The Effect of Job Stress on Eating Behavior and Sleep Quality in Academicians

Öz

Çalışmada akademisyenlerde iş stresinin yeme davranışı ve uyku kalitesine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya Artvin Çoruh Üniversitesinde görev yapan 155 gönüllü akademisyen katılmıştır. Araştırmada, katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek amacıyla “Kişisel Bilgi Formu” ile birlikte, “Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeği”, “Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi ” ve “İş Stresi Ölçeği” kullanılmıştır. Katılımcılardan elde edilen veriler istatistiksel analizler için normallik analizine tabi tutulmuş ve burada değişkenler ilişkin çarpıklık ve basıklık değerleri kontrol edilmiştir. Normal dağılıma uygun veriler bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans (ANOVA) analizi, Pearson korelasyon ve Regresyon tekniği kullanılarak analiz edilmiş olup, anlamlılık düzeyi p<,05 olarak kabul edilmiştir.  Akademisyenlerin iş stresi, yeme davranışı ve uyku kalitesi düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Cinsiyete göre yapılan karşılaştırmalarda kadın akademisyenlerin iş stresi puanlarının erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Yaş ve deneyim değişkenleri incelendiğinde, yaş ve akademik deneyim arttıkça iş stresinin azaldığı; özellikle 1–10 yıl arası deneyime sahip akademisyenlerde stres düzeyinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Akademik unvan değişkenine göre ise anlamlı bir fark görülmemiştir. Yeme davranışına ilişkin bulgular, kadın katılımcıların tokluk hissi ve duygusal aşırı yeme puanlarının erkeklerden anlamlı derecede yüksek olduğunu, diğer alt boyutlarda ise cinsiyete bağlı fark bulunmadığını ortaya koymuştur. Deneyim açısından yalnızca açlık alt boyutunda anlamlı bir fark saptanmış, 6–10 yıl arası deneyime sahip katılımcıların açlık puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Uyku kalitesi açısından, yaş ve akademik unvan değişkenlerinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Yaş arttıkça uyku kalitesi puanlarının iyileştiği, ayrıca araştırma ve öğretim görevlilerinin uyku kalitesi puanlarının üst unvan gruplarına göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Korelasyon analizleri, iş stresi ile yeme davranışı arasında anlamlı bir ilişki olmadığını, ancak iş stresi ile uyku kalitesi arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Regresyon analizi sonucunda iş stresinin uyku kalitesini anlamlı biçimde yordadığı ve uyku kalitesine ilişkin varyansın yaklaşık %7’sinin iş stresi tarafından açıklandığı tespit edilmiştir. Akademisyenlerde cinsiyet, yaş ve mesleki deneyim değişkenlerinin iş stresi üzerinde etkili olduğu; iş stresi düzeyinin artmasının uyku kalitesi üzerinde olumsuz etki yarattığı söylenebilir. Bu doğrultuda kurumlarda stres yönetimi, iş-yaşam dengesi ve psikolojik destek programlarının güçlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Akademisyen, İş stresi, Yeme davranışı, Uyku kalitesi

Abstract

This study aimed to examine the effect of job stress on eating behaviour and sleep quality among academicians. The study consisted of 155 volunteer academicians from Artvin Çoruh University. The "Personal Information Form" was used to determine the demographic characteristics of the participants, along with the "Adult Eating Behaviour Scale", the "Pittsburgh Sleep Quality Index" and the "Job Stress Scale”. The data obtained from the participants were examined for normality for statistical analysis, and the skewness and kurtosis values of the variables were controlled. The data that showed normal distribution, and analysed using the independent groups t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation, and regression technique, and the significance level was accepted as p<.05. The results indicate significant correlations between academics' job stress, eating behaviour, and sleep quality levels. Comparisons by gender revealed that female academics' job stress scores were significantly higher than their male colleagues. When examining age and experience variables, it was found that job stress decreased with increasing age and academic experience; stress levels were particularly higher among academics with 1–10 years of experience. No significant difference was observed based on academic title variable. Regarding eating behaviour, the results revealed that female participants' feeling of fullness and emotional overeating scores were significantly higher than males, while no gender-related differences were found in other sub-dimensions. In terms of experience, a significant difference was only found in the hunger sub-dimension, with participants with 6–10 years of experience having higher hunger scores. In terms of sleep quality, significant differences were found in the variables of age and academic title. It was determined that sleep quality scores improved with age and that the sleep quality scores of Research Assistants and Assistant Professors were significantly higher than higher title groups. Correlation analyses showed that there was no significant relationship between job stress and eating behaviour, but that there was a positive and significant relationship between job stress and sleep quality. Regression analysis revealed that job stress significantly predicted sleep quality and accounted for approximately 7% of the variance in sleep quality. It can be stated that gender, age and professional experience variables among academicians have an effect on job stress; an increase in job stress levels has a negative impact on sleep quality. In this regard, it is recommended that stress management, work-life balance and psychological support programmes be strengthened within institutions.

Keywords: Academician, academics' job stress, eating behaviour, sleep quality