Klinik Sosyoloji Çerçevesinde Sosyal Travma: Fransa ve Türkiye Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz

Sosyal travma, modern toplumlarda yalnızca bireysel düzeyde yaşanan psikolojik bir kırılma değil; ekonomik dalgalanmalar, doğal afetler ve kitlesel toplumsal hareketliliklerle tetiklenen, tarihsel deneyimler ve kurumsal yapılarla iç içe geçen çok katmanlı bir olgudur. Bu çalışma, sosyal travmayı nitel ve kuramsal bir araştırma tasarımıyla ele almakta; klinik sosyoloji yaklaşımı çerçevesinde Fransa ve Türkiye bağlamlarında karşılaştırmalı bir analiz sunmaktadır. Araştırmada örnek olay olarak Fransa’da 2005 banliyö isyanları ve COVID-19 pandemisi; Türkiye’de ise 2001 ekonomik krizi, 2013 Gezi Parkı protestoları ve 2023 Kahramanmaraş depremleri incelenmiştir. Analiz, sosyal travmatik deneyimlerin bireyler tarafından nasıl anlamlandırıldığına ve içselleştirildiğine odaklanmakta; bu süreci “sosyal nevroz”, “birey–tarih–toplum üçgeni” ve “utanç” kavramları üzerinden tartışmaktadır. Bulgular, sosyal nevrozun bireylerin normatif beklentiler ile yaşanan gerçeklik arasındaki çatışmadan beslendiğini; utanç duygusunun ise dışlanma, statü kaybı ve kurumsal terk edilme deneyimleriyle bağlantılı olarak kimlik inşasını zedelediğini göstermektedir. Karşılaştırmalı değerlendirme, Fransa’da sosyal travmanın daha çok sosyo-mekânsal ayrışma ve entegrasyon sorunları etrafında yoğunlaştığını; Türkiye’de ise ekonomik güvencesizlik ve kurumlara duyulan güvenin aşınmasının belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, sosyal travmanın bireysel yetersizliklere indirgenemeyecek ölçüde sosyo-politik kırılmalarla ilişkili olduğunu vurgulamakta ve klinik sosyolojinin, bireylerin travmatik deneyimlerini kolektif düzeyde anlamlandırmalarına katkı sunan önemli bir müdahale alanı olduğunu savunmaktadır.