<intro>Zie voor de betekenis van de fonetische symbolen de lijst met 
@@Fonetische labels|CGN Foneem labels@

<entry> Fricatieven

<normal> De Nederlandse fricatieven zijn /f s S x h/ (stemloos) en /v z Z
G/ (stemhebbend).  Fricatieven worden gekarakteriseerd door de aanwezigheid
van ruis.  Begin en eind van een fricatief worden bepaald door het begin en
einde van de ruis.  De verschillende fricatieven geven meestal duidelijk
verschillende 'patronen' in de CoG weergave.  Met de CoG is het ook
meestal mogelijk om de grens in een @@Fricatief naar fricatief@ overgang 
te vinden. 

<normal> Stemhebbende fricatieven hebben naast de ruis ook 
stembandtrillingen. In het Nederlands is de 'stemhebbendheid' van 
fricatieven vrij zwak. In sommige dialecten wordt er zelfs (bijna) geen 
onderscheid gemaakt tussen stemloze en stemhebbende fricatieven. De 
stembandtrillingen zijn dan ook maar moeilijk zichtbaar in de golfvorm. 
Wel zijn stemhebbende fricatieven vaak minder luid en hebben een lagere CoG 
dan de corresponderende stemloze fricatief.

<normal> De begingrens van een fricatief wordt bij het begin van de ruis
gezet.  De eindgrens bij het einde van de ruis.  Uitzondering is de /h/. 
De /h/ kan alleen voor een klinker voorkomen (pre-vokaal), en het is dan de
enige medeklinker in de 'onset' van de syllabe.  Na een /h/ blijft de
klinker nog een tijdje 'ruisig' (stemloos).  In de CoG weergave kan gezien
worden waar de, stabiele, klinker begint na het nogal grillige deel van de
/h/.  De eindgrens van de /h/ is dan het begin van de 'klinkerruis'.

<normal> De grens tussen de plof (burst) van een plosief en een daarop
volgende fricatief met dezelfde plaats van articulatie (m.n. |t|s|) is soms
moeilijk te zetten. De klanken versmelten dan bijna tot een enkel foneem, 
een 'affricaat'. Affricaten worden hier niet onderscheiden. Als het op 
%%geen enkele% manier mogelijk is om de plof van de plosief te scheiden van 
de fricatief, dan moet de duur van de plof op 15 ms gezet worden. Dat wil 
zeggen, in zo'n geval wordt de grens op 15 ms na het einde van de plosief 
sluiting gezet.

<entry> Overgangen naar een fricatief

<list_item> 
\bu @@Klinker naar fricatief@

<list_item> 
\bu @@Klinkerachtig fricatief|Klinkerachtig naar fricatief@

<list_item> 
\bu @@Nasaal naar fricatief@

<list_item> 
\bu @@Fricatief naar fricatief@

<list_item> 
\bu @@Plosief naar fricatief@

<list_item> 
\bu @@Stilte naar fricatief@

<entry> Overgangen vanuit een fricatief

<list_item> 
\bu @@Fricatief naar klinker@

<list_item> 
\bu @@Fricatief klinkerachtig|Fricatief naar klinkerachtig@

<list_item> 
\bu @@Fricatief naar nasaal@

<list_item> 
\bu @@Fricatief naar fricatief@

<list_item> 
\bu @@Fricatief naar plosief@

<list_item> 
\bu @@Fricatief naar stilte@



