<intro>Zie voor de betekenis van de fonetische symbolen de lijst met 
@@Fonetische labels|CGN Foneem labels@

<entry> Fricatief naar fricatief overgang

<normal> Het enige verschil tussen de geluiden van de verschillende
@@Fricatieven@ zit in hun 'centrumfrequentie' (klankkleur) en hun luidheid. 
Hierbij zijn de stemhebbende fricatieven zachter, zowel in luidheid als in
klankkleur, dan de stemloze fricatieven (die 'scherper' klinker).

<normal> Het is bij de meeste @@Foneemklassen@ onmogelijk om twee 
exemplaren naast elkaar in dezelfde syllabe te hebben. Fricatieven vormen 
de uitzondering. De /s/ kan zowel 'buiten' andere fricatieven komen in 
dezelfde syllabe: 'sfeer', 'schip', 'herfst', 'ergst'.

<entry> De golfvorm

<normal> De spectrale verschillen tussen fricatieven zijn in het algemeen
moeilijk te zien in de golfvorm.  De spectrale verschillen tussen
stemhebbende en stemloze fricatieven zijn wat duidelijker.  Dit effect
wordt, gedeeltelijk, teniet gedaan door de veelvoorkomende assimilatie van
stem van fricatieven.  D.w.z., een stemloze en stemhebbende fricatief naast
elkaar veranderen vaak zodanig dat hun stemkarakteristieken dezelfde worden.

<normal> De spectrale verschillen tussen fricatieven gaan altijd gepaard
met verschillen in luidheid.  Daarom zijn er bijna altijd wel veranderingen
te vinden in de golfvorm die de overgang van het ene segment naar het
andere aangeven.  Problemen ontstaan wanneer de uitspraken zodanig gaan
overlappen dat een van de twee fricatieven niet 'goed' uitgesproken wordt. 
Ook kunnen er soms, bij |s|f| of |f|s| overgangen, korte tijd twee
ruisbronnen tegelijk zijn omdat de tong en de lippen onafhankelijk kunnen
bewegen.

<entry> De CoG

<normal> De CoG weergave van de fricatieven is meestal erg grillig 
(ruisig). Toch beweegt de curve zich voor iedere fricatief in een ander 
gebied. Meestal is de volgorde (van hoog naar laag) /f s x h/ en /v z G/.
Maar de hoogte van de CoG is gedeeltelijk ook afhankelijk van de luidheid. 
Daarom kan de uiteindelijke volgorde anders zijn.

<normal> De CoG geeft een van de onderscheidende eigenschappen van
fricatieven weer: de centrumfrequentie.  Overgangen tussen fricatieven zijn
daarom vrij goed te volgen met de CoG weergaven.  In gereduceerde uitingen
worden de fricatieven minder 'sterk' uitgesproken waardoor ze zachter en 
minder scherp worden. Zo kan er toch weer veel overeenkomst tussen de 
fricatieven ontstaan.

<entry> Op het gehoor

<normal> Fricatieven kunnen meestal zeer goed onderscheiden worden op het 
gehoor. Ook waar er nauwelijks of geen verschil te zien is in golfvorm of 
CoG, b.v., tussen gewone ademgeluiden en de /h/. Het blijft dan nog steeds 
moeilijk om de grens tot op minder dan 10 ms te zetten. Daarom blijft 
informatie uit de golfvorm noodzakelijk voor de vereiste nauwkeurigheid.
