondert/ daer van men appelleren sal moghen/ hoe geringe die
oock sijn/ sonder erlegginge van eenighe sportulen.


Insgelijcx wort niet geappelleertvan


Sententien uytgesproken in saken van possessie.


6.


ITemniet van Sententien of ordelen


ghegeven over die eygene confessie van partye.


1a


Noch niet van saken/ daer d'eene par-


tye die andere den eedt Litis decisoir heeft ingeruimt.


Oock


van OVER-YSSEL	77


sin anlu nmoniden ulndrlris 


Man Interlocutien of By Ordelen/


hebbende geen kracht van definitive Sententie.


atndi oo
ISII





Van ordelen in saken van Maghen-


aes/ ende ledinghe ter dageler-lijfs nootdris.


Nochv an verdient loon-


12


Man gheenexecutie/ ten sy die maaten


daer in wort te buyten gegaen/ ende t' Lantrecht daer-
in niet gheobserveert.


13.


an


halt Sententien in criminele saecken/ medebrengende
corporese of capitale straffe onde in andere meer saec-
ken/ in desen end die gemeene Rechten uytghedruckt/ alles tot
enkentenis vant Gerichte: Voor t' welcke vallende eenighe
questie over Sententien/ of die appellabel sijn of net/ sal in den
tijt van 14. dagen na pronunciatie/ ten wedersijden simultanien
schriftelijc van Intendit of Summierbewijs gedient worde/ ende
iiiielck.


Het Lantrecht


elck van sijn wederdeels inbrengen visie ghenieten/ oock Co-
ppe tot sijn versoeck/ om daer tegens weder te dienen in ghe-
lijcken tijt van vierthien daghen/ mede part passu van straffe/
t'selve gheschiet zijnde/ voorts gesloten ende erkant te wor-
den als in anderen saken.


De gene/ so hem vermeent by een sen-


tentie beswaert te zijn/ ende daer van gedenct te appel-


leren/ sal sulcx doen binnen thien dagen nae dato van
de pronunciatie. Ende sal d'Appelant sijn grieven ofte be-
swaernisse/ waerom hy vermeent rotte appelatie berechticht
te zijn/ binnen thien dagen daer nae dubbelt by geschrifte leve-
ren int Gerichte/ om daer van het eene gegeven of gelevert te
worden aen den Appellaet/ met insinuatie of aensegginge/ om
daer op binnen den tijt van een maent daer nae/ peremptoir-
lijck te dienen van straffe of Contravericht/ alles bloot/ ende
sonder eenighe bewijs stucken.


Ooenen vrlirelirtgeren anstnrenden vos e
inbr achte/ ende nochtans appelleerde/ of by t' Appel/
at hy daer te voorens ghedaen hadde/ verblijven
wilde/ so sal hy evenwel op den selven dach geholden zijn/ sulc-
ken vervolch t Gerichte aen te gheven/ ende d'Insinuatie die
wederpartye ende geappelleerde/ als boven/ te doen/ om hem
daer nae te richten.


16.


Ie Appelant/ het sy dan Aenleggher of Verweer-
der/ sal by de Appellatie leggen pro- sportulis: ende


tot


van OVER-YSSEL	9


tot vervallinge van de onkosten in de Claringhe/ nae adve-
nant t' gene daer over gepleytet/ is bedragende/ te weten/ van
hondert goltgul. vijf der selber guldens/ ende daer en boven
van elcke hondert goltgul. drie ghelijcke goltgul. tot goede ex-
kentenisse van t Gherichte.


E sullen alle voorsz. poincten


we- ende te rechte voldaen ende achtervolcht worden / 
op poene daer anders geschiede/ t' Appel wesen desert/
ende als of t' selve nyemaels was interponeert. Also dat oock
voortaen geene nulliteyten/ het sy alleen/ of met die grieven
van t' Appel te samen/ sullen worden ghededuceert/ noch toe-
gelaten anders/ als by maniere van Appel/ waer door oock
die afgheghevene sententie ende executie van dien niet sullen
worden ghesuspendeert.


Manneer nu also/ als verhaelt/ d'Ap-


pellatie haer voortgant heeft/ sal t Gerichte ten dage/
dienende van t' contravericht/ of op eenen anderen dach
kort daer nae te presigeren/ partyen haer stucken laten revide-
ren/ ende deselve mette sententie/ als oock die deduceerde grie-
ven ende redenen van beswaernis of van nulliteyt/ mettet
contravericht/ indien daer over eenighe ingedient zijn/ in te-
genwoordicheyt van partyen wederom verseghelen/ ende als 
dan aen handen des Griftiers mette sportulen overleveren
binnen v'er weecken daer nae/ by een poene van thien olde
Schilden/ half tot profijt van de Landtschap/ half van de 
partye die heeft geappelleert: Sullende evenwel die Schul-
tes ofte Richter geholden wesen metten eersten daer nae/ het


proces-


66 Het vantrecht


proces neffens die spdrtulen/ als voorsz/ noch over te senden.


19.


Verweerder/ sal daer aen verbreecken/ boven de ko-
sten des processes/ ter hooger of leeger Bancke aengewent/ in
saecken van tweehondert Golt-gul: ende daeronder/ ses
Golt- gul: Ende wat boven die tweehondert Golt-gul: is/
tien Golt-gul. Ende van andere wichtige saecken van iniu-
rien/ ende derghelijke/ tot kentenis van Ridderschap ende
Steden. Ende deselve poene of boete sal mede in die Senten-
tie ter Claringe geweesen uytdruckelijck begrepyen worden.


Van de hoghe Bancke/ wie daer voor


gheladet of verdachvaert worden/ ende
vande Claringhe.


En tijde/ als van Stadtholder/


Ridderschap ende Steden/ Claringe geholden wort/ 
spannet die Dinckweerder/ met twee Coornoten/ die
hooghe Bancke nae older ghewoonte.


OOor de hoge bancke worden allee


verdachvaert of geriteert met wasteeckenen of Da-
ges-brieven/ Riddermatige persone of Dienst-luyden/
so lange sy sich haeres ftandes gemees holden/ haer huysvrou-
we ende kinderen/ in personele actien ene sake so na den Lantrechte


TITVLVS XX.


I.


niet


vAn OVER-YSSEL


niet pantbaer zijn/ van schult/ schade/ loftenisse ende dierge-
lijcken.


VOorts soo en sal niet meer/ als een


wasteecken uytgenomen ende gebracht worden/ ende
daer inne summarie verklaert of uytgedruckt die aen-
sprake ende actie of oorsake/ waeromme die citatie gheschiet.
Daer tegens die gedaegde sal schuldich zijn/ opten bestemden
Rechtdach te antwoorden/ sonder eenighe exceptien van uut-
vlucht of langher vertoch te ghenieten.


Ie dagen in de Wasteeckens aen-


gestemt: sullen peremptoir zijn/ of by versteeck van
de sake dienen. Oock deselve dages brieven ten min-
sten vier weecken voor de Claringe/ wel eerder/ maer niet la-
ter/ door den Pander van Zallant/ of by tijde van Oorloghe
door desselven substitueerden/ geexploicteert/ ende ghebracht
worden op die Saelstede/ daer een jeder Geciteerde woont.


Ie Pander sal/ doende t'exploiet/


of overleveringe van 't wasteecken/ by hem nemen
twee dienst-mannen/ of twee andere tuyg-weerdighe
vroome mannen int selve kerspel/ daer die ghedaegde woont/ 
die dat sullen doen buyten haer kosten/ nae older gewoonte/
ende niet weygeren by poene van een olde Schilt/ jeder voor
sijn hooft te verbeuren.


Et wasteecken/ of die dages-brief/


als voorsz. overgelevert hebbende/ sal die Pander op de
copie van dien: (so hy mettet principael te gelijck bor¬


6.


3


deren


12 Het Lantrecht


deren sal:) voorts schrijven/ die maent/ dach ende tijt vanden
dach/ die plaetse/ ende aen wien/ in wiens bywesen hy dat selve
wasteecken gelaten heeft/ mettet antwoort daer op gegeven/
ende dat also van hem onderteeckent den Griffier ende den
Aenleggher tot sijn nootdruft voor die ghebuer overgheven.


7.


Eyde partyen sulle schuldich we-


sen opten gepresigeerden dach voor de hoghe Banc-
ke in klaringhe t'erschijnen/ Aensprake/ Antwoort/
ende voorts voorderinghe nae rechten/ behoorlijcken te doene/
by poene dat die defaillandt ende moetwillich uytblyvende / 
vellich erkant/ ende sulcx int' Register aengeteeckent sal worde.


8.


Oor de hooge Bancke een sake in


staet van wijsen gebracht sinde/ sal t Ordel bestadet
worden aen een uyt die Ridderschap/ die schuldich
sal wesen te wijsen: (nemende daer over advijs van Rechts-
gheleerden/ indien hy wil:) des tweeden daechs daer nae/ als 
t'Ordel aen hem bestadet is/ Een waer sake een sodanich Or-
del-wijser om die wichticheyts wille van ons een tijt langher
sijn verst of uytstel nam/ t' welck oock tot aende naeste Lant-
dach sal moghen gheschieden.


Et Appelvant hoghe Dingweer-


 ders Gerichte/ geschiet aen de volle vergaderinge van
Stadt holder/ Ridderschap ende Steden. Ende sal
d'Appelatie moeten gedaen worden voor t' sittende Gerichte/
standes of onverwantes vorts/ sonder eenich beraet tot nae
tGrrichte is opghestaen.


Wat


vAn OVER-YSSEL


63


At Stadt-holder/ Ridderschap


ende Steden/ in saken/ komende vande hooghe ende
leeghe Bancken/ klaren of eckennen/ sal sonder op-
politie gheexecuteert worden/ ende daer van geenerhande wij-
dere provocatie/ revisie of veranderinge mogen gheschieden.
II.


Die Partyen welckers saken in de


Claringe sullen worden gerevideert/ mogen daer niet
hebben sitten/ Vader noch Broeder/ Susters/ noch
Broeders kinderen/ oock niet so nae Swagers/ dan sullen de-
selve haer/ van over alsulcke harer Verwanten saken te stem-
men/ gantschelijck ontholden.


Van Executie van Sententien ende


van Brieven Requisitoriael.


TITVLVS XXI


Ele Sententien/ die binnen thien


Jaren nae de pronunciatie/ by versuym vanden Try-
umphant niet worden ter executie gestelt: Sullen ge-
houden worden voor nul ende desert.


EBE /one Schulten of Richters


sullen/ oppee vertoet vanjden Triumphant/ nae omgant
van viertien dagen na de proninciatie/ die sententien doen
ter executie stellen/ so wel die voor de leege als voor de hooghe
Jij Banc-


64 Het Lantrecht


Bancken/ ende in de Claringe zijn ghewesen/ sonder sulcx te
moghen weygeren/ by verlies van haer ampt/ ende die pen-
ninghen/ soo sy daer op hebben staen.


3.


N re- ele saecken/ sal die Droste of


Richter van de plaetse/ daer t' goet gelegen is/ den Ge-
condemneerden door sijn Pander of dienaer aenseggen
laten/ binnen viertien dagen nae deselve aensegginghe/ die be-
sproken ende toegewesen goederen t' ontruymen/ sijn handen
daer af te holden/ ende den Tryumphant daer mede te laten
geworden Indien t'selve niet en geschiede/ sal die Gecondem-
neerde of Occupateur een ofte meer van t Gherichte metter
daet daer worden uytgestelt/ ende die Tryumphant wederom
daer ingestelt. Ende soo hier tegens eenige indracht daer nae
van de Gecondemneerde gheschiede/ directelijck of indirecte-
lijck/ sulcx sal voor gewalt gheacht ende gebetert worden/ nae
exigentie der saken.


4.


N personele saken ende actien/ sal-


Mmen tegen den ondergeklaerden ende gecondemneer-
den procederen/ met pandinge op sijn goet/ als in den
tytul van Pandinge hier vooren geordineert is: Daer en te-
gen oock niemant/ hy sy wie hy wil/ eenige pantkeeringhe of
wederstant doen sal/ by poene van gewalt/ ende als een ghe-
waldenaer ende wederstrever der H. Justitie/ arbitralijcken
ghestraft te worden. Ende sal die Pander de gereetste goede-
ren die hy bekomen kan/ den gecondemneerden/ of onderge-
klaerden eerst afpanden.


5.


O verre die gereetste goederen voor


van OVER-YSSEL	65


de schult/ ofte het achterwesen mette kosten daerom gedaen/
ende tot bekominge van de effectuele betalinghe te doen/ niet
suffisant noch genoech en zijn/ salmen panden aen d'onbe-
weeglijcke goederen Ende daer nae/ in val van noot/ ooc aen
de Obligatien/ schulden ende actien/ so daer eenige zijn. Met
dese bescheydenheyt nochtans/ dat alle tijt/ ende voor eerst/ so-
danige goederen aengetast sullen worden/ daer aen die gecon-
demneerde den minsten schade ij det. Soo dat oock versege
linge van rente uyt eenich goet/ voor de betalinge van de ge-
adiudiceerde schult te willen doen/ van den Tryumphant
geenesins aengenomen sal worden/ anders als met sijnen goe-
den wille.


6.


BBSgoed dot des Gecondemneer-


dens vrveren/ tot voldoeninge vant achterwesen/ niet
en mogen ghereycken/ so sal deselve ghecondemneerde
versekert worden/ ende in de hachten gestelt op vier stuy. daegs
tot versoeck ende kosten van den Tryumphant/ sullende so-
dane kosten mede verschieten by provisie/ ende tot so lange hy
ten vollen wort ghecontenteert oft voldaen.


7.


Anneer een verweerder of Gheci-


teerde voor de hooghe Bancke des Dingweerders/
door contumacie van den Aenlegger of Clager/ ver-
wonnen wort/ sal deselve Clager den gecontumacieerde mo-
gen executeren met pandinghe te doen/ ende voorts te vervol-
gen metten dagelijcxsen Richter/ daer onder deselve geseten is
8.


aeeringe geschiede/ sal die n. Landinghe/


pantkeeringe ge-eet die puaitareroer ten naesten
I iiii Lant-


66 Het Lantrecht


Lantdage voor Ridderschap ende Steden door den dagelire
pander geciteert worden/ om purge te doe sijnes/ uytblyvens
op den dach/ als hy voor die hooge Bancke t'erschijnen/ met-
tet wasteecken verdachvaert is gheweest.


9.


Elcke purge of onschult/ so dan ge-


fundeert bevonden ende verklaert worde/ Sullen par-
tyen ten wedersijden successiven haer Aensprake ende
Antwoort met alle schijn en bescheyt daer toe dienende/ voor
Ridderschap ende Steden inlanghen/ Oock voorts procede-
ren/ ende tot ordel ende recht dingen/ gelijck of die Verwerder met
een wasteecken geriteert ene vervolcht were. Sullende mede in
die sake alsdan eckent worden/ als of die voor hen ter Clarin-
ge beroepen was/ Mits dat nochtans van den Verwerder of


die koste over die contumacie an desselfs klagers sijde gedae.


ndien d'onschult ofpurge der Con-


Stumacie voorsz. dan is ongefundeert/ ende also erkant
wort/ sal men mette executie ende pandinge voorsz. voort-
varen/ als inden titul van Pandinge hier boven is gestatueert.
Behalven dat sodanige verwonnen partye in tie poene van
thien olde Schilden der Lantschap vervallen sal sijn/ ende an
die partye advers gelijcksals geholden/ te betalen die kosten
daer over gedaen/ tot villijcke taxatie.


1I.


Anneer goet by Executie verkoft


wort/ ende datter veele Creditoren sijn/ sal men die pen-
ningen vant verkofte goet komende / betalen an het


Gerichte


van OVER-YSSEL	67


Gerichte of anden Schultes/ die d'executie heeft gedaen soo
lange dat over die preserentie sal sijn ghedi sputeert/ sonder dat
jemant/ oock geen medecrediteur/ vant geexecuteerde goet ge-
koft hrbbende/ die kooppenninghen sal mogen onderholden/
ten eynde alles ordentlijcken en na behooren mach geschiede.


12.


Ock sullen die Treditorenopent-


lijck/ by kerckensprake/ ende aenpleckinge van billet-
ten/ eens in die drie naeste kerspels kercken/ als oock
int kerspel daer d'executie en verkopinge geschiet is/ te doene
op eenen betamelijcken Recht- dach voor t' Gerichte te komen/
geriteert worden/ om een jegelijck die schult in te brengen/ ende
van sijn recht te vertoonen t' sy van preserentie of concurren-
tie/ dat eenighe solden willen sustineren voor d'andere Credi-
teuren/ voor of betaelt te moeten worden: Of datse gelijckelijck
allegader/ nae advenant van haere schulden van de penningen
behoore betaelt te sijn. Welcke sustentie een jeder van die Tre-
diteuren/ op den selven aengestelden Rechtdach/ schriftlijck/
met alle verificatien daer toe dienende sal inbrengen


9.


Eet voorsz. schriftlijck inbrengen/


ende die verificatien/ sal/ die van de interesseerden Cre-
diteuren wil/ coppe mogen lichten/ ende daer op we-
derom by Debat schrijven/ ende inbrengen op den vierthienden
dach daer nae/ by versteeck. Alsoo dat oock daer mede sonder
wijder schrijvent/ in die sake gesloten sal worden/ ende deselve be-
leert. Alles by poene/ ende so als van andere processe is geordineert


oorts sal t Gerichteof Schultes/


onder


28 Het Lantrecht


onder wien de penningen van de geexecuteerde goederen be-
rusten/ achtervolgende de sententien daer af ghewesen/ aen
eenen jegelijcken der Crediteurn daer af voldoen/ op cautie
gerichtelijck te stellen/ om te restitueren t' gene hy ontfangen
sal hebben/ indien jemant nae dato des aengestemden Recht-
daghes in tijdts quame binnen ses weecken/ ofte een uut-
heymsche binnen twaelf weecken/ ende sijn uytblijvent be-
hoorlijck purgeerde/ ende van beter recht dede blijcken/ of met
hem te deelen/ nae advenant als boven/ indien hy van gelijck
recht konde bewijsen. Ende indien t' Gherichte of Schultes
anders deden/ of de penninghen weerloos wierden/ sullen sy
daer voor responderen/ ter summa toe van de penningen/ an-
ders dan voorsz. staet uytghedeelt ende betaelt.


Eede sullen voor alle schulden pre-


terentie genieten. Eerst/ die dootschulden ter goeder
trouwen/ ende nae qualiteyt van de persoone mede in
sijne kranckte tot nootdruft gemaeckt. Een tweeden/ die pen-
ningen tot reparatie van dijcken/ hoofden/ kribben/ zijlen sluy-
sen/ ende diergelijke over het geexcuteerde goet uytgeset ende
onbetaelt. Een derden/ binneniaersche en naestcomde pach-
ten ende renten/ mette capitalen van dien by Richters brieven/
hylixvorwarden ende Maegscheydingen behoorlijck daer op
gelecht/ belooft en mede gegeven/ Item binnen haersche gerich-
telijcke schultbekenningen/ voor de welcke het goet erpresselijc/
mede gehypothequeert/ ende ten onderpande gestelt is: Also dat
in de voorseyde graden van schult d'een nae d'ander/ d'oltste
Crediteur/ nae den tijt/ den jongsten sal worden geprefexeert.
Een vierden/ alle andere schulden nae Lantrechte pantbaer
zijnde Een vijften/ de gene/ welcken eenich stilswijgent hypo-
theeck re-el of personel privilegie voor haer schulden nae gemee-
ne beschrevene keyserlijcke rechten competeert. Een sesten/ die


van OVER-YSSEL	9


voor haer achterwesen arrest hebben laten doen. Ende sul-
len alsdan eerst t' samen concurreren/ indien daer noch eenige
penningen meer van 't geexecuteerde goet overigh zijn/ alle an-
dere personele Creditoren van hare Crediten of schulden/ in
rechte ongeprivilegeert zijnde/ omme daer van quota quotis.
ghelijcke ende nae advenant hares achterwesens te genieten/
oock sonder aenschou te nemen/ wiens schult older of jon-
gher sy.


16.


En borge van te rechte te staen/ ende


t'gewijlde te voldoe/ mach sonder voorgaende pandin-
ge van den verborgden schuldenaer/ uyt krachte van
sententie/ tegens den selven schuldenaer geexecuteert ende ge-
pandet worden. Niet tegenstaende/ dat die borge bewese den
principael schuldenaer/ met goederen rotte executie ende vol-
doeninghe ghenoegh/ in den Gherichte versien te zijn.


17.


Xecuteurs van Testamenten/ Mom-


baren/ Curateurs/ Rentmeesters/ Verwalters of Be-
winthebbers van ander luyden goederen zijn executa-
bel/ uyt kracht van vonnissen of sententien teghens haer luy-
der personen/ in de qualiteyt gewesen/ tot dat sy goederen aen-
wijsen/ haren weesen of meesters toebehoorende/ daer op men
t'vonnis solde mogen executeren/ of anders rechtlijck presente-
ren/ ende doen rekeninghe/ bewijs ende reliqua van der selver
harer principalen/ pupillen ende minder-jarighen goederen.
18.


Ebeurde het oock/ dat die ghecon-


demneerde int Gherichte/ daer die condemnatie ghe-


sch et is/ gheen goederen hadde/ totte executie omnoech zijnde/


A Maer


20 Het Lantrecht


Maer wel in ander gerichten. So sal/(desselfs gecondemneer-
den goederen aldaer/ mobile ende immobile/ actien ende crediten
eerst als voorsz vercoft zijnde ) Dat selve Gherichte/ op aen-
holden van den Tryumphant/ door brieven requisitoriael ver-
soecken den Schultes of Richter / daer onder sulcke andere
goederen ghelegen of verustende zijn/ om voorts de sententie
daer aen ter executie willen stellen/ ende allen achterwesen mette
kosten te verhalen. Op welcke requisitie van de Inheymsche
Gherichten/ Schulten of Richteren/ alle Officieren deser
Lantschap/ de executie voortaen te doen/ geholden sullen zijn.


Van Gerichts-kosten/ declaratie/ dimi-


nutie/ ende Caratie/ Item van ander Salaris/
Vacatien/ &c.


XXII


Anneer by sententie/ die eene


van de partyen aen de ander wort ghecon-
demneert in de kosten/ soo sal de Tryum-
phant sijn declaratie dubbelt by gheschrifte
aen t' Gherichte overgheven/ om daer van
d'eene aen de verliesende partye door den
Gerichts-dienaer te laten behandigen/ met
last opte marge geteeckent/ dat hy in den tijt van 14. dagen/
nae d'Insinuatie/ sijn loquaturs ende dimmutie daer teghens
sal inbrenghen.


2.


van OVER-YSSEL	7


gen/ oplegghende mede den Tryumphant eedt te doen/ of by
mannen waerheyt in eedes plaetse/ met hanttastinghe aen
t'Gerichte te verklaren/ dat hy der selver saken halven soo veel
kosten/ ende eer meer als min heeft aenghewent.


3.


ndien t' Gherichte beswaert is die


taratie te doen/ sal daer over advijs van Rechtsgepro-
moveerden moghen versoecken: Mits-dat als dan so-
danigen Consulenten/ neffens die declaratie ende diminutie/ het
geheele proces mede in handen ghestelt sal worden/ om daer op
nae behooren te letten.


4.


Ie ghecondemneerde/ in de tijt hem


aengestemt om te dominneren/ t'selve niet doende/ son-
der uytstellinghe te versoecken ende te becomen: Sal
t'gherichte op aenholden van den Tryumphant of sijn Vol-
machtiger/ gelijcke wel mette taxatie uyte overgegevene decla-
ratie/ als voorschreven voortvaren.


Anneer partye diekosten/ schaden


ende interessen geeysschet heeft/ ende die gecondemneer-
de alleen in de kosten verdammet is/ so wort verstaen
deselve van de schade ende interesse ontslaghen te zijn.


E Gerichts ende andere costen/ so wel


aen die Lant-gherichten der drie groote Steden (door
speciale aenneminge ende approbatie) als aen alle andere gerich-
ten/ sullen over eenen voet getaxeert worden/ als volght: Ut-


geno-


12 Het Lantrecht


ghenomen dat/ wanneer Ghemeenten/ Steden/ ofte Colle-
gien dingplichtigh vallen/ het sy int aenleggen of verweeren/
die Schulten/ Richters ende Advocaten daer van dubbelt
gelt sullen nemen/ ende daer op int tareren ende modereren ge-
lettet sal worden.


Van een citatie of daghlegginge van een persoone in de Ste-


den voor den Schultes of Richter - ij-stuy.


Voor den Pander of Gherichts-boode - ijstuy.


Voor den Schultes ten platten lande in de kerspelen


i-stuy.


Voor den Pander of Gerichts-dienaer/ vermits die distantie


van plaetsen - - - 1ij-stuy.


Dan Arrest of Besate eenes goedes of eener persoone voor


den Schultes of Richter - - nij stuy.


Voor den Pander of Dienaer die de bootschap doet - iij. stuy.
Van ontsatet te worden/ ofte t' Arrest onder cautie ende an-
ders af te doen / den Schultes of Richter metten Dienaer


als voor/ t' samen - - - vij stuy.


Van de Inventarisatie eeniger goederen die ghearresteert of
verwonnen zijn/ den Richter of Schultes - vil. stua.


Den Coornoten elck z. stuyver/ is - iiij. stuy-


Den Gerichts-schrijver van het Inventatis te maken/ ende


te prochocolleren - - - vi.stuy.


Den Richter of Schultes van sulcke goederen te bewa-


ren -  - xij-stuy.


Van in een Erfhuys/ of oock elders/ eenige goederen/ kisten/
kasten/ of dierghelijke te verseghelen/ sal die Schultes of
Richter hebben/ hoe veel daer oock versegelt worden/ een olde


schilt. faeit - - - 2. gul. 2. stuy.


Die beyde Coornoten elck 4. stuy. is - viij.-stuy.


Die Gerichts-schriver - - viij. stuy-


Van een aenpandinge op movel of gereet goet/ den Schultes
of Richter in de steden - - iij-stuy.


Den


van OVER-YSSEL	77


Den Ghetichts-dienaer/ Pander ot Boode 2 iij.-stuy.


Een platten lande den Schultes of Richter - iiij.stuy.


Den Pander of Dienaer - - nij. stuy.


Van de opbadinghe der panden/ als van de aenpandinghe.


Van de aeneygheninge/ vermits het Gerichte daer over ge-
heghet wort/ voor den Schultes of Richter- viij.- stuy.


Voor de Coornoten t'samen - -  nij.-stuy.


Ende voor den Gericht-schrijver - - vi. stuy.


Van de panden te halen voor den Schultes of Richter


Den Dienaer of Pander voor deselve te halen -iij. stuy.


Een Alitent of hulpe/ wanneer hy van nooden heeft


 - - -siItun.


Van de slijtinghe ende verkoopinghe der panden/ vermits
het gerichte daer over geheghet wort/ voor den Schultes/
Coornoten ende Gherichtschrijver/ te verdeelen als voor/
t'samen - - - rviij-stuy.


Van gepandede levendige have int voeder te bestaden/ tot-
te tndt van de losse/ sonder meer te moghen nemen/ als 
t'boeder heeft ghekostet/ sal aen den Schultes betaelt wor-
den -- -  viij. stuy.


Van pandinge aen den schoef/ als van pandinge aen ghereet
goet/ ende van t'vervolgh van dien.


Van pandinghe aen den geont/ of achmalinghe voor den
Richter of Schultes - -  viij. stuy.


De Coornotent samen - - vij-stuy-


Voor sulcx te protholleren/ den Gerichts-schrijver- bni.-stuy.


Den Boode of Pander van de bootschap te doene - iiij-stuy.


Van opbadinghe ende aeneygheninghe/ wanneer die gront
beheeret/ of anders gherichtelijck verkoft wort / daer
over t' Gherichte gheheghet sal worden / den Schultes of
Richter - - - rvi. stuy.


Den Coornoten t' samen - - viij. stuy.


Riii Den


14 Het Lantrecht


Den Gericht-schrijver - - viij. stuy.


Voor de brieven die daer van gepasseert worden/ den Richter
ende Gericht-schrijver/ soo vele als van andere Opdracht-
brieven hier nae ghestelt is.


Van een Inleydinghe een olde Schilt voor den Schultes of
Richter/ tot - - 2. gul 2. stuy.


Den Coornoten - - viij. stuy.


Den Ghericht-schrijver van de acte te prochocolleren/ ende
ten signaet te brenghen - - viij stuy-


Van een uytleydinge oock soo vele. Ende waren daer meer
persoonen als twee/ die sulcke acte in eene sake/ ende op ee-
nen tijt t'samen deden/ of versochten/ sal betaelt worden
dubbelt gelt.


Van ordinaris Rechtdaghen/ om de menighte der saken die
als dan voorkomen/ den Richter of Schultes - v.stuy.


Den twee Coornoten t' samen - - itijstuy.


Den Gerichts-schrijver - - iij-stuy.


Van extraordinaris versochte Rechtdaghen den Schul-
tes -   viij stuy-


Den Coornoten - - - iiij. stuy.


Den Gericht-schrijver - - vi.stuy.


Des sal die Gericht-schrijver te boecke brengen/ t' gene in den
gherichte palleert/ t' sy dat jet mondelinghe bedonghen/ of
schriftelijck int ghericht overgheleght wort.


Van jeder blat te copieren - - iiij. stuy.


Des sullen op jeder sijde niet minder als vierentwintigh re-
gulen/ ende die woorden daer inne tamelijck compres ge-
schreven staen/ ende sal mede van 't laetste blat/ alist maer
halt beschreven/ vol betaelt worden. Daer teghens die
Schultes of Richter sodanige schriftueren/ extracten ende
coppen sal authentiseren/ ende met sijn naem onderteecke-
nen/ sonder daer van jet te nemen.


Van een Weete of Citatie te schrijven ende te prochocolleren


met


van OVER-YSSEL	75


met de gicht van dien/ den Schul tes ende Gerichts-schrij-
vert'samen. - - - rij. stuy.


Die te verseghelen - - - viij.- stuy.


Van een Weet te draghen/ den pander of dienaer van t Ghe-
richte (de welcke/ ende geen ander man t selve doen sal/ soo
hy dat vepligh bekomen kan) voor jeder mijle binnen lan-
des hen ende weder - - x.stuy.


Buyten landes - - - zij- stuy.


Ende daer een Citatie ter instantie van meer/ als van een
persoon/ aen een alleenighwort ghedaen/ sal dubbelt ende
niet meer betaelt worden.


Van een persoon/ om kondtschap te geven/ dagh te legghen/


als van andere daghlegginghen.


Van een persoon/ om kondtschap te gheven/ te arresteren/ als 
van andere arresten.


Den Richter van t' gerichte daer over te hegen/ op een ordie-
naris of extraordinaris Rechtdagh/ als boven daer van is
geordineert. Ende is te verstaen/ dat/ al waren daer meer-
als twee persoonen/ de getuygen solden/ evenwel niet meer
van den Schultes/ Coornoten ende Gerichtschrijver ghe-
noten sal worden/ als van een extraordinaris Rechtdagh/


te weten 18. stuy. te verdeelen als boven - xviij.-stuy-
Van elckes ghetuyghen kontschap te registreren  iiij. stuy.


Van de certificatie daer af te maecken/ van 't vlat - iiij. stuy.


Van de kondtschap te verseghelen den Schultes of Rich-
ter - - - - mij-stuy.


Voor de maeltijt van jeder getuyge een uye gaens van huys


zijnde - - - ij.- stuy-


Naerder by de hant/ of in loco woonende - viij. stuy.


Voor de verteeringhe van de partyen van huys zijnde voor
elcke maeltijt - - rij. stuy.


Een Riddermatighe met sijn dienaer - 3. gul.


Een Advocaet in loco residentis, voor eenen Gherichts


ter-


26 Het Lantrecht


termijn te respicieren - - 3. gul.


Een Advocaet vacerende overeen sake van eenigh moment
of ghewichte by huys/ jemants dagh daer in te holden/ te
consuleren/ of anders daer inne te beloigneren/ daeghs


Van huys in de Provinci/ boven bracht ende verteeringhe/
des daeghs - - - 1ij. gul.


Buyten die Provinci voor Vacatie - iij. gul.


Een Procureur of Voorsprake voor sijn comparitie in t' ghe-
richte/ ter plaetsen van sijn residentie/ alsser eenigh gerich-
telijck beding valt/ ende gheprotocolleert wort -  x. stuy.


Sonder meer te nemen/ al worde daer meer als eens ghedon-
ghen ofte ghedicteert.


Van een simple aenmaninge of erhibitie van eenige acten of
schriftueren in t' gherichte - - vj. stuy.


Van huys veerder als een halve mijle weghes/ vry gelt voor
hare vacatie - - - Fgulx. stuy.


Van een Procuratie of Volmacht te passeren/ den Richter
of Schultes/ Coornoten ende Gerichtschrijver/ oock op
een extcaordinaris Recht-dagh niet meer dan - zij. stuy.


Van die onder het seghel te schrijven ende expedieren


Het maecken van de stucken der Processen/ als aenspraeck/
antwoort etc tot redelijcke erkentenisse ende nae wichtig-
heyt der saken.


Van de stucken eenes Processes / dat gesloten wort te inven-
tariseren -- - - viij.stuy.


Van een Proces te sluyten ende te verseghelen - xvj. stuy.


Van t dragen eenes Processes/ den Ordel-dragher of Boode/
van jeder mil hen ende weder - - x.stuy.


Vertoevende om t' Proces wederom te rugge te brengen/ by
vertoon nge van des Con ulents hant of attestatie/ wan-
neer hy dat weder heeft ontfangen tuschen dagh en nacht


op


van Over-YSSel79.


opsijn eygen coft - j. gulx. stuy.


Vant vifiteren/ ende sententieren of adviseren in die Processe/
den Consulenten als sy daer van vat haer onderteeckenin-
ghe attesteren/ tot redelicke discretie.


Van uytlesinghe eener sententie als van een ander gherichts-
dach/ ordinaris of extraordinaris.


Van copie eener sententie voor jeder blat - iiij. stuy.


Van extensi of declaratie van costen te maecken/ voor jeder
blat - bstuy.


Van het dubbelt daer aff geschreven/ als van andere copen/
te weten elck blat - - wijstuy.


Den Richter of Schultes van sodanighe declaratien te ont-
fangen ende appostilleren - iiij. stuy.


Den Pander of dienaer van die den gecondemneerden te in-
sinneren/ ende te behandigen/ nae dattet verre/ ofte nae by
huys is/ h ofte iiij. stuy.


Vande Caratie te doen/ ende uyttelesen/ boven het salaris


iiij. stuy. den gherichtschrijver vi. stuy. Is als van een
extraordinaris rechtdach - rviij. stuy.


Van Anpandinge/ Opbadinge/ Aneygeninghe/ so daerom
die betaelinghe te hebben gedaen moet worden/ so veel als 


Wanneer eenig goet by executie verkoft sal worden/ voor die
acten van publicatien te schrijven/ den Schultes of Rich-


ter van elck - - i. stuy.


Den gherichtsschrijver - 3. stuy.


Die de publicatie doet/ of afleest/ ende deselve an-


pleckt - - iiij. stuy.


Van een blote aflesinge of anpleckinge - ij. stuy.


Van over die vercopinghe eenigher goederen by executie/ te
sittent Gherichte -  rvij. stuy-


80. HetLantrecht


Voor mobile goederen te vercopen/ ende die penninghen daer
van te bevorderen/ ende voor quade betalinghe intestaen/
van jederen gulden/ eene braspenninck.  jstuy-iiij. p.


Voor die huyre van een Waghen/ als men anders niet kan
voort geraken/ van jeder mijle weges - rviijlstuy.


Voor schuyte bracht/ in val als voor/ van jeder.
mijle - - rijstuy.


Voor huyr van een peert in eenen dach - J gul.


Ende dit alles met discretie also te taxeren/ Mede regard ne-
mende opte personen ende importantie vande sake.


Van een Overdracht te doen van huysen/ landen renten/
voor t' gerichte/ anden Schultes/ Coornoten ende gericht-
schrijver tesamen - - j.gulij. stuy.


Ende waren daer meer personen/ als twee/ die overdragt doen
of ontfangen van een stucke goldes/ sal gherekent worden
dubbelt gelt.


Van een Testament/ of andere dergelijke Acten/ gherichte-
licken uyttegaen/ oock soo veel/ ende sal die gherichtschrij-
ver gheen gelt mneer nemen van sulcke acten te prothocol-


Van een breef daer af te schrijven in franchijn/ den ghericht-
schrijver - - - rxuijstuy.


Den Schultes of Richter van die te verseghelen ende te on-
derteeckenen een olde schilt - 1. gulij stuy.


Voor het Byregel daeran/ ter begheerte van die soe die over-
dracht doet/ ofte aender derghelijke acte palleert/ indien
hy selfs gheen zeghel en ghebruyckede/ off by die hant
hadde - - - rij-stuy.


Welcke voorsz. costen van die opdracht ende versegelinghe/
half ende half tusschen den Coper ende Vercoper betaelt
sullen worden/ Een waer dat anders was versproken.


Van andere acten die voor t' Gherichte ghepasseert worden / 
van Schult-bekenningen/ Borg-stellingen &c daer van


geen


van Over-YSSel 31
geen versegelinghe in brieven wort ghemaeckt/ twaelff of
achtien stuyr/ nae dat die op een ordinaris of op een extra-
ordinaris Rechtdach gepasseert worden.


Van penninghen die by kennisse des Gerichtes of Richters
worden ghenamptiseert/ Item van Sequestratien/ ende
vrywillighe depositien of consignatien in handen van het
gerichte/ sullen die Richters of Schulten proufiteren voor
haer bewaernisse van hondert goltgulden ende daer onder
den xxv. penninck/ ende van t' gheene daer boven is den
vijftichsten penninck.


Die gerichtschrijver van sodane peningen te registreren ende
specificeren -- - - iiij. stuy.


Voor copie of extract vanlsulcke specificatie oft Reghistra-
tie - - - miistun.


Item sal hiermede den Richteren verboden sijn/ by uyttel-
linghe van sodane gesequestreerde of genamptiseerde pen-
ninghen/ den grootsten/ ofte oock eeniger cleyner daer on-
der sich aentematigen/ noch ergens waer van den dubbel-
den/ of den derden penninck meer ghenieten/ by privatie
van haere officien/ of anders nae bevindinge der saken ar-
bytralicken gestraffet ende gecorrigeert te worden.


Ende sal dit voorschreven al te samen verstaen worden van
den Ingesetenen deler Provinci. Sullende die Utheym-
schen soo veel te meer voor costen/ breucken/ ende andersins
moeten betalen/ als onse Ingesetenen solden moeten doen/
daer die uytheymschen woonactich sijn.


2. 4.


2.


I.


1A


en ze


1


1


4r
17


.


PTT


1VI


4.


6


A.


AIi





SA





Aer.


.


Raien


X.


.


.


X


BOE I.


e


12XI.








RArgannen etee


.


IIV.


4.


.








rege
PXII.


.


.


.


X


a


1is


1I.


4.


I.


4


2


XI.


I.














.


-





CAOEAADTI.


A


Aw.


AI.


AX.








1.


4.


PXECU


van OVER-YSSEL	7


Het TVVEEDE DEEL


Van ven Bouwelijcken


Staet.


TITVLVS I


Ie sich in den Houwelijcken


Staet willen begeven/ comende tot belofte-
nisse ende ondertrouwe/ sullen sulcx doen in
tegenwoordicheyt ende ten overstaen der Ol-
deren/ Vrienden of getugen/ nae ghelegent-
heyt der Contrahenten/ sijnde te samen vry
en onbesproken/ sonder met jemant uytstaende te hebben/ ende
malcanderen in graden van bloetverwantschap of swager-
schop/ daer in te hylijcken verboden/ als hier nae vermeldt
wort/ niet bestaende.


2.


kinderen staende onder die


macht van haer Olderen ende Mombaren/ sullen
met believen ende wille derselver/ Ende andere/ nae
dode harer Olderen onder gene Mombaren noch Cura-
teurs langer staende/ ten overstaen van twee harer naester
vrienden/ ende by gebreck der selver/ tweer vromer ende eer-
lijcker mannen daer toe geroepen/ per verba de præsentij dat
is/ met woorden/ die tegenwoordige beloftenisse/ sonder con-
ditie oft uytneminge/ medebrengen/ haer alleenlijck verloven
ende ondertrouwen mogen.


M Welcke


Het Lantrecht


Elcke ondertrouwe also wettelijck


gedaen s inde/ oock doer beyder partyen bewillinge niet
weder gebroke of te niete gedaen sal connen worde/ al
schoon sy waren vrye personen/ ende sulcke beloftenisse van
trouwe bekenden onder haer alleen in afwesen van getughen
gedaen te hebben


4.


nde sullen haer alsoodane onder-


trouwde persoonen eerst voegen by den kerckendie-
naer/ of by de Overicheyt harer recidentie/ ende deselve
versoecken op drie volghende Sondaghen inde kercken/ of
daermen gewoontlijck is die proclamatien of kercken sprake
te laten geschieden/ afgeroepen te mogen worden: Een einde
een jegelijc die eenige beletselen ofte hindernissen/ het ware van
bloetverwantschap/ voorige belofte of anders/ waer door het
houwelijck geenen voortganck behoorde te gewinnen/ wilde
voorbrengen: het selve mogen doen. Ende daer geen wette-
lijcke verhinderinghe voor en quame (: daer op wel dient in
tijts ghelet te worden:) sullen die ondertronde persoonen/
volgens de ordeninge/ so daer van wort geholden/ t'samen ge-
trout ende in den Houwelijcken staet bebesticht worden.


De gevalle die Olderen in de onder-


t onde der kinderen 25. jaren ende daer boven olt/ ver-
weygerden te consenteren/ sal nae bevindinge der sa-
ken tot erkentenisse des Drosten/ Officiers ofte Magistraets/
daer inne ghedaen moghen worden.


or-


van OVER-YSSEL


A3


Orders/ daer een jont Geselle/ met


schoone woorden van beloftenisse een jonghe dochter
bedrogen ende beslapen hadde/ sal deselvighe/ of sijn
Olderen) : in gevalle uytmerckelijke redenen worde gejudi-
cieert ende verstaen/ dat geen ehelijcke copulatie tusschen desel
ve volgen mochte) aen de onschuldige en geswackede perso-
ne/ nae haer qualiteyt een eerlijck bruytschat/ tot erkentenisse
des Gerichtes te geven/ geholden wesen/ ende niettemin noch
beyde/ als moetwillighe verachters der eerbaerheyt/ anderen
tot een exempel ghestraft worden.


Elijck dan oock expresselijck wort


gestatueert/ dat niemant in concubinaetschap/ of in
oneerlijcke bysittinge sich erholden sal: Maer die in
sulcke gedaente sitten/ sullen malcanderen verlaten/ of ordent-
lijck ende opentlijck trouwen.


Aer daer sulcx niet en geschiede/ ende


sy luyden die concubinaetschap continneerden Ins-
gelijcx de gene/ so drie proclamatien sonder wederroe-
pinge gehadt/ ende haer voort daer nae niet en laten bestedigen/
sal jeder persoone/ voor de eerste maent / daer aen verbeuren
thien golt- gul. en voor de tweede maent vijfentwintich golt-
gul. half tot profijt van den Officier/ ende de andere helfte voor
den armen. Ende daer sy boven den voorsz. tijt in sodane on-
geregeltheyt moetwillich persevereerden/ sullen nae gelegent-
heyt arbitralijcken gestraft/ ende de kinderen die sy in sulcken
staet procreeren/ daer in blijvende/ niet als echte geholden ende
gherekent worden.


7.


8.


Ende





4


Het Lantrecht


nde alhoewel/ de bant des houwe-


lijcken staets onder echte luyden door den doot gebro-
ken zijnde/ de overblijvende persone vry staet weder te
trouwen/ ende nochtans d'eerbaerheyt niet en lijdet/ dat die
langst levende het sy man ofte brouwe/ nae het overlijden van
haer Ehegenoote/ metter haest hem wederom veranderlatet.
So en sullen die Weduwen nae het affterven harer mannen/
buyten geworven consent niet weder hylicken / binnen den
tijt van negen maenden/ ende die Weduwenaers ofte mannen
in den tijt van vijf maenden/ nae afsterven van hare Vrou-
wen/ op pene van by de competente Overicheyt nae gelegen-
heyt ghestraft te worden.


bruylotte/ byslaep ende bywoninge ontholden/ by ver-
beurte van thien olde schilden/ dan sullen evenwel de kinderen
daer uyt geprocreert/ indien die Bruydegom voor de kercke-
lijcke solemnisatien aflijvich worde / in des vaders naelaten-
schap ten vollen succederen.


nders to verbieden Ridderschap


ende Steden onderlinge te trouwen/ de gene/ de mal-
canderen bestaen in graden door die Godtlijcke ende
keyserlijcke Rechten uytdruckelijcken verbooden: Ende die
daer inne hylicken/ salmen niet als echte luyden/ maer als 
bloetschenders holden/ ende sonder eenige oogluyckinge/ na gele-
gentheyt van de daet/ straffen volghens de ghemeene rechten.


Tem sullen oock alle ondertroude


Ende


van OVER-YSSEL	5


12.


E sullen in den eersten van nu


viortaen niet aen den anderen mogen hylicken eenige
alcendenten/ van haer descendenten/ te weten/ die Ol-
ders van hare kinderen/ op en nedergaende int oneyndelijck.
Mede geen stief-vader/ noch stief moeder van haer stief-kin-
ders. Item geen broeders ende susters met malcanderen/ so
wel van halven als van heelen bedde.


Dn inderend sullen oock niet onder


malcandeeert hyncken/ de Oomen van haer Nichten/
noch de Moepen van haer Neven/ noch der selber kin-
deren ende kints kinderen in insinitum. Also Oomen ende
Moepen ten respecte van hare Neven ende Nichten staen in
plaetse van Vader ende Moeder.


nders sullen van nu voortaen/ om


die tucht ende eerbaerheyts willen/ niet aen den an-
deren hylicken mogen/ tweer broeder/ tweer suster/ ofte
broeder ende suster kinderen/ so wel van halven als van heelen
bedde.


nde so veel aengaet degraden van


affiniteyt ofte swagerschap/ also den bant des houwe-
lijcken- staets sodanige gemeenschap mede brengt/ dat
man en wijf eene zijn So mach insgelijcks die man niet hy-
licken met de bloetverwanten van sijn verstorven huysvrouwe/
noch de vrouwe met de bloetverwanten van haren verstorven
man/ in deselve graden/ nae rechten in confangniniteyt of bloet-
verwantschap verboden. Weshalven geen man mach hylicken
aen de Weduwe van sijnen Neve/ dat is/ die Weduwe sijnes
Miii broe-


6 Het Lantrecht


broeders ofte susters soons/ noch oock met de Weduwe van
eenighe sijnes broeders of susters descendenten/ ghelijck oock
geen Vrouwe mach trouwen aen den Weduwenaer van haer
Nichte.


16.


Oock sal die man niet mogen hy-


cken met die Nichte van sijn ghewesene huysvrou-
we/ dat is/ met sijn huysvrouwen broeders of susters
dochter/ noch met eenighe harer descendenten/ noch oock die
vrouwe van haer verstorven mans Neve/ in manieren als 
voor verhaelt.


17.


Helijck dan om der eerbaerheyts


wille die man niet en mach hylicken met de Wedu-
we sijnes neven/ noch die brouwe met den Weduwe-
naer van haer verstorven nichte.


18.


Tem/ so wie omerheffelijcke oorsa-


Mken/ ofte om sijn ghescheften te verrichten/ in verren
lande getogen were/ ende deselve een langen tijt/ door
kranckheyt/ gevanckenisse oft ander ongeval/ also uytbleve/
datmen van hem niet konde vereyschen: Sal die verlatene
persoone gheholden zijn/ af te wachten den tijt van vijf jaren/
volgens die beschreven rechten/ sonder haer in middels te ver-
anderlaten/ ofte haer tot te tweede Echte te begeven: Daer
nae exspiratie van gemelte tijt/ sal sulcx met genomene insor-
matie/ by den Officier nae gebeur te doen/ mogen geschieden.
19.


Aert oock sake/ dat die mansijn


brouwe/ of die vrouwe hare man/ moetwillig en trou-


losich


van OVER-YSSEL	7


n lofich verliete: Soo sal op't aenholden van de verlatene ende


gheinteresseerde persoone/ by de Drosten ofte Magistraten


van de plaetse/ daer inne nae gelegentheyt van de saken wor-


den gedisponeert.


20.


GNGTane verspelleft/ mach die ont sy man


ofte vrou/ in overspel lee uts dir onstijuldige per-
suvel uenholden tot echtscheydinge/ ende om in haren
vorigen vrydom gestelt te worden. End in gevalle daer hylicx-


vorwaerden zijn/ moet der onschuldiger persoon uytgereyckt
ende gevolcht worden/ alle t' geen haer nae d'aslijvicheyt van
de schuldige persoon/ uyt kracht van deselve solde behooren:
Maer/ so daer geen hylicxvorwaerden zijn/ so salt met die goe-


deren worden geholden/ niet anders/ als of die schuldighe per-
 soon alreede was overleden/ ende sal alfdan d'onschuldige vry-


staen weder aen een ander te trouwen/ maer de schuldige niet.


Van hyliervorwaerden ende ghemeen-


schap der goederen tusschen Echte-luyden.
TITVLVS II


 Ele hylicrvorwaerden/ moe-


 ten neffens den Bruydegom ende Bruyt/ by


/ beydersijts hylicx-vrienden ofte dedingsiuy-
nmn den/ ofte by t' meerendeel en over de helfte van


deselve vrienden/ versegelt ofte onderteeckent-


wesen/ die alsdan (gelijck Maegsche dingen ende Moetsoe-
nen) even so veel kracht hebben/ als ofte sy voor den Richter


bekent ende uytgegaen waren.





Het Lantrecht


O wanneer by hylicrvorwarden


niet contrarye is gestipuleert ende bedongen: sal tus-


zijn/ uytgesondert in leen- goederen ende hof- hoorighe goede-
ren/ die in der Echte ende door geene hulders worden beseten.
Ende sal sodane gemeenschap plaetse hebben ende effect sor-
teren/ so haest/ als die ondertroude luyden openbaerlijck t' sa-
men gegeven/ ende in den Echten-staet bebesticht zijn.


I.


Oman/ oft brouwe/ goederen moch-


ten hebben in eenighe Provinci/ daer sulcke ghemeen-
schap niet en ware : In sulcken val sal de gene/ welck
sodanige goederen buyten die gemeenschap wil houden/ hier
oock geen ghemeenschap konnen ghenieten/ van goederen in
dese Pravinci gheleghen.


4.


Eene Echte-luyden sy hebben dan


kinderen by malcanderen verworven/ ofte niet/ sullen


gemeene gerichtelijcke bewilliginge ende consent. Sulcx dat de 
man voor sijn vrouwe in sulcke cessien ofte transporten niet sal
mogen caveren/ dan in haer absentie speciale gerichtlijcke pro-
curatie/ ofte last daertoe moeten hebben.


S Prouwe mach oock geen handel van beweeglijc-
ke goederen/ ofte anderen sonder voor-weten en wille
gares mans drijven/ ofte negotieren. Sulcx dat die


man


van Over-Yssel9.


man niet schuldig is sodane contrackten te holden ofte t' ach-
ter volghen/ noch die schulden te betalen: Maer dat Coop-


 brouwen handelen/ moet die man ghestant/ doen/ ende die
schulden betalen/ die sy maeckt in haer coopmanschap ende
hanteringe/ als mede die schulden van ghecoften huysraedt/


eetwahren/ ende dergelijke/ ten dienst van de huysholdinge ge-
comen Ende worden voor Coopbrouwen gheholden die da-
gelir op haer name incopen ende uytcopen.


6


Van ofte vrouwe echte gheboerte hebbende / 
ende na d'afflijvicheyt van haer Ehe-genote sichverander-
laten willende/ moghen haer toekomendeEhe-gade/ by hylic
voorwaerden testament ofte donatie meer niet beloven ofte


in eenigerlei maniren/ directelick ofte indirectelick/ geven als 


een van die voorkinderen namaels uyt des heerhijlickenden
Vaders ofte Moeders goederen kan bekomen/ ofte solde ge-


hat hebben/ in ghevalle datter geen vorwaerden/ testamendt/
gifte ofte andere dispositien gemaect waren.


Ia Drien arule 3


 Die lestlevende der Gheluyden is niet geholden


an des eerst verstorven erfgenamen eenige scheydinge te gesta-


den/ ofte van sijn goederen telaten genieten/ ten sy dat de man


ofte brouwe/ ofte haer erfgenamen/ die mede genieten willen/


eerst met allen Interesse inghebracht hebben/ t' ghene die/
verstorvene by hylix- vorwaerden belooft ende ve sproken


is.


8


By afsterven ofte rechtelicke scheidinghe/


van een der Ehe-ghenoten/ soo doer contrackt van hiliex


Nbor-


18 Het Lantrecht


vorwaerden buyten gemeenschap der goederen moghen ghe-
seten hebben/ sullen die melioratien ofte timmeragien/ op des
anderen goet/ staende houwelick gedaen/ vergoedet ende her-
stadet worden/ nae de weerdije/ so ten tijde der scheydinge sal
worden bevonden.


9


Daer geen Communie in d'anghebrachte goe-
deren tusschen die Eheluyden sijn mogte/ sullen die angestor-
vene goederen voor geen conquesten gerekent ofte gheholden
worden. In welcken val oock/ by t' overlijden van eene van
beyden/ die pachten of renthen/ voor den sterf-daghe niet ver-
scheenen/ ofte die bruchten/ op den gront ofte t'lant staende/
alleene komen ende vervallen anden eygenaer der selver renten
ofte goederen: Sonder dat de selve tot vermijdinghe van al-
lerhande cofusien/ na advenant van den verlopenen tijdt des
iaers in gemeenschap berekent sullen worden.


Ghelijck dan oock/ om allen twist ende mis-


verstandt te prevenieren ende te verhoeden/ Imboedel ofte
huysraet na verloop van twee jaren/ na solennsatie des hou-
weliecr/ tusschen Man ende Vrouwe gemeen sullen wesen/ al
schoon by hylicx- vorwaerden contrarie mochte sijn gestipu-
leert: Een ware dat eenighe schriftelicke annotatie daer van
was ghemaeckt/ ende ten beyden syden van Man ende Vrou-
we onderteeckent.


Soo het ghebeurde/ dat een Van die goede-
ren onnuttelicke doer sloes/ of verquistede/ Mach de Vrouwe
an sulcken Man ghetrouwt zijnde/ nae voor gaende ken-


nisse


van Over-YSSel	1


nisse van de ouericheyt/ schelden uytte gemeenschap van goe-
deren t'welck also ghedaen/ sal sy onghelastet blijven van alle
schulden/ die haer man naemaels maect ofte contraheert. Des-
gelijcx oock so een Vrouwe die goederen toebrachte/ die man
wederom sal doen ende genieten mogen


Wanneer by hylicksvorwaerden is verafschei-


det ende overgekomen/ dat Man ofte Vrouwe/ sonder wetti-
ghe lijves gevoerte stervende/ die angebragte goederen weder
sullen vallen in den vosem daer die uyt ghekomen sijn/ sonder
speciael ofte expres verbot van de selve niet te mogen alteneren
So sal daer door haerluyden niet verboden sijn/ van sodanige
goederen te disponeren. Also dat men nochtans niemant in de
Legitime portie sal mogen beswaren.


13.


Die Olderen/ by uytsettinghe van yemandt


haerer kinderen ten houwelicke/ in hylicx voorwaerden haer
verbonden hebbende ende belooft/ deselve haere kinderen in
haer Erfdeel by Testament oft laeste wille niet te sullen ver-
minderen noch beswaren: Sal altoos bestendig sijn/ soder dat
sy t' selve anders als uyt merckelicke redenen van ongehoor-
saemheyt ende quaden levens/ vermogen te niete te doen/ ofte
te contrarieren.


14


Insghelijcks sal niemandt hem behelpen met


Reversalen/ contrarie die hylicxvorwaerden/ tusschen vrienden
ende magen ten beyden syden opentlick opgerichtet/ ende die
sy van een van beyden hylicx-luyden alleen/ ofte in t' besonder
hebben ontfanghen: Maer sal evenwel een jeder tot voltrec-
Nij kinge


14 Het Lantrecht


kinghe van sijn belofte/ ende voldoeninghe der medegave/ in
hylicx- vorwaerden bedongen/ sijn geholden.


15.


Item die langstleuende der Eheluyden sal met


de kinderen/ by d'overledene geprocreert/ in ghemeenschap


Utgenomen successien ondertusschen anvallende/ die in geene
communie komen sullen/ wijders/ als voorde jaerlicxse op-
komsten ende nuttingen van dien.


.s


Wanneer die Echtschap door den Doot ghe-


scheyden ende gebrooken is/ Soo sullen des Mans clederen
ende cleynodien/ ende t' gene vorders tot sijnen lijve gehoort/
verblijven an desselven of sijner erfghenamen sijde/ ende der
brouwen cleederen ende cleinodijen mette trouwschat/ indien
die van noch voor handen/ ende t' ghene tot haren lijve meer
gehoort/ an haer of an haer erfgenamen syde: Onanghesten
daer gemeenschap van goederen tusschen desselve Ehe-luyden
mag sijn geweest/ Een waere daer van anders by hylicrbor-
waerden/ of oock uyterste wille specialick mogte wesen geor-
dineert.


17.


Die langsllevende van veyde Ghe-luyden heb-


bende gheseten in/ of buyten ghemeenschap van goederen/
Mach de Rouw cleederen/ als ter eeren/ ende na qualiteyt van
deselve behoort/ copen of maecken laten/ om neffens die doot-
schulden/ van des overledens erfghenaemen alleen betaelt te
worden.


Van


van OVER-YSSEL
Van Lyftucht.
Titulus III


13


I


 Die Zuchtenaer sal t goedt daerinne hy be-


tuychtigt is niet mogen anveerden ten sy dat hy/ op t' versoer


des eyghenaers/ al vorens tot ghenoegen hebbe ghecaveert/


soodanig goet in goeden nootwendigen daeke ende racke t' on-


derhouden/ als een dengdelick huysvader betaemt/ ende na
erspiratie van deselve tucht/ die ghoederen ande erfghenaee
onverargert gerestitueert te sullen worden.



si2


Lot welcken eynde oock/ die getuchtigde sal


sijn geholden/ een dengdelick Inventaris te maken/ van alle


en roerende ende onroerende in tucht vermakede goederen/ als 
mede van zegel ende brieven daer toe behorig. Welck Inve-


taris den eyghenaer ende erfghenaem/ of in sijn absentie/ an


di t'Gericht binnen ses weecken/ na doot vanden Constituent
des Tuchts/ overgelevert sal worden: Niet tegen staende dat


by dieselve overledene het oprichten ende overgeven des In-


ventaris mochte sijn verboden/ ofte den Tuchtenaer daer van
vry gelaten/ alles by verbeurte des Cuchts-


Die cautie vanden eygenaer versocht sijnde/


sal mogen gheschieden met ghenoegsame/ vorghen ofte on-


derpanden: Oock met cautie Juratoir/ indien/ na allen an-
gewendeten vblijdt/ geen borghen noch onderpanden/ daer toe
suffisant voor handen sijn. Daer dannoch de Tuchtenaer van
N iiii quaet





14. Het Lantrecht
quaet comportemendt/ of van een suspect leven waer/ Sal het
Gerichte eenen Curateur ofte Vooght stellen/ over sulcke in
Tucht vergevene goederen/ Om den getuchtigden sijne tucht
daer van na behoren uyttereicken/ ende den eigenaer sijn goet
te conserveren.


4.


Die Zuchtenaer sal alle thinsen/ erspachten


renten/ schattingen/ ende alle andere lasten/ opte goederen liggende
ofte staende selfs dragen ende betaelen/ of sal die eigenaer sulc
an hem costeloos ende schadeloos mogen verhalen. Ende sal
oock daer benevens schuldich wesen/ sijnes antecesseurs pacht
ofte huyr jaren te continneren ende uytteholden.


5.


Item een Zuchtenaer vande allinge goederen


moet toestaen ende lijeden/ dat des Constituents schulden/ als 
oock die Legaten daermede hy jemant na sijnen doot mach
bedacht hebben/ tot verminderinge van die alinge Tucht-
goederen/ voldaen ende betaelt worden/ ende dat d'Eygenaer
tot voldoeninge vande schulden/ die goederen/ ende eerst die
gerede laet vercopen.


6.


So jemant/ niet int geheele goet of erffenisse


maer in een deel allene betuchtigt were/ al is t'selve deel over
die helfte vande allinge goederen In sulken gevalle moet die
eygenaer die schulden allene dragen/ ende betalen/ so veer die
goederen connen strecken.


7.


Onder die Zucht ofte Zispositie van alle


movile goederen/ Sullen gheene oblighatien/ hantschritten


van Over-YSSel 15


ofte actien begrepyen/ noch verstaen worden/ ten sy dat sulcx


mede claerlicken is verhaelt.


I


Item en mach de betuchtiolde die principale


besegelde brieven/ ende andere Instumenten niet by sich be-
holden/ Maer moet de selve/ den eygenaer/ of to verre hy ab-
sent is/ an t Gerichte/ binnen ses weecken tijts nae t' afsterven
van den Constituent/ neffens den Inventaris overleveren/


Nemende daer van tot sijn wel gevallen anthenticque copien


op sijn costen.


9


Wanneer een Luchtenaer eenigh Huys ofte/


Erve verhuyrt of verpacht hadde/ ende/ lopende die huyre of
pacht/ storve/ dan eindight die huyre ofte pacht mette Doodt
van den selven Tuchtenaer/ ende moet de huyr-man of meyer
op versoeck des eygenaers/ ruymen ten naesten vervaer tijdt
vanden Jare daer in de Cuchtenaer is gestorven.


e10


iSoo een Zuchtenaer aflijvigh wort/ nae dat


die bruchten vande lijftuchts goederen vanden gront ghese-
pareert ende gescheiden sijn. So volgen ende vervallen desel-
be sijnen erfghenamen/ sonder anschow/ of sulcke goederen


van den Tuchtenaer selfs gebruyct of verpacht sijn geweest-


Ende onanghesien die dag vande betalinghe des pachtpen-
nincks noch niet was verschenen: Maer pachten van lant/


daer de Vruchten op den sterfdag vanden Tuchtenaer noch


niet vanden gront sijn gesepareert/ als mede huyre van wey-
de landen/ huysen/ ende andere goeteren/ voorts renten voor
den sterftag des lijftuchtenaers niet vervallen ofte verschenen/
comen tot prolyt vanden eygenaer.
Maer


26 HetLantrecht


Maer/ soo het ghebuerde/ dat een tuchtenaen
het tuchtgoet selfs hadde gebout ende besaeyt/ ende voor dat
de Vruchten vanden gront waren afghemaeyt of andersins
vanden gront afgesneden/ quamen te overlijden/ alsdan sulle
sijn erfgenamen dat jaer de bruchten genieten/ na meijers recht.


Daer het oock geviele/ dat een rente of andere


penningen in Tucht besettet/ afghelost worden: Soo sal den
Eygenaer onder suffisante cautie die capitale penningen nae
sich mogen nemen/ ende gelijcke renthen of interessen betale.


Eycken heggen holt over thien jaeren/ ende


niet daer onder/ mag een Tuchtenaer op behoorlicken tijdt
baen houwen. Maer soo hy voor de thien jaren/ of oock an-
ders verstammet holt hieuwe / dat is/ t' welck nopt gehouwen
is gewest: Sal sijn Tucht daer door verbueren/ ende ver-
wercken/ an t' selve erve of goet/ daer hy dat holt heeft afghe-
houwen/ ende daeren boven erstaden den schaden ende interesse
van t' afgehouwen holt. Van tot nootdruftige reparatien des
getuchtigden goedes/ sal sodanig verstammet holt/ met voor-
weten des eygenaers/ of/ by sijn verweigeringe/ met toestaen
des Gerichtes wel gehouwen mogen worden.


14.


Item sal oock op ghelijcke poen van verval
des Cuchts/ geen weeck holt/ als esschen/ elsen/ vercken/ ende
sulck ander holt meer/ niet onder die ses Jaeren/ noch oock
weertholt/ willigen ende poppelen/ die knotbaer sijn/ t'ontijde
gehouwen mogen worden.


Dan


van Over-YSSel	17


Van Onmondighen ende Mombaren.


Titulus IV.


datse vijffen- twintich jaren olt sijn/ ten waer dat sy eer


ghe deden/ ende veniam ztatis, voor haer 25. jaren/ verworve
hadden : In welcken val haerluyden die vrye administratie
vande beweeglicke goederen/ renten ende jaerlicxe inkomsten
gegunt sal worden/ maer liggende gront ende erffenisse sullen


Tot die Momberschap sullen alleene Mans


personen over die 25. ende onder die 66. jaren olt sijnde/ ghe-
koren worden. Utgesondert/ so die Moeder ofte Bestemoe-
der die voogdye of momberschap haerer kinderen/ ofte kints
kinderen willen annemen/ t' welck eerst die Moeder/ ende vol-
gens die Bestemoeder/ met erkentenisse des Gerichtes/ ver-
gunt ende toegestaen sal worden.


Maer/ daer jemandt vande voosz. olderen/ als 


oock Vader of Bestevader/ die momverschap haerer kinde-


Magistraet van de plaetse haerer woninghe/ bevorderen dat
die kinderen ende kindts- kinderen voorschreven. ter goe-
iO der


18. HetLantrecht


der tijt/ ende noch voor de proclamatien/ met andere momba-
ren worden voorsien/ ende an deselve mombaren bewijs ende
behoorlicke erff-uytinghe doen/ van haerer kinderen ofte
kints kinderen anbestorven olderlicke goet/ van Vader ofte
Bestevader/ Moeder of Bestemoeder respective/ ende anders
meer op haer gedevolveert/ by peene van thien olde schilden
Blijvende evenwel tot/ sodane mombaren te stellen/ ende
bewijs te doene geholden/ in den tijt van ses weecken/ na dat
die copulatie in die kercken sal wesen gheschiet/ by dubbelde
boete als verhaelt alsoo/ dat sy oock daer na/ tot sulc te doene
met rechts middelen sullen worden gedronghen.


4.


Als by testamendt gheene mombaren ghestelt


sijn/ sal de Drost/ ofte de Richter by speciale authorisatie des
Drosten ofte Maghistraets/ daer onder die minderjarigen
woenen/ rotte mombaerschap ordineren ende beroepen/ die
naeste ende/ bequaemste van haer bloedt/ ende by ghebreck
derselver/ andere gequalificeerde personen/ des gerichtes on-
derhorige/ ende deselve by inductie daer toe disponeren/ of an-
dersins met boeten compelleren.


Die alsoo by te stamente/ of anders tot mom-


baren ghesettet ende vercooren sijn/ sullen binnen 14. dagen
daer nae/ ende voor anveerdinghe der mombaerschaep/ by
hanttastinge in den Gerichte beloven/ haerer pleegkinderen
personen ende goederen/ nae haer beste vermoghen voorte-
staen/ te desenderen ende te administreren/ als goede mom-
baren na rechte schuldig sijn te doen Ende sullen volgens bin-
nen 14. daghen laten beschrijven een geloofweerdig Inven-
taris/ van alle haer pleegkinderen goederen/ roerende ende


onroe-


van Over-YsSel 19.


onroerende/ hantschritten/ actien/ ende crediten/ geene uytbe-
scheyden/ Een waer dat haer desen tijt na gelegenheyt der
saeken gheprolongeert worde. Van welcken Inventaris een
dubbelt geschreven/ ende beyde van die mombaren so wel/ als 
van t Gerichte onderteeckent sijnde/ dat eene daer af by t' Ge-
richte ghelaten/ ende t' ander by den Mombaren bewaert sal
worden.


6.


Daer sy/ van sulck inventaris te macken in tijt


voorschreven/ suymachtich bleven/ sal elcke mombaer verbu-
ren vijff olde schilden/ ende evenwel binnen veertien daeghen
daer an/ t'selve geholden sijn te volbrenghen/ by verdubbelin-


ghe der voorsz. peene Edoch soo sy wettelicke redenen moch-
ten hebben haer vande Momberschap te excuseeren/ ende die


selve te ontstaen/ die sullen sy schuldich sijn binnen de eerste
veertien daeghen/ nae insinuatie/ voor die behoorlicke Ove-
richeyt/ ofte voor t' Gerichte/ soo haer tot mombaren ghestelt
ofte geauthorileert hebben/ te allegeren/ om daer over sum-
mierlick te erkennen.


7.


Item/ sullen oock nae ghelegentheyt/ der kin-


der goederen een of meer Mombaren verordent worden/ die


ghelijcke macht sullen hebben/ hoe wel een van veyden alleen


der kinderen saeken sal konnen vertreden/ soo wel in als buy-
ten t' Gerichte/ daer voor spreecken ende de selve verdedighen.


8


Wanneer by informatie ende met descreet ofte


kentenisse der respecktijve Drosten ende Schulten/ ofte
oock vande Maghistraten in die cleyne Steden/ waer
Oi	onder


26. Het Lantrecht


onder die onmondige sijn geseten/ sulcke nootlicke saeken be-
vonden worden/ waerom datmen tot nootdruft ende prolijt
der kinderen haer immobile goederen vercopen moster Soo
sal alsulcke vercopinge/ drie Sondaghen achter een by kerc-
kensprake in t' openbaer vercondigt worde. Ende deselve als-
dan ten overstaen des Gerichtes/ by barnender keersen met
insate ende verhoogen gheschieden/ ende die laeste verhogher
met uytganck vande keerse/ die immobile goederen voorschre-
ven in coop beholden.


9.


Ende alle vercoopinghen/ ende gerichtelicke
transporten/ van erslicke ofte ligghende goederen teghens
dese ordinantie gedaen/ sullen nul ende van onweerden sijn/
derghestalt/ dat die kinderen binnen den tijt van haer min-
derjaricheyt hierentegens oock geene ratificatie ofte bewilli-
ginghe/ alwaert dat sy die met eede bebestigden/ sullen mo-
gen doen.


10.


Anghaende die mobile ofte beweeglicke goe-
deren der minderjarighen/ sullen by den Gerichte opt ver-
soeck der mombaren/ ende ten overstaen van deselve/ nae


an die meest biedende vercoft/ ende ghedistraheert moghen
worden.


11.


Voorts soo en sullen oock ghene minder jari-
ghe in recht worden ontfanghen/ om haer selfs ansprake/
antwoort/ of jeet anders te doen/ sonder consent ende autho-
risatie van haer mombaers/ noch oock buyten derselver wil-
le eenige schulden moghen maken/ ofte eenige betalinge van


har-


van Over-YSSel 21.


hare Debiteurs aennemen ende ontfanghen: Twelck oock
plaetse sal hebben in den kinderen/ ten respecte haerer olderen
Ende geschiede jeet desen ter contrarie t' selve sal van onweerden
sijn/ ende gene betalinghe mogen verstrecken. Een ware dan
bewijslicken/ dat sodanige penningen noch voor handen/ ofte
anders profitelick moghten anghelegt sijn.


Ende om dat die jengt ofte onmondige min-


derjarighe kinderen ende pupillen tijtlick met mombaren/
versien mogen worden/ Wanneer in eenighe cleyne Steden/


ofte ten platten Lande/ man ende wiff/ of een van beyden


gheraken te versterven/ een ofte meer kinderen nalatende So


sullen twee van die naeste naveren ten beyden sijden datelick
na sulcken sterfval/ ofte ten langsten binnen/ drie daghen
daerna/ geholden sijn dat selve den respectiven Burghermei-


steren inder tijdt/ Richter/ ofte Schultes antemelden/ by die
peene van twee olde schilden/ by jeder een der naeste naveren/
te verbeuren.


13


Item sullen die mombaren alle twee jaren/


n voor de Magistraet in die cleine Steden/ ofte voor den Schul-


tes ende Coornoten ten platten lande/ rekeninghe/ bewijs
ende reliqua. doen van haer momberschap/ ten overstaen mede


van twee naeste bloets verwanten der pleegkinderen/ by eene
peene van vijffentwintig olde schilden.


12 Het Lantrecht


der soecken/ En mogen die mombaren wegen der selver reke-
ninghe/ noch van haere bedieninghe ofte bewint ende mom-
baerschap met die Weesen onmondigen niet accorderen/ noch
van den selven afscheyt ende ontlastinge nemen/ Twelck soo
geschieden mochte/ sal nul ende krachteloos sijn.


.


Die Mombaren sullen die ghereede penningen


haerer Pleeghkinderen niet bruchteloos laeten ligghen/ maer
binnen drie maenden nae den ontfanck/ de selve aenlegghen/
in rente/ op goede vaste onderpanden/ ofte an Landen ende
Erven te Coopen/ ten meesten orbaer van die onmondighen/
ofte oock op interesse by obligatien ofte hantschritten an suf-
fisante luyden uyt doen/ mits nemende daer by/ tot verseke-
ringhe/ genoechsaeme borgen/ die haer als principalen mede
verbinden: alles met goede kennisse der Overmombaeren/
als tie Magistraten in die cleyne Steden/ ende Drosten ende
Schulten in haer respective Ampten: Ende indien alsoo die
penningen niet orbaerlick konden anghelecht worden/ sullen
die voorsz. mombaren sulcx den Overmombaren andienen/
ende van haer neersticheyt protesteren/ by peene / dat ander
sins die penningen van haer selfs sullen verrentet worden.


Oock sijn die Mombaren/ elck een voor al/ of


in solidum verbonden/ te verantwoorden/ ende goet te doen
alle t' gene geduerende den tijdt haerder Momverschap ghe-
schiet is/ Ende hebben die Weesen den koer/ wien sy van hun
luyden willen anspreken : Een waer dat die administratie
door die Testateurs/ ofte by t' Gherichte ghedeelt/ ofte een
alleene bevolen was. In hoedaenighen val/ die ghene/ so het
bewint alleene gehat/ eerst sal ingesproken ende gheexcuteert
worden/ ende daer nae in subsidium d'andere mede.


Den


van Over-YSSel	


I7.


Den Stommen/ onsinnigen/ onnoselen Op-


maeckers/ ende Verquisters van hare goederen/ salmen mede
mombaren ofte Voogden stellen/ ende hun luyden dien aen-
gaende de selve Rechten ende previlegien genieten laten/ de den
onmondighen persoonen toe staen ende competeren


Van Testamenten.


V.


SBAc MM.


EEn jeder mach van sijn goederen disponeren


ende de selve geven/ by Testamente/ ofte Codicille / den
ghenen/ die het hem belieft - Mits sijnde beyde habil of-
te bequaem om te stament te maecken/ ende die goederen daer
uyt te ontfanghen/ sonder dat een Testateur gheholden sy
sijne naeste bloets verwanten voor erfghenamen daer inne te
kennen: alleene dat die Olders haer kinderen/ ende die kin-
deren wederom haere Olders/ die Legitime portie, by titul
van institutie, vry ende onbekommert sullen naelaten: Een-
ware dat sy uytdruckelicke ende bestendighe redenen hadden
om die te onterven/ ende dat die broeders ende susters malcan-
deren niet mogen verby gaen/ stell
haer erfghenamen.


Alle Zestamenien/ die by den inghesetenen


onbeweeghlicke goederen/ schulden ende obligatten/,


voor enich Landt of Stadt Gerichte/ buyten dese Provenci/


nae de


24


Het Lantrecht


na de observantien ende rechten derselver plaetsen/ formelicken


ofte Landtgherichte binnen dese Provenci alleen/ sullen over
al in dese Lantschap effect sorteren/ als of sy voor die respecti-


waren: Mits dat nochtans die selve Testamenten/ binnen
den tijt van ses weecken/ nae het openen der selver/ voorde ge-
richten/ daer onder die goederen resorteeren/ bekent gemaeckt
sullen worden. Waerinne/ soo die erfgenamen naelatich mog-
ten sijn/ sullen die Schulten ende Richteren vier olde schilden
tot breucke mogen vorderen op goederen vanden Testateur
onder haer gerichten/ Blijvende niet temin die Testamenten
in weerden.


3.


Lehen goederen/ Thins goederen ende Hoff-


horighe goederen mach niemandt by testament vermaecken
als voor den Leenheeren/ Thinsheeren/ ende Hoffrichters/
of met der selver voorgaende consent/ of naevolgende appro-
batie/ by dispositie daer over voor een ander gherighte ghe-
maeckt.


4.


Item van movile ofte beweeghlijcke/ ende ge-
reede goederen/ als oock van personele schulden/ of obligatien
mach men voor twee geloofweerdighe getuyghen ende mans
personen/ den selven gherichte onderhorigh/ by Testament
disponeeren ofte giftinghe doen: Ende dat sulcks schriftlijck


onderteeckent sal worden: Midts dat sodane giste niet en ex-
cedere/ het vierde part vande movile ofte beweeglicke ende ge-
reede goederen vanden Donateur.


Wie


van Over-YSSel


5.


Wie gherichtelijck wil testeren/ ende begeert


dat sijn uyterste wille in t' Sighnaet ofte Gherichts-boeck
gheteeckent sal worden/ off wie anders oock by gheschrifte


sijn Testament begheert uyt te gaen/ die sal t selve/ door den


ghesworen schrijver/ in anwesen des gherichts/ ordentlijck


op eene tijt laeten gheschieden: Ende dat Testament ofte die
laetste wille gheschreven/ ofte ten prothocol ghebracht sijnde


sal der testerende persoene bescheydelick voor gelesen worden / 


met vlijtige onderbraghe/ off sy onbedwongen met voorbe-
dachten rijpen berade tot sulcke haer laetste wille ghekomen
zijn. Welcke braghe ende antwoort men mede inde disposi-


tie sal stellen/ ende het Testament vanden Schultes en Tes-
tateur/ ofte neffens den Schultes/ van jemandt anders/ by
hem daer toe in t' Gherichte versocht/ onderteeckent ende ver-
segelt worden.


6


sV


 Daer oock jemandt hem beswaert moghte


vinden/ sijne laeste meyninghe ende wille opentlicken int' Ge-
richte te verclaeren/ ende in des Gherichts-boeck te laeten
teeckenen: Die mach sijn Testament ende uyterste wille selfs
beschrijven ende versegelen/ ofte beschrijven ende versegelen
laeten/ ende dat dien volgens voor eenen onseren gherichte of


voor twee Schepenen in den Steden presenteren/ ende ap-
probatie over t' selve versoecken: Sonder dat hy schuldig sijn


sal den inholt des besloten Testaments te verhaelen. Ende


sal de Richter als dan sijn zegel daer an hanghen ofte opdruc-
ken/ int'eorte teeckenende hetJaer/ Dach/ den naem des Tes-


tateurs/ Richters ende Coornoten/ op welcke tijt ende voor
wien t'selve Testament geconfirmeert ende bestedicht sy Ende
sal daer mede so bundich ende dengdelijc sijn/ als oft gherich-
P telick


26 Het Lantrecht


telick ten signate gebracht were. Welck Testament na doode
vanden Testateur/ niet gheopent noch uytghelesen sal wor-
den/ voor dattet zegel bekent sy/ ten overstaen vande naeste
vrienden/ ofte in afwesen van die/ by den gerichter teeckenen-
de daer op den Dach ofte datum vande eropeninghe/ ende in
wiens tegenwoordicheyt deselve geschiet is-


Ende alsoo geene brouws personen/ ofte


minderjaerighen sonder mombaren/ gherichtelicke acten ofte
handelinghen moghen passeren: Soo sullen sy oock sonder
mombaer/ geen Testament ofte andere uyterste wille oprich-
ten ofte maecken moghen/ uytgesondert in tijden van peste/
selfs daer van geinfecteert ofte kranck liggende/ vermits men
als dan qualick daer toe jemant can bekoemen.


8.


Item moeghen die minderjarighe/ als sy ach-
tien Jaeren oldt sijn/ van alle haere goederen disponeren ende
van sestien jaeren haers olderdoms alleene over haer beweeg-
licke goederen/ schulden ende obligatien Mits datse dan noch
in beyden gevallen voorschreven oock sullen gheassisteert sijn
van een haerer Mombaeren/ ofte van een ander in desselven
plaetse te verkiesen/ Met toedoen vande welcke sy alleen ghe-
richtelick testeren sullen moegen.


9.


Voorts soo en sal nae publicatie van desen geen


Testament voor bestendich ende dueghdelick gheachtet wor-
den/ daer inne die hares, ofte Erffghenaeme niet uytdrucke-
lijck met naeme by titul van Institutie ghestelt ende ghe-
noemdt is: Als oock ghene Testamenten vande olderen on-


van Over-YSSel 37.


der die kinderen ghemaeckt/ anders als gherichtelick uut-


ghegaen


10


Soo wie jemandt dronghe oft dwonghe/ an-


ders als sijnes ghevallens/ uyt vryen herten by testamente te
disponieren: Alsulcke dispositie sal nul/ krachteloos ende van
geenen weerden wesen/ Ende die dat selve doet/ sal van soda-
ne herediteyt/ neque ex testamento, neque ctiam abintestato
jeet moeghen erven/ maer t' enemael vande erffnisse gepriveert
ende versteecken sijn ende blijven: Als mede die ghene vande


naelaetenschap des affghestorven uytghesloten sal sijn/ die
den selven in sijn Testament te maecken belettet ofte verstoort


heeft ghehadt/ soo dat tet selve is ongemaeckt gebleven.





Een jeder sal sijn Testament moeghen revo-


teren/ weder roepen/ ende te niete doen: Mits dat sulcx ghe-
schiede voor eenich Stadt ofte Landt Gherichte/ waert hem
gelieven sal.


12.


By tijden van contagiense ende sorghlijcke


kranckheeden/ als van Peste ende Roodtmelisoen/ mach die
ghene aen sulcke sieckte kranck is/ voor den Predicandt ende
een getuyge/ ofte oock voor twee ander getuygen/ die geloof-


schulden ende obligatien disponeeren: Welcke Testamentale
dispositie ofte maeckinge so krachtich sal wesen/ als of die ge-
richtelick ghedaen ende uytghegaen waere/ Mits dat sodane
dispositie des krancken/ datelicken/ ende voort daer nae/ voor
de deure/ ten anhooren ende in presentie van noch andere ghe-
Pij. tugen


28. HetLantrecht


tugen daer toe gheroepen/ sal worden opentlick uytghelesen/
volgens besloten/ ende so haest doenlick/ ummers binnen 24.
uren/ nae de aflijvicheyt des Testateurs/ anden Gerichte o-
vergelevert: Al waer dan noch beyde eerste getuygen/ indien
de Predicandt daer niet an ende over is gheweest/ sullen met
eede beholden ende verclaren het selve Testament ofte laetste
wille voor haerluyden also oprechtelick ende sonder alle arg of
list gemaeckt te sijn.


Wanneer jemandt sijn ghenomineerde Erff-


ghenaemen/ boven die drie vierdeparten vande gheheele na-
laetenschap/ met Legaten ofte sideicommissen heeft beswaert
Soo sullen de selve erffghenaemen/ een ofte meer/ die Falcidia
ofte Trebellianica, nae ghemeene beschreven rechten moegen
ghenieten/ Een sy dattet den Testateur anders heeft gheor-
dineert/ of datter gheen behoorlick Inventaris vande heredi-
teyt is ghemaeckt. Ende soo het Erffgenaemen sijn in neder-
gaende lmnije/ sullen die beneffens haere Legitima, oock mo-
ghen ghenieten die beneficien vande Falcidie ofte Trebelliani-
que portien.


Van Succe ssien ofte Verervinghe/


ab intestato.


Titulus VI.


I.


anneer die Olderen sonder Testament
koemen te overlijden/ nae laetende kinderen en-
de kindts-kinderen: Soo sullen die kindts-kinderen in den


tweeden/


van Over-YSSel	9.


tweeden/ derden/ ofte veerdere graden altijt succederen in stit-
pes, dat/ is by representatie in den stammen/ ende niet in ca-
pitaof in hoofden.


X


Onechte ofte natuirlicke kinderen/ ghevoo-


ren van olderen/ die met malcanderen in rechten onverbodenen


echtschap hadden moeghen versamelen/ sullen haer Moe-
ders alinghe vrye eygelicke goederen erven/ als oock die goe-
deren van haers Moeders bloetverwanten: Die welcke Vrie-
den ende bloetsverwanten van ghelijcken sullen succederen/
ende komen tot alsulcker naetuirlicker ende onechter kinde-
ren naghelaten goederen/ indien sy sonder ghevoorte aflijvig


worden.


3


Als jemant versterft/ sonder kinderen ofte


andere descendenten natelaten/ sullen de Vader ende Moeder


eerst succederen in des overledens nalatenschap/ ende daer na


voorts opghaende/ die naeste in den grade ofte bloet/ sullen
 die naeste wesen rottet goedt/ sonder consijderatie te nemen/


van waer t' selve goet heercomt.


4.


Indien daer: Olderen sijn/ van beyde des


ende Moeders sijde in die opgaende linije/ na het
versterf van Vader ende Moeder in gelijcken graden/ alhoe-
wel in ongelijcke getalle/ soo sal men die erfnisse leggen in twe-
gelijcke ghedeelten/ ende die verdeelen in stirpes, maer niet in
capita, namelick dat het eene deel op des Vaders tijde/ ende
het ander deel op die sijde vande Moeder sal vererven.


Daert ghebeurde/ dat met die Olderen in


Piij. de


26 HetLantrecht


in de opstijgende linie/ quamen te concurreren des verstor-
vens volle broeders ofte susters/ soo succederen die met mal-
canderen in die hoofden: Maer halve broeders ende susters/
ofte der selber kinderen comen niet in erfnisse met die Olderen
als voorsz/ dan worden van deselve geexcludeert/ ten ware dat
sy luyden den overleeden vande sijde der Olderen bestonden/
daerinne hy gestorven is geweest : In welcken val die halve
broeders ofte susters/ ofte derselber kinderen/ by representatie
wanneer daer noch broeder ofte suster/ heele ofte halve/ leeft/
elck mede een half gedeelte heeft te genieten.


6.


Als daer gheen erffghenamen/ in op ofte af-


ghaende linie/ voorhanden sijn/ soo succederen die broeders
ende susters/ in die affgestorven broeders ofte susters geheele
erffnisse in de hooffden/ Mits dat die heele broeders ende sus-
ters eens soo veel/ als die halve broders ende susters/ sullen
participeren.


7.


Die broeders ende susters kinderen/ comende


te erven van haer Oomen ende Moeijen/ succederen by repre-
sentatie in die stammen/ ende sonder Oomen ende Moehen
alleen sijnde/ in die hoofden. Soo nochtans/ dat halve broe-
ters ofte susters ende derselber kinderrn/ comende te succede-
ren van haer Oomen ende Moeijen/ maer half soo vele genieten
als die gene/ welcke den overledenen bestaen van Vaders ende
Moeders sijde beyde te gelijcke.


8.


Item sal in vorderen/ grade als voorschre-


ven/ t' onderscheyt van halve ofte volle broeders ende sul-


van Over-YSSel	31.


ters ofte derselver kinderen geen plaetse hebben Nademael dat
in die sijdtlinie/ buyten den tweeden grade / dat is verder als 
broeders ofte susters/ het recht van representatie/ als oock
de consideratie van halve ofte heele/ broeders ofte susters/
t'enemael comt te cesseren.


9.


Belanghende die Cloosters binnen ofte buy-


ten dese Provinci ghelegen/ gelijck die in onsen Lande/ vol-
gens die olde ordinantie/ ghene ligghende erffenisse/ Lehen/
Thins/ Hoff horige/ noch eygelicke goederen/ oock geen rea-
liseerde renten/ erslick ancoopen ofte in eeniger wijse anwer-
ven ende beholden mogen: So sullen alsulcke goederen oock
op haer niet comen/ om erslick in t' Clooster te blijven/ met
giftingen/ met versterf of anders.


10.


Ende waert sake / dat eenig Lehen/ of Heer-


lick goet/ jemant/ in een Clooster gestelijck wesende/ anstorf
Sulcken goet ofte: Lehen sal niet erven noch comen op die
geestelicke persone/ noch in dat clooster daer hy inne is/ maer
sal sonder middel erven ende vallen op dat naeste bloet/ wette-
lick wesende/ nae Leenrecht/ ende na nature vant Lehen ofte
heerlick goet voorschreven.


II.


Soo het oock ghebeuren mogte/ dat eenighe


geestelicke persone een eyghelick goedt of rente anstorve / dat
sal op haer mogen erven alst behoort/ ende die persone of dat
Clooster daer hy in were/ sal dat orbaren ende gebruycken in
maniere van lijftucht/ ende soo lange die geestelicke persone in
leven were. Ende nae desselven geestelicken doot/ sal dat er-


ven


3X.


HetLantrecht


ven op sijn erfghenamen/ alsdan die naeste int leven wesende/
soo goet alst an die geestelicke persone eerst is angekomen.


Van beneficie van Inventaris 


Titulus VII.


Owie sich beswaert vindet/ jemandts na-


latenschap/ uyt tracht van Testamendt of ab in testato
te anveerden/ ende sich pure erfghenaem te draghen ende te
verclaren. die magh soodane/ nalatenschap ondert middel
van Inventaris antasten/ Ende sulc doende/ is hy des verstor-
venen Creditoren niet wijder verbonden/ als de erfnisse ende
boedel can dragen


Maer niemant wordt toeghelaten/ eenighe/
nalatenschap / onder beneficie van Inventaris te erven/ en-
de sich daerinne te vermengen/ so lange jemant vanden geslach-
te in gelijcken grade ghevonden wort die sich puren/ ende sim-
pel erffgename vanden overledenen wil dragen/ ende daer voor
verclaren.


Ende sal tot sulcken/ eynde die willighe/ sich
pure verclarende erffghenaem/ een ofte meer der anderen on-
willighen/ ofte stilfwijgenden/ met hem in eenen grade staen-
de/ ten platten lande voor den Drosten/ ende in de cleyne Ste-
den voorde Magistraet vande plaetse / daert erffhuys geval-
len is/ doen verdagvaerden ende daghen/ om haer oock pure
voor mede erffgenaem vant Sterffhuys te verclaren/ of daer


van Over-YSSel


van expresselick te renuncieren/ by peene dat sy andersins daer-
van versteecken sullen sijn.


4.


Wie sich eenmael pure ende simpel erfgename


heeft verclaert/ die can naderhant/ deselve erffnisse niet weder
repudieren/ noch verlaten: Gelijckerwijse oock/ die eenmael
vande successie ende erffenisse afstaet/ ende vertyet ofte renun-
cieert/ en can daer na/ wederomme tot deselve gheen regres
hebben/ noch genieten/ Een ware uyt rechtlicke redenen resti-


tutie conde worden vergunnet.


.


Item wie sich erffghename onder Inventaris


ghedenct te dragen/ moet sulcx ter goeder tijt/ tot kennisse van
den Drosten ofte Gerichte/ ende in de cleyne Steden/ die
Maghistraet/ derselver plaetsen/ angheven/ ende ten signaet
laten brenghen/ Nemende copie van deselve acte/ ende stellen/


ghenoegsame cautie van die erff huyses goederen niet te sullen


verdonckeren/ verbrengen/ of ter quader trouwen daermede


ommeghaen/ tot nadeel van de Creditoren/ Ende als dan
voorts het inventaris beginnen/ ende voleynden binnen den


tijt van ses weecken/ afterekenen vanden dagh/ dat hy ghe-
weten heeft/ dat hem die erffnisse by testament of sonder testa-
ment/ is ghedefreert ende vervallen. Ende sal d'ersfghename
onder inventaris/ geholden wesen die andere stilswijghende/


erfghenamen/ met hem in gelijcken grade sijnde binnen desel-


ve ses weecken te doen citeren/ om haer over die erffenisse
te verclaren.


6.


Wijders sal hy oock het Inventaris/


B ten


I.


D


34. HetLantrecht


ten overstaen van het Gerichte by den Gerichtsschrijver la-
ten beschrijven/ ende darinne ter goeder trouwen stellen/ alle
des Doden naghelaten reede ende onreede ofte andere goe-


den/ met alle andere schien ende bescheyt/ inden erffhuyse be-
vonden/ ende daer toe gehorende/ niet daer van bytbeson-
dert.


7.


Item alles wat byden erfghenaem sub bene-


ficie in ventarij. een ofte meer/ opsettelick verbragt/ of verbor-
gen/ ende uyten Inventaris gelaten were/ Daer van sal die
weerde dubbelt betaelt worden/ doer denselven erffgenamen
tot prolijt vande Creditoren.


.


In ghevalle questie comt te ontstaen/ of eenige


goederen tot den erffhuyse gehoren moghen/ ofte niet: Soo
sullen deselve goederen evenwel geinventariseert worden/ son-
der prejudicie of naedeel des ghenen/ die daer toe berechtigt
mag wesen.


9.


Den uytheymschen/ buyten t' gherichte vant


sterf huys Woonachtis/ die vant overlijden des verstorvenen
niet in tijts wetenschap gehat hebben/ als oock allen anderen/
die het wel gheweten/ ende nochtans uyt erheffelicke oorsa-
ken niet hebben connen vaceren: Sal die voorsz tijt van In-
ventaris te maken/ tot eckentenisse des gerichte worden ghe-
prolongeert.


10.


Ende soo die erfghenamen versuymden/


die


van Over YSSel 35.


die goederen in die voorsz. tijdt/ te inventariseren/ sijn sy luy-
den van dit beneficie versteecken. Wtbesondert by tijdt van
contagiense smettelicke sieckten/ als wanneer de tijdt/ vanIn-
ventaris te maecken/ eerst sijn loop sal nemen/ ende beginnen
na omganck vande ses weecken/ dat jemant is gestorven.


11.


Maer gheduerende sulcken tijdt van ses weec-
ken/ en moeghen gene des erfhuyses creditoren den erffghe-
naemen moepelick vallen/ maer wel by provisie haer ingant
van rechte maecken/ ende die creditoren onder sich over die
preserentie ende concurrentie disputeren.


12.


Die sich / onder beneficie van Inventaris/


erfghenaeme verclaert/ mach voor alle andere creditoren ende
legatarien/ deducereen ende aftrecken die nodighe ende ghe-
woontlicke dootschulden/ weghen der begraffenisse des ver-
storvenen gemaeckt/ die schult vande Medicijns ende Chi-
rurgijns mette medicamenten/ Ende wat hy anders in re-
gard vande erffenisse/ ende tot nootdruftig onderholt vant.
erfhuys/ heeft uytgelegt ofte betaelt.


13.


Een sulcken erfghenaeme/ nae oprichtinghe


des Inventaris gherackende te sterven/ comen desselven
erfghenamen te goede/ die effecten van dit beneficie/ Vermits
d'overledene ende sijn erfghenaemen voor een persone in rech-
ten worden geholden.


38 Het Lantrecht


Van Coop ende Vercoop/ Opdrachten


Waeringhe/ ende Naercoop-


Titulus VIII.


te betaelen. Van


waer gheen seekere tijdt overcomen is/ daer is de tijdt die eer-
ste dach-


9.


In alle scedulen ofte instrumenten over coop
ende vercoop opgherichtet/ sal nae desen/ den prijs vande
vercofte goederen klaerlick ghestelt/ ende uyt gedruckt moe-
ten worden. Indien anders gheschiede/ sullen die selve see-
dulen trachteloos ende van onweerden wesen: Een waer dat
die contrahenten den prijs generalicken daer inne ghemelder
hadden/ met dele navolgende/ ofte dergelijke woorden voor
een summe van penninghen den coper ter noege off te danc-
ke ontrichtet ende betaelt/ daer mede die Vercooper ghecon-
tenteert is. &c.


I.


Niemant sal in desen Lande/ by forme van


contrackt/ enich immobel goet vercoopen/ beswaeren/ trans-
porteeren/ of den eyghendoom daer van weer-loos worden
konnen/ anders als met brieven vanden Richter/ onder welc-
kers ghericht die goederen sijn geleghen/ gherichtelick uut-
gegaen. Wel te verstaen/ dat sulcx gheschieden sal/ na nature
des goedes: Eygelicke goederen voor den Richter der selver
plaetse/ Leen goederen/ Thins goederen/ Hoff horighe ende


van Over-YSSel	37.


dergelijke goederen/ voor den ghenen/ daer sulc na nature ende
haves recht gebeurt. Beholtlick hierinne Moetsoen/ Maeg-
scheidinge ende hylirvorwaerden in haer vigear ende tracht.
Ende soo veel die Leenen angaet/ na het inholden des eenen-
twintigsten articuls/ in den titulvande Successie der Lehe-
nen.


4


Die daghelrie Richteren of Schulten/ sullen


in alle Transporten ofte Overdragten/ Gerichtsbrieven ende


Versegelde acten/ van onroerlicke goderen te passeren/ sodane
Coornoten ghebruycken ende beroepen/ die inde kerspelen
ghe-ervet ende gegoedet sijn/ ofte andere onbesprokene luy-
den/ by een peene van twee olde schilden/ blijvende evenwel


die opdragt in weerden. Ende daer d'opdragt ofte enige an-


der dergelijke acte worde ghepasseert op vergunde aerde/ of


in een ander gerichte/ als daer de goederen liggen/ Soo sullen
daertoe aldaer ge-erfde/ of oock anders goede gequalificeerde


gerichts luyden geroepen worden.


T


Gestolen/ of met ghewalt genomen goederen/
moghen niet gecoft worden wetentlick of onwetenlick: Dan
soo wie die wetentlick coopt/ is de heler ghelick de steler/ eenes
loons weerdig. Die het onwetentlick coopt/ moet het ghe-
cofte goet restitueren/ sijn vercooper soecken/ ofte sijn uut-


gelegt gelt verliesen.


6


Soo enich Vercooper die kenten/ Thins/


Thienden/ ende andere lasten/ te bevorens uyt sijn vercofte


goet geconstitueert/ vercoft ofte versettet/ ofte die nature des
C iiI. ver-


38. Het Lantrecht


vercoften goedes/ wetende of onwetende verswege/ ende in die
brieven niet uytdrucken liete: Sullen alsulcke zegel ende brie-


ven/ belangende die reale verbintenis daerinne angetoghen/
nul ene van onweerden sijn. Voorbeholtlick alleen die personele
verbantenisse tegens den Vercoper ende sijnen erfgenamen/
die geholden sullen wesen den Coper sijn gelt / oncosten ende
schaden weder te gheven/ ofte hem tot sijn keur/ sonder vertog
ende uytstel/ sulcke verwissinge ende sekerheyt te doen / daer-
mede hy Coper genoeg sal sijn verwaert: Ende darenboven
sal de Vercoper sulcx wetentlick verswegen hebbende / daeran
verbroecket hebben vier ende twintig oldeschilden/ 2o. tot be-
hoef vande Lantschap/ ende z- voorden Richter of Schultes.
Ende sal den Coper van enige huysen/ erven ofte landen/ toe-
behoren ende gevolgt worden alles/ wat daeran/ op/ ofte in/
aerdt pael/ muyr/ of nagelvaste is/ Wanneer ter contrarien
niet is geconditioneert/ noch bedongen.


Om t'eviteren ende voor te comen alle misver-
stant ende schelinghe/ die in of doer enige overdragt ende ver-
segelinghe vallen mochte sal die competente Schultes of
Richter den brief van het Transport/ voor hem gherichtlick
gheschiet/ versegelen/ ende met sijn eygen hant onderschrij-
ven/ Daerenboven die Vercoper of transportant / denselven
Richters brief met sijn eygen zegel ende hantschrift oock noch
bebestigen/ Ende indien hy geen zegel heeft/ noch schrijven of
teeckenen can / dat selve van jemant anders int' gherichtebe-
gheren ende doen laten/ by peene / dat anders die brieven on-
duchtig erachtet ende verclaert sullen worden: D'opdragten
ende verschrijvingen van ende uyt of over Leengoederen/ Thins


of hoff horige goederen alleene uy
brieven/ met des Leenheren of


omen/ daer van die
el/ ende on-


van Over-YSSel	39


derteeckeninghe alleen bebesticht/ als duchtich ende behoor-
lick uytgegaen sullen bestaen.


3


Ende nae dien dus langhe in den lande van


Vollenhoe/ over die Sanet Martens hoff horighe goederen/
die Schulten alleen/ buyten den hoffrichter/ hebben verse-


gelt/ als over andere eygelicke goederen/ Ende t'selve is strec-


kende tot verdonckeringhe vande natuere derselber goederen
ende also oock tot naedeel deser Lantschap: Soo wort al
hier noch erpresse ende wel scherpelick gheordineert/ dat nae


desen/ die Schulten ende anderen/ soo daer over tot noch toe
alleen versegelt/ buyten den Hoffrichter over deselve goederen


niet versegelen sullen moeghen/ ende alsulcke opdragts brie-


ven van vercopinge/ versettinghe ende ander allenatien of be-


swaernissen mede neffens haer ende den Transportant/ als 
boven int' naeste voorgaende artickul is gestatueert/ laten ver-
segelen vanden gevoorlicken hoffrichter/ by peene / dat an-
ders die brieven oock sullen nul ende trahteloos sijn.


9


Indien die diercoper weigerde den Cooper


opdragt te doen/ so mach die coper denselven met recht daer
toe holden/ ende sich/ nae bevindinghe/ by den gherichte op-
dragt ende transport doen laten/ Mits dat hy den coop ende
betaelinge volcomentlick bewijse/ ende dat die coopvorwaer-
den anders niet mede brengen


10. Het Lantrecht


voortocht ghenieten/ die eerst gevoerlicken opdragt ende uut-
ganck daer van vercrijget/ Een ware die eerste Coper/ uyt
krachte van coop/ te voren die actuele possessie hadde anghe-
veerder: In welcken gheval deselve voor den tweeden coper/
schoon hy daer na opdragt hadde verrreghen/ sal wesen ghe-
presereert/ Als oock/ by aldien die laeste coper vanden eer-
sten coop kennisse gehat/ ende alsoo ter quader trouwen ghe-
handelt hadde. Voorbeholden den/ ghefrustreerden cooper/
sijn actie tot d'Interesse wegen die wanleveringe teghenden
Vercoper.


II


Soo het mede ghebuerde/ dat jemant een erve


etaelde/ sonder daervan alnoch opdragt ofte bestenisse te
hebben/ ende ondertusschen een der de op t selve goet/ uyt kracht
van personele obligatie quame te procederen/ die sal daeran
niet meer konnen winnen/ als het gene by den Coper daer op
noch resteren mogte te betalen.


Maer soo dat selve vercofte goet/ als oft des
Copers were/ ende denselven toequame/ van jemant met
recht anghesproken worde / weghen enig personel verbant/
ofte achterwesen/ vanden voorschreven Coper/ Soo sal die
Eysscher daeran niet meer konnen winnen of verhalen/ als 
die verbeterschap vanden coper/ ende t'recht dat hy door sijn
coop ende betalinghe daeran heeft. Want het vercofte goet
vlijft den vercoper gehypothequeert voor de onbetaelde pen-
ningen/ soo lange hy geen gherichtelick transport ende over-
dragt ghedaen heeft / Onangesien hy oock vorghen of cautie
voor de coop penninghen in die coopscedule/ mogte hebben
ontfangen.


van OVER-YSSEL	4.


I3


Die vercoper moet sijn vercofte goet wachten


ende wahren voor de Evictie/ ende alle opsprake/ al schoon sulcx
byden coop ofte opdragts brief niet were bedongen: Des soo


sal die Coper/ als hy weghen des goedes in rechte wort be-
trocken/ den Vercooper t' selve/ by tijts ende ante litem con-
testatam, alleer hy ten principael antwoordet/ inthimeren/ de-
nuncieren/ ofte te weten doen/ dat hy come/ ende die sake helpe
defenderen. Ende indien die coper alsoo met rechte t' goet niet
conde beholden ende verweeren/ soo is die Vercoper (t' sy dat
hy voor recht mede gecompareert heeft/ ende ge-intervenieert
ofte niet) schuldich den coper sijne penninghen cost ende scha-
deloos weder te gheven/ ten ware hy redenen ter contrarien
hadde.


a 


Maer hadde die coper versuymt / den verco-
per sulc in tijts na behoren te verwittighen/ ofte laten anseg-
ghen/ ende also des vercoften goedes met rechte weerloos ge-
worden: Soo is die Vercoper tot die Evictie ofte waerschap
niet geholden. Wie hy dan oock daertoe niet verbonden sijn
sal/ indien die Coper sijn sake met den Clager/ ofte Eysscher
in compromis stelde/ off wanner hy die sake versuymet/ in
hem te laten contumacieren/ ofte oock anders in eenige wette-
licke exceptien van præscriptie, of andere niet tobijcieren ende


voorstellen/ daermede hy d'Actie ende opsprake dengdelick
hadde konnen elideren of afweeren.


15


Item als jemant in coop ende vercoop/ be-


wijslicken/ over die helfte bediepet ofte bedroghen is in roe-
rende of ghereede goederen/ die sal na desen binnen een haer


A lafte-


42. HetLantrecht


safterekenen van den dag des Coop-contracts) gerestitueert
mogen worden. Ende in ongereede/ vaste ofte immovile goe-
deren bedrogen sijnde over de helfte/ daer af restitutie mogen
versoecken binnen den tijt van vierjaren/ vanden daghe afte-
rekenen als vooschreven.


16.


Als een coper over de helfte bediepet is/ staet
het in des Vercopers koer/ t' goet weder tot sich te nemen/ of
dat den coper te laten holden voor den behoorlicken prijs/ tot
kennisse ende uytsprake van onpartijdighen/ die den beloof-
den coop penninck daer op dan sullen reduceren. Maer als de
Vercoper over die helfte bedroghen is/ staet het in des copers
koer het goet weder over te gheven/ of dat selve onder supple-
tie der rechten weerdyen an sich te beholden/ tot kennisse van
onpartijdige mannen/ alle beyde wegen vant Gerichte/ opt
versoeck vande bedroghen partye/ daer toe te stellen/ d'andere
nochtans eerst daer op gehoort.


ii17


Een coper is over die helfte bedieyt/ ofte be-


brogen/ wanner hy meer/ als tweemael so veele/ voor een goet
in coop belooft/ of gegeven heeft/ alst eenmael weerdig is Een
Vercoper is over die helfte bedieyt/ als hy voor sijn vercofte
goet niet eenmael soo veel bedongen ofte ontfangen heeft/ als 
het tweemael weerdig is: Ze verstaen na de ghemeene prijs
ende weerdye/ in die tijt/ als soo dane handelinge ofte contraci
is gecelebreert ofte geholden.


18.


Voorts soo sal in desen Lande Naercoop


alleen gheobserveert worden/ wanner die ghecondino-


neert


van Over-YSSel	3.


neert ende bedonghen is/ t'sy tusschen vrienden ende verwan-
ten/ of oock tusschen andere luyden: Also oock/ dat alsser geen
tijt noch graedt versproken ofte ghestelt is/ daer mede die
Naer-coop te nemen cesseren sal/ deselve dan comt opteholden
ende evanesceert in den derden graedt incluys.


Wie die Naercoop begeert te nemen/ moot


sulcx doen binnen jaer ende dach/ te reekonen van den tijt/ dat
hem de koop is te weten gedaen/ ende die Naercoop ghepre-
senteert ofte angheboden/ off vanden dach/ dat hy eerst ken-
nisse vande coop gehat heeft: Nae welcke tijt die Naercoop
niet genomen noch vergunt sal worden/ als met wille van den
Cooper. Ende die de Naercoop neemt/ is schuldich alles na-
tekomen/ dat de Cooper belo oft heeft/ desselfs hant schaede-
loos te holden/ ende den Vercooper vol te doen/ stellende daer
voor oock genoegsame versekeringe/ ofte borge to nodich-


Van Huyringhe ofte Pachtinghe.


Titulus IX.


MIpre ofte pacht wort beweesen/ ende verde-


digt met geloofweerdighe huyr ofte pachtscedulen/ by


Rij.


Een


44 Het Lantrecht


2.


Een huyrman of meyer/ sonder nieuwe huyre


ghemaeckt te hebben/ over sijn jaren uytsittende/ sonder dat
hem die Lantheer ofte eygener de pacht ofte huyre heeft op-
gheseght/ Wort verstaen het naestvolgende jaer voor de olde
haerlicxe pacht gecontinueert te sijn/ ende so volgens van haer
tot jaer by verloop van meer andere jaeren.


3.


Coop/ ofte enighe andere allenatie en breeckt
geen huyre/ Oock also/ dat een huyrmans erfghenaemen de
bedongene pacht-jaeren uytgeholden moeten worden/ Mits
stellende anden eygenaer/ tot sijn versoeck/ ghenoeghsaeme
cautie of borgen voorde jaerlicre pachtpenningen/ ende t' goet
als een goet Meyerman toestaet/ te sullen ghebruycken/ ende
so als haer antecesseur ghedaen heeft bewoonen.


3.


Maer gebuerde het/ dat een verhuyrt goet by


excutie vercoft worde/ so gaet coop voor huyre/ Alsoo dat in
sulcken val die coopert' goet opte eerstcomende vervaertijdt/
ende alsmen een goet/ uytte huyre sijnde/ te verlaeten gewoont-
lick is/ mach antasten/ ende die huyrman of meper dat selve te
ruymen/ ofte aftetrecken schuldigh is: Voorbeholden hem
sijn actie teghens den Verhuyrder of Verpachter/ van dat hy
sijn huyr-jaeren niet heeft moeghen uytholden ofte gebruyc-
ken


5


Een huyrman of pachter en mach/ buyten


consent vanden eyghenaer/ ofte grontkeer/ gheen pachter
ofte huyrman setten/ int' gheheel noch deel/ t' sy van huys/














n


I.


.





nd


ol


t/


D.





.





9


van OVER-YSSEL


erve of lant/ by versreck vande huyre ofte pacht/ tot koer ende
believen des verhuyrders. Gelijckvals so en mag oock geen
huyrman off pachter/ sonder bewilliginghe des verpachters/
sijn gehuyrde huys/ erve ofte lant/ voor uytganck vande huyr
jaren/ niet verlaten. Ende daer hy sulcx dede/ is hy schuldich
anden Verhuyrder/ boven die jaerlire pacht tot eyntschap
vande huyr jaren/ oock noch te refunderen allen schaden/ hin-
der ende interesse/ die de verpachter of eygenaer/ ter cause van-
dien comt te lijden. Ende wanneer des huyrmans huyr jaren


des last hebbende/ gehouden wesen ontruymen/ Ende soo hy
sulc te doene weigerde/ sal hy opte clachte den Eyghenaers/
daertoe vanden Grosten geholden/ ende als een ghewaldener


gestraft worden


6.


Insghelijc die eenen anderen wat verhuyrt of


verpachtet/ is schuldich die verhuyringhe ofte verpachtinghe
te holden/ te presteren/ ende te waren. Vermogte hy sulc niet/
soo sal hy den pachter ofte huyrman gheven ende genieten
laten een haer huyr/ ende hem daerenboven erstaden sijn noot-
licke expensen tot bewaernisse desselven goedes gedaen Ende
soo hy t' goet niet in huyre/ noch pacht hadde bewoont/ noch
ghenieten konnen/ anden huyrder gheven een haer huyre als 
voorsz. boven alle costen van wijncoop ende anders/ om die
huyre te maken angewendet.


7.


Wanneer jtmant verhuert ofte verpachtet


Madde goet/ ofte ghemeen goet/ sonder consendt des ghe-
nen die dat mede toebehoort/ Soo sal sulcken verhuyrder
of verpachter schuldich sijn/ dat selve sijnen mede-eygenaers
Riieen


46. HetLantrecht


een ofte meer/ met een gherichts dienaer te laten ancondigen
Die als dan binnen 14. dagen daerna koer hebben/ die huyre
an haer te nemen ende te holden/ voor denselven prijs/ onder
sufficiente cautie.


8.


Een Huyrman en is niet schuldis/ een huys/


want/ of dack dicht te onderholden/ noch met vensteren ofte
glasen te versien ten sy dattet expresze gestipuleert ende be-
donghen is. Ende daer een verhuyrder weygerde/ nootwen-
dige reparatie in der goede te doen/ sal hem sulcx eenmael met-
ten gerichts dienaer worden angesegt/ Ende soo hy dan noch
daer na/ in die voorschreven verbeteringe te doen suymachtig
were/ mach die huyrman dat/ by erkentenisse ende goetvinden
des gerichtes/ selfs doen laten/ ende d'oncosten/ so wel van t'een/
als vant t' ander betalen/ ende ande huyrpennigen corten.


9.


Item en moghen geen Meijers/ sonder be-


williginge harer Lantheeren/ eenige eeckenvoomen/ ofte toe-
gen daer van afhouwen/ int' clein of groot/ al waer hee dat die
oock tot reparatie haerer huysen nodig waren/ sy staet dan
mede opte Hofsteden/ Kotersteden/ om de campen/ of elders
waer op hares Lantheeren goet/ by peene dat sy van jeder
toes/ telge/ ofte voom/ die anders van haer gehouwen wort/ 
verbeuren sullen vijf olde schilden/ half voor den Drost/ half
voor den eygenaer ofte Lantheer/ boven die angedane schade.


10.


Oock en sal niemant een gehuyrt huys/ ofte


woninghe/ tot sijn ambacht/ neeringhe/ of ander bedrijf
verstellen/ of bequaem moghen maken/ van jet dat int


huys


van Over-YSSel	7.


huys baste is/ off sal het t'eyndens sijne huyre/ also goet we-
der maken/ alst voor hen geweest is.


II


Indien een Huyrman of Meijer/ het eene haer


pachts niet holdet uytet ander/ te weeten/ eer het tweede haer
verschijnet/ niet een haer vol af betaelt/ sal hy tot koer des ver-
huyrders/ vande huyre versteeken wese/ al schoon dat anders


by die verhuyringe mogte wesen versproke ofte gheconditio-


neert.


IX


Voorts soo sullen na desen tijt/ ghene Sante
Martens Hofhorige landerien ende goederen/ in den lande
van Vollenhoe/ ende elders daer omtrent gelegen/ langer als 
voor den tijt van vierentwintig jaren/ in pantschap of ver-
settinge an jemant uytgedaen noch verpachtet mogen worde
ten eynde den eyghendom ende nature van de selve goederen/
voor anderen niet verdonckert/ ende andere misbruycken daer
doer voorgecome mogen worden.


3


di Alle behe/ ofte levendighe have/ ende die ghe-
reede goederen vanden huyrman ofte pachter/ bevonden in
een gehuyrde huys/ ofte op een ghepachtet erve ofte lant/ sijn
voorde huyr ofte pachtpenningen gheobligeert: Also dat die
pachter ofte huyrman sijn beloofde pacht an den Verpach-
ter te betalen schuldig is/ alleer hem die voorschreven bestia-


 len ende goederen ghevolget/ ende daer uyt of van te nemen


ende te brengen vry staet. Ende dede hy daerentegen/ soo sul-
len gelijcke wel sulcke have ende goederen op des verhuyrders
versaeck/ weder binnen den huyse ofte op het erve ghelevert
worden/ om die hupre ofte pacht daer an te verhale mette cos-


ten. In soverte/ dat wannter 6-ck sodane have ende goederen


an ande-


48 Het Lantrecht


an anderen versettet ofte vercoft mochten sijn/ men deselvighe
bes niet te weyniger voorde achterstedige onbetaelde huyre/
met recht van pandinge antalen/ vervolghen/ ende executeren
sal mogen.


14.


Waert oock sake/ dat die verhuyrder beduch-


tet were voor sijn toecomende pacht/ soo mach hy/ geen suffi-
sante cautie noch borge hebbende/ op des huyrmans goet in-
den huyse ofte opt erve staende/ bespreck doen/ t'selve becom-
meren ende besetten/ oock an het koorn ghewas noch gront
vaste sijnde/ Tot so lange dat wort verborget/ of panden daer
voor gelevert: Gestalt dat oock by gebreck vandien die eyge-
naer ofte Lantheer hem mettet Gerichte daer van mach laten
versekeren.


15.


Een pachter/ als oock een tuchtenaer en mag
doer conniventie/ versuym ofte achtelosicheyt/ uoch andersins
de eyge naer des goedes/ insijn possessie ende eygendoemlicke
gerechtscheyt niet vercorten/ noch daer uyt brenghen/ buyten
desselfs eygenaers weten ende wille.


16.


Item een Erffpachter sal sijn Canonem, ofte


Thins/ sonder eenige cortinghe van schattinge/ of anders/ ten
huyse van sijn erfspachts heere/ ofte an desselven Verwalter
an die Provincie van Over-yssel/ brengen ende betalen/ of sal
diaer voor die ersspachts Heer of sijn Verwalter mogen pan-
den/ ende andersins procederen na rechten.


17.


Die nsboden/ die den Mede oe Godts pen-


ninck


van OvER-YSSEL	19.


penninck ontfangen hebben/ sijn verbonden haer by de heer-
schappen/ meysters of vrouwen intestellen/ ende de selve te die-
nen/ by verbeurte van so veele/ als haer verdiende loon int-
Jaar/ voor een derde part solde hebben bedragen.


18.


Oock en sal niemant eenes anderen dienstbo-
de met schoone woorden ofte beloften verschuynen/ efte ver-
leyden/ ende den selven also daer af trecken/ om hem ofte eenen
anderen te dienen/ ende daer by te verhuyren/ by verbeurte
van so veele/ als sodanige dienstbode in een half jaer verdient
solde hebben. Ende sal oock de dienstknecht ofte dienstmaegt
haer in sul-ken dienst ofte huyre niet mogen begeven/ by ver-
beurte van een gelijck halff haer loon/ halff voor den Richter
ende Schultes/ halff voor den Armen.


19.


Niemant mach oock sijn dienstboten buyten


tyts verdrijven/ sonder wettelicke oorsaken/ tot kennisse des
Gerichtes: Een waer saeke dat hy den selven t'volle loon be-
taelde/ dat die dienstbode/ knecht ofte maegt noch verdiendt
solde hebben.


20.


Hierentegens/ so oock een dienstbode/ sonder


oorsake buyten tijts uytten dienst ginghe So en is die heer-
schap of vrouwe wederom niet schuldich eenich loon te betae-
len/ van t' gene hy in dat lopende jaer bereets mochte hebben
verdient. Ende sullen de heerschappen of dienstboden gehol-
den sijn/ den dienst ses weecken voor Paesschen/ of voor S.
Michiel op te seggen.


B Van


30 HetLantrecht


Van Præscriptie ofte veriaringhe.


Titulus X


I.


OAle parsonele ende re-ele actien van Lant


ende kenten/ sullen met verloop ende verwylinge van een.


derde deel van hondert Jaren erspireren ende verjaert wesen
Een waer sake/ dat deselve binnen die voorsz. tijt/ doer ghe-
richtelicke interpellatie/ ghebroken mochte sijn/ ofte lopende
dat voorsz. derdendeel van hondert jaren/ eenigen tijt van ja-
ren hadde geslapen/ soo dat dese verjaringhe daer doer geen
voortganck ghewonnen hadde/ als in præscriptien teghen
minderjarigen/ ende by tijt van oorlog sich toedraegt/ wanneer
die gherichten stille staen/ ende men sijn saken met recht niet
int werck stellen noch vorderen kan.


Volghents het olde Lantrecht/ salmen oock


noch voortaen alle hantschritten soo wel besegelt als onder-
teeckent/ van verstreckte penninghen/ oock van schulden ende
ghevorgde waren/ uyt rekenboecken ofte annotatien ghe
maert/ Item schulden met ghetuygen beweesen/ inmanen
ende vervorderen met recht/ die Inheymschen binnen thien
Jaren/ ende die Utheymschen/ buyten dese Provinci haer
ontholdende ofte woonachtich/ binnen twintich jaren: En-
de soo daer inne jemant versuymich were/ die sal vander an-
sprake versteken wesen Utgenomen soo wanneer die bespro-
ken ende ghedaechde schuldenaer het hantschrift selfs onder-
teeckent heeft. In welcken cas dat selvighe niet eer als nae
verloop vant derdendeel van hondert Jaren sal wesen gepre-


scriveert.


Item


van OveR-YSSel	71.


Item sal den eygendom van movile of beweeg


licke goederen/ nae verloop van drie achter een volgende jaren
dat die jemant ter goeder trouwen als sijn eygen heeft gehat
ende beseten ofte ghebruyckt/ worden geacquireert/ ende een
ieghelick ander daer van uytgesloten worden.


n


4


 Advocaten/ Richters/ Secretarien/ Notari-


sen/ Gerichtschrijvers/ Procureurs ende Clerquen/ sullen ge-
holden wesen haer salaris/ verdient loon/ ende verschoten pen-


ningen te eysschen/ binnen den tijt van twee jaeren/ nae dat de
sacke gevallen sal wesen interrupt/ ofte nae die pronunciatie
vande sententie/ by peene dat anders die schult voor verjaert
geholden/ ende erkant sal werden: ten waere dan noch datter
blijckelicke afrekeninghe gheschiet/ ende obligatie van ghe-
schreven mochte zijn: uyt kracht vande welke men sal mogen
ageren/ ende die schult vervolgen binnen den tijt hier voor int
tweede articuluytgedruckt.


A Dee 2 5.


igeliers innen oock voortan alle Wincke-


liers/ Hervergiers/ onde andere geholden zijn inden tijt van


vier Jaeren haer boeckschulden inte vorderen/ ofte hantschrif-


ten daer van te nemen/ by versteck sodaner schulden/ nae den
selven tijt.


I6.


 Actien/ competerende soo wel over schrifte-


licke als verbale/ ende oock reale insurien/ worden ghepre-
schriveert met verloop van Jaer ende dach/ te reeckenen
iSi van


32. HetLantrecht
vanden dag dat deselve gheschapen zijn/ ende sulcx tot kennis
van die geiniurieerde ghecomen is.


Indien oock jemant ter goeder trouwen een


hantschrift hadde ghepasseert/ daerinne hy bekande een se-
kere summa geldes ontfanghen te hebben/ sonder dat noch-
tans die effectuele uyttellinghe was gheschiet/ soo moet die
exceptie daer over / by den recognostent / binnen twee jaren
vanden dag ende dato des handtschrifts/ gheproponeert ende
int werck gestelt worden/ ende kan hem dieselve daernaeniet
te bate comen.


8.


Ghelijck vals/ soo een Crediteur quitantie


hadde ghepasseert/ op hope van datelick betaelt te sullen wor-
den/ sonder dat daer op die re-ele betalinge was gevolgte So
moet alsulcke exceptie inden tijt van drie maenden/ nae dato-
der gegevener quitantie/ ge-yvert ende voorghestelt worden / 
of is daernae van sulcke exceytie oock versteeken.


Van Redemptie ende affloffinghe van


Botter/ koorn/ Turff/ Renthen/ &c.


Titulus XI


Chtervolghende die ordinantie van den


jare 1575. mach alnoch een vat botter Jaerlixer onlos-
baer renten afghelost ende quijtgecoft worden met driehon-
dert goltgulden hooftsumma/ den goltgulden. tot -es stuyver


gere-


van OVeR-YSSEL


gerekent/ die halve/ vierendeelen/ achtendeelen/ ende anderen


naer advenant.


2.


Item vijff mijdden rogge/ onlosbaer jaerlick-


er renten/ met een hondert golt gulden/ die derdehalf mudde
met vijftig golt-gul: ende wat daer onder/ off boven is/ naer
advenandt.


Item vier mudden weyte sullen lofvaer wesen
met een hondert golt- gulden/ minder off meerder naer adve-
nandt.


4.


Item ses mudden Carste met hondert goldt


gulden/ meer off minder naer advenandt.


5.


Item een last Turffs sal lofbaer wesen met
tachtentich golt-gulden/ meer off minder gelijcksals naer
advenandt/ den golt- gul. ten prijse als voor-


6.


Wel verstaente/ dat die losse den Renth-hef-


ser/ een halff jaer voor den verschijndach/ behoorlick anghe-
condigt ofte angeseght sal worden/ ende sijnen Verwalter of
Volmachtiger/ so hy absent ware.


7.


Item sal die Renthgeber ofte Schulde-


naer/ die voor ten haere 1575. voorsz. in specie heeft moe-
Siii. ten


34. Het Lantrecht


ten betaelen/ voortaen alnoch sulcke botter/ coorn/ ende der-
gelijcke renten/ jaerlicx mogen betaelen met gelde/ tegens ses-
tien penningen eenen penninck/ ofte van een hondert goltgul-
den hooftpenningen ses goltgulden ende ende een oort/ der sel-
ver weerde/ ende so voort naer advenant/ ter tijt der losfe.


8.


Item sullen oock alle onlosbaer geltrenten/


daer van in die brieven geen hooft summen om aftelofsen sijn
uytghedruckt/ voortan alnoch quijt ghecoft moeghen wor-
den/ gevende tot aflosfe van eenen penninck/ voor het haer
1550. velegt/ vijfsen-twintich/ ende tot redemptie ofte quijt-
koop van eenen penninck/ nae het jaer 1550. belegt/ twintich
gelijcke penningen/ met alle achterstedighe/ ende onbetaelde
renten/ wanneer oock die losse een half jaer te voren opgesecht
sal zijn.


E


Wel verstaende van noch/ dat/ daer in die


Rentebrrieven die summe ende penningen/ waer mede de ren-
ten belegt zijn/ gespecificeert worden bevonden men in sulcken
val gheholden sal wesen die redemptie ofte losfe te doen/ met
sulcke penningen ende summe in specie als die teneur der brie-
ven mede brengt


16.


Voorbeholtelick oock dat hier inne niet begre-


pen sullen zijn/ heerlicke renten/ Thinsen/ ersspachten/ Ren-
ten van olde fundatien tot den dienst Godes/ tot hospitalen
of gasthuysen/ of tot prolijt vande kercken ende den Armen
by den Fundateur ofte Testateur originalicken besettet/ ge-
legateelt ofte ghecoustitueert: Oock gheene renten/ proce-
derende uyt saecken van erssscheydinghe/ tusschen kinde-
ren


van Over-YSSel	35


ren ofte oock andere Erfghenamen. Item die in hyliexvor-
waerden oorspronckelick mede gegeven ende angebracht zijn
ende voorts/ alle renten soo door andere middelen/ als door
coop of met penningen belegt/ of geconstitueert zijn/ de welc-
ke voorsz. uytgenomene renten/ onlosbaer/ ende by haer ey-
gen tracht sullen verblijven/ nae uytwijfinge van zegel ende
brieven/ Alwaert oock/ dat deselve Renten an anderen over-
gegeven ende getransporteert zijn mochten.


II.


Ende alsoo voor desen dickmaels questie is


erresen/ Als niet en blijckt/ dat een rente uyt olde fundatien/
hylicxvorwaerden off maegscheydinghen haer oorspronck
neemt/ ofte niet/ welcke van veyden/ die Rentheffer ofte die
Rentgever behoort te bewijsen: So wort/ tot verseeckeringe
ende vermijdinge van alle vordere proceduren hier mede ghe-
statueert/ dat van nu voortaen die Rentheffer of uythebber/
teghen die Rentgever begerende te lossen/ sal moeten verifice-
ren/ dat sijne Rente by fundatie/ hylicxvorwaerden/ maegh-
scheydingen of andere voor verhalde maniere/ originalicken
zy besat of geconstitueert/ blijvende ondertusschen/ hangen-
de die procedur daer over/ die Renthesser in sijne possessie/ ter
tijt by Sententie ende volcomene decisie daer van sal zijn ge-
bleecken/ in wat ghestalt die kente betaelt behoort te worden:
Ende in cas die originele brieven van die constitutie niet voor
handen zijn mochten/ of niet te voorschijn ghebracht conden
worden/ sal/ nae die cireun stantie van die saecke/ ende perso-
nen/ den Eedt daer over ghedesereert ende ingheruymt wor-
den/ van ter goeder trouwen daerin te verseren/ ende niet an-
ders teweten/ als dat die Rente onlosbaer zy/ ende nae ver-
moegen van die voorschreven ordinantie des jaers 1 zy5. ghe-
privilegeert.


Voorts


26 HetLantrecht


12


Voorts wort alnoch geordimeert/ datmen in
desen Lande van nu voortaen gheen botter/ coorn/ turff/ ofte
ander diergelijke kenten in specie, anders dan in gelde/ ende
van t' ghenot niet meer als van hondert goltgulden ses golt-
suldenrende een oort Jaerlij/ beleggen/ noch nemen sal mogen.
Lijffrenten dannoch uytgenomen/ Ende so eenige Richters
of Schulten over andere belegginghe/ ende tot hogher Jaer
renten/ als van hondert ses goltgulden ende een oort mochten
versegelen/ sal daerop geen executie gheschieden/ maer an hem
selffs trachteloos ende van onweerden zijn.


Item en mach gheen Pantholder bedinghen/


dat een verpander sijne goederen binnen sekeren tijt sal vryen/
ende noch minder/ dat by ghebreck van sulcx/ opten ghesetten
tijt den eygendom daervan an hem solde vervallen/ ofte oock
een Rente daerna niet te loffen staen/ also dat een Jaer losfe/,
sal wesen hondert Jaer losse/ ende altoos blijven.


14.


Item als die losse vande pandtpenninghen/


ofte van eenighe verschreven Rkenten/ een half Jaer voor deI
verschijndach anghecondigt is/ ende die Pantholder ofte
Rentheffer deselve losse niet wolde annemen: So sal die voor-
schreven Pantholder ende Rentenier/ viertien daghen voor
denselven verschijndach/ gheriteert worden/ om alnoch op
den voorschreven dach voort gherichte te-erschijnen/ die pen-
ninghen te sien tellen/ ende aldaer consigneren: Hy quame
dan/ ofte quame oock niet/ soo is in allen ghevalle die Rentge-
ver nae sodane consignatie vry ende onbelast van allen bor¬
deren cours ende verloop van Rente/ sulc/ dat die penninghen


van Over-YSSel	17


byt Gerichte sullen verblijven/ tot voordeel ende verlies van
die gene/ so in onrecht bevonden wort. Ende vlijft die Pant-
holder immiddels in t' besit van t goet/ ende by condemnatie
subjeckt te restitueren alle bruchten ende emolumenten/ so hy
na datum vande consignatie der pant penningen heeft geno-
ten of genieten konnen.


Oock en sal die Rentheffer ofte Coper/ in


realiseerde ofte gherichtelick versegelde kenten/ gheen loffe
mogen bedinghen/ ofte voorbeholden: Ende in dien dat selve
voor dese tijt was overcomen/ sal t ghelijckewel den Rent-
gever gheene verhinderinghe doen/ noch daer door tot die
losfe be-enget moeghen worden. Staende niettemin in des
Rentgevers koer/ ende dispositie/ aftelossen/ wanneer hy wil/
als voorsz. is. Edoch in obligatien ende hantschritten staet
een Crediteur vry/ te conditioneern/ dat die Debiteur/ tot sijn
ansegginghe/ een tijt voor hen te doen/ tot die afloffinghe sal
wesen geholden/ met erlegginge van die interesse daer inne ge/
stipuleert. Ende/ soo daer by die obligatien gheen interessen
zijn belooft/ sal even seer de interesse betaelt worden/ van den
tijt af/ dat daer over sal zijn voor recht gelitiscontesteert.


16.


Als een onderpant/ met renten beswaert/ an
verscheyden personen verkoft ende verdeelt wort/ so sal daer
mede/ die Rente daer op opliggende/ niet ghesplitteert noch
verdeelt worden/ of den uythebber ende kentenier geen preju-
dicie konnen genereren: Maer sal even wel sijn achterstedige
onbetaelde Renten verhaelen moegen/ in t' geheel/ op sijn on-


EEen


Het Lantrecht


Een Rentheffer die hem sijn rente uyt enich


onderpant heeft laeten verschrijven/ ende verseeckeren mettet
gerichte/ competeert daer boven gheen personele actie/ maer
moet zijn hy poteecq alleen anspreeken ende vervolghen voor
sijn verschenen onbetaelde kente. Een ware dat die brieff in
hielde die clausule/ van betere bestenisse te willen doen/ als 
het onderpant/ t'eenigher tijdt/ voor die Rente niet suffisant
Palele.


Door Borg tocht.


Titulus IIl.


I.


Wanneer jemant/ tot sijn meerder seker-


heyt/ voor die betalinghe borge heeft ghenomen
so moet deselve eerst den principalen schuldenaer met recht an-
spreeken/ vervolgen ende uytslijten/ dergestalt dat oock een
borge voor den Vebiteur anghesproken/ het beneffcium or-
dinis by maniere van exceptie ante litem contestatam mach
proponeren/ ende daer mede/ tot dat des principalen goederen
zijn geexecuteert/ vry zijn.





Daer nochtans die principale een vreemde-


ling of uytheymsch ware/ ende in den gherich te / daer thy
borghe ghestelt hadde/ metter wooninghe niet gheseten/ al-
daer oock niet ghe-ervet ende ghegoedet : In den val mach
een Crediteur/ nae ommeganck des termijns tot betaelinghe
angestelt/ ofte als een saecke met recht angevangen/ daer voor


die





n











I.


en


ren


/


9


n


ij


I.


n


van OVeR-YSSel	79.


die borge gerichtelick gestelt/ is ge-eyndicht: die selve borge
ter eerster inscantie vervolghen/ ofte sich oock aen desselven
borgen erfghenaemen moghen verhaelen/ sonder dat hy den
principalen eerst behoeft antespreken.


3


Item wanneer hem jemant verschrijft/ ofte


verbindet als borge ende als principael schuldenaer/ of dat
hy belooft/ in cas van des principalen wanbetaelinghe/ op
den bestemden dag die schult als sijn eygen tebetaelen/ sodane
borge sal men moegen ansprecken gelijck die principale/ niet
tegenstaende dat die selve principale schuldenaer present ende
suffisant zijn mochte.


neer persoonen/ als een


simpelick tot borgen ingelaeten hebben/ so moeghen de selve


niet hoger/ als elck pro quota anghesproken worden : Een
waer dat sy het beneficie vande divisie vande schult/ haer ex-
epistola Divi Adriani competerende/ hadden gerenuncieert/
ofte haer sampt ende besonder/ ofte elck een voor al/ in t' ghe-
heel verbonden. In welcken val/ oock een alleen/ voor die ge-
heele schult anghesproken sal moeghen worden: Voorbehol-
den haer luyden dan noch het beneficium ordinis. in so verre


renuncieert/ ende oock elck een voor al in solidum, off int' ge-
heel/ voor die schult als haer eyghen/ ende als die principale
verbonden. 


tOAA5


Wel ie vatraen/ dat die beneficien discus-


konis de divisionis mede niet ghenieten sullen/ die haer aen
Ti dese


66 HetLantrecht


dese Lantschap voor die pachten van eenighe Domainen ofte
andere ghemeene Landes middelen/ ten versoecke van eenich
Pachter ofte Mijner/ tot vorghen ghestelt hebben. Van sal
jeder een als principale pachter tot koer vanden Rentemey-
ster of Ontfanger/ voor die pacht ofte schult anghesproken/
ende realicken gheexecuteert worden/ alschoon sulcx niet was
bedongen. 6.


Item als een borghe hem blotelick inlaet voor


die hooftsumme/ sonder meldinge van kente/ interesse/ of van
eenighe costen/ soo en is deselve borghe oock niet hogher als 
voort capitaelalleen geobligeert noch convenibel.


Wanneer oock een Crediteur sijnen Debiteur


den termijn van betalinge verlenget/ of nieuwe hantschritten/
ofte vorwaerde met hem opricht/ sonder speciale ende erpresse
bewilliginghe vande borghe/ soo is deselve daer mede van sijn
angenomen borgtocht ontslagen.


8.


Indien jemant voor sijn schult/ een onder-


pant ende borghe te ghelijcke/ ghenomen hadde: Soo is
die borghe daermede niet bevrijt/ dat die Crediteur spreect op
het onderpant/ ten ware hy sijne betalinghe daer van hadde
becomen.


9.


Drosten/ Richters/ Advocaten/ Procureurs/


Gerichtsdienaers/ sullen haer van nu voortaen/ als borghen/
niet moghen verbinden/ in saken voor ende by deselve bedient
ende gedisputeert.


Die


Van Over-YSSel	65.


Zie Vercoper is nae Lantrecht niet schul-


dich/ eenighe re-ele cautie of vorghen te stellen voor die evictie/
maer mach met sijn blote belofte inde Transportbrieff/ nae
older ghewoonte/ bestaen/ als vant goet te sullen wachten ende
wahren voor aller menschen ansprake/ wanneer anders voor
hen niet is bedongen noch versproken/ ende sich gheen merc-
kelicke swaricheit in limine contractus, of noch/ voor die vol-
lencomene betalinge der cooppenningen/ openbaerde.


Van Depost ofte gevinge in bewahe/


ende Masschappie.


Titulus Xlll


I.


Aer eenige haeve/ eelt ofte goederen jemant


vertrouwt/ ende te bewaren ghegeven worden/ moet die
gene/ die sulcke goederen tebewaren angenomen hadde/ voor
die bewaringhe derselver/ goede sorge draghen: Want indien
sulcke goederen door onachtsamheit/ versuym ofte schult des
depositarij ofte annemers/ beschadigt ende verargert/ ofte
verloren worden/ moet die annemer den schaden boeten ende
versetten.


AX


n Des is den deponent verplicht ende geholden/


alle nootsakelicke ende nuttelicke kosten/ an het gedeponeerde
in goet by den Depositaris angewent/ te erstaden.
hiCii. Wan-


62 HetLantrecht


II.


Wanneer jemant siechtelick een dinck legt in
des anderen huys ofte schip/ ende die/ by wien t'selve gelecht/
niet annanie sulcx expresselick te bewaren/ ende naderhandt


ware/ die sal daer voor niet behoeven intestaen noch respon-
deren.


Indien nu die Deponent allegheren wilde/


dat die depositarius die voorsorghe/ ende bewaringhe anghe-
nomen hadde dat is hy plichtich tebewijsen: kan hy sulcx
niet/ ende evenwel tegens den depositaris eenige vermoedin-
ghe ontstonde/ so sal hy sich met Eede daervan mogen vryen/


schult of kennis heeft vanden schaden ofte verlies des ghede-
poneerden goedes.


5.


I


Indien yet in een vat/ kise/ ofte wessher


by jemant ghelecht/ ende die deponent den de Positario die
gedeponeerde stucken niet sonderlinch voor telde ofte ver-
toonde Sois die selve oock met geholden voor elck stuck be-


sonder redenen ende antwoort te gheven konnende daer mede


bestaen/ dat hy dat vat/ kiste ofte wesscher verteeckent ende
besloten/ ghelijck hy dat heeft vecomen/ restituere. Maer soo
die kiste/ vat/ ofte wesscher geopent zijn mogte/ ende daer uyt


ken bat/ &c. gheopent/ ende hetsegel ofte teycken afgeschoert
ofte verruckt were/ by den die t'selve in sijn bewaersam ghe-


 hae


Van OVer-YSSErelollij.


wat daer in zy geweest kan hy den de positario des bedrochs
gheenen averganck doen/ ende die de positarins een mensche
was van goeden naem ende taem/ sich met eede ooe purgeer-
de dat hy sulcken vat/ &c, niet gheopent/ van die openinghe
oock geen wetenschap of schult/ maer altijt goede voorsorge
daer over hadde gedragen/ soo sal hy daer van gheabsolveert
ende ledich verclaert worden.


6.


Die sijn goet ofte have by jemant gedeponeert


ofte gheleent hebbende/ ageert tot restitutie, den en mach niet
worden voorgeworpen/ dattet sijne niet en sy/ noch hem niet
toebehoore/ ende is den leener of deponent niet schuldich sij-
nen eygendoom daer an te bewijsen/ maer is genoech/ dat hy
bewijst/ sulcke have ofte goet geleent of in bewaeringhe ghe-
daen te hebben


Mgtigttunimmalmaiaais


Die t'saemen staen in Masschapije/ zijn een


voor al gehouden ende ghemechticht/ voor die in/ ende uut-


schulden/ ende andere saeken der selver masschappije/ int' ghe-
heel anghesproken te worden/ ofte selfs te ageren ende in of
buyten rechte te sprceken.


ordus noef goet


8.


Die goederen van eenighe compagnie en mo-


ghen niet ghearresteert/ uytgewonnen noch geexcuteert wor-
den/ voor die particuliere schulden van eenen van de masschap-
pije: Maer voor alsulcke particuliere schulden mach arrest
of aenspracke ghedaen worden/ op sulcken ghedeelte/ alsmen
naemaels solde moeghen bevinden overich te zijn/ ten oor-


64. Het Lantrecht
baer ende behoeve van alsulcken particulieren schuldenaer
alle lasten van die masschappije afgetrocken.


9.


Niemant is gheholden/ in masschapije ofte


oock in ghemeenschap van goederen met eenen anderen lan-
ger te blijven alst hem gelieft ende mach daerom tot schichtin-
ghe ofte scheydinge beroepen/ gelijck hier naest inden volgen
den titul ofte capittel wort geseyt.


Van scheydinghe van ghemeene goederen/ ende


hoe men de selve ghebruycken sal.


Titulus XIV.


I.


NIe scheydinghe van erfhuyses goederen sal


van die erfghenamen te ghelijcke gedaen worden/ met
deselve goederen an verscheyden ghedeelten van malcanderen
te leggen/ ende te estimeren/ ende van t'eene parceel op t' ander
so veel te setten/ of andersins daer by te doen dat sy nae alle
apparentie/ ende by over een stemminghe vande samptlicke
erfghenaemen tegens malcanderen ghelijck zijn: Daer by
ooc onpartydige mannen/ vrienden ende dagholderen versogt
moghen worden.


2.


Die deelen of lotten also ghemaeckt zijnde/


salmen daeromme het lot selfs trecken/ of van een anderen/
met ghemeene bewilliginghe daer toe begeert/ omme laeten
leggen/ gaende vanden jongsten tot den olsten : Waerinne so
sich jemant der erfghenaemen weygerachtich stelde/ salt sterf-


van Over-YSSel	 	65.
huys het Gerichte ofte den Drost te kennen gegeven worden / 


om daer in/ nae verhoor van beyde/ soo willighe als onwillige
partyen/ summierlick sonder eenighe rechts procedure te dr-
dineren.


Voorts sal een jeghelick van sijn 'toeghevallen


lot die principael brieven ontfanghen. Ende daer eenigheers-


genamen t'samen vielen/ sal die oltste die originale/ ende d'ander
die authenticque copien daer van mogen hebbben. Desgelijc
oock die olste manspersone/ van die sit daer t' goetheercomt/
die brieven het ghemeene Erfhuys angaende/ voor jemants/


in bewaht sal mogen nemen.


4.


Item niemant sal met eenig goet/ huysen/ hoven


erven ofte Landen langher ghemeen blijven als hy wil/ het
welcke nochtans tot geene Essen/ Encken of Weerden veele


 ende menigerhande particuliere eygenaers toecomende/ om
n die aftegraven ofte aftesloten/ daer noyt ghraven/ wallen of
e sloten geweest zijn/ getrocken sal worden.



5


Ende wie vanden anderen wil graven / den


sullen sijn Nabers aen hem naest gelandet/ wederwerck doen


also verre haer lant drie roeden breet is.


6.


Item wie graven wil/ die sal die ghene met


hem ingraven die t'sijne min dan drie roeden breet is in-
dien die meeste wil: Ende sal in den val die minste den gra-
ven mede gelden nae merghen tal/ Ende so die meeste den ge-
nen die sijn lant minder als drie roeden breet is/ niet mede be-


Bgra-


66. Het Lantrecht
begraven wolde/ sal deselve alsdan op sijn eygen gront alleen
graven/ ende denselven graven oock alleen becostigen.


7.


Item wie van een ander begeert aftegraven/
sal sulc sijn Nabers/ binnen een bequamen tijt voor hen/ met-
tet gherichte laten/ anseggen/ om daertoe by een tecomen/ ende
malcanderen wederwerck te doen/ ende soo daerinne gebreck
mochte vallen/ sal die Schultes of Richter/ daertoe versocht
worden/ ende doen alst behoort.


8.


Wanneer oock eenighe huysen/ erven ofte


Landen/ soo met malcander gemeen ende ongescheyden zijn/
datmen die/ sonder merckelicke schade van die onwillige par-
tye niet can scheyden/ tot kennisse des gerichtes: Sal die gene
die scheyden wil/ het sijne op eenen penninck setten/ daer voor
hyt ander naer advenant/ indien dat min of meer ware/ sal
begheren te nemen of het sijne te gheven. Ende heeft alfdan
die het gesettet is/ viertien dagen sijn koer/ om te nemen of te
gheven.


Ende die een goet settet/ ofte neemt/ sal dat
voor hem selfs doen Die setter/ indien het goet hem wort toe-
gestaen off toegeslagen/ sal die penningen int' gereede betalen/
ende die het anneemt/ sal deselve penningen verrenten mogen
ende versegelen uyt een gewisse onderpant/ tot kennis vant-
gerichte/ betalende jaerlix van sestien penningen eenen penninck
rotte affloffe toe.


10.


Soo wanneer oock meer consorten ofte ers-


ghe-


van Over-YSSel 67.


erfgenaemen enich goet ofte ersisie hadden te scheyden/ ende
jemant van deselve buyten landes ofte niet te vinden waere/


dinghe begeert/ den afwesenden laten citeren/ als Lantrecht
is: Ende so deselve dan niet en quaeme/ selfs/ of door eenen
anderen daer toe gequalificeert/ of comende/ geen redenen ter


contrarien wiste by te brengen: So sal t gerichte sekere per-
sonen daer toe authoriseren/ die alsdan/ neffens den Schul-


tes of Richter/ des absenten stede in die scheydinge sullen ver-


treden/ welcke scheydinge ende deylinge/ also geschiet/ stedich


ende vaste sal geholden worden.





/


ne


or


B


n


te








Van een onrechten aenvanck/ ende


van Verbijstert goet.


Titulus XV.


I.


Ie Drosten/ Richters noch Schulten/ en


sullen niemant verclagen noch belasten/ van jets on-
rechtelick angeveerdicht/ angevangen ofte angehol-
den te hebben/ des niemant (doen hy dat creeg/ antastede/ of
aennam) meer in sijn bewahr noch beholt en hadde/ waneer
hy dat voort van stondes/ an tegen twee van sijne Naveren
of andere goede mannen heeft bekent/ ende sulcken verbijster
den ende drifachtighen goet in drie daegen daer nae brengt an
t'gherichte.


X


Niemant sal oock sijn goedt voor verbijstert


goedt moeghen versuymen/ ten waere dat die Drost of
Richter daer van eerst drie kerckenspraken op drie Sonda-
Vi gen


68 HetLantrecht


gen inde drie naeste kerspels kercken van t' gherichte / daert
onbekende bijstere goet is gekregen/ nae S.tMartens dach
inden Winter hadde laeten doen.


So niemant dat verbijsterde goet/ door schip-


breuck/ of oock anders verlooren/ in vier weeken tijts nae de
laetste publicatie comt bekennen/ met behoorlicken schijn en-
de bewijs/ van dattet sijn is : Van is dat selve goet den Heer
vervallen. Ende daer jemant in tijt voorsz. quame/ mach de
t'verbijsterde goet wederomme nemen/ by erlegginghe van
die kosten daer op ghelopen/ ende vanden twintichsten pen-
nint desselven goedes. Daer van die twee derdendeelen de het
ghevonden heeft/ ende t'eene derdendeel die Drost ghenieten


4.


Ghebuerde het oock/ dat jemant by ongeval


verdroncke/ of andersins doot gevonden worde/ eenich goet
of gelt by sich hebbende: Daer mede sal hem die Heer/ of t
gherichte/ niet mogen berijcken/ maer den rechten erfgenae-
men sal t selve gevolgt worden/ soo daer eenighe nae quamen
Nemende daer van alleen/ boven die oncosten/ eenen olden
Schilt voor die gerechticheyt/ als van oldes.


5.


Item als een Dieff oft Roover ghevanghen


wort/ ende eenich ghestolen goet by hem heeft/ of op andere
plaetsen liggen. So sal t selve oock sijnen rechten Heeren/ in-
dien hy daer om comt/ wedergegheven worden : Want elck
sijn ontstolen goet/ daer hy dat can antressen/ met kennis
des Richters weder tot sich mach nemen/ al schoon het tot
meermalen/ ende op een vrije merckt vereoft was.


Wie


van Over-YSSel 69.


6


Wie een yme eerst vindet/ die mach hem be-


houden/ in soo verre die gene den sulcken yme toebehoort/ niet
navolgt/ ende soo haest als jemant die yme uytten ooghen is/
i soo is hy die yme quijt.


7


Maer soo die yme vervlooch op eenes ande-


ren gront/ sal die vervolgher die yme daer scheppen/ mits dat
die eygenaer des grondes daer van die helfte sal genieten/ soo
hy wil-


Van Nootweghen/ Zuynen/ Dredingen/


Veltschade/ ende Lantscheidinge.


Titulus XVI.


.


I.


Dadien daer geen Lant sonder weth can sijn/


van ende wederom opden ghemeenen Heeren wech/


Soo isset/ dat wanneer sulcken uytwech van ende oock tot


een lant verwildert is/ ende niet angewesen kan worden t' ge-
richte sal vrystaen ende mach hebben sodanighen wech daer
toe te wijsen/ den naesten tot den Heeren wech/ ten minsten
schade van een ander.


2.


Oock en sal niemant over eenes anderen


mans erve/ lant of goet eenighen eyghendom ofte servituit
bestendichlick in possessie ofte besittinghe crijghen/ hy heb-
ve dan twee diversche malen binnen Jaer ende dach soo-
Viij. dani-


10. Het Lantrecht


danigen recht van eygendoom/ met kennis ende patientie van-
den eygenaer des goedes/ daer over bewijslick gepleegt.


3.


Zuynen ende graven tusschen twee nabueren


sullen tot gelijcke costen/ opte rech te bepalinghe van veyder-
sijts erven/ worden gemaeckt/ ende onderholden: Ende daer
jemant verweygerde sijn naber tegenbredinge te doen/ in een
tijt mettet gherichte anghestelt/ die is schuldich te vergoeden
alle schade bewijslick daer door geleden.


4.


Item als jemant ten tweeden/ om wederwere


te doen/ van t' gerichte is angesecht/ ende evenwel vlijft in ge-
breck van sulcx te doen/ sal die Richter op wijder anholden/
die tegen bredinghe gherichtelick bestaden ende maecken laten
nemende daer voor den vierden penninck meer: Daer voor
ende alle andere kosten an des onwillighen goet gepandet sal
moghen worden.


5.


Wie dan eenen anderen wetende met sijn bees-
ten/ of oock anders/ in gras ofte coorn afteweyden/ aftesche-
ren/ snijden of afte maeyen/ schade doet/ sal dat dubbelt ver-
gelden voor die eerste reyse/ ende voor die tweede reyse/ boven
die dubbelde vergeldinghe/ arbitralick gestraft worden/ nae
eysch van de saecke. Ende wie berichticht is te wegen/ ofte te
drijven over eenes andermans acker ofte landt/ sal dat doen
ten naesten velde/ ten minsten schaede/ off die schaede dubbelt
boeten.


6.


Soo jemant schaede toeghevoecht worde / 


door


van OveR-YSSeL	77
door sijn eygen selfs quade afbredinghe/ die heeft desweghen
geen ansprake te genieten: Ende hoenderen/ gansen/ eynden/
op eenes anderen mans lant comende/ zijn bredeloos/ doch
niement sal die tot sijn eygen mittinghe mogen keeren/ maer
men sal die overwerpen ofte aen een staeck ofte tuyn ophan-
ghen


8TAAA. ievtertanus





Item wanner men vrembder luyden beesten/


peerden/ koepen/ berkens/ schapen/ jonck ende olt/ wil schut-
ten: Sal sulc in behoorlicke maniere ghedaen worden/ sonder
die van sijn lant afte jaghen/ te stoten/ of te staen/ dat sy daer
af eenich gebreck crijghen Ende geschiede daer tegens/ sullen
die Olderen ofte Meyster des genen/ die de schuttinge/ gelijck
voorsz/ alsoo ongevoerlicker wijse gedaen hadde/ sulcken beest
moeten aen haer holden ende betalen/ tot gerichtelicke erken-
 tenisse/ sonder eenich proces daerom uyttestaen/ of behoeven
sal antevangen


Item wie een geschuttet beest tegen danck des


schutters ontweldigde/ of oock die schuttinghe behinderde/ sal
gelijcke wel den schaden beteren/ ende gewelt begaen hebben/ 


 tot arbitrale straffe.


nsgphteie


Een Heer of eyghenaer salmen/ nae ghedane


gherichtelicke verborginghe vande schade/ die gheschuttede
beesten weder volghen laten/ ende die schade doen begroten/
by twee van die naeste Nabers/ of byt gerichte soo partyen
ofte Naberen daer over niet konden accorderen: Maer wie
sijn geschuttet beest niet begheert te lossen/ ende het dan sterft
inde-


12 Het Lantrecht
inde schuttinghe/ soo is die schade of t' verlies des geenen/ die
dat beest toecomt.


10.


Iemant die voomen/ palen/ steenen/ of andere


scheydinghen/ daermede het eene lant van het ander geschey-
den is/ wetentlick vertrect/ verwerpt/ verset ofte verduystert
ende daer by een ander schade hadde/ die wort daer mede da-
telick eerloos/ ende vervalt in een boete van tachtentich olde
schilden/ boven die schade/ met recht te verhaelen.


Item en sal niemant gemeene velden/ Heeren


wegen/ straten noch stegen afgraven/ noch benauwen/ oock
eenighe eycken telghen paten/ noch andere voomen jonck of
olt moghen afhouwen/ tot meyvoomen of anders waer toe/
deselve niet quet quetsen of beschadigen/ by een peene van die
schaede dubbelt anden eygenaer te verbeteren/ ende daer bo-
ven arbitralicken gestraft te worden.


12.


Oock sal niemant moegen plaggen/ schadden


noch turffsteecken teghen jemants hoff ofte lant/ ten waere
hy vijff roeden daer van bleve: Doende daer teghens/ sal an
die Droste/ ende Schultes verbroeckt hebben voor elck twee
olde schilden/ boven den schaden met rechte.


Van


van Over-YSSel	73.


Van Zhijntrecht/ ende hoemen eenen


Thijntheeren eysschen sal.


Titulus XVII


MAnneer jemant sijn coorn of saet an


gasten op t' lant staende hadde/ ende dattet tijt is


om intehaelen of intetrecken/ sal hy gheholden wesen den
Thijntheeren sulcx te laeten weten/ om den Thijnden te co-
men uytnemen/ oock/ ist noot/ driemael op eenen dach/ alleer
hy dat sijne sal moegen invoeren/ Comt de Thijntheer dan
niet/ so mach hyt selfs verthijnden met twee van sijne Nabe-
ren/ settende op den thienden gast een groen rijcken/ ende het


sijne inhalen/ Hoedende de thiende alsdan noch drie daeghen


ende drie nachten voor sijn selfs behe/ ende voor niemandts


anders behe/ noch have.


Die


Maer daer niemant die garve dede invoeren/


sonder den Thijntheeren daer van voor hen te verwittighen/
so sal die Thijntgever boven den schaden/ die den/ Thijntheer
daer by mochte lijden/ vervallen in drie olde schilden/ hale
voor den Thijntheer/ ende half voor den Schultes of Rich-
ter daer sulc gevoert.


Van Iniurijen.


Titulujs XVIII


I.


Oorts en sal niemant den anderen over


h'scheltwoorden/ an jemants eere gaende/ in rechte
E mogen


14 HetLantrecht


moegen betrecken/ die geiniurieerde hebbeeerst den iniuriant
met twee eerbare ende breedsame mannen of getuyghen be-
sonden/ om te onderbragen/ of hy by die iniuriose worden wil/
volherden.


2.


Indien die iniuriant voor de mannen alsdan


verclaert/ daerby niet te parsisteren/ sal daermede moghen be-
staen/ mits betalende anden Heer die brencke/ ende dat hy an-
den geiniurieerden sijn eere sal wedergeven/ met verclaringhe
aendie afghesonden mannen/ dat hy vanden Geiniurieerden
niet en weet/ als eere ende goet/ ende dattet hem leet zy die in-
iuriose haestige woorden ghesproken te hebben/ welckes dan
oock die iniuriant in sijn goeden naem of eere niet sal hinderen.


3.


Maer soo die Iniuriant sulc niet seggen/ dan


by die scheldinghe blijven wilde/ mach men hem beclaghen
civilick off crimmnelick Ende kan hy alsdan den Clagher die
scheltwoorden bewijsen/ soo wort hy van die ansprake of an-
clachte geabsolveert/ ende is die iniurieerde schuldig die breuc-
ke voorden Beclaegden te betalen/ ofte aen hem weder te ghe-
ven Maer kan hy dat niet doen/ so is hy insaem/ ende repa-
ratie schuldich/ nae dat t' Vonnis dan medebrengt 


4


Soo oock partyen noch mochten verdragen/


alleer die sententie wort uytghesproken/ ende die injariant die
breucke betaelt hadde/ sal hy daermede ten aller uytersten ooc
noch onghequetst blijven/ Ooanghesien datter criminelick
mocht wesen gheageert/ dewijle dat als dan in een civile actie
wort verandert.


Soo


.


.


l


b


n


.


n


r/


.


n


al


e.


Die


n


n





.


van OveR-YSSel	75.


So wie eenige famose libellen uytgeeft/ dichter


schrijft/ ofte anders int'licht brengt ofte verstroyt/ op Heeren
op Vorsten/ op Ridderen/ op Steden/ oft oock op eenighe
andere eerlicke vrome luyden/ Mannen/ Vrouwen/ jonck-
brouwen/ edel off onedel/ rijck of arm/ wie het waere/ Die
dat dede/ ende daer van verwonnen worde/ sal daer over
arbitralicken ofte an t' hoochste/ nae ghelegentheyt/ worden
gestraft.


Titulus XIX.


Ie Drosten/ Schulten noch Richters de-
ser Lantschap en sullen niemant lichtveerdig beschul-
digen/ noch gevanghen nemen/ sonder eerst te hebben
erheslicke indicien/ goede vaste presumptien/ ende informatien
besonder gheen bekande persoonen/ by den ghemeenen man
staende ter goeder naem ende taem/ ten waer sy over eenich
swaer delict/ in jemant dootlick te wonden/ ofte in anderen/
treffende an t' leven/ betrapt of bevonden worden.


X


Oock en sal men niemant vanghen/ om saken


niet ant lijff dragende/ die welcke inden lande/ so huyssitten-
de/ gheerft ende gegoedet is/ datmen hem met sijn goedt te
XI rechte


18. Het Lantrecht


rechte kan brengen/ ten sy dat hy daer voor eerst metterghe-


richte verwonnen waer/ als recht is-


3.


Die niet/ als voorschreven ghegoedet is/ sal


borghe stellen te rechte tecoemen/ off vorghe blijven/ ende in
des Heeren stock gesettet worden/ int' kerspel ofte Ampt daer
dat geschiet is/ om hem binnen vier dagen daer naestvolgen-
de te rechte te stellen/ ende sijn Lantrecht onvertoghen voort
te laeten uytstaen.


4.


Luyden/ van dieve rye of ander ondaven be-
ruchticht/ daer van het gheruchte so openbaer waer/ dattet
Lant -meer/ strate meer/ ende mollen meer is off dat de Drost
met twee of drie goede geloofweerdighe mannen dat by brag-
te/ magmen antasten/ ende daer mede voortvaeren/ als Lant-
recht is/ Ende sullen die inghesetenen gehouden zijn opt' an-
vorderen des Officiers/ deselve in die apprehensie van sodate
misdaders te affisteren/ ende de hant te bieden/ by peene van
vijff olde schilden.


5.


Item als die Drosten sodanigen ghevangenen:


neerstichlick hebben geexamineert/ rotte misdaet te bekennen
ten hoogsten vermaent ende die insormatien/ daer over beleyt
oock voorgelesen/ sonder dat hy pets wil bekennen:/ Sullen
sy den selven gevanghen/ hebbende hem alvorens daer mede
ghedrouwt/ ter pijne stellen moeghen/ ende sulcxs alles/ in
bywesen van twee ofte drie onberuchtigde goede mannen/
ende landtlaten/ die haer dienaers niet en sijn te doene/
om daer nae den ghepanghen te laeten gheschieden nae sijn


misdaet


van Over-YSSel77.


misdaet/ eddoh vrouwspersonen/ swangher sijnde/ sal men niet


pijnigen/ al eer sy verlost zijn.


6.


Een eynde nochtans die ghevangen/ sonder
wettelicke defensie/ door onnoselheyt/ of anders buyten schult
ende ghenoechsame indicien/ niet ter pijne noch ter executien
gestelt mach worden/ sullen die Drosten den gevangen op sijn


versoeck ende kosten/ indien hy die betalen can/ of anders tot


des Landes costen/ eenen Advocaet of Procureur gunnen/
om sijn woort ende verweringe te doen.


7


In die kerspelen/ daert' gebruycklick is dat


die Huysluyden des Heeren ghevangen moeten bewahren/
sullen sy sulc niet langer doen als tot anden derden dach/ ende
daerna den gevangen voort brengen in des Drosten hachten/
alles tot costen des ghevangenen ofte kerspels/ nae dattet dan
gelegen is-


al/


9.


Item sullen die Drosten ende Richteren alle


neerstigheyt anwenden/ dat hoerenhuysen/ coppelers/ coppe-
lerschen/ hoeren/ dieven/ ende ander dierghelijcke schuym van
volck/ uyt den lande gewehret mach worden/ ende gecregen/
nae haere misdaet gestraft.


9.


Edoch om die eerste simpele dieverye/ son-
der huysbrekins/ sal een dief niet hanghen/ maer opentlick
ghegensselt ende ghebannen worden : Insgelijcx net/ om
die tweede simpele dieverye/ dan ten tweeden gegeysselt met-
XIiii ter


28 HetLantrecht


tet een oor afgesueden of ghebrantmerckt/ uyttet lant weder-
om gebannen ende ten derdemael gecregen zijnde/ sal hy ge-
hanghen worden/ ten ware dat/ om sijn jonckheyt of andere
oorsaken/ sulc ooc noch ten derdenmael worde voorby gesien.


10.


Wanneer een getrouwt man in overspel wors


bevonden/ met een vrye brouwspersone/ sal daer an voor de
eerst reyse verbueren een hondert goltgulden/ ende met een
ghetroude brouwe twee hondert goltgulden/ boven de poene
van insamie/ ende dat hy incapabel geachtet sal worden eenig
eerlick offici te bedienen: Ende voor die tweede reyse daer inne
bevonden/ sal dubbelt so veele verbeuren/ ende uytten lande
ghebannen worden. Ghelijcksals sal oock een vrouwe met
een ander getrout ende in overspel bevonden/ gestraft worde.
Een waere dat een vrye persone van des genen echten staet/
daer mede hy gheconverseert/ niet geweten hadde.


2I.


Voorbeholden dan noch die man ofte brouwe


alsulcken recht/ als hem teghen den overspeelder/ so tot schey-
dinghe vant houwelick/ als andersins nae gemeenen beschre-
ven keyserlicke/ ende hier voor verhaelde rechten toecomt.


12.


Die een eerbaere jonghe dochter ofte maegt


met schoone woorden van trouw-beloften of andersins/ pet-
broet maeckt/ die selve verleydet/ ende door by staep in haer
Eere krenckt/ breeckt daer door tot behoef deser Lantschap
vijftien olde schilden/ boven t' gene daer van hier voor Tit: 2
Articulo 6. is ghestatuert/ inghevalle tusschen beyden gheen
ehelicke t' saemengevinghe mach volgen.


Bloets


van OvER-YSSEL	79.
13.


Bloetschande ende Sodompe/ voorts schaecken


van vrouwluyden/ deselve tegens haeren wille te vervoeren/
ende te vertrachtigen/ sal ghestraffet worden met die peene
daer toe by Godtlicke ende Keyserlicke rechten gestatueert.


So wie/ het sy man of brouwe / in Rechte
hoererye bevonden wort/ sal t elcker reyse/ als sulcx gebuert/
voor breucke betaelen vijf olde schilden/ half voor den Droste
half voor den Richter.


Van Meyn-eedt ende straffe


En Meyn-eediger/ de om gelt/ vrientschap


of om eenigerley ander oorsaeken/ jemant met eenen
valschen eedt wetentlie beswaert/ in schande of schade
brengt/ sal metter daet eerloos wesen/ ende hem sijne twee
voornste vingeren/ die hy daer by opgesteken/ afghehouwen
worden/ so die niet/ nae vereysch van die saeke ende qualiteyt
vande persone moegen worden geredimeert.


Item sal een Meyn-eedigher den beschae-


dichden in civile saecken den schaeden arbitralick beteren/ en-
de indien hy so veele niet en hadde/ an sijn lijf- In crimine-


van dien.


Titulus XX.


le sa-


80. Het Lantrecht


le saken sal hy gestraft worden met deselve straffe/ die de ander
onschuldig geleden heeft/ ende daer boven die schade boeten//,
des hy so veele heeft.


Die oock sodanighe valsche ghetuyghenissen


door inductie/ gitten of beloften te wegebrenght/ is mede eer-
loos ende schuldich weder te geven wat hy daer mede gewon-
nen hadde/ neffens alle interessen/ ende boven dien als een valsch
beschuldiger noch die arbitrale straffe onderworpen.


Van dootslaghen ende andere misdaden/


van dreygen te branden/ van vangen/ ende eenes
anderen vyant te worden/ jemant in sijn
huys te vallen/ Voorlagen/ ert.


Titulus XXl.


Anneer een doot slag geschiet is/ sal die


Richter of Schultes daer van datelick nemen een
gherichtelick schijn/ als van oldes ghebruyckelick ende daer
nae voorts goede gheloofweerdighe informatien/ al eer dat
doode lichaem ter aerden sal moegen bestadet worden/ Ende
sulcke informatien behoorlick genomen/ oock schriftelick opt
spoedichste anden Drost oversenden/ holdende niet temin van
alles een dubbelt/ ende goede annotatie/ om te streck entot
goede naerrichtinghe.


Item sal oot/ als jemants onver-


siens


van Over-YSSel 65


siens by ongeluck doot vlijft/ met verdrincken/ vallen/ of an-


ders/ dat doode lichaem niet verbragt noch begraven worde/ 
alleer die Schultes of Richter de visite/ het schijn ende beley-
dinge als voren gedaen ende ghenomen heeft/ ende die insor-
matien daer af overgesonden.


I.


Item wie van dootslagen eenen anderen be-


claegen wil/ of oock van onbekender keurbaer wondinghe/
sal aleer hy de clachte doet/ met opgerichteden vingeren swee-
ren tot Godt Almachtis/ dat die gene/ daer over hy gedenckt
te clagen/ nae sijn beste werenschap is hantdadig of schuldich
rades/ dades/ weges ende veldes.


49


Die geene to vanden doot slag of keurbaer
wondinge (sijnde int hooft boven t' ooghe ledes lengte/ ende
in t'lijf ledes dieyte/ het eerste ofte nagel-lich van die middelste
vinger) beclaegt wort/ sonder dat daer toe ghenoechsaem be-


velt/ of anders waer/ daer dat gheschiet were/ geweest hadde
d die mach hem ontschuldighen met sijn eene hant/ dat is met
iEede.


I


iSo oock over een doot slas/ wondinghe/ of


oock over eenig ander misdaet/ gheen Clager voor handen
ware/ of partijen onder haer mochten hebben verdraghen:


Sal alfdan die Drost een Clager stellen/ om na genomen be-


hoorlicke informacie ende citatie voor t ' Gerichte/ sodanigen
misdadiger te beclagen/ ende sijn recht te laten uytstaen.


6.


Indien jemandt van verscheyden per-


sI2B sonen


12. Het Lantrecht
sonen gehouwen/ gesteecken/ gestoten/ of geslagen waer/ en-
de comt te sterven. Sal die/ de hem hie dootwonde heeft an-
gedaen/ alleen als een dootslager/ ende die andere wegen die
angedane keurbare quetsuren/ arbitralick ghestraft worden:.
Maer so het onseker waer/ wie die dootwonde gedaen hadde
so waer een jeder der wondinge schuldich/ ende niet des doot-
slags/ ten waer dat veele een met opset dootgeslagen hadden


So wie jemant dreygt t'onseggen/ te branden
of te vangen/ dat bewijslick ware/ die sal by absentie vanden
Richter/ oock vanden ghedreychden selfs/ ende van die hem
solden willen helpen/ moegen angetastet/ ende voorts vanden
Drost inde hachten ghesettet worden/ ter tijt hy sulcke ont-
segginghe ofte dreyghementen af doet ende verborgt/ boven
die breucke van vijftig olde schilden.


8.


Worde oock jemant voorvluchtich ende des


anderen vyant/ die oirbiedich ware/ inde schelinge/ daer om
dat gheschiede/ met recht te laten enkennen/ ende sijn vyant
des niet doen wilde: sal ten eeuwighen daege uytten Lande
wesen gebannen. Voorbeholden daer en boven die hoogheyt
haer actie/ van wegen die brencke op des selfs banniten goe-
deren. Ende gheschiede hem hieren tegens eenighe hulpe of
bystant van wijf/ kinderen/ of jemant anders/ in hem te huy-
sen of te herberghen/ hoe dattet ware/ die sullen ghelijcksals
buyten lande gelecht worden/ of arbitralick gestraft na eysch
van de saeke.


Voorts/ quane jemant in des


9.


van Over-YSSel	33.


ren huys/ of op sijn wehre/ om hem of jemant van sijn huys-


gesinne te staen/ te stoten/ te snijden/ of te steken/ of dat hy ooc


een ander wech op Heeren straten of stegen hem waer nam/
voorlagede/ ende anvochte Wat sodanigen anvechter geschiet
is tegens den Heere brenckeloos.


.


nI0.


Item die eenen anderen alsoo te huys/ of op


sijn wechre soect/ of oock inder voorlage wondet: heeft sijn lijf
verbuert. Sonder wondinge yets onghevoerli andoende/
verwonnen sijnde/ als recht is/ sal daer aen ghebrenct hebben
twintich olde schilden tots Lants behoef/ ende na ghelegent-
heyt daerenboven orbitralick gestraft worde. Denbeangstig-
den ofte angevochtenen sijn actie van iniurie of anders voor-
ii beholden.


e/


d.


4.


.


.


Van Mredelosen ende Soeninge


te doen.


Titulus XXII


I.


Odtlasteraers/ verraders/ moordenaers/


doot slaghers/ met opsaete ofte voorlaghe/ knevelers/
Brantstichters/ of moortbranders/ kerckenschen-
ders/ bredebrekers/ stratenschenders/ ende die eens tot eenige
plaetsen vande doot vrygekoft zijn/ sullen bredeloos des Lan-
des zijn/ ende gheenelantwinninghe noch soene ghenieten tot
eenigen tijden/ maer nae haer misdaet anderen tot een exem-
pel gestraft worden/ als die rechten daer van mede brengen


Vij.


14 HetLantrecht


2.


Item en sal niemant sijn goet ende lijf t'samen


verbreucken oock niet de man door sijn misdaet verwercken
die goederen vande brouw of sijn kinderen. Insghelijcks
mede niet de brouwe die goederen van haer man of haer kin-
deren.  .


A ngnte brtis ne nnn de e


Wie een bredeloos man ofte brouwe/ jonck


of olt/ wetentlick huyset of hovet/ breeckt daer an voor de
eerste maeltien olde schilden/ voor die tweede mael twintich
olde schilden/ ende ten derden mael dat doende/ sal hy oock
bredeloos zijn ende straf vaer/ als den hy/ gelijck voorsz ghe-
huyset ofte gehovet heeft: Die het onwetentlick dede/ mach
hem ontschuldigen met sijnen eedt.


4.


Wie vechtender hant/ uyt hevighen moede/


sonder opset ofte voorlaeghe jemant wondet/ dat hy daer an
sterft/ ende mettet lijf ontcomt: Die sal in t' Lant niet weder
moegen coemen/ noch vry geleyde ghenieten/ ten waere dat
hy mettet bloet gesoent hadde/ ende twee jaeren daer na ghe-
erspireert sijnde/ by de Staten deler Provenci daerom an-
hielde/ ende verworve daer weder in te comen.


5.


Maer so jemant/ uyt snootwehr/ sonder an-
ders bieven te konnen beschermen/ eenen anderen/ hem be-
springhende/ van het leven ter doot brachte/ ofte oock door
eenig schijnbaerlick ongeluck: Sal gelijcsals het Lant ruy-
men/ ende in Jaer ende dach niet weder daer in komen/ noch
oock niet daer nae/ aleer hy sich ontschuldicht sal hebben/ off


van OveR-YSSel	65


sal hem voort stellen in handen vande Justitie/ ende purghe-
ren nabehoren.


6.


Wie bredeloos des landes is sal wese onveylich


sijnes lijves/ dannoch veplich sijnes goedes/ ende inde voorsz.


tijt int' Lant niet weder comen/ hem dieHeer oock niet soenen
laten/ soo langhe hy met sijn partye/ als het naeste bloet/ ende
den erfgenamen des ontlijfden niet is verdraghen/ off tot dat
hy den selven eene redelicke soene geboden hadde die hy willig


waer te vervorghen/ om binnen jaers voor die eene helfte an-


den langst levenden vande Gheluyden/ man off wijff/ ende


voor die andere an des geslaghen erfgenamen te betalen In
welcken val denselven een Lantsoene gheschieden mach/ ende
t'lant/ buyten die partye/ weder gegunt worden/ Also dat hem
daerin gheen letsel sal gheschieden/ tot dat sijn wederpartye


oirbiedich is tot een redelicke soene te verstaen/ ende hy sich
daer in dan te soecken maecte.


V


Wie uytvervolch vande Heer/ alleen bredeloos


de des Landes gelecht is/ den mach nae gelegentheyt der saken


d met een behoorlicke soene t' lant weder gegunt worden om in


te comen.


8


Item niemant sal bredeloos worden/ die niet


al bevorens peremptoirlick tot sijn defensie gheriteert/ ende
sulcken persone te wese met sententie verclaert is/ welcke citatie
aen des deliquants laeste woonplaets alleen ghedaen sal
woorden.


all9


Ende wart sake dat eenig persoon


Biii om-


86. Het Lantrecht
om gevecht/ of om eenig ander misdaet/ diemen hem opleyde
voorvluchtich werde/ die voorvlucht maeckt hem schuldich
vander ticht/ sulc datmen hem niet vorder met getuygen derf
verwinnen.


Van civile/ ende cleyne brencken/


van Hoensprake/ Vechten/ etc.


Titulus XXIll.


I.


wie eenich Officier/ hooch of leeg/ Drost


Richter/ Schultes/ ofte haere Dienaeren/ int' oeffenen
haerer officien/ met woorden of met wercken qualick beje-
gende/ sonder dat sy daer toe ander orsaeken gegheven hadden
dat sal/ nae qualiteyt ende vereysch van saecken/ ghestraft


2.


Wie in een Erfhuys/ ofte ooc in ander huy-
sen ende plaetsen/ kofferen/ kisten/ kasten/ ende derghelijke/
metter gherichte toegesegelt/ opbreeckt/ of opendoet/ buyten
kennis/ weeten of wille van die dat mede angaet/ sal daer an
breecken vijftich olde schilden/ twee derdendeelen tot behoeff
van de Lantschap/ ende die reste/ half voor den Richter/ half
voor de interesseerde partye/ boven schaeden met rechte.


3.


Op Hoochtijts daeghen / Sondaeghen/


Vast-ende Bededaegen/ sal een jeder sich ontholden van uut-
terlick werck/ coo phandel/ venster-neeringhe/ van bouwen/


tuy-


van Over-YSSel	67.


tuynen/ dorsschen/ van graven ende ander wercken meer/ van


vergaderinge ende gelagen inde herbergen om eenigerhande


saeken wille by een peene van een olden schilt/ so menich man


so menich keur/ die Weert dubbelt so veel als een gast te ver-
bueren/ den vrembden reysenden man buyten bescheyden/ so
verre hy int gelag niet gevonden wort.


4.


Maer daer op Sondagen/ of op ander Bede


ende Vasteldaegen/ van hoger Overicheyt ingestelt/ jemant
hoep/ ofte coorn hadde buyten staen/ ende dan wanckelbaer
weder voor handen waer/ so sal sulcke verderffelicke wahr/
met kennis ende oorlof des Richters ofte Schultes/ ingehaelt


mogen worden.


.


5


Die een ander in toornighen ghemoede hiet


liegen/ breeckt daer an olden schilt.


Die jemant scheldet voor een dieff/ voof wicht/ schelm/ moor-
denaer/ off met andere derghelijke scheltwoorden bejegent
iij. olde schilden.


Die een ander also iniurieert ende daer by den naem Godes


misbruyckt/ sijn heylige wonden off Sacramenten/ ende


den Iniurieerden oock den vosen vyant te wenschen


iiij olde schilden.


Onvermindert/ vermits dese boeten/ den geiniurieerden sijne
actie/ om die in tijts nae Lantrechte te institueren.


Ende by aldien een/ die eerst angesprengt is/ tot sijner ontla-
stinge ende defensie voorts staendes voets/ sonder tijt tus-
schen beyden/ wederom ghelijcke ofte minder uiuriose
woorden/ retorqueerde/ sal tot kennis vant gherichte van-


de brencke vry zijn.


88. Het Lantrecht


Die een ander mette buyst slaet ofte mette hant/ sonder daer
af te bloeden/ blont off blauw te worden brecti olde schilt.
Dat hy bloet/ blont off blauw daer af wortj olde schilt.
Die jemant uyt quaetheyt ter aerden werpt j olde schilt.
Die een ander beghiet met wijn/ vier/ water/ of anders waer
mede/ in toornighen moede/ breeckt daer an j olde schilt.


Die met toyten/ potten/ kandelaers kannen/ ghlasen/ brekers/
off anders waer mede/ nae jemant werpt/ sonder te ra-
ken olden schilt.


So hy daer mede jemant rakede/ breect daer an volde schilden
Malcanderen met vuysten te staen/ is elck j. olden schilt.
Iemant sijn baert een deels uyt te trecken/ wort daer aen ge-


Iemant te bijten ende daer mede te beseeren/ in
Wie een mes/ poock/ rappier/ roer/ oft eenich ander gheweer/
stocken/ staken off dergelijcken neemt off treckt/ off op je-
mant vellet/ sonder te beschadigen i. olde schilden.


Die een ander daer mede blont of blauw stoot of slaet/ sonder
neder te vallen/ off sonder wondige iij. olde schilden.


Van daer aff neder te vallen/ oft een ghemeene slechte won-
dinge te ontfangen die niet keurbaer is va olde schilden.


Van een keurbare wondinghe/ nae ghelegentheyt van saken
tot arbitrale correctie.


Welverstaende/ dat die breucken van iniurien oft hoenspra-
ke/ gieten smijten/ staen ende wondinghen voorsz. daer in
jemant vervalt op Hoogtijts dagen/ Sondagen/ ende Be-
dedaghen/ van hoger Overicheyt ingheset/ dubbelt betaelt
sullen worden/ als oock van dat gheschiet nae der Sonnen
onderganck by nachtslapender tijt/ als mede van dat be-
breven wort op Heeren wegen.


Item als het niet bewijslick is/ wie eerst oorsake rottet staen/
smijten/ of tot die wondinghe gegheven heeft/ sal die boete
halff ende halft betaelt worden/ also dat oock een ghequet-


broken


ste per-


van OVeR-YSSel	39.


ste persoon den handtdadigher melden sal/ of die brencke
dubbelt betalen.


Item alsoo een Richter of schultes gheholden is met twee
goede mannen die wondinghe van een Barbier te laten
punten ende besien/ of sy keurbaer is of niet: Soo sal die
gewondede daer geen verwehringe tegen doen by de pee-
ne van - - xx. olde schilden.


Item wie een ander gequetst/ gewondet/ of geslagen hadde/
sal schuldich wesen sodanigen persoon weghen t' versuym/
meysterloon/ cost ende schaden/ nae sijn qualiteit/ tot ken-
tenis vant gherichte te betalen/ by aldien partyen haer
daerinne onderlins niet solden konnen verdragen


Item die Hervergiers/ soo mans als brouwen/ sullen schul-
dich sijn het gevecht binnen haer huysen vallende / binnen
rruij. uren den Schultes of richter antemelden/ by dub-
belde boete/ als mede die Barbiers op gelijcke peene bin-
nen den tijt voorschreven t'selve te denuncieren/ om dat
vande Schultes aengetekent/ ende den Drosten over ghe-
geven te worden.


Voorts sullen oock die Schulten geholden sijn/ ende worden
daertoe wel expresse mits desen vermaent/ als op haer
eedt/ binnen een maent alle brencken antegheven/ ende ge-
ne voor den Drosten te verdonckeren/ ende selfs te behol-
den/ wijders/ als daer toe sy van oldes sijn gerechticht/ by
peene van daer over andersints arbitralicken gecorrigeert/
ende daer voor aengesien te sullen worden.


Wanneer dannoch een brenckvellighe comt aftesterven/ al
eer hy voor die brencke wort angesproken met rechte/ soo
sal daermede die actie totte brencke oock wesen gheperi-
meert of ghedodet: Maer coemende te sterven/ nae dat hy
daer voor/ als verhaelt/ angesproken is/ ende te rechte we-
der geantwoort/ sijn die erfghenamen van hem geholden
die procedure te vervolghen/ ende t'ghewijsde voltedoen/
Zal


30 Het Lantrecht


of anders afdragt te maecken.


Die Drosten sullen/ in cas van oppositie/ geene groote noch
cleyne brencke invorderen of executeren/ dan by ordre ende
maniere van procedure/ voor des delinquants ordinaris
gerichte/ of daer hy die mis daet sal hebben mogen begaen/
ende verwachten daer over advijs van Rechtsghepromo-
veerden: Also dat oock die opposant/ indien hy bevonden
wort on rechte tegenwehr voorghenomen te hebben/ ghe-
condemneert sal worden in allen costen/ ende boven dien
noch in een vierendeel meer/ als die boete soude hebben
connen bedraghen: Maer en sal gheen breuckachtige/ we-
gen eene ende deselve misdaet/ tweer wegen punibel zijn.


Van bekande wondinghe off misdaet/ en sal die Drost of die


sal den hantdadigen ende den genen/ die met sijn sels lijff
daer toe hulper geweest ware/ int' gherichte alleen dag leg-
gen/ ende seggen/ datse binnen die naeste veertien daeghen
sullen moeten scheyden/ of daer nae bredeloos des landes


zijn.


Ende/ daermede alle ongeregeltheijden ende delicten/ so groot
als cleyn/ diemen van tijt tot tijt meer ende meer siet toe-
nemen/ te beter voorgebouwt/ ende tegenghestaen worden


dat alle/ so hooghe als leeghe Officieren/ Drosten/ Rich-
ters/ ende Schulten/ mitsgaders die Inghesetenen deler
Lantschap/ haer nae den inholt van desen wel scherpelick
sullen hebben te dragen/ sonder antesien eenighe contrarie


ampten in Sallandt/ Twenthe/ of oock in t' Quartier
van Vollenhove/ alleens waer dat zijn mas/ in t' betaelen
vande breucken duslange mogten hebben beholpen: Also
dat die selve al te saemen hier mede worden verclaert ende


van Over-YSSel 9I.


oock deser Lantschaps Ingesetenen buyten in ande-
re Provincien moghten comen tedelinqueren/ ende aldaer
meerder brencke moesten betaelen/ als sy hier binnen lan-
des schuldig zijn/ sullen alsdan die Ingesetenen van soda-
nighen Quartier/ hier in Over-yssel brenckvellich ende
straf baer zijnde/ gelijck meerder brencke moeten betalen/
als die Inghesetenen van hier/ daer op te brenghen gehol-
den zijn.


Van Lehensaeken ende hoemen


in Lehensaeken sal procederen.
Titulus XXIV.


P die costen over Lehenprocessen/ tot


duren daerin/ behoorlicke ordre te stellen/ sullen voort
aen die processen angevangen/ beschreven/ ende gheeyndicht
worden in manieren als volgt.


2.


Anvanckelick sal die Anlegger/ nae dat hy


beleent sal wesen/ eenen Maen-dach anden Stadtholder/
wiens plaetse voor alnoch die ordinaris Gedeputerde Staten
representeren/ by requeste versoecken/ waer in hy int kortste
sijn actie grondelick uytdrucken ende claerlick verhaelen sal.


3.


Welcke requeste copielick/ neffens des


ij. Stat-


partyen op den voorschreven dach der plaetsen / daert den
Statholder ofte Onderlehenheer binnen Landes sal ordine-
ren/ sich by malcanderen voeghen/ om soo veel moghelick in
vrientschap sich te vergelijken ende accommoderen.


4.


Tegens welcken dach die Statholder of Le-


henheer vijf mannen van lehen door sijn bode sal verschrijven/
of verdaghen/ om te ondersoecken/ of hy/ ten overstaen van
deselve Lehenmannen/ die partyen inder goede solde konnen
verdragen


Indien alsdan die vrientlicheyt ontstonde/


ende die Anlegger evenseer tot een Mandach/ rechtens te ple-
ghen/ anhielde/ soo sal die Statholder of Leenheer den Ver-
weerden/ met een weete/ d'intentie des Anleggers inholdende/
aen sijn woonsede/ of oock voorhoofts verdaghen/ om over
ses weecke ter gewoontlicker of gebeurlicker plaetsen te com-
pareren/ om des Anleggers eysch ende conclusie te anhoren/
de welcke ten dage dienende/ voorden Lehenheer/ hebbende
die banck geheget met vier vasallen/ ghedaen ende overgege-
ven sal worden.


6.


Ende sal sulcke citatie ofte dagesbrieft/


neffens des Statholders/ nu des Griffiers/ uyt name der
Ghedeputeerden/ ende in subalterne lehenen des onder-
lehenheeren/ noch by twee mannen versegelt ende onderteec-


kent


van Over-YSSel	93.


kent zijn/ oock copielick/ wie insgelijcx het erployt van desel-
ve/ na de relatie des bodens/ by den Anlegger by gebrach/ en-
de ad acta geregistreert worden.


7.


Een dage van ansprake/ sal d ey-


sscher voor al voor oncosten des lehenprocesses/ ende wes daer
an dependeert/ genoechsaeme borghe stellen/ ofte oock/ so het
nae der saken wichticheyt ende importantie nodig sijn mogte
die costen ende anders van tijt tot tijt namptiseren: Een wa-
re die Lehenheer/ op t' versoeck van partyen/ die costen wilde
verschieten/ ende drie penningen teghen twee/ nae uytdraght
vande saeke/ daer voor weder ontfangen.


8.


Borge gestelt/ of namptissement


als voorschreven/ geschiet zijnde/ sal d'Anlegger in persone/
of door sijnen volmachtigen/ by tweer Lehenmannen verse-
gelinghe ende onderteeckeninghe geconstitueert/ sijn schrifte-
licken eysch met byhebbenden schijn ende bescheyt voor den
Lehenheer ende anwesende vier Lehenmannen moghen in-
leggen.


Die verweerder sal vanden voor-


schreven eysch copie/ ende termijn van ghelijcke ses weecken
genieten/ ende ghelijckvals/ indien d'Anlegger dat versochte/
voor de inlaege van sijn hebbende exceptien of antwoort/ alles
an sijner sijde te verborgen geholden wesen/ ende sulcx ter pre-
sentie van vier Lehenmannen.


Z iii. Ge-


34 HetLantrecht


10.


Ghelijck dan volghens alle termijnen van


Replijcq/ Duplijcq/ Straffe/ ende Contrastraffe/ van ses
weecken tot ses weecken/ sullen lopen/ ten waer dat der saken
nootdruft ende wichticheit langher uytstel of verstinghe ver-
eyschede: T'welck sal staen tot discretie vanden Lehenheer
ende twee mannen van lehene.


AX


Tot vermijdinghe van costen salmen tot die


terminen van Replijcq/ Duplijcq/ ende soo volghens niet
meer als twee Lehenmannen verschriven/ die oock alle inci-
denten voorvallende/ rotter sententien excluys/ alleen/ ofte nae
ghelegentheyt der saken/ met advijs van rechtsgheleerden/
der Lehenen van Over-yssel ten besten kundich/ sullen deci-
deren/ Sonder op die van oldes ghewoontlicke solemnitei-
ten/ ter saken niet doende/ regard te nemen/ als oock niet op de
complementen vande ordelen ende derghelijke formaliteiten
Mneer


12.


Het Proces in maten voorverhaelt


gefourneert wesende/ sullen selven/ of nae gelegentheit der saken
negen of twaelf onpartijdighe Vasallen pares curia of by ge-
breckt derselver/ eenige andere bequame ende ervarene Over-
ysselsche Lehenmannen/ ter saken geriteert/ ende verschreven
worden/ om nae prestatie des gewoontlicken eedts/ tot nomi-
natie eenes ordeel draghers te treden/ die welcke sich op het
spoedichste binnen seeckeren tijt met onpartijdighe binnen-
lantsche Rechtsgheleerden sal beleren/ om nae weder incoe-
minghe desselven ordeels/ door den Lehenheer ende Lehen-


man-


van OVvER-YSSEL	95


mannen het proces in presentie van partyen gheopent/ ende
van deselve partyen gheagnosteert te worden. Ende sal daer
nae met goede ordre getreden worden tot lecture aller stucken
schriftueren/ ende bewijfdommen/ als oock der gheschepten
advisen ende beleeringen: Daer an dan noch die Lehenbanc-
ke niet sal wesen verbonden/ Maer sullen die Mannen van
Lehene sulcx inder saeken adviseren/ decreteren ende sententie-
ren/ als sy in goeder conscientie verstaen ende bevinden sullen/
nae den Aehenrechte van Over-yssel te behoren.


Ieder persoon/ over t' proces besoignerende/


ende van buyten comende/ sal s daegs ghenieten acht Caro-
lus guldens/ ende die in loco zijn/ vier ghelijcke guldens 
Hierenboven te reekenen twee daeghen voor uyt/ ende weder
t'huys te coemen/ sonder eenighe meer of andere costen van
wegen dienaers/ brachten/ peerden/ of derghelijke te reeke-
nen: Mits dat oock alsdan die Vasallen het proces/ daer over
sy beroepen ende versocht zijn/ sonder trameringe ende wijder
uytstel peremptoirlick sullen afdoen ende beslichten.


14.


Ende sal die Stadtholder/ nu ter tijt alnoch
d'ordinaris Gedeputeerden/ des daegs hebben dubbelt gelt/
tot sestien Carolus guldens/ ende een Onder-lehenheer acht
Carolus guldens/ den Lehenschrijver in loco vier Carolus
guldens/ anders/ oock acht guldens/ den Lehenbode eenen
daler ad dertig stuy: sonder dat die Lehenschrijver/ Lehen-
bode/ of Volmechtighers oock Lehenmannen behoeven te
zijn.


15.


Die ghetuyghen/ soo jemandt in lehensae-


36. Het Lantrecht


ken wilde gebruycken/ salmen/ tot verhoeding van costen/ voor
derselber ordinaris Richter met dachlegghen ofte elders by
arrest/ mogen doen verhoren ende examineren/ in forme ende
maniere/ als hier voor inden titulvan condtschappen te beley-
den is gestatueert ende verhaelt.


16.


Vande hoghe Lehenbancke salmen niet moe-


gen appelleren/ ofte revisie ghenieten van sententien/ soo daer
gewesen zijn/ maer van sententie ofte vonnissen vande onder-
lehenheeren uytgesproken/ salmen binnen tien daghen beroep
doen ofte appelatie interponeren mogen.


Maer/ daer van sulcke sententien/ van die on-
der lehenheeren vat haer Vasallen uytghesproken niet ghe-
appelleert worden/ of die geinterponeerde appellatie desert viel/
soo sullen die selve ordeelen voort datelick ter executie ghestelt
worden.


18.


Indien het oock gheviel datter questie errese/


over een goet twelck d'een partye lehe/ maer d'ander sustineer-
de eygelick te wesen: Soo sal sodanige questie eerst voor den
dageliren Richter geventileert ende beslichtet worden Ende
so dan bevonden worde dattet goet lehenroerich ware/ sal die
sake ande Lehenbancke gerenvoijeert worden.


Die saken/ nopende die possessie van le-
hengoederen inden Provinci/ sullen nerghens anders als voor
den Grosten/ daer onder/ ofte in welckes anbevolen Drost-


ampt


van Over-YSSel	37


ampt alsulcke Lehenen geleghen zijn/ rechthangig ende uut-


fundich gemaeckt worden.


209


Item so lange eenige allodiale goederen voor-


handen zijn/ ende te vecoemen/ magmen met op bluys of op
bruchten vande Aehengoederen/ so lange de niet vande gront
ghesepareert zijn/ veel weynigher op te Lehengoederen selfs
procederen/ voor enich achterwesen: Een waere dat jemant
behoorlick voor den Lehenheer uyt een lehengoet ghebester


waere.


XI


Gheen Lehenheer sal voortaen consent of oc-


trop verleenen/ om voor den daegelieren Richter op Lehen-
goederen te procederen/ sonder eerst die partye advers daer
toe geriteert/ ende sommeerlick gehoort te hebben.


Van Successie der Lehengoederen.


lTitulus XXV.


GO jemandt vermeende tot een Lehengoet


gerechticht te wesen/ sal sich met den Lehengoede moe-


ende sal die Lehenheer tot dese helehninge niemant hinderlick


gerde/ sal sich byden Overlehen- heer vervoegen/ ende behul-
pelick addresseren mogen.


Alle belchningen sullen gheschieden ten over-


staen van twee Lehenmannen/ voorbeholt des Aehenheers
ende eenes jederen gerechticheyt/ Ende moeten de acten by de 
respective Lehenheeren besegelt ende onderteeckent worden.
Aa Alle


38. HetLantrecht


3


Alle werltlicke brouws personen/ als oock


minderjarighe mans personen/ willende sich laten belehnen/
mogen niet anders als onder die hulderschap van een voljari-
esare rseaecgheae se e dee se


lediger hant doen sal.


4.


Daer het ghebeurde dat een hulder/ belehent
zijnde/ ten behoef van een gheestlick/ Armen/ of gasthuys/
voorts van andere Collegien/ Steden ende plaetsen/ quame
te overlijden/ soo is men geholden binnen haer en dach eenen
anderen hulder te stellen/ ende het lehen van nyeuws te recog-
nosteren/ ende te verheergewaden.


5.


Maer soo die hulder der werltlicke vrouws-
persone te overlijden quame/ sullen dieselve in tijt voorschreven
wel eenen hulder moghen stellen dannoch ongheholden zijn
haer lehen opt nyeuwe te verheergewaden.


6.


Voor een ordinaris heergewade salmen be-
talen achtien Carolus guldens/ achtien stuyrte verdeelen naer
older gewoonte/ voorden Lehenheer/ Segel/ Lehenmannen/
Lehengrissier/ Clercquen/ ene Deurwaerder.


Ende sullen die gene/ die enige onderhoeringe


of achter lehenen van ons te lehen zijn hebbende/ hare Vasal-
len met geen hoger heergewaerde noch gerechticheit beswa-
ren/ als wy of onse Statholder van sodane selfs ontfangen.


Wanneer


van Over-YSSel


8.


Wanneer een lehenman sterft/ so sal die lehen-


volgher dat lehen binnen haer ende dach ontfanghen/ onder
daer toe staende hulde/ heerghewade ende andere gerechtic-
heyt: Dede hy binnen den voorschreven tijt sulcx niet/ salmen
hem peremptoirlick/ by verlies van sijn lehen/ om sulcx al-
noch te doen/ citeren/ Bleve hy dan des evenwel in ghebreke/
den tijt van ses weecken/ nae d'insinuatie vande verdraginge
ofte citatie: So sal hy verbuert hebben een dubbelt heerghe-
wade/ Daer nae hy ten anderdenmael sal worden gheriteert/
ende so hy dan weder in ses weecken nae die insinuatie in ghe-
breecke ofte suymachtich bleve/ so sal hy sijn lehen verbeurt/
ende verloren hebben.


9.


Nae Over-ysselschen lehenrechte/ erft ende
succedeert dat lehen opt olste kint/ die soon voor de dochter/
mits dat d'oltste/ daer op dat lehen versterft/ geholden is het
ander kint/ ofte kinderen/ den derden voet des lehongoedes
te veroorlaten/ of verstoringhe te doen met gerede penningen
ofte andere allodiale ende eyghelicke goederen/ voor soo veel
het derdepart van t Lehengoet alsdan weerdich is/ tot esti-
matie ende prisatie des verstant hebbende onpartijdige luy-
den/ by partijen ten wedersijden te verkiesen/ of tot keur van
den gherichte daer onder t' selve is ghelegen/ ofte oock met be-
lieven ende kennis des Lehenheeren/ tot keur ende optie van
de jongher kinderen/ sonder dat van dese derde portie d'oltste
jets mach participeren ofte genieten.


Die bevoorsatinghe sal bevordert mogen wor-


den actione personali opten Lehenvolgher voor den daege-
licren Richter .


Aa i Inde


HetLantrecht


II.


Inde transversael ofte sijdtlinie valt oock dat


lehen opten naesten inden bloede/ vander sijde hercomende/
daer dat lehen afgecomen is/ uytghesloten die opstijgende
olderlicke linie/ ende die mans persone sal gaen voor die brou-
persone.


12.


Maer/ waer daer oock een brouws- persone/


die naerder inden bloede waere dan eenig mans persone/ die
sal oock die naeste tottet lehen wesen/ sonder dat inde sijdtlimie
eenighe veroorsatinge plaetse hebben sal.


13.


So wie een angecoft lehen met dode ontruimt
sal t selve inde afdalende ende descendente linie/ voor de eerste
reyse/ deylbaer sijn: Staende niet temin tot keur des Lehen
volgers/ het Lehengoet inde deylinge te laeten comen/ of so
veele penningen daer voor uyttekeeren/ als het dan/ ten tijde
der scheydinge/ weerdich zijn mochte/ sonder eenich vordel of-
prerogatif daer van te genieten.


Maer een Lehengoet inde collate rale ofte sijd-
linie angecoft/ ofte by Testamente / donatie intervivos) of
andersins geacquireert/ sal succederen in solidum sonder eeni-
ghe verstoringhe van penningen/ opden naesten inden bloede
Welteverstaene/ dat/ by ghebreck van descendenten/ sodanen
anghecoften ofte geacquireerden Lehengoet mede sal mogen
vererven opte olderen/ Vader ende Moeder/ also dat/ sy vey-
de levende/ die Vader sal hebben dat Lehengoet/ ende daer
van die Moeder genieten die halve weerdye ofte andere goe-
deren daer voor genoech sijnde.


van Over-YSSel 101.
15.


Van aenghecofte Zehnen by staenden hou-


welick/ daer gheen ghevoerte naebleeff/ salmen nae t'overlij-
den des mans ofte brouwen/ derselver brouwen ofte haeren
Erfghenamen/ aen gelt/ erfnisse of andere goederen daer voor


soo veel uytkieren/ als het lehen/ ten tijde van des mans ofte
brouwen overlijden/ bevonden wort weerdich te sijn/ Maer
het Lehen sal byden man ofte sijnen erfghenamen verblijven.


16


Een soijn mach sijnes Haders lehengoet niet


beholden/ ende die eygelicke goederen verlaten/ ghelijck oock
niet een dochter by gebreck van soons.


I7


So mach oock een Bastaert ofte natuerlicke/


van sijn moeder gheen lehen-goet erven dan wort t'eenmael
de nae lehen-rechte daervan geexcludeert.


I8


Een/ vasal ofte Lehenman mach van sijne


Lehengoederen wel disponeren/ op den geene diet'hem be-
lieft/ met consent van sijnen Lehenheeren/ ende anders niet.


I


Maer soo het gebeurde dat jemant octrop ex-


holden hadde/ om van sijn Lehengoederen te disponeren/ ofte


testament te maken/ ende in sijn dispositie/ van substitutien
ofte sideicommissen verhaelde Soo sal alsulcke makinge/ tot


fabeur en erholdinge van deselve/ soo wel van den eersten als 


vorderen graed gedaen/ voor besrendich geholden/ ende ghe-
confirmeert worden.


 Aa iii Nie-


102 HetLantrecht


20.


Niemant is geholden weder intebrenghen die


Lehengoederen/ die hem van sijn Vader ofte Moeder ten hou-
welicke/ ofte by hylirvorwaerden medegegeven zijn/ ten ware
dat sulc expresselick byde hylirbrieven gheconditioneert ende
bevorwaert ware.


2I.


Ende of wel in Lehengoederen het recht van


representatie gheen plaetse heeft/ soo sullen niettemin die kints
kinderen/ wegen haer verstorven Olderen/ inden derden voet
of vestoringe/ met die Oomen ofte Moepen intreden ende con-
curreren.


22.


Wie sijn Lehengoet/ wetende dattet Lehen-


goet was/ sonder des Lehenheeren consent ofte believen sich
onderstonde te alleneren/ te vercopen/ te splitteren ofte te be-
lasten/ ende binnen ses weecken sulc den Lehenheer niet wilde
bekennen/ die solde dat Lehen verbeuren ende verliesen Doch
also/ dat die Leenheer hem dan daermede niet sal verijcken/
maer tegens ghebeurlicke recognitie den naesten inden bloede
na lehenrechte daer mede wederom beneficieren ende inbestie-
ren Welverstaende dannoch/ dat het selve alleen plaetse heeft/
ende effect sorteert/ so wanneer door sodane alienatie ofte split-
teringe die re-ele possessie getransfereert/ ende ingeruymt is
Voorbeholtlick dat sulc by hylirvorwaerden ende Maech-
scheydinghe sal mogen gheschieden/ mits dat die possidenten
binnen jaer ende dach sich daermede sullen laten inbestieren
of belehenen. Indien sulc niet en geschiede/ sullen sy in dubbelt
heergewaed vervallen/ blijvende evenwel die cessie/ gitte/ ofte
divilie in voller weerden/ ende onvercortet.


van Over-YSSel 103.


23.


Een Dasal of Lehenman mach teghen eenen


anderen het Lehengoet met een derdendeel van hondert jaren


wel preschriveren/ maer teghens den Lehenheer sal van nu


voortaen gheen prescriptie vallen als van hondert jaeren.


24.


Angesien oock inde versegelingen van renten


uyt Leengoederen/ ghemeenlick den tijt van ses jaeren ghe-


stelt ende geoctropeert voort/ Ende dan noch dickwijls ghe-


beurt/ dat die Rentgever/ nae ommeganck ofte expiratie der


selber jaeren/ gheen nieuw consent ofte naerder approbatie re-


quireert/ dan des door malitie ofte versuymenisse in ghebreke
vlijft: So sal sulcx den uythebber niet mogen prejudicieren/
ende den transportant die sodane rente uyt sijn Lehengoedt
verschreven ende vercoft heeft/ door sijn versuymenisse den
Leenheeren verboeren/ van jeder hondertgolt gul. hooftsom-
me/ drie golt guld. ende sulcx alle ses jaeren/ so lange hy geen
nieuw consent vanden Lehenheer impetreert.


Van Hoff-gerichte/ Hoff-horige


ende Thinsgoederen.


Titulus XXVI.





oII


Et hoff-gherichte becledet die Hoff-richter


off Hoff -meijer/ opten hoff/ ofte binnen landes ter


oplaetsen daer hem best gelegen is/ met twee Coorno-


ten des haves in de echte zijnde/ over alle sijn hoff of huysge-


noten/ hof-horige goederen ende saeken. Die ordeelen worde
bestadet an eenen hoff-horigen desselven haves. Dat appel
gaet


104 Het Lantrecht


gaet vande hoven inde Twenthe an den hoff tot Oitmersum
ende van daer anden hoff van Colmeschate tot Deventer/
sonder eenige wijdere provocatie of appellatie.


2.


In hoff horighe saken mach men volstaen met


procuratien/ gherichtlick op jemant ghepasseert/ sonder dat
gerequireert wor t/ dat sulcx precise moet geschieden voor den.
Hoff-richter ende hofgenoten/ ofte dat oock die Volmachti-
ger mede een hoff-genote ofte inde echte zy.


Alle hoff-horige goederen/ die buyten d'echte


door eenen hulder worden gepossideert ende beseten/ sullen so
wel in linea deseendenti, als collaterali, gelijckelick gedeelt
worden/ ende als allodiael eygelick goet succederen/ ende son-
der eenighe prerogatif of vordeel by den oltsten te ghenieten.


4.


Ghene hoff-horige goederen sullen anders dan
voor den Hoff-richter ende twee Hoff-genoten veralinieert/
by testamente vergeven/ opgedraghen/ off beswaert moegen
worden/ sonder onderscheyt te maeken/ off deselve goederen
inde echte/ of door eenen hulder beseten worden.


Ierea 1


Hof horighe luyden mogen oock haer hofho-


righe goederen an geen anderen vercopen/ als anden naesten
inden bloede tot in den derden graet.


6.


Hof horighe luyden/ sy sijn dan Hofvrijen/


Camerlingen/ of Hofeyghen/ mogen malcanderen niet laden
ofte bespreken voor eenich ander Gherichte/ als voor haeren
ghebuerlicken Hoff-meher/ by verbuerte van een olden


schilt/


van Over-YSSel	105.


schilt/ tot proulijt des Hofmeijers/ ende daerenboven het recht
af te doen ende te verlaten.


9


Een Hofhorich S. Martens man of vrouwe / 


mach nae older ghewoonte vrye goederen besitten/ maer so-
danige goederen moghen van vrye luyden in eygendom niet
, beheert worden. 3


Van dese S. Martens goederen/ richtet ter


eerster instantie die Schultes/ daer onder het selve goet ghele-
gen is/ ende wort vande sententien geappelleert anden Rent-
meyster des Landes van Vollenhove/ als Hofrichter/ die
welcke daer in wist ende claert/ met toedoen van twalf Heyen
St. Martens Hofhorighe luyden ende geerfden/ acht van


Giethoorn/ vier van Onna/ ende uytte Westwijck by Steen-
wijck/ sonder dat daerna wydere claringe ofte appellatie ghe-
n stadet wort.


9.


In personele actien/ over die summa van hon-


dert goltgulden/ als oock in re-ele actien van renten of pennin-
gen/ behoorlick op St. Martens goederen gelecht/ ende daer
uyt verschreven/ sal die appellatie geschieden ter Claringen van
Ridderschap ende Steden/ Ende die Schultes/ of t Gerichte/
daer onder sy gheseten zijn/ berichtet alle haere schelinghen


Wtbesondert pant wechringen/ ende dat ant hoogste draecht/


sal gelecht worden tot Vollenhove voor den Droste.


10.


Belanghende die allenatien van verghevin-


ghe by Testamente/ of aender uyterste wille/ van vercoo-
pinghe ende beswaernisse van Thins ende Hof horighe goe-
Bb deren


106. Het Lantrecht
deren/ dieselve sullen gheschieden voor den genen/ daer ofider
sy resorteren/ off/ met desselfs speciael consent ende octrop/ voor
eenig ander gherichte: Sullende oock/ daer eenige dispositien
sonder voorgaende consent ghemaeckt mochten zijn/ naeder-
hant gheratificeert mogen worden.


Van Marckengerichte.


Titulus XXVII.


I.


Arcken gerichte sitt et desarc-


ken richter of Holtrichter in de Marcken/ met den
samptlicken erfgenaemen/ ende bysitters/ in Marc-
kensaeken ende over die Bouren nae haer willekeuren.


Maer so jemant vermeende ver-


onrechtet/ of beswaert te wesen tegens sijn olde possessie/ die
mach sijn clachte ofte actie by requeste anden Drost derselver.
plaetse institueren/ ende vervolghen/ ofte an ons als Staten
des Landes remonstreren ende int werck stellen.


XIXIS.


AASSEEEEIII.


Register


Register van de Titulen des eersten deels der
Landtrechten van Over-Yssel.


Ande Drosten/ Richters of Schulten/ Coornoten/ Gericht-
schrijvers/ Panders ende Gerichtsdienaers. Tit. 1. pag I.
Van Advocaten/ Procureurs ende Volmachten. Tit. . pag. 5
Van uytheymsche Gerichte en vorge te stelle. Tit 3. pag. 11-


Van Inganck des Rechtens/ hoemen t'recht beginnen sal. Tit. 4.
pas. 13.


Dan Arrest ofte Besate. Tit-s pas. 15.


Van Pandinge. Tit. 6. pag. 20.


Van Achmalinge ofte Pandinghe anden gront. Tit. 7. pas. 24.


Van Inleydinghe. Tit. S. pag. 26.


Hye/ ende op wat tijt men die Bancke sal spannen ende recht sitten.


Tit. 9. pag. 29.


Noemen vorder voor den Gherichte procederen sal/ ende exceytien
proponeren. Tit. 10. pag. 3I.


Van Reconvent ie ende Compensatie. Tit. 11. pag. 36.


Van Contumatie ofte Versteck. Tit. 12. pag. 36.


Van Condtschappen te beleyden. Tit. 13. pag. 4o.


Van bewijs door brieven/ boecken/ registers/ extracten ende copien


Tit. 14. pag. d5.


Van Possessoir saeken. Tit. 15. pag. a6.


Van Reschripten ende Attentaten. Tit. 16. pag. 49.


Van in die Processeren te concluderen/ ende van die beleeringhe der
selver. Tit. 17. pag. 49.


Van Compromissen. Tit. 18. pag. 52.


Van Appel ende beroep in des Landes Claringe. Tit. 19. pag. 55.
Van die hooge Bancke/ wie daer voor geladet of verdachvaert wor-
den/ ende vande Claringe. Tit. 20. pag. 6o.


Van Executie van sententien ende van Brieven Requisitoriael.


Tit. 21. Pag. 63.


Van Gerichtscosten/ declaratie/ diminutie ende taratie. Item van
ander Salaris/ Vacatien/ &c. Tit. 22. pag. 70.


Register vande Titulen des tweeden deels.


Van den Houwelicken Staet. Tit. 1. pag. 1.


Van Hylirvorwaerden ende ghemeenschap der goederen tusschen
Echte luyden. Titr2. pag7.


Van Lijftucht. Tit3. Pag. 13.


Van Onmondigen ende Mombaren. Tit-4- pag 17.


Van Testamenten. Tit: Srpag. 23.


Van Successien ofte Verervinge ab intestato, Tit-s pag 28.


Van Beneficie van Jnventaris. Tit. pas. I2.


Van Coop ende Vercoop/ Opdrachten/ Waeringe ende Naercoop.


Tits. pag. 36.


Van Huyringe ofte Pachtinge. Titrs- pag. 43.


Van Præscriptie ofte Verjaringe. Titr10. pag. 30.


Van Redemptie ende afloffe van botter/ koorn/ turff/ renten/ &ch


Titt1I. pag 52.


Borgtocht. Tit 12. pag 58.


ge in bewahr en Masschappie- Tit 13. pas 6t.
Van scheydinge van ghemeene goederen/ ende hoe men deselve ghe-


bruycken sal. Tite 14 pag 64.


Van een onrechten aenvanck/ ende van verbijstert goet. Titet5. pas 6y
Van Nootweeghe/ Tuynen/ Vredinghe/ Veltschade ende Lantschei-


Van Thientrecht/ ende hoemen eenen Thientheeren eyschen sal.


Titr17. Pag 735y 0


Van Iniurien. 111210. pag. 73.


Van wie men sal moghen gevanghen nemen/ van Hoeren/ Dieven/
Dieverye/ Overspel/ Bloetschande ende deselve te straffen. Titt


19 pag:75.


Van Meyn-eedt ende straffe vandien. Titr20. pag 70.


Van Dootslaghen ende ander misdaden/ van dreighen te branden
van vanghen/ ende eenen anderen viant te worden/ jemant in sijn
huys te vallen/ voorlagen/ &c: Titrat. pag SoI


Van Vredelosen/ ende Soeninge te doen. TitaX. pag 83.


Van Civile ende cleyne brencken/ van Hoensprake/ Vechten/ Ac:Tit


23. pag 66.


Van Lehensaken/ ende hoe men in Lehensaken sal procederen.


Tit AA pag:9l


Van Successie der Lehengoederen. Tit 25 pag 97.


Van Hoff-gerichte/ Hoff-horige ende Thins goederen. Tit AS pag. 103.
Van Marcken Gerichte. Tit27. Pag. 106.


XINIS.


TOt CAMPEN,


By Pieter Hendericksz van VVieringen
Boeckdrucker/ woonende inde Broe-
derstraet/ inde Druckerije.


Anno. 1634.


1


6.


2


I.


en


I.





15


4.


I


I


-


V





4.


e


1


.








X


4


ATEE.











A II.


ALdtndte ehtse





I


Xheh





1





-





ARtii


X


4.








P


E I


A


E


RAAAPLRLALSLTARAET.





ARAAESAE


Itc





t a  es onee Aeegser aghe


.


A Dd


.





A3


