İstanbul Ansiklopedisi Dizisi Üzerine Dijital Etnografik Bir İnceleme: Sosyal Medyada İzleyici Temsilleri ve Toplumsal Kodlar

Bu çalışma, İstanbul Ansiklopedisi dijital dizisine yönelik sosyal medya platformlarında paylaşılan izleyici yorumlarını dijital etnografı yöntemiyle inceleyerek, izleyici söylemlerinin toplumsal kodlar ve kimlik inşası üzerindeki rolünü analiz etmektedir. Araştırmanın veri setini, 20 Nisan–20 Mayıs 2025 tarihleri arasında İstanbul Ansiklopedisi dizisinin resmi Instagram hesabı üzerinden kamuya açık olarak paylaşılan 41 gönderi altında yer alan 65 izleyici yorumu oluşturmaktadır. Nitel araştırma desenine dayalı olarak yürütülen çalışmada, izleyici yorumları tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiş; her bir yorumun birden fazla temaya karşılık gelebileceği kabul edilerek çoklu kodlama yaklaşımı benimsenmiştir. Analiz sürecinde kimlik, toplumsal hafıza, göç, aidiyet ve toplumsal cinsiyet olmak üzere beş temel sosyolojik tema çerçevesinde kodlama yapılmıştır. Bu doğrultuda, kimlik temasında 135, toplumsal hafıza temasında 114, aidiyet temasında 118, toplumsal cinsiyet temasında 77 ve göç temasında 54 kodlama tespit edilmiştir. Kuramsal zeminde sosyal kimlik kuramı, sosyal inşa yaklaşımı ve toplumsal hafıza çalışmaları temel alınarak, dijital ortamda kolektif anlamların ve kimlik anlatılarının nasıl üretildiği tartışılmıştır. Bulgular, dijital medyanın toplumsal hafızanın yeniden inşasında ve kolektif kimliğin müzakere edilmesinde etkin bir alan sunduğunu; özellikle göçmen kimlikler ve toplumsal cinsiyet rollerinin dijital kamusal alanda izleyici söylemleri aracılığıyla görünürlük ve anlam kazandığını ortaya koymaktadır. Çalışma, çevrimiçi platformları birer sosyal mekân olarak ele alarak, İstanbul merkezli kolektif belleğin dijital kültür içerisindeki dönüşüm dinamiklerini anlamaya katkı sunmaktadır.