İstanbul'da Bir Tekstil İşyerinde Çalışanlar Arasında İş Güvenliği Kültürünün Değerlendirilmesi

İş güvenliği kültürü, iş kazalarının önlenmesinde güçlü bir öncü gösterge olarak kabul edilmekte ve kurumsal düzeyde güvenlik eksikliklerinin belirlenmesi ile iyileştirme süreçleri için kritik bir araç işlevi görmektedir. Bu bağlamda, çalışmanın temel amacı, İstanbul'da boya ve baskı alanında faaliyet gösteren bir tekstil işletmesindeki çalışanların güvenlik kültürü düzeyini değerlendirmek ve elde edilen bulguları işletme ile paylaşarak kurumsal güvenlik kültürünün geliştirilmesine katkı sağlamaktır. Bu kesitsel araştırmanın evreni, işletmedeki 182 çalışandan oluşmuş olup, örneklem seçimine gidilmeksizin 181 çalışandan veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak Demirbilek tarafından geliştirilen 48 maddelik İş Güvenliği Kültürü Anketi ile 15 soruluk tanımlayıcı bilgi formu kullanılmış ve anketler gözlem altında yanıtlatılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra, ikili grup karşılaştırmaları için Mann-Whitney U ve Ki-Kare testleri, ikiden fazla grup karşılaştırmaları için Kruskal-Wallis testi ve korelasyon analizleri için Spearman korelasyon katsayısı uygulanmıştır. Araştırma grubunun yaş ortalaması 33,87 ± 10,14 yıl olup, katılımcıların %38,1'i kadın çalışanlardan oluşmaktadır. Anketin toplam güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa) 0,93 olarak belirlenmiş ve güvenlik kültürü boyutlarının puan ortalamaları genel olarak olumlu düzeyde saptanmıştır. Güvenlik kültürü puanları; 46 yaş ve üzeri çalışanlarda, üniversite mezunlarında, ekonomik durumunu iyi olarak nitelendirenlerde, işçi dışındaki pozisyonlarda (yönetici/mühendis vb.), 16 yıl ve üzeri kıdeme sahip olanlarda, mesaiye kalmayanlarda ve çalışma yaşamı boyunca iş kazası geçirmeyenlerde anlamlı biçimde daha yüksek bulunmuştur. Korelasyon analizleri, yönetimin bağlılığı ile güvenlik önceliği ve güvenlik iletişimi boyutları arasında; güvenlik önceliği ile güvenlik iletişimi boyutları arasında ve güvenlik eğitimi ile algılama boyutları arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, işletme bünyesinde güvenlik kültürünün güçlendirilmesi için özellikle farklı demografik ve çalışma gruplarına yönelik özelleştirilmiş programların uygulanmasının gerekliliğine dikkat çekmektedir. Özellikle güvenlik katılımı boyutunun geliştirilmesi, kurum genelinde güvenlik performansının artırılması açısından öncelikli bir alan olarak öne çıkmaktadır. Bu çerçevede, uygulamalı eğitim programları, çalışan katılımını teşvik eden yönetim stratejileri ve risk deneyimleriyle uyumlu öğrenme süreçleri, güvenlik kültürünün sürdürülebilir biçimde iyileştirilmesine katkı sağlayacaktır.