LIV. 

 ΠΡΟΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΝ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ. 

 . . . . . . . . ἐπειδὴ περὶ τούτων οὐ κακῶς,

ὥς γε ἐμαυτὸν πείθω, διελέχθην, φέρε κἀν τοῖς ἄλλοις

οἷός τις εἰς ἐμὲ γεγένηται διέλθω καὶ πείσω τοὺς βελ-

 τούτους τούτους συνδίκους | ὄντας γέ μοι φίλους,

 ὧς παρεώραμαι μᾶλλον ἢ τοῦτο πεποίηκα. 

 2. Μικρὸν δὲ ἀναλήψομαι. τὰ μὲν τοῦ παντὸς οὐ

λέγω χρόνου, τὰ δ’ ἐν τῷ περὶ τῆς βασιλείου π·ροσ-

όδου δεξαμένῳ φροντίδας. ἐν τοίνυν τούτῳ τὰς μὲν

 νύκτας ἐκείνοις οὗτος προσέκειτο, τὴν δ’ ἡμέραν εἰς

ταὐτόν τε καὶ τὴν ἐμὴν συνουσίαν ἔτεμνεν. ἔστι δ’

 

 C = codex Chisianus 

 Α = MOnacensis gr. 483 (Augustanus) 

 Ρ = Palatinus gr. 282 

 I = Marcianus append. XCI 2 

 Par = Parisinus gr. 3016 

 

 



 



ὅτε καὶ πλέον ἔνεμε τούτῳ λόγους τε ποιῶν καὶ συν-

τιθεὶς καὶ κριτὴν ἐμὲ ποιούμενος καὶ ἐπαινούμενος.

καὶ γὰρ ἐπῄνουν, ὅπως ἡδίων ἀπέρχοιτο μᾶλλον ἢ

λυπούμενος. ᾤμην γὰρ αὐτὸν ἐκ τοῦ τοιοῦδε πρός τι

προβήσεσθαι κάλλιον.

ὁ δ’ ἀντὶ τούτων φιλῶν μοι 

τὰ γόνατα καὶ τὸν υἱὸν εὐχόμενος ἐπιδεῖν ἐν ἐμοῖς

ὁμιληταῖς καὶ λέγων, ὡς, εἰ τῆσδε λάβοιτο τῆς ἀρχῆς

ἢν ἔχει, καὶ γὰρ ὑπῆσαν ἐλπίδες ἐκ τῶν παρ’ αὐτοῦ

δεδομένων τοῖς εἰδόσι λαμβάνειν, λέγων οὖν ὐπερ-

βολὰς τιμῶν αἷς εἰς ἐμὲ χρήσεται καὶ μικρὰ πάντα 

ἀποφανεῖν τὰ πρόσθεν | καὶ τοὺς πρότερον ἄρξαν- 

τὰς τοῦ τιμᾶν σοφιστὴν ἂν ἐπιστήμονας, τί γενόμενος

ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἐποίησεν;

ἐν μὲν Φοινίκῃ πρὸς

Ὀλύμπιον καθ’ ἑκάστην ἡμέραν πολὺ τοῦτο ἣν· ἆρά

ποτε τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον ὄψομαι; ἆρ’ ἐρῶ τι πρὸς 

αὐτόν; ἆρ’ ἀκούσομαι φθεγγομένου; μικρὰ μὲν

οἴκοι διατρίψει, τὰ πολλὰ δὲ ἐμοὶ συνέσται

τοῦτο ἐμοῦ πείθοντος ἢ καὶ βιαζομένου. καὶ

ἣν οὐδὲν ἐν τῷ στόματι τοσοῦτον ὁπόσον ἐγώ. καὶ

ταῦτα ἐπανήκων ἤγγελλεν Ὀλύμπιος. ὃ καὶ πολλοὺς 

ἐποίησεν ὧς ἐμὲ βαδίζειν, ὅπως, εἴ τι τῆς ἀρχῆς ὕστε-

ρον δέοιντο, δι᾿ ἐμὲ τούτου τυγχάνοιεν ἔχοντες τῶν

 

 

 



 



εἰς ἐμὲ γεγενημένων αὐτοῖς ἀναμιμνήσκειν.

καὶ

προσδοκίας οὔσης ἐμὲ κεκλήσεσθαι πὰρ αὐτοῦ διά

τῶν ἡμεροδρόμων ἀλλήλοις ἀπαντώντων, <τῶν>

ἡκόντων, τῶν> 1 δὲ ἀναστρεφόντων καὶ ῥήματα

 ρωθεν εἰς ἑκατέρους φερόντων αἰ μέν ἐλπίδες αὗται,

κέκλημαι δὲ δι’ οὐδενὸς εἰς τήνδε τὴν ἡμέραν ἡμερο-

δρόμου οὔτε ἀρχομένης ἡμέρας οὔτε μεσούσης, οὐ

δείλης ὀψί·ας, οὐ περὶ λύχνων ἁφάς.

οὐδ’ ἀναλώ-

 σαμεν μέρος τι τῆς νυκτὸς | εἰς λόγους, οὐ σπου-

 δαίους, οὐ παιδιάν ἔχοντας. ἀλλὰ ταῦτα μὲν πρὸς

τὸν δεῖνα καὶ τὸν δεῖνα καθ’ ἑκάστην ἡμέραν. κἂν

πολλάκις ἐπεισέλθωσι τὰ αὐτοῦ δρῶντος, τὰ μὲν εὐ-

θὺς ἔρριπται καὶ κεῖται χαμαί, οἱ δέ ἐμπιμπλᾶσιν

αὐτῷ τά ὧτα λόγων ἀδίκων κατὰ μὲν τῶν παροξὐνον-

 τες, ἐπιεικῶν ἀνθρώπων, εὔνουν δὲ ποιοῦντες τοῖς

ὀφείλουσι δίκας. 

 7. Τὸ δὲ μέγιστον, ἐν ᾧ μάλιστ’ ἄν τις κατίδοι

τὴν ὕβριν, ἔστι μοι παῖς αἰσχυνόμενος καὶ τοῦτ’ ἐκ

 

 

 

 



 



τοῦ συνδικεῖν οὐκ ἀπολωλεκώς, ἀλλ’ οὐ κακ·ὸς μέν

εἰπεῖν, ἧττον δὲ ἔχων τῶν τοῦτο οὐκ εἰδότων. τοῦτον

οὗτος καὶ ᾔδει καὶ ἐπῄνει καὶ λαμπρὸν ὑπισχνεῖτο

ποιήσειν, εἰ τοῦτον παραλάβοι τὸν θρόνον. ἡγούμεθ’

οὖν αὐτόν, ἐπειδὴ παρέλαβεν, ἐμπεδώσειν τε τὰς ὐπο- 

σχέσεις καὶ καλέσειν εὐθέως καὶ δώσειν ἐξουσίαν εἰσ-

όδων καὶ τὸν κορυφαῖον τῆς στρατιᾶς κελεύσειν τοῦ-

τον δάεσθαι καὶ πρὸς ἅπαντας ἐρεῖν τοὺς ῥήτορας,

ὅτι βούλοιτ’ ἂν | ἕκαστον ὅ τι δύναιτο συμπράτ- 

τειν καὶ τοῦτο σφίσιν ἐν ἁμίλλῃ γενέσθαι.

ὁ δ’ 

οὐδὲν τοιοῦτον, οὔτε μεῖζον οὔτε ἔλαττον. καίτοι

χρῆν ἐπιστέλλοντά τε αὐτὸν πρὸς ἐμέ θεῖναί που τῆς

ἐπιστολῆς τὸν ἄνθρωπον ἤ, εἰ μὴ τοῦτο, μετ’ ἐκείνην

κελεῦσαι προσειπεῖν οὐ φανέντα τε ἐν τοῖς ἀπηντηκόσι

ζητῆσαι πάλιν τε ἐν ταῖς δίκαις οὐ φανέντα ζητῆσαι. 

ἢ πολλῆς ἣν πραγματεί·ας ποῦ δὲ ὁ δεῖνα; εἰπεῖν;

ἀλλ’ οὐδέ πρὸς αὐτὸν ἐμὲ μετὰ ταῦτα ῥῆμα τοιοῦτον

οὐδέν.

ἐγὼ δὲ ἠξίουν καὶ πάντων ἀκουόντων εἴσω

τε κεκλῆσθαι τὸν ἐξ ἐμοῦ καὶ εἰσελθόντα γε δευτέρᾳ

κλήσει τῇ δι᾿ αὐτοῦ πλησίον αὐτῷ γενέσθαι καὶ συνα- 

ριστῆσαί τε καὶ συνδειπνῆσαι. οὐ γὰρ δὴ τοῦ πάντας

ἑστιᾶν τοὺς συνδίκους ταῦτ’ ἂν εἶχεν | ἀνάγκην 

 

 

 

 



 



οὐ τῆς ἐκείνου τέχνης, τῆς δὲ πρὸς ἐμὲ τοῦ τιμήσειν

εἰπόντος οἷς οὐκ ἄλλος ἐπαγγελίας τοῦτο πεποιηκυίας,

ὥστε μὴ εἶναι μηδενὶ θαυμάζειν, εἰ παρὰ μηδενὸς

ἄλλου γε ταῦτα ἀξιώσας ἔχειν νῦν ἠξίουν. 

 10. Καίτοι, φησί, πέμψας ἠρόμην, ὅτῳ κωλύ-

οιτο μὴ ποιεῖν τὸ τοῦ συνδίκου. οὐκ αὐτός γε

ἔπεμψας. πόθεν; οὐδ’ εἶχες ἐν τῇ ψυχῇ τοὔνομα οὐδὲ

σὸν ἣν τὸ μὴ σόν. πῶς γὰρ σὸν ὃ μηδ’ ἐνεθυμήθης;

δῆλον δὲ ἐκεῖθεν· ἤδη διὰ πολλῶν ἥκων ἡμερῶν καὶ

 δικῶν καὶ πραγμάτων οὐκ ἤρου ταῦτα τὸν οὐ φαινό-

 μένον ἀφεὶς ἠρωτηκέναι, ἀλλά | τις ἀνὴρ τὸν

διδάσκαλον αἰσχυνόμενος οἷς ἡμάρτανες εἶπεν ὡς δεῖ

πέμπειν καὶ ταῦτα πυνθάνεσθαι, καὶ ὧς οὐκ ἄπεισι

παρὰ σοῦ μὴ τοῦτο ποιήσαντος. ἔπεμπες οὑν οὐχ

 ἡδέως, τοῦτο δὲ τὸ τῶν ἠναγκασμένων.

ὡς δὴ

ταῦθ’ οὕτω, σὺ κατά σαυτοῦ μάρτυς. ὧς γάρ οὐχ

ὑπήκουσεν ἔχων μέν τινα καὶ παρὰ τοῦ σώματος πρό-

φασιν, τὸ πλέον δὲ ἀθυμίας ποιούσης, οὐκ ἂν εἰπεῖν

ἔχοις δευτέραν ἐρώτησιν ὑπὲρ τῶν αὐτῶν δι’ ἀνθρώ-

 που δευτέρου. 

 12. Καίτοι, φησί, καὶ διὰ γραμμάτων ἐκά-

 

 

 

 



 



λοῦν προσείων, ὥσπερ τινὰ θαλλόν, τὸ διὰ

τῶν δικῶν χρυσίον καὶ ἅμα ἐρωτῶν, εἰ πλέον

ἄλλοθεν παραπεσὸν | ὑπεροφθῆναι τὸν 

ἐντεῦθεν μισθὸν αἴτιον γεγένηται. τὸν αὐτὸν

τοίνυν ἔχω λόγον κἀνταῦθα μετὰ τῆς ἴσης ἰσχύος τὸν 

ἔλεγχον φέροντα. οὐδὲ γάρ ταυτὶ γράμματα τοῦ πέμ-

ψαντος ἣν, ἀλλὰ τοῦ πέμψαι πείσαντος.

τίς δ’

οὗτος ἣν; Ἡράκλειος ἣν ὁ ῥήτωρ γήμας μὲν ἐκ τοῦ

’κείνου γένους, ὁρῶν δὲ ἡμᾶς ἀμελουμένους, τὴν δ’

ἀμέλειαν ἐν ἀδοξίᾳ τὸν ἀμελοῦντα καθιστᾶσαν. δια- 

λεχθεὶς τοίνυν τινὶ τῶν ἔνδον καὶ τὸ πλῆθος εἰπὼν

τῶν τὸ πρᾶγμα αἰτιωμένων καὶ ὡς οὐκ εἴη λόγος

αὐτῷ πρὸς τοὺς ἐγκαλοῦντας, ἐξέβαλεν ἐξ αὐτοῦ τὰ

μικρὰ ταῦτα ῥήματα.

καὶ τἀπὶ τούτοις πάλιν

πιστοῦταί μοι τὸ ῥηθέν, ὡς ἄρα ἣν ὁ γράψας Ἡρά- 

κλειος. οὐχ ὑπακούσαντος γάρ τοῦ Κίμωνος δυνη-

θέντος μαθεῖν ὅπως τοῦτο ἐπράχθη, οὔτε λύπην οὔτε

ὀργὴν ἔδειξεν οὔτε ὡς οὐκ ἀνέξεται πεπλασμένης

νόσου. χρῆν δὲ καλεῖν τε ἰατροὺς | καὶ πέμπειν 

ὧς τὸν ἄνδρα καὶ ζητεῖν, εἴθ’ ἑκὼν εἴτ᾿ ἄκων ἀπέστη 

 

 

 



 



τῶν δικῶν. καλὸν δὲ ἦν, οἶμαι, καὶ καταβοῆσαι καὶ

ἀπειλῆσαι καὶ πληγῶν ἐγγύς. ἀπειλήσας γὰρ ἑκάστῳ

ὁ φίλος ἐδείκνυτ’ ἂν καὶ ὁ δείσας ἐξ αὐτῶν τούτων

κἄν ἔχαιρε τὴν εὔνοιαν τοῦ δικάζοντος θεώμενος ἐν

 οἷς ἐθορυβήθη. ἀλλ᾿, οἶμαι, καλῶν εὔχετο μάταιον

γενέσθαι τὴν κλῆσιν καὶ τοὺς ἀπεσταλμένους ἀπρά-

κτους ἐπανελθεῖν, ὅπως τῷ μὲν καλεῖν χρηστὸς εἶναι

δοκοῖ, κερδαίνοι αἶνοι δὲ καὶ διὰ τῶν δευτέρων οὐχ ὁρῶν

ὃν οὐδὲ ἐβούλετο.

ἔτι τοίνυν ἐν εἰσφορῶν μνήμη

 τοῦ διακόνου φήσαντος ὀφείλειν τι Κίμωνα ψευσα-

μένου, ἔκειτο γάρ, εἰπόντος δ’ οὖν τοὔνομα καὶ γενο-

μένης τοιαύτης ἀνάγκης εἰς τὸ ποῦ δὲ οὗτος; εἰ-

 πεῖν, | πῶς δ’ οὐκ ἀμύνει δικαζομένοις;

οὐδενὸς αὐτὸν ἀξιώσας ῥήματος ἐφ’ ἕτερον ᾤχετο.

 οὕτω σφόδρα ἐσκόπει, τί ἄν μοι ποιῶν χαρίσαιτο. 

 16. Καὶ τί δεῖ θαυμάζειν, εἰ ἐν εἰσφορῶν λόγῳ

ταῦτα πεπόνθαμεν; χθὲς γὰρ ἔχειν μοι χάριν ὑπὲρ

τοῦ παιδὸς λέγων ὧς ἐν οὐ πολλαῖς ἡμέραις πολύ

προσλαβόντος . . . . . οὐδ᾿ ἐν τῷ αὐτοῦ παιδὶ τὸν ἐμὸν

 

 

 

 



 



ἰδεῖν οὐδ’ ἐν τοῖς ἐκείνῳ παρ’ ἐμοῦ γενομένοις τὸ

μηδέν τούτῳ παρ’ ἑαυτοῦ, δίκαιον εἶναι νομίζων τὰ

αὐτοῦ ἐν τοῖς ἐμοῖς γίνεσθαι κρείττω, τὰ δὲ τοῖς

αὑτοῦ χείρω.

πρὸς τοσοῦτον ἡμῖν ἤκει δικαι-

οσύνης ὁ δικαστής. | ὃς οὐδὲ ἐκεῖνο δύναιτ’ ἂν 

εἰπεῖν· ἔχεις, ἄνθρωπε, μισθὸν τῶν ὑπὲρ τῶν 

λόγων πόνων εἰς μὲν τὴν χεῖρά σοι θέντος τοῦ

παιδὸς στατῆρας, πρὸς δὲ τοῖς ποσὶν ἄργυρον

τοῦ παιδαγωγοῦ. καίτοι μυρίους διδασκάλους παρὰ

πολλῶν ἀρχόντων ὑπὲρ υἱέων μισθὸν ἴσμεν λαβόντας 

μεθ’ ἡδονῆς τῆς τῶν διδόντων εὐξαμένων, ὧς εἰκός,

ἐν ἱεροῖς πολλάκις ἐλθεῖν ἐκεῖνον τὸν χρόνον ὃς αὐ-

τοῖς τοῦτο ποιήσει τὸ ἀνάλωμα. ὁ δέ ἀντὶ τοῦ καὶ

φεύγοντα τὸ λαβεῖν ἀναγκάσαι λαβεῖν . . . . . . ἀξιῶν

καὶ τοῦτο τῆς ἀρχῆς ἀπολαύειν. 

 18. Ἀλλ’ εἰ καὶ μὴ χρυσὸν μηδ’ ἄργυρον, τῶν ἐν

τῇ γῇ τῇ Τυρίων τρυγωμένων ἔπεμψέ τι καὶ τούτῳ

με ἐδουλώσατο; ἀλλ’ οὐδὲ κοτύλην οὔτ᾿ οἴνου οὔτ’

ἐλαίου. οὐκ ἂν οὖν εἰς τὸ μηκέτι ὀφείλειν | μοι 

τῷ δεδωκέναι μισθὸν καταφεύγοι. 

 19. Ἀλλ’ ἔστι τὸ ὅλον μῖσος παλαιὸν τὸν μὲν ἄλλον

χρόνον κρυπτόμενον, ἐν δὲ τῷ τῆς ἀρχῆς ἐκφανέν.

 

 



 



ἢ πόθεν οὐκ ἐπετίμησεν οὐκ ἰόντι παρ’ αὐτὸν δι

ὅσωνπερ παρά τοὺς ἄλλους ἡμερῶν οὐδ’ εἶπεν· ἀδι-

κεῖς οὐ θαμίζων ἡμῖν, ἀλλὰ ποιῶν ὅσα πρὸς

τοὺς οὐδὲν ἐοικότας μοι τά γε πρὸς σέ; εἷπε

 μέν τοιοῦτον οὐδέν, ἡδέως δ’ ἄν, εἴπερ ἐξῆν, ὅτι σοι

βέλτιον, ὦ γέρον, οἴκοι μένειν ἢ τοιαῦτα

κινεῖσθαι.

ἔδειξε δὲ οἷς ἄφωνος τὸ λυπήσειν

 εἶπε. τήν τε γὰρ | δόσιν τῶν στατήρων ἐπῆγε τῷ

ποιητῇ τῷ τὸν ἡμέτερον χορὸν διὰ τῶν ἐπῶν ὑβρικότι

 φέρων αὖ μετὰ τὸν τύραννον τὰ αὐτά καὶ ἐπὶ τούτοις

ἄγε ᾔδει μάλιστα κακῶς ἀκούοντα τῶν ἐπῶν, ἐν τού-

τοις αὐτὸν ἔφασκεν αὑτὸν νενικηκέναι βλέπων εἰς ἐμὲ

μόνον ἐν τοσούτοις τοῖς παρακαθημένοις, προκαλού-

μενος εἰς. ἔριν ὧς εὐθὺς καταπαλαίσων.

εἶθ’ ὁ

 πάνυ βούλεσθαι φήσας ὑπὲρ πολλῶν πραγμάτων εἰ-

πεῖν τέ τι πρὸς ἐμέ καὶ ἀκοῦσαι παρόντος οὐδενός,

ἐπειδήπερ ἀνέστην ὡς οἰχησόμενος, μόνον οὐκ ἐώθει

καὶ σχήματι καὶ βλέμματι καὶ τοῖς ἐν τῷ τοιούτῳ

ῥήμασι τὴν ἐν τῷ θοἰμάτιόν με πρὸς τὸ δέον |

 ἄγειν μέλλησιν τὴν μικράν μεγάλην ἡγούμενος.

 ἐμὲ μὲν οὖν ἡδέως εἶδεν ἀπιόντα, τοὺς δ’ έφ’ ἅπερ

 

 

 



 



αὐτῷ βούλεται συλλαμβάνοντας καθημένους ὁ φάσκων

ἐν Φοινίκη πάνυ βούλεσθαι τὴν ἡμετέραν ἰδεῖν, οὐχ

ἵνα τῶν ἄλλων ἀπολαύσειεν, ἀλλ’ ἴν ἐμοῦ. 

 22. Τῆς αὐτῆς δὲ κἀκεῖνο ψυχῆς. εἶπέ τις Ἰου-

λιανόν, τῶν δὲ τὴν βαρεῖαν ὑποστάντων λειτουργίαν 

ἀνὴρ τὴν διὰ τῶν ἀρμάτων καὶ τὸν ἀγρὸν αὐτῷ τὸν

μόνον ὄντα ἀπέδοτο καὶ κατέστησεν ἐν θρήνῳ τὸν

πατέρα συνεχεῖ πάνυ | πρεσβύτην ἥκοντα δι᾿ ἐτῶν 

ἑκατόν, τοῦτον δὴ τὸν Ἰουλιανὸν ἐπειδή τις εἶπεν ὧς

Λουκιανὸν κομίζειν τά δόξαντα τῷ δικάζοντι, δεσμω- 

τηρίῳ παρέδωκεν οὐκ εἰσκαλέσας, οὐκ ἐξετάσας τὴν

αἰτίαν, οὐκ ἔλεγχον ἀναμείνας, οὐκ εἰς ἀπολογίαν

ἐξουσίαν δούς, ἀλλ’ ἀρκεῖν νομίσας εἰπεῖν τινα τῶν

ἐκείνῳ δυσμενῶν, ὡς ἀδικεῖ. εἶτα δήσας εἴα δεδέσθαι

καὶ οὔτε τῆς ἡμέρας πολύ τι μέρος ἀναλωθὲν οὔτε 

προσιοῦσα ἡ νὺξ οὔτε λαβοῦσα τέλος οὐθ’ ἡμέρα προσ-

τεθεῖσα δευτέρα τὸ κακὸν ἔστησε καὶ ταῦτα ἀνθρώ-

που συνήθους αὐτῷ καὶ ἀνυπόπτου πολλὰ ἐπὶ πολλοῖς

γράφοντος λῆξαι συμβουλεύοντος ὧν οὐδὲ ἄρξασθαι

χρῆν.

τῷ μὲν οὖν δοκεῖν ἒν σῶμα ἠδικεῖτο, τῇ 

δ᾿ ἀληθείᾳ μετά τοῦ σώματος οἱ νόμοι. οἳ ταῖς μὲν

αἰτίαις ἕπεσθαι τὴν κρίσιν ἀξιοῦσι, τῷ δὲ ἐλέγχῳ τὴν

 

 



 



δίκην, ὅταν τὰ παρὰ τοῦ διώκοντος κρατῇ τῶν παρὰ

 τοῦ φεύγοντος. νῦν δὲ οὐκ | ἐκράτει. πῶς γὰρ

τῶν οὐδὲ εἰρημένων; πῶς δ’ ἂν ὅ γε ἀπὼν ἔλεγεν;

εἶτα παρὼν κελευόμενος σιγᾶν ἡδίκητ’ ἄν, ἀπὼν δὲ

 ἐξελήλεγκτο;

καὶ τὸ μέτρον δὲ αὐτὸ τῆς τιμωρίας

σκεψώμεθα. δεσμὸς ἣν ἡ τιμωρία καὶ ἴδει κείμενον

ἐν μέσῳ τῶν τὰ δεινότατα εἰργασμένων ταῖς τε ἐξ

αὐτῶν ὀσμαῖς ἀπόλλυσθαι καὶ τοῖς τῶν ἁλύσεων κτύ-

ποις καὶ δακρύειν τε αὐτὸν καὶ παρά τῶν οἰκείων

 ἀκούειν ὑπὲρ τῶν τῆς γυναικὸς οἰμωγῶν. βοὴ γὰρ

 οὐκ ἂν ἤρκεσεν οὐδὲ ἀπειλὴ καὶ τὸ | μὴ εἰσίτω

τῆς βουλῆς εἰσιούσης. οἶδα δὲ ἔγωγε καὶ τὴν εἰς

ἀργύριον ζημίαν ἧττον εἰς λύπην δεσμοῦ κεκριμένην

παρά τοῖς εὑ φρονοῦσιν.

ἀλλὰ πάντως ἔδει

 δεθῆναι. καλῶς, ἀλλά μίαν ὥραν ἢ δύο ἢ, εἰ βούλει

γε, δὶς τοσοῦτον, ὅπερ ἐπὶ τῶν ἔμπροσθεν χρόνων,

εἴ που συμβαίη παθεῖν τινα τῶν πολιτευομένων, καὶ

μακρόν γε τὸ τοσοῦτον ἐδόκει, τὰ πολλὰ δὲ πρὸ τῶν

δεσμῶν αἰ λύσεις τῶν κωλυόντων φθανόντων τὰς εἰς

 τὴν εἰρκτὴν εἰσόδους. 

 26. Καὶ τουτὶ μὲν ἐπ’ ἀδικήμασιν, ἐνταῦθα δὲ τὶ

ἂν εὕροι τις; οὐδέν. εἰ γὰρ δὴ τὰ μάλιστα τῶν ἐν τῷ

δικαστηρίῳ ῥηθέντων ἤ πραχθέντων μηνυτὴς οὗτος

 

 



 



ἐγίγνετο πρὸς Λουκιανόν, οὐκ ἀπόρρητα ἐξέφερεν οὐδ’

ὅσα σεσιγῆσθαι χρῆν, ἀλλ’ ἃ | τῶν ὑπογραφέων 

ᾀδόντων ἐπὶ τῆς στοᾶς ἅπασιν ὑπῆρχεν εἰδέναι.

καὶ

ταῦτα ἐποίει καὶ παρέβαινε τοὺς νόμους οὐχ ὧς πονη-

ρὸν μισῶν ἐκεῖνον οὐδ’ ὧς σκαιὸν εἰς τὰ δικαστήρια 

οὐδ᾿ ὡς εἰς αὐτὸν κακόν, ἀλλ’ ὧς εἰς ἐμὲ χρηστὸν καὶ

νικῶντα τὴν τῶν οἰκετῶν θεραπείαν.

| δι᾿ 

ἢν, εἰ καὶ μὴ λίαν ἣν ἄμεμπτος, παρά γε τούτου τυγ-

χάνειν ἣν δίκαιος ἐπιεικείας. ᾔδει γὰρ αὐτὸν συνόντα

τε ἐμοὶ καὶ προνοίας ἀξιούμενον. καὶ ἣν καὶ τῶν εὖ 

τι πεποιηκότων αὐτόν, ὥστε μηδ᾿ εἰς ἄγνοιαν τῆς

οὔσης αὐτῷ πρός με συνηθείας ἀναχωρεῖν. αὐτὸς γὰρ

ἣν ὁ πρὶν ὑβρίζειν ἐμὲ τῆς βοηθείας ἢν ἐβοήθησεν

αὐτῷ τὴν πρὸς ἐμὲ χάριν αἰτιώμενος, οὐ πρὸς ἕτερον,

ἀλλὰ πρὸς αὐτὸν ἐμὲ ταῦτα λέγων. 

 29. Καὶ μὴν καὶ Καλλίμαχον ἐν μὲν ταύτῃ |

ζῶντα τῇ βουλῇ, παρενοχλούμενον δὲ ὑπὸ τῆς 

σεμνοτέρας, δεόμενον δὲ μὴ τοῦτο πάσχειν, οὐδὲ γὰρ

τὸν νόμον κελεύειν, κύριος ὢν δι᾿ ἐπιστολῆς παῦσαι

τὴν ἀδικίαν οὐκ ἐβουλήθη διά τὸ λίαν ἐμὲ βούλεσθαι. 

ἔστι γὰρ ὁ Καλλίμαχος οὗτος τῶν ἡμῖν τε πεπλησια-

κότων καὶ πρὸς τῷ δύνασθαι λέγειν κατὰ τὸν τρόπον

 

 

 



 



εὐδοκιμῶν. φεύγων οὖν οἷς εὐφραίνειν εἶχέ με, δι’

ὧν ᾔδει λυπήσων ἔπραξε. 

 30. Καὶ τί ἂν δέοι περὶ ταῦτα διατρίβειν; ἀλλὰ

προσέπεσε μὲν ἡ περὶ τὰ ἄρθρα μοι νόσος καὶ φλέβα

 ἐτμήθην καὶ ὕπνος οὐδαμοῦ, κακὸν οὐκ ἔλαττον τῆς

νόσου. καὶ τοῦτο αὐτὸς οὐκ ἠγνόει. πῶς γὰρ ὄντος

τε αὐτῷ παρ’ ἐμοὶ κατὰ τοὺς λόγους υἱέος καὶ πολλῆς

ἀνάγκης οὔσης ἐκείνῳ φράζειν πρὸς τοῦτον ἄττα πρα-

χθείη καθ’ ἑκάστην ἡμέραν; οὐκοῦν ὁ μὲν εἶπεν ἂν

 τὴν τοῦ μηδὲν λαβεῖν αἰτίαν, ὁ δὲ ἤκουσε.

τίς

οὖν ἀκούσας γεγένηται; ἆρ’ ἐβόησε τὴν τῶν ἀλγούντων

βοὴν καὶ τῶν ἡμεροδρόμων τὸν εἰσόμενον ἐν οἷς |

 εἴην ἔπεμψεν; ἀλλ’ οὔτε τῶν ἄλλων οἰκετῶν

οὗτος οὐδένα οὔθ᾿ οἳ φέρουσι τῷ παιδὶ τά βιβλί·α.

 τοσοῦτον ἀπέσχε τὸν παιδαγωγόν. ἀλλ’ ἡ μὲν νόσος

ἔδωκεν ἐπὶ τοὺς λόγους ἐπανελθεῖν ὀγδόης διηκούσης

ἡμέρας, ὁ δέ ἣν οὐδὲν βελτίων, ἀλλ’ οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ

πάλιν ἐν συνουσίαις ἡμᾶς εἶναι τὸν ὧς συνήδοιτο

ἐροῦντα ἔπεμψε. 

 32. Θεωρείσθω δὴ κἀκ τῶν δευτέρων. τίνα δὴ

ταῦτά ἐστι τὰ δεύτερα; κατείληπτο μὲν ἡ δεξιά μοι

χεὶρ ὑπὸ τῆς αὐτῆς νόσου μᾶλλον ἢ πρότερον, ὥστε

τοῦ πειρᾶσθαί μοι βοηθεῖν ἀποστάντας τοὺς ἰατροὺς

βλέποντας εἰς ἀλλήλους ἀθυμεῖν, ὁ δ’ ἤδει μὲν οὗ

 

 

 



 



κακῶν ἣν, ὥσπερ πρότερον, | ἔπεμψε δὲ οὐδένα. 

τῶν δὲ αὐτῷ χρωμένων αἰτιωμένων τε καὶ λεγόντων

αὐτὸν ἀδικεῖν τοιοῦτον ἐν τοιούτοις φαινόμενον ὠθού-

μενος καὶ νυττόμενος ἔπραξεν ἃ οὐκ ἐβούλετο. πέμπει

τὸν υἱὸν πάντα ἐροῦντα μᾶλλον ἢ ἃ τοῖς παροῦσι 

συνέβαινεν. ἔπειτα οὔθ’ ὁ παῖς ἧκεν οὔθ’ ὧν ἐστι

τὸ τρέχειν.

καίτοι πρός γε τῶν ἄλλων πολλοὺς

πολλοὶ πόδες ἤνεγκον καθ’ ἑκάστην ἡμέραν καλούν-

των τε ὁμοῦ καὶ τὸ μὴ ἥκειν αἰτιωμένων, καὶ ταῦτ’

οὐκ ἐποίει μικροτέραν τὴν ἀρχήν, εἰ δ’ ὧς ἐμέ τις 

ἀπεστάλη, καταβέβλητ’ ἂν εὐθὺς καὶ καταπεπάτητο

καὶ οὐκ ἂν ἣν οὗπερ ἣν. 

 34. Καίτοι φησίν· αὐτὸς ἐλθεῖν ὧς σὲ βουλη-

θεὶς ἐκωλύθην ὑπὸ σοῦ. ὁ δ’ οὐκ ἠβουλήθη μέν,

ἔφη δέ. καὶ τοῦ γε μὴ βεβουλῆσθαι μαρτύρια τά 

παραλελειμμένα πολλᾷ γε ὄντα ἐλάττονα. ὁ γὰρ οὐδ’

ἐκείνων ἄξιόν με νομίσας πῶς ἂν τηλικούτων; πολλά-

κις | τοίνυν εἰς ἱππόδρομον ἰὼν ἐπὶ τὰς τῶν 

ἀρμάτων ἁμίλλας παριὼν τὰς ἐμάς θύρας καὶ ἄμα

βλέπων τὴν ὑπὲρ τῶν κιόνων ὀροφὴν εἰδώς με κεί- 

μένον καὶ στένοντα καὶ σιτίων καὶ τῶν ἐμοὶ φιλτάτων

ἀποκεκλεισμένον, λόγων, οὐκ ἠξίωσεν ἐρωτήματος πρέ-

ποντος ἀνδρὶ φίλῳ περὶ φίλου οὐδ’ ἀκοῦσαί τι κάλλιον

 

 



 



εὔξατο. καίτοι διὰ πέντε βημάτων ἣν ἂν εἰς ἐμοῦ.

ἀλλ’ οὐκ ἐβούλετο τοῦτο εἰδέναι τὴν πόλιν οὐδὲ ἔπεμ-

ψεν οὔτε τι οὔτε τινὰ τῶν τιμιωτέρων οὔθ’ οἷς ἐν

 χερσὶν αἰ μάστιγες.

τρεῖς | τοίνυν ἡμέρας

 διαλιπὼν πέμπει γραμματεῖον τῶν ἐλεφαντίνων ἀξιῶν

τοῦ βαδίζειν ὧς ἐμέ δοθῆναί οἱ τὴν ἐξουσίαν, εἰδὼς

μέν, ὧς οὐκ ἐπιτρέψω, τὴν δέ τοῦ βεβουλῆσθαι τοῦτο

δόξαν ἔχειν ἐθέλων. ἐγὼ δὲ οὔτ’ ἠγνόουν ἃ φρονοῖ

καὶ μένων ἐν τοῖς ἐμαυτοῦ κανόσιν οὐκ ἐπέτρεπον.

ἐκεῖνο μέντοι γε οὐκ ἠγνόουν, ὡς οὐδέ καλοῦντος

ἧκεν ἄν. εἰ γὰρ ἐβούλετο, τί τοιαῦτα γράφειν ἔδει;

τί δ’ ὧν ἣν κύριος, ταῦτα παρ’ ἐμοῦ ζητεῖν ἀκούειν,

εἰ τοῦτο αὐτῷ ποιητέον; ἢ δέος ἦν μὴ τῶν τοῦ θυρω-

ροῦ χειρῶν ἡττηθῶσιν αἱ τῶν ἐκείνου στρατιωτῶν; |

 ἤδει Μουσήλιος ἢν ἰχῶ πρὸς τὰ τοιαῦτα γνώμην

 καὶ ὡς βαρύ μοι τὸ τοῖς τοιούτοις τιμᾶσθαι. ἀλλ’ ὅμως

οὐδὲν προειπὼν ἧκεν ἔργοις ἀντὶ ῥημάτων χρησάμενος.

ἐβούλετο γὰρ ἐλθεῖν, οὐκ ἔφασκε βούλεσθαι.

ἀλλ᾿,

οἶμαι, παιδιὰ πᾶν τοῦτο ἣν καὶ γέλωτος ἀφορμὴ τοῖς

 σὺν αὐτῷ τῆς νυκτὸς ἀναλίσκουσι τὸ πλέον ἐν ἀστείοις

 

 

 



 



τε καὶ χάρισιν ἀδίκοις, ἐν αἷς δεῖ τινα καὶ παθεῖν

κακῶς. μάθοι δ’ ἄν τις, ὅτι τοῦθ’ οὕτως ἔχει, κἀκεῖ-

θεν. ἀπῄει μὲν γὰρ ἔκ τινος ἐπιδείξεως ἐπῶν ἀκηκοώς,

μαθὼν δέ ὕστερον, ὡς παρέλθοι με τῆς ἀκτῖνος ἐπὶ

τὸ ψῦχος ἀπολαύοντα αὐτοῦ που πλησίον, ἠδικῆσθαι 

παρὰ Γῶν οὐκ εὐθὺς τοῦτο διδαξάντων ἔλεγε· κατα-

βῆναι γὰρ ἄν, οὗ καθήμενος ἐτύγχανον, καὶ τῆς ἐν-

τεῦθεν τιμῆς οὐκ ἀμελῆσαι. ὁ δὲ τότε τότε εἰπὼν

ῥήτορος ὕστερον ἀκηκοὼς ἀπιὼν οὐκ ἐζήτησεν ὂν τότε

οὐκ ἰδὼν ἠδίκητο. 

 38. Ἀλλ’ ὅμως φιλῶν οὐ φιλεῖσθαί φησι. πάνυ

φιλοῦντος τὰ περὶ τὸν ἄθλιον Δομνῖνον τὸν συγκο-

πέντα, τὸν δεθέντα, | τὸν ἀποστερηθέντα τῶν 

ἀπὸ τῶν νόμων, ἐν οἷς καὶ ὁ συνήγορος. τῷ δ’ οὐδ’ ὁ

τῶν ἐτῶν ἀριθμὸς ἐδίδου δικάσασθαι, ἀλλ’ ὅμως καὶ 

κατέγνωστο καὶ κατείχετο καὶ εἰσεπράττετο καὶ μάτην

ἐκάλει τοὺς νόμους. Γῶν τοίνυν τὸν νέον ἐλεούντων

δεομένων αὐτοῦ σβέσαι τὴν ὀργὴν ὑπισχνεῖται μέν,

ἣν δ’ ὁ αὐτός. τῶν δ’ ἠπατημένων ὑποσχέσεις μὲν

ἕτεραι, ἴστων δὲ οὐδ’ οὕτω τὴν ὀργήν. τὸ δὲ αἴτιον, 

οἶδεν ὧς βουλοίμην ἂν σεσῶσθαι τὸν ὀρφανὸν φίλων

τε ὄντα παῖδα καὶ οὐ ῥᾴθυμον χορευτήν. 

 

 



 



 39. Ῥωμύλῳ τοίνυν, ἡλικιώτης δὲ οὗτος ἐμὸς καὶ

 πένης | ἐξ εὐπόρου καὶ πάλαι ποτ’ οἰκίας εὐδαί-

μονος, ἐγὼ μέν οὖν ἐβοήθουν τὰ εἰωθότα μὴ λεί-

πεσθαι τοῦτον ἀξιῶν ἐνταῦθα τῶν προτέρων ἀρχόν-

 τῶν, ὁ δὲ πεισθεὶς καὶ δοὺς τὴν καλὴν ταύτην χάριν

εἶτα μετετάξατο καὶ γίγνεται μετὰ τῶν πολεμούντων

Ῥωμύλῳ τήν τε ὑπὲρ ὧν ἐνεκάλει κρίσιν ἀπαιτοῦντα

τοὺς ὑπηρέτας ὠθεῖν ἐκέλευε καὶ δεικνύναι χαμαὶ

κείμενον, οἶ δ᾿ ἦσαν φιλανθρωπότεροι καὶ τὸ μὲν

 ἐποίησαν, ὧσαν, τὸ δὲ οὐ προσέθεσαν.

ἀλλ’ ὅμως

ἀξιοῖ δοκεῖν ταῖς εἰς ἐμέ τιμαῖς νενικηκέναι τὰ παρά

τῶν ἔμπροσθεν γεγενημένα. ἀλλ’ οὐκ ἐᾷ ᾿Ρωμύλος

πάλιν σῖτον πέμπειν ἐπὶ νεῶν ἀναγκαζόμενος, ὂν οὐκ

ἐνῆν ἐκ τῆς ἐπικειμένης πενίας. καίτοι σαφῶς ἢκου-

 σεν, ὧς ἡ περὶ τοῦτο ἀνάγκη τὸν μὲν σῖτον οὐδὲν

μᾶλλον πέμψει, ἄξει δ’ ἐμὲ μετ’ ἀτιμίας μεγίστης εἰς

Ἰταλίαν συκοφαντούμενον, ὧς ἄρα κινοίην μαντικὴν

ἐπὶ τὸν βασιλέως οἶκον εἰδέναι βουλόμενος ἃ δίκαιον |

 ἣν ἀγνοεῖν. καὶ προσετίθει, ὡς, εἰ καὶ σωθείην,

 τό γε τῆς ὁδοῦ δεινότερον ἐμοὶ θανάτου.

ἠξίουν

τοίνυν αὐτὸν ἀκολουθῆσαι παραδείγμασιν, ὅσοι τὸν

Ῥωμύλον ἀφεῖσαν διὰ τὴν ἄγαν πενίαν. ὁ δὲ μόλις

εἴξας καὶ στήσας βίᾳ τὴν εἴσπραξιν καὶ παύσας τὰς

ἀνάγκας αὖθις περιέθηκεν εὐθὺς τῆς ὑστεραίας ὥσπερ

 

 

 



 



συμβούλῳ τῇ νυκτὶ χρησάμενος. καὶ ἣν τὰ δεύτερα

τῶν προτέρων πολλῷ χαλεπώτερα. τὰ μέν γάρ ἣν

ἀπειλὰς ἀκούειν ὑπηρετῶν, τὰ δ’ ἐν τῷ δικαστηρίῳ τε

ἑστάναι καὶ ταῖς βοαῖς τοῦ δικαστοῦ βάλλεσθαι καὶ

τὸ μετάφρενον ἔχειν ὑπὸ χερσὶ τῶν βασανιστῶν. 

 42. Ἕτερον δέ γε πρὸ τοῦδε, ἐν ᾧ πάλιν οἱ βασα-

νισταί. μῖμός τις εἶναι φοβερὸς βουλόμενος τοῖς τὰ

λάχανα πωλοῦσιν, ὅπως αἰτῶν ἀργύριον λαμβάνοι,

ῥῆμά τι κακόηθες ἐπ’ αὐτοὺς ἀφῆκεν. ὁ δὲ διδασκάλῳ

περὶ τούτων ὧσπερ ἐνὶ τῶν καλῶν κἀγαθῶν τῷ κατα- 

πτύστῳ μίμῳ χρησάμενος θήραν νυκτὸς τῶν ταῦτα

πωλούντων ἐποιήσατο τὸ σείειν | τοῖς στρατιώταις 

ἐκδούς. τοῦ δὲ ἐπιστατοῦντος αὐτοῖς, ἀνδρὸς πολι-

τευομένου, καλοῦντός με ἐπὶ συμμαχίαν ἧκον. πῶς

δέ οὐκ ἔμελλον οὔτε ἀδικημάτων ὄντων εἴτε τι καὶ 

μικρὸν ἡμάρτανον, τοῦ καιροῦ τὴν αἰτίαν ἔχοντος;

ἤλπιζον μέν οὖν οἱ περὶ τὰς θύρας φανέντα με

μόνον παύσειν εὐθέως τὸ φοβοῦν, ὁ δ’ ἔνδον ὄντος

ἤδη εἰσάγει μέν τὸν πολιτευόμενον ὑπὸ φωνῶν αἳ

τὴν καρδίαν σείουσι. καὶ πάλιν αἰ δεξιαὶ τοῖς βασανι- 

σταῖς ὑπέρ αὐχένος. καινὸν μέν τι τοῦτο καὶ πρῶτον

 

 



 



ὑπὸ σοῦ γενόμενον, εἴ τις ἕτερος βοηθήσων ἀφῖκτο,

ἀλλ’ ὁ τὴν ὀργὴν πεποιηκὼς ἣν ὁ τιμώμενος ἐγώ.

οὗ παρακαθημένου στήθη τε καὶ ὤμους καὶ νῶτα καὶ

 γαστέρας ἀνθρώπων | ταλαιπώρων ἐδείκνυες, ἴνα

 δὲ σφῶν ὑποθεὶς μάστιξιν ἔξαινες, ὃ ἐμοὶ κἀν ὀνεί-

ρασιν ἀφόρητον, ὥστ᾿ ἰλιγγιῶν τῇ καρδίᾳ πηδώσῃ τὴν

δεξιὰν προσῆγον.

τοιαῦτα τοῖς ἐμοῖς ὀφθαλμοῖς

τε καὶ ὠσὶν ἐχαρίζετο καὶ ὡς ἐξεφερόμην, ῥήματα

ἠφίει κατ’ ἐμοῦ πολλὴν ἔχοντα βλασφημίαν ἁμιλλω-

 μένην πρὸς τὴν πρὶν εἰσελθεῖν με γεγενημένην. ὑπὲρ

ὧν ἀμφοτέρων ὕστερον ἐπυθόμην τῶν συνήθων τινὸς

καὶ μηνύσαντος καὶ παραινέσαντος μήτε θαμίζειν ὡς

αὐτὸν μήτ’ ἀξιοῦν τινος τυγχάνειν. 

 45. Τὰ τοίνυν Ἰουλιανόν, οὐ διατετέλεκα κηδό-

 μένος, καθελόντα πῶς οὐχὶ καὶ τἀμὰ καθῄρει τῷ μηδὲν

ὠφελεῖν δύνασθαι; τὸ μὲν γὰρ βούλεσθαι πᾶσιν ἣν

δήπου δῆλον. τὸν οὖν ἄνθρωπον τοῦτον τὸν τὴν

μικρὰν οὐσίαν ἢν εἶχεν ἀνηλωκότα περὶ τοὺς τῶν

 ἀρμάτων | δρόμους, καταστάντα πραγμάτων ἐπι-

 μελητὴν ὐπ’ ἀρχῆς οὐκ ἀφανοῦς, ὧν τὰ μὲν ἐν τῇ

πόλει, τὰ δὲ ἐπιόντα τοὺς ἀγροὺς ἔδει θεραπεύειν,

τοῦτον τοίνυν αὐτὸς ἀπήλασεν οὔτε κατηγόρων γρα-

ψαμένων οὔτε πραγμάτων ἀντὶ τῆς ἐκείνων φωνῆς

 

 

 



 



γεγενημένων, ἀλλ’ ὅτι πάλαι κακῶς ὑπὸ τοῦδε πάσχων

ἐκεῖνος οὐκ ἐσιώπησε. καὶ οὐκ ἐνεθυμήθη πρὸς αὐ-

τόν, ὅτι τοιαῦτα οὐκ οἴσω ῥᾳδίως οὐδ’ ὅτι πολλάκις

εἴποιμι πρὸς αὐτόν, ὅτι βουλοίμην ἂν εὖ πράττειν

τὸν ἄνθρωπον. 

 46. Ἆρ’ οὖν καὶ τούτοις τετίμημαι; ἢ καὶ τοῖς περὶ

τὸν παῖδα τὸν Βύζου; ὂν ὕβρισε μέν τις ὑπ’ ὀργῆς,

νήψας δ᾿ αὑτὸν κατεμέμφετο καὶ τῷ δεδομένῳ παρὰ

τῶν νόμων χρώμενος | ἐπ’ ἀμυθήτοις γε τοῖς 

κεκριμένοις ἐδεῖτο τῆς αἰτίας ἀφίστασθαι καὶ μηδένα 

εἶναι τὸν ἀναγκάζοντα διώκειν. ὁ δέ, ἀλλὰ δίς,

ἔφασκε, διώκειν, κἂν εἰ μὴ βούλοιο, βουλόμενος

λαβεῖν ὑπὸ χεῖρα τὸν νέον. ἐνταῦθα τί μὲν οὐκ

εἶπον; τί δέ τῶν εἰς δεήσεις φερόντων παρέλιπον, οὐκ

ἀδικοῦντα ῥυόμενος, ἀλλ’ ὅπως μὴ πάθοι τι κακὸν 

ἀδίκως; ὁ δ’ ἔμενε πολεμῶν τε τῷ νόμῳ καὶ τὴν ἐπι-

θυμίαν τὴν αὐτοῦ πρὸ τῆς ἐκείνου φιλανθρωπίας

ποιούμενος. 

 47. Καλή γε ἡ τιμὴ καὶ πρὸς ταύτῃ γε ἐκείνη.

ἠξίουν μὲν αὐτὸν ἐλευθερῶσαι τῆς σιτηγίας | τοῦ 

θεοῖς ἐοικότος τε καὶ ὁμιλοῦντος τοῦ φιλοσόφου τὴν 

ναῦν καὶ δοῦναί οἱ δι᾿ ἐμοῦ τὴν χάριν οὐδὲν αὐτοῦ

 

 



 



μου δεδεημένου, μὰ τοὺς θεούς, ἐπαγγεῖλαι τὴν χάριν.

τουτὶ δέ αὐτῷ πρὸς πολλοὺς ἐπέπρακτο δι’ ἀφθονίαν

πλοίων τοὺς οὐ πάντα ἡμῶν βελτίους. ἀλλ’ ἡ ναῦς

αὕτη τὴν σωτηρίαν ἔφερε καὶ βασιλεῖ καὶ στρατιώταις

 καὶ πόλεσι ταῖς ὑπὲρ τὰς ἄλλας. καὶ κίνδυνος ἣν

αὐτῷ μηκέτ’ ἔχειν τὴν κεφαλήν. οὐ γὰρ ἐχρῆν ἐμὲ

 αἰτεῖν τὴν ἄφεσιν, ἀλλ’ ἕτερον εἶναι τῶν ἐν | δου-

λείᾳ διὰ τῆς κολακείας αὐτὸν ἐχόντων. 

 48. Καὶ γὰρ Δομνίνῳ γε τῷ σοφιστῇ τὴν παρά

 τῶν πολιτῶν αὐτοῦ Χαλκιδέων ἐψηφισμένην τιμὴν

τοῦτ᾿ ἂν ἐποίησε κυρίαν. νῦν δ’ ὁ δίκαιον ἂν ἦν

καὶ καλὸν καὶ εὔλογον τῆς παρ’ ἄλλου σπουδῆς τυγ-

χάνον, τοῦτο καὶ ἄδικον καὶ αἰσχρὸν καὶ λόγον οὐκ

ἔχον μέλλον γέ τινα ἡδονὴν οἴσειν ἐμοί. 

 49. Ὅτι δ᾿ οὐ κακῶς εἰκάζω, γνοίη τις ἂν ἐντεῦθεν.

τὸ δεσμωτήριόν ποτε διορύξαντές τινες τῷ τοῖς σώμασι

περικειμένῳ σιδήρῳ τῆς νυκτός σφισι συναγωνιζομένης

ἐτράποντο πρὸς λῃστείαν. καὶ οἱ μὲν ἐπετίθεντο τοῖς

ὁδοιπόροις, ὁ δὲ ἄρχων ἐφ’ οἷς ἣν ἡ θύρα τὴν αἰτίαν

 ἦγεν. οἱ δ’ ἀπέφαινον αὑτοὺς ἀναιτίους, ὡς μὴ εἶναι

τιμωρίᾳ χώραν. ἕτερος ἄρχων καὶ κρίσις ἑτέρα καὶ

τὸ μὴ μετὰ τῶν φυλάκων τετολμῆσθαι τὸ ἔργον ἀν-

ωμολόγητο.

τρίτος οὗτος ἧκεν ἐπὶ τὰ κεκριμένα

κὰτ οὐδεμίαν τοῦτό γε ἐξουσίαν ποιῶν, ὥσπερ οὐδ’ ὁ

 

 



 



δεύτερος. οἱ δ’ εἶναί | μέ τι παρ’ αὐτῷ νομί- 

ζοντες ὧν ἐπὶ τὰ σώματα ἐβάδιζεν ἐλθόντες ἱκέτευον

ἐμέ, τοῦτον δέ εὐθὺς ἐγώ. ὁ δὲ τραγῳδεῖ τε τὴν

διορυχὴν καὶ τὰ πραχθέντα τοῖς ἀνδράσι καὶ ὧς ἀσελ-

γαίνοιεν γράμμασιν ἐκεῖνοι καὶ ὡς πραχθείη τοῖς κατα- 

ράτοις ὑπὸ τῶν φυλάκων ὁ δρασμός. τῆς οὖν ἐμῆς

ἀδυναμίας ἐξελεγχομένης καταφεύγουσιν ἐφ’ ἕτερον.

ᾧ πολλῶν οὐκ ἐδέησε ῥημάτων καὶ ὁ τε φόβος ἐλέλυτο

οἵ τε λῃσταὶ τῶν φυλάκων εἰδότων οὐδὲν σφᾶς αὐ-

τοὺς ἀπηλλάχεσαν. 

 51. Ἀλλ’ ὅμως μέγαν με πεποιηκέναι φησί. ποῦ

ποτε; | ὅτε Μόνιμον τὸν πολιτευόμενον, τὸν ἐμὸν " 

ὁμιλητήν, τὸν ὁμιλητοῦ πατέρα ταῖς διὰ τοῦ μολύβδου

πληγαῖς ἀπώλλυ; τούτοις οὖν με μέγαν καὶ ζηλωτὸν

ἐποίεις ἐπ’ ἐμῇ λύπῃ πληγαῖς χρώμενος. ὧν οὐ δεῖν 

καθαρά τηρεῖν τὰ σώματα τῶν πολιτευομένων. ἐφ’ αἷς

 

 



 



ἐγὼ συγκεκαλυμμένος ἀπῄειν αὐτὸς ἡγούμενος εἰλη-

φέναι τὰς πληγάς, εἰ καὶ Μόνιμος ἣν ὁ κομισθεὶς ὑπὸ

τῶν ἰατρῶν ἐπὶ τὸ βαλανεῖον. οὐ δεῖ δὴ συμμάχου

τοῖς τά τοιαῦτα ἰωμένοις. 

 52. Νὴ Δί’, ἀλλ’ ἐν τοῖς πρὸς Εὐσέβιον τὸν

σοφιστήν, τὸν οὐχ ἧττον ἄξιον ἡγῶ καλεῖσθαι

σοφιστήν, ὑπέρ τῶν εἰς Μόνιμον ἀπολελόγηται.

ἀλλ’ εἰ καὶ μὴ κακῶς εἶχεν αὐτῷ τὰ πρὸς ἐκεῖνον, τού-

τοις ἂν ἐδείκνυ τὴν ὕβριν κινῶν μέν ὑπάρχου γνώ-

 μὴν, τὰ δ’ εἰληφότα τέλος εἰς | ἀρχὴν αὖθις

 ἀνάγων, παρακαλῶν δέ πρὸς μάχην ὑπὲρ τῶν ἤκιστα

δεομένων ἀγῶνος. καίτοι γραμμάτων ἔδει τῶν σεμνο-

τέρων ποιήσασθαι τὴν ἀνάγνωσιν, εἶτ’ ἐμὲ περὶ τῆς

ἐν Εὐσεβίῳ δυνάμεως ἐρέσθαι, εἶτ’ ἐκείνους, εἰ μὴ

 συνίσασιν αὐτοῖς γεγραφόσι περὶ αὐτοῦ τέτταρα ψη-

φίσματα.

τί οὖν αὐτοὺς ἔδει διδάσκειν, ἀφ’ ὧν

ἐκκρούσειν ἔμελλον τὸ περὶ τούτων πέρας; τί δὲ ποιεῖν

καταγέλαστον ἐμέ τε καὶ ἐκεῖνον; ἢ τοῦτ’ αὐτὸ καὶ τὸ

κατασκευαζόμενον ἣν γενέσθαι καταγελάστους ἡμᾶς;

 τοῦτ’ οὖν τιμὴν ποιήσεταί τις; τί δέ, ἐκεῖνο τιμὴν

τὸ μετὰ χλευασίας ἐκβάλλειν με τοῦ δικαστηρίου;

ἐβούλετο μὲν | γὰρ ἀπελθεῖν με ὧς ἂν οὐχ 

ἡδέως ὁρῶν, φυγὼν δὲ τὸ διαρρήδην εἰπεῖν, ὧς ἀπ-

ελθὼν χαριοῦμαι, τὴν ὁδὸν προστησάμενος καὶ τὸ

αὐτίκα ἅψασθαι τοῦ πράγματος ἐμὲ μὲν ἤπειξε καλέσαι

χεῖρας αἵ με διεξοίσουσι, καὶ ἣν ἔξω τῶν πυλῶν τιμᾶν 

αὐτὸν ἀξιῶν οἷς ἐν τῷ τοιούτῳ νόμος. ὁ δὲ ἠρίστα

μένων καὶ πιὼν ἐκάθευδεν. ἐγὼ δ’ ἔκαμνον, ὁ δ’

Ἥλιος οὐ πόρρω τῶν Ὠκεανοῦ ῥευμάτων. ἀπειπὼν

οὖν ἐπ᾿ ἀπειποῦσι τοῖς οἰκέταις ἔστενον, πρίν γε δή

τις ἐλεήσας τὸ γιγνόμενον εἶπε τό | τε ἄριστον 

καὶ τὸν ὕπνον. οὕτω δὴ ἀπηλλαττόμην οὐ σφόδρα 

ὑγιαίνων. 

 55. Ἀλλ᾿ ἐν τοῖς περὶ Δίφιλον τὸν Δαναοῦ τοῦ

γραμματιστοῦ τοῦ νέους πολλοὺς πεπαιδευκότος, πράτ-

των δὲ οὕτος ταὐτὸ τῷ πατρὶ νικᾷ τὸν πατέρα τῷ 

καὶ ποιητὴς ἀγαθὸς εἷναι, τούτοις οὑν τετίμημαι; ἀλλ’

ὧς μὲν αὐτὸν ἀνέστησε τῆς Παλαιστίνης οὐδὲν δεό-

μενον ὑποσχόμενος θέατρά τε καὶ τὸν ἀπ᾿ αὐτῶν χρυ-

σὸν καὶ ὧς εἰς Κιλικίαν ἀγαγὼν μετ᾿ οὐδεμιᾶς τῆς παρ’

ἑαυτοῦ βοηθείας σιγήσαντα ἐπανήγαγεν | ἀριθμή- " 

σαντα τἀς πόλεις καὶ τῇ καθ’ ἡμέραν δαπάνῃ κάμνοντα, 

ταυτὶ μὲν ἐάσω.

ἀλλ’ εἰσελθών ποτε ὡς αὐτὸν

ἐσπέρας καὶ περὶ τῆς ἀθυμίας τοῦ ποιητοῦ διελθὼν

καὶ ὧς ἡγοῖτο ἀδικεῖσθαι μηδέτερον ἀκούων, μήτ᾿ εἰ

 

 

 

 



 



μένειν μήτ’ εἰ ἀπιέναι χρή, πρὸς τοίνυν ταῦτα ἀπο-

λογίας ἀπορῶν, ἠδίκει γάρ σαφῶς, ἀλλ’ ἐγώ, φησί,

 μέρος αὐτὸν ποιήσω τῆς ἑορτῆς | καὶ λήψε-

ται τὸν Μουσηγέτην ἀκροατὴν ἐν Δάφνη.

λυπηρὸν μέν οὖν καὶ τοῦτο τῷ Διφίλῳ ἀντὶ τοῦ

ἄστεος τὸ προάστειον ἔχειν, ὅμως δέ ἐπείθετό μοι

φέρειν καὶ προσεδόκα κλήσεις δι’ ἐπιστολῆς εἰς Δάφ-

νην μετὰ τὴν Σελεύκειαν. ὁ δὲ καταγελάσας μὲν

Διφίλου, καταγελάσας δέ ἐμοῦ παρεῖχεν αὑτὸν ἑτέροις

 ἔπεσιν ἃ πρόσθεν ἐπεφεύγει. Δίφιλος δὲ ἣν οὐδαμοῦ

οὐδ’ ἐγώ. δεινὸν γὰρ ἐνόμιζεν, εἰ πρὸς τὴν Παλαι-

στίνην ὑπάρξει Διφίλῳ λέγειν εἶναί μοί τινα δύναμιν

οἵαν φίλον ὠφελεῖν. ἐκεῖνος μὲν οὖν ἀπῆλθεν εἰπὼν

οὐκ ἀμελήσειν τῆς δίκης ἢν οἶδεν ὀφειλομένην αὑτῷ,

 ἐμοὶ δ’ ἀρκεῖ τὸ δεῖξαι πᾶσιν ἀνθρώποις, ὡς κἀν

τούτοις ἠτιμαζόμην.

τὰ δ’ ἐπὶ τούτοις οὐ παρ’ |

 ἐμοῦ δεῖ τινα μαθεῖν, ἀγνοεῖ γὰρ οὐδείς. πῶς

γὰρ τά γε ἐν μέσῳ δεδειγμένα καὶ βεβοημένα; ὧν

ὑβριστικώτερα τὰ οἴκοι πλείονος ἐκεῖ τῆς ἐξουσίας

 οὔσης. ἃ σιωπᾶν ἐμοὶ κάλλιον. 

 59. Ἀλλ’ ὅμως φιλεῖν με καὶ φησὶ καὶ ὄμνυσι καὶ

μηδενὸς ταύτῃ λείπεσθαι καὶ μηδὲ τῶν ἄγαν δοκούν-

 

 

 



 



νομίζειν αὐτοῦ τὸ μῖσος εἷναι; ἐγὼ δὲ οἶδα τοὺς φίλους

αὔξοντας <τὰ τῶν φίλων, ἀλλ᾿> φίλων, ἀλλ’〉 οὐ καθαιροῦντας καὶ

μεγάλα ποιεῖν πειρωμένους ἐκ μικρῶν, ἀλλ’ οὐκ ἐκ

μεγάλων μικρά, τῷ δὲ οὐδὲν παρεῖται τῶν εἰς τοῦτο

φερόντων. καὶ οὐκ ἠδυνήθη μὲν διὰ τοὺς θεοὺς ὁπό- 

σον ἐβούλετο, δῆλος δὲ ἐγένετο πλέον βουλόμενος ἡ

ὅσον ἐδυνήθη.

ἀλλ’ ὅμως | φησὶν ὑπὲρ ἅπαν- 

τάς με φιλεῖν καὶ τῇ γνώμη παριέναι τὴν φύσιν καὶ

προσόμνυσι, πρᾶγμα ποιῶν ἀρχαῖον, ἐπιορκῶν, ὧς δὴ

πλεῖστον τῆς γῆς τῶν θεῶν ἀπεχόντων καὶ οὐδὲν ἐν 

αὐτῇ τῶν πραττομένων ἢ λεγομένων εἰδότων. ὅτι δὲ

οὐτῶ ταῦτ᾿ ἔχει, μάθοι τις ἂν ἐκεῖθεν.

τοῦ γὰρ

νόμου καθ’ ὂν οὐκ ἔξεστι τοῖς ἄλλοις εἰς τὰς τῶν

ἀρχόντων καταγωγὰς βαδίζειν ἥκοντός τε καὶ κρατοῦν-

τος καὶ τὰς εἰσόδους κωλύοντος τὰ μὲν τῶν ἄλλων 

ἐκεῖσε γραμματεῖα καθ’ ἑκάστην φέρεται τὴν ἡμέραν

γιγνομένων ἀντὶ τῆς γλώττης τῶν γραμμάτων, ἐμὸν

δὶ οὐδέποτε. τὸ δ’ αἴτιον, πρὸς τοὺς μὲν εἶπεν, ὅτι

δεῖ πέμπειν καὶ περιεῖναι τοῦ νόμου, πρὸς ἐμέ δὲ οὔ.

καίτοι καὶ μὴ πειθόμενον τοῖς πρώτοις ῥήμασι δευ- 

τέροις ἔδει καὶ τρίτοις ἐπαναγκάζειν καὶ τὴν σπουδὴν

ἐκτεῖναι μέχρι τοῦ τέλους ἔχουσάν τι καὶ ἀπειλῆς ἢ

γένοιτ᾿ | ἂν ἐκ φιλίας. νῦν δέ μοι δοκεῖ τῶν 

μέν ἄλλων εἵνεκα καταμέμφεσθαι τὸν νόμον, τῷ δὲ

πρὸς ἐμὲ μέρει θαυμάζειν. 

 

 



 



 62. Ὡς δέ λέγει μὲν φιλεῖν, πράττει δὲ τοὐναντίον,

Ῥωμύλος πάλιν ἑλκόμενος δείκνυσιν. ὂν ἑλκόμενον

ᾔδει πάλιν ἐγκείμενον ἐμοί. καίτοι τοῦ γε φιλοῦντος

ἣν οὐ κακὸν εὗδον ἀνεγείρειν, ἀλλ’ εἰ καί τις ἄλλος

 ἐπεγείροι, κοιμίζειν. νῦν δὲ κἀκείνῳ περιέστησε τοὺς

δάκνοντας, ὅπως ἐκεῖνος ἐμέ. καὶ τοῦτο δρᾶται πολλά-

κις καθ’ ἑκάστην ἡμέραν οὐκ ἐωμένης τῆς πρὸς τοὺς

νέους ὁμιλίας κόσμῳ χωρεῖν. 

 63. Ἀλλ’ ἐκεῖνο φιλοῦντος, εἰπέ μοι, τὸ φυγεῖν

 δικάσαι τὴν δίκην ἐν ἡ διά τὴν τῶν δικαίων ἰσχὺν

ᾔδει μοι θησόμενος; καίτοι καὶ παρεκάλει πρότερον

 εἰσελθεῖν καὶ τὸ μέλλειν ἐμέμφετο καὶ | μεθ’

ἡμῶν ἔλεγεν εἶναι τοὺς νόμους.

ἀλλ’ ἐκεῖνο μὲν

ἣν ἑαυτῷ τι πράττοντος, τουτὶ δὲ ἐπ’ ἐκείνῳ τετε-

 λεσμένῳ τοῦ πρὸς ἐμὲ μίσους. ἐκεῖνο μὲν οὖν ζητῶν

ἐξηπάτα, ἔχων δὲ οὐκ εἴα, ἀλλ’ ἔχων] ἐπεβούλευε καὶ

τῆς πάντως ἑπομένης μοι νίκης ἀποστερῶν, ὡς χαρί-

σαιτο τοῖς κόλαξιν, εἰς τοῦθ’ ὑπήγαγε τὴν δίκην,

ὥστ’ αὐτὴν σεσιγῆσθαι τῷ μηνί. 

 

 

 



 



 65. Ἤκουσεν ὅτι προσήκει λῦσαι κακῶς τινα δε-

θέντα μέλλοντα τὴν βουλὴν ὠφελήσειν. οὐκ ἔλυσε.

διὰ τί; ὅτι ὁ τοῦ δεσμώτου μνησθεὶς ἣν ἐγώ. τῶν

αὐτῶν δὲ παρ’ ἄλλου λεγομένων λόγων ἐλύετο ἂν οὐκ

ὄντος ἀχρήστου τοῦ λέγοντος τοῖς Εὐσταθίου πράγ- 

μασιν, ὧσπερ ἐγώ. 

 66. Ἦν δέ, ὡς ᾤετο, χάρις καὶ ἐν οἶς ἠπείλει

Θαλασσίῳ βουλεύσειν αὐτόν. καὶ ἡ πρόφασις μάλ’ ἐπι-

εικής, τὸ | κύριον ὄντα ἐκεῖνον τῶν δεδειγμένων 

ἡμῖν λόγων αἰτοῦντι μὴ διδόναι τηροῦντα τὴν δίψαν. 

ὁ δὲ ἐδίψησε μὲν τούτων οὐδεπώποτε, δοκεῖν δὲ ἐβού-

λετο, κερδαίνειν ἴσως τι νομίζων εἰς δόξαν, οἷόν τι

καὶ περὶ τὸν υἱόν. ὂν ποτέ μὲν ἄξειν, ποτὲ δὲ μετα-

πέμψεσθαι, ποτὲ δὲ πέμψειν λέγων ὡς ἐπὶ βελτίω

ῥεύματα εἶχεν ἐν Τυρῷ τε καὶ τοῖς χείροσιν, ὡς αὐ- 

τὸς ἔφασκε, λόγοις, πρὶν δὴ ἡ ἀρχὴ δεῦρο μετὰ τῶν

ἀδελφῶν τὸν νεανίσκον ἐκάλεσε.

καὶ μὴν εἰ μὲν

ἐκέκτητο, τῶν ἡμετέρων λόγων | οὐκ ἐδίψη κατὰ 

τὸν αὑτοῦ λόγον, εἰ δ’ οὐκ ἣν κεκτημένος, οὐκ ἐπε-

θύμει. πῶς γὰρ οὐκ ἂν εἶχε βουλόμενος; τί οὖν ἔδει 

 

 



 



παίζειν καὶ προσποιούμενον ἐρᾶν ὧν κατεφρόνει γεν-

ναῖον ὑβρίζειν ἄνθρωπον ἀπειλῇ, θεοὺς φοβούμενον,

φίλους αἰσχυνόμενον, δίκαιον, σώφρονα, κρατοῦντα

μὲν γλώττης, κρατοῦντα δέ ἡδονῶν, τοὺς μέν κόλακας

 ἐλεοῦντα τοσοῦτον ἀπέχοντα κολακείας, τούς δ’ ἐν τῷ

λοιδορεῖν ζῶντας ἀμυνόμενον σιωπῇ;

ᾔτεις διφθέ-

ραν, οὐχ ὡς ἐκγραψάμενος ἔχης τὰ ’κεῖθεν, ἀλλ’ ὅπως

 αὐτὴν ἐκείνην. τουτὶ δὲ οὐκ ἐραστοῦ | μηδὲ

στατῆρι τά παιδικὰ τιμᾶν. τί οὑν ἠδίκει μὴ διδοὺς

 τῷ μὴ ἀποδώσοντι; κτήσασθαι δὲ οὕτω βούλεσθαι καὶ

τὰ οὐ πολλοῦ λόγου παντὸς ἂν εἴη. 

 69. Σὺ δὲ ὅστις εἰς ἐμέ, δεδήλωται μέν οἷς ἔφην,

εἰ καὶ πολλὰ παραλέλειπται, σαφὲς δὲ ἔσται καὶ τῷδε.

τοῖς γὰρ ἐν τῷ διαφθεῖραι τὰ πρὸς τὸν διδάσκαλον

 δίκαια κακοῖς ἐξελεγχθεῖσι συζῇς, σύνει, συνδιατρίβεις,

ὁμιλεῖς, συνδειπνεῖς, συμπίνεις, συναριστᾷς, κἂν αὐτοῦ

βουληθῶσι καθεύδειν, ἐξουσία πολλὴ καὶ τὸ κωλῦον

οὐδέν. οἱ δὲ ἐν ἑκάστῳ τούτων λόγοι κατὰ τῶν ἐμῶν

τρόπων, ἔχοντες μὲν ὑγιὲς οὐδέν, πολλὴν δὲ ἡδονὴν

 ἀμφοτέροις, τοῖς τε ψευδομένοις τῷ | τε ἀκούοντι.

καὶ ὅ τι ἂν ἐκείνοις δόξῃ, τοῦτο δεῖ κρατεῖν, κἄν

 

 

 

 



 



τἀναντία βούλωμαι. παῖδες μὲν γὰρ αὐτοῖς οὐκ εἰσί,

χρυσὸς δὲ πολύς, καρπὸς πατρῴας πονηραῖς, πρεσβυ-

τέρων δὲ νεωτέρους <πρότερον> οἶδεν ἀποφέρειν ἡ

Μοῖρα. ὠνεῖτ᾿ οὑν τῇδέ τῇ θεραπείᾳ διαθήκην ἑαυτῷ

συμφέρουσαν. θηρατῇ δὲ κοιούτῳ καὶ πάντα ἐλάττω 

νομίζοντι χρημάτων εἰκότως τοὐμὸν ‘ἐν οὐδενί.

τί

οὖν μὴ ταῦτα ὁμολογεῖ καὶ οὕτως ἀπολογεῖται, ἀλλ’

ἀξιοῖ πείθειν ὑβρίζων περιφανῶς, ὡς τιμῶν οὐ πέ-

παυται; ὅς γε καὶ διὰ τοῦ πολλὰ αὐτῷ συνει-

δότος θυρωροῦ χθὲς ταὐτὸν ἐποίησε μιμουμένου τὸν 

διδάσκαλον. ὡς γὰρ ἔλαβεν ὁ τοιχωρύχος γράμματά

μου μεμφόμενα | δεσμὸν μητρὸς καὶ κόρης ἄδικον, 

ἀκήλασε τὸν δόντα τὰ γράμματα φήσας οὐκ ἐμά ταῦτα,

τοῦ δεδωκότος δὲ εἶναι.

τοιούτους τοὺς ἐμούς

θεράποντας ἐποίησε τῷ λόγῳ διαβάλλων μου τὸν βίον 

ἐν τοῖς ἐκείνων τολμήμασιν εἴτ᾿ οὐκ εἰδότος μου ταῦτα

εῖτε εἰδότος. καίτοι τά γε τοιαύτα πλάττειν οὐ κακὸν

μέλλοντά· γε λύειν τι κακόν. ὅμως δέ γε οὗπερ ἐλέγετο

καὶ ἣν, ἐμοῦ τοῦ τοῖς ἀδικουμένοις συναχθομένου καὶ

τοῖς ἐκείνων οὐχ ἧττον ἢ ’κεῖνοι πληττομένου. 

 73. Ὁ δὲ κολλάκις | μέν αὔριον ἄων τὴν 

 

 

 



 



ἄφεσιν Εὐσέβιος ὁ γέρων, ἔργου δὲ οὔπω τυχών, τί

σοι φαίνεται μηνύσειν; οὐ τὸ βιάβην αὐτῷ γενέσθαι

τοὺς ἐμοὺς ὑπὲρ αὐτοῦ λόγους ἑτέρων ἀρειμένων ἐπ᾿

ἄλλους καταφυγόντων, ὧν οἱ οἱκέται ταλάρους καὶ

 σπυρίδας φέροντες ἐκεῖσε βαδίζουσιν, <ἃ> ἰχθῦς ἔχει

τῷ δικαιοτάτῳ καὶ τὰ ἀπὸ τῶν δένδρων; 

 74. Ἕτερον ταίνυν οὐδὲν ἔλαττον. ἥκων γὰρ εἰς

τὸ βουλευτήριον ὡς μείζω ποιήσων τὴν βουλὴν |

 κατὰ τὸν νόμον τὸν νὺν οὐκ ἐκάλεσέ με ἐγγύθεν

 εἰδὼς ἐγγύς με καθήμενον ἐν ἀλλοτρίῳ χωρίῳ καὶ

ταῦτα πολλοῦ χρόνου τὴν κοινωνίαν ταύτην ἐωρα-

κότος τῶν ἀρχόντων, εἰ καθευδήσειε, τὴν βουλὴν ἐπε-

γειρόντων. τούτῳ οὖν ἔδει χρῆσθαι τῷ πράγματι καὶ

μὴ πεφθλαγμένον ἐπανάγειν, ἦσαν δὲ αὐτῷ λόγοι

 πολλοὶ καὶ | καλοὶ βουλομένῳ τι τῶν δικαίων

 ποιεῖν. νῦν δ᾿ ὁμοίως ᾤετό μοι προσήκειν ἀπεῖναι

τῷ μυρίους ἔχοντι καταλέξαι προγόνους πεπολίτευ-

μένους τοῖς οὐκ οἶδ᾿ ὁπόθεν ἥκουσι. καί μοι δοκεῖ

κἂν καλέσαι τινὰς ἐκείνων ἡδέως ἐμὲ παρείς, εἰ μὴ

 τὴν ὑπερβολὴν τῆς ὕβρεως ἔδεισε. 

 75. Τὴν αὐτὴν τοίνυν αὖθις αἰτούμενος χάριν ἣν

 πολλάκις | ὑποσχόμενος ἔδωκεν οὐδεπώποτε, ἀλλὰ

 

 



 



σοφῶς, <ὡς> ᾤετο, διεκρούσατο λόγους ἀνταιτήσας

ἐμούς, ἐπαίνους δή·πουθεν ἑαυτοῦ, εἰδὼς μέν, ὡς οὐκ

ἐροίην πολλῶν ἕνεκα, σχῆμα δέ πορίζων τῷ μὴ δεδω-

κέναι τὴν πολλάκις ἀτιμασθεῖσαν χάριν, καὶ ἐποίει δὴ

τῶν λόγων τούτων αὐτὸν ἐραστὴν τῷ λόγῳ, ἐπεὶ τῇ 

γε ἀληθείᾳ λόγος οὐδεὶς αὐτῷ τῶν ἡμετέρων λόγων. εἰ

δ᾿ ἣν, περὶ αὐτοὺς | ἂν οἱ δέκα μῆνες ἀνάλωντο, 

ἀλλ’ οὐκ εἰς οὑς νῦν ἀνθρώπους οὖς ἄπαντες ἴσασιν.

ὧν ἔν τε τοῖς γόνασιν ἴν τε ταῖς χερσὶν αὐτῶν συνε-

χῶς ὁ καταγέλαστος τόκος, τὰ δεδειγμένα, καὶ πρὸ 

τῶν Πλάτωνος ἀγαπώμενος.

τὸ δὲ δὴ νῦν τοῦτο,

ὁ πολὺς ἔρως καὶ τὸ τῷ μὴ | τυγχάνειν ἀνιᾶσθαι 

λέγειν οὐκ ἵρως ἐστίν, ἀλλ’ ἀνὴρ πολλοῦ μὲν τοῖς

δικαζομένοις ἄξιος δι᾿ ἰσχὺν τῆς τέχνης, γήμας δὲ ἐκ

τῆς τούτων οἰκίας καὶ νομίζων προσήκειν αὐτοὺς εὖ 

ποιεῖν ὀρῶν αὐτὸν ἄλλοσέ ποι φερόμενον, ὧν δ’ οὐκ

ἄξιον ἠμεληκότα, ὦσεν ὲν ἤκιστα βουλόμενον εἰς ταῦτα

τὰ ῥήματα δεῖ δεῖ με λόγου τυχεῖν καὶ ὅτι δεινὰ

ἂν πάθοιμι μὴ τυχών.

ἃ μὲν οὖν ἤθελεν, ἣν

ἐκεῖνα, ἃ δὲ ἠνάγκασται, ταῦτα. ἃ οὐκ αὐτοῦ δίκαιον 

νομισθῆναι μᾶλλον ἢ τοῦ βιασαμένου, πλὴν εἰ τοῦτο

δύναιτο πείθειν, ὡς ἅπαντα τοῦτον ἐκάθευδε τὸν χρό-

 

 

 



 



νον. ἀλλ’ οὐκ ἐκάθευδεν, ἀλλ’ ἣν ἐν οἷς ἣν, ἐν μέσῳ

ψῆφον θέμενος πάντας ἐξεληλέγχθαι λόγους. 

 78. Καὶ τὸν Ῥωμύλον φήσει τοῦτ᾿ ἂν σῶσαι

 μόνον. διά τί; καὶ γὰρ | ἂν μὴ τοῦτό σοι γένη-

 τᾶι, ἕτερα δήπου γεγένηται. ὧν ἴν ἐστιν ἃ παρ’ ἡμῶν

ὁ παῖς σοι κτησάμενος ἔχει μεγάλα καὶ αὐτῷ σοι δο-

κοῦντα καὶ τῆς εὐνῆς ἀναστήσαντά σε πολλάκις. οὐκ

ἐχρῆν οὖν τούτοις δοθῆναι τὴν χάριν, εἰ καὶ μηδὲν

ἦν προσλαβεῖν; ἢ καὶ πρὸς ἀριστέα δωρεᾶς μεμνημέ-

 νον ταῦτα ἂν ἔλεγες, ὡς ἐπὶ δευτέρᾳ ἂν ἀριστείᾳ λάβοι,

τὸ πραχθὲν δὲ οὔπω τιμῆς ἄξιον;

εἰπόντος δώ-

σεις. τί οὖν; οὐκ εἶπον ἤδη; ἢ οὐδὲν τὰ τότε ῥηθέντα

καὶ τά διὰ τὰ ῥηθέντα πραχθέντα πᾶσαν ἀπάντων

θεάτρων ἀποκρύψαντα τὴν βακχείαν; σύ δέ τότε μὲν

 οἷς οὐκ ἄλλος ὡμολόγεις τετιμῆσθαι, | νῦν δ’ ὧς

 ἀντ’ οὐδενὸς δώσων, εἰ δοίης, λαβεῖν ἀξιοῖς πρότερον,

εἰ μέλλοις δώσειν. καίτοι χάριν μέν ἐκείνων ἔχων

ἐπὶ τὴν ἀμοιβὴν ἴθι, μικρὰ δὲ αὐτὰ νομίζων καὶ οὐ-

δέν, θαυμαστὸν οὐδέν, εἰ μηδὲ ταῦτ᾿ οἰήσῃ τι εἶναι,

 ὥστ᾿ οὐχὶ θαυμάσαιμ’ ἄν, εἰ καὶ λαβὼν οὐ δώσεις.

ὅρκων δέ τῶν σῶν αὐτὸς ἀφῄρησαι τὴν πίστιν

τῷ πλήθει τῶν ὅρκων τῶν ὠλιγωρημένων, ὥστε καὶ

ὅστις ὠνεῖται παρὰ σοῦ τὸ δίκαιον ὀμνύντος, οὐκ ἔχει

 



 



θαρρεῖν, ἀλλ’ ἔστιν ἐν φόβῳ μὴ τοῖς ὀμωμοσμένοις τὸ

κέρας οὐκ ἀκολουθήσῃ. ἔστιν οὑν κἀνταῦθα δέος μὴ

τὸ μὲν καὶ αὐτὸς δοῦναι φύγῃς, λαβὼν δὲ καὶ ἄων

καταγελάσῃς. 

 81. Ι Εἰ δέ δεῖ τι καὶ ἕτερον εἰπεῖν, ἀνθ’ 

ὅτου προσῆκέ μοί τι παρ’ αὐτοῦ γεγενῆσθαι, τῶν ὑπ’

αὐτοῦ γραφομένων, τὰ δὲ ἣν φλυαρία, πολλῶν μέν

ἤκουσα πρὸ ταυτησὶ τῆς ἀρχῆς, πολλῶν δέ ἐν αὐτὴ

τῶν αἰκισομένων, ἀπὸ γὰρ δὴ τούτων ἤρχετο. οἷς

ἐτιτρωσκόμην μέν τὰ ὦτα, φέρειν δὲ ἣν ἀνάγκη καί, 

τὸ δεινότατον, καὶ ἐπαινεῖν. ὥστ᾿ οὐδὲν ἴδει παρ’

ἡμῶν ἕτερον αἰτεῖν πεποιημένων μοί τινων χάριτος

ἀξίων.

τῷ δέ εἰς ἡμᾶς ἀγαθὸν οὐδὲν οὔτε πρό-

τερον οὔθ᾿ ὕστερον, ἐπεὶ καὶ τὴν δίκην αὐτήν, ἀφ’ ἧς

ἣν ἂν ἡμῖν κριθείσης διαφυγεῖν ζημίαν ἄδικον, οὔτε 

εἰσήγαγεν οὔτε ἔκρινεν ὀρῶν τῶν ἀντιδίκων τό τε

πλῆθος τό τε σχῆμα. δίκαιον μὲν | γὰρ εἶχον 

οὐδέν, πολλοὶ δὲ ἤσαν. τὸ δ’ εἶναι πολλοὺς νενοση-

κυίᾳ μέν γ’ ἀρχὴ φοβερόν, ἐρρωμένῃ δὲ οὔ. καὶ ἅμα

οὐδεὶς ἣν ἐμοῦ λόγος αὐτῷ πεπεισμένῳ λόγους ποιεῖν 

καλούς. 

 

 

 



 



 83. Τοιοῦτος εἰς ἡμᾶς ὁ γεννάδας οὗτος. ὅς, ὅτι

μὴ τῆς ἀρχῆς αὐτῷ λυθείσης πεσόντες ἐκλαύσαμεν,

ἀγανακτεῖ. ἔδει δέ, ὧς ἔοικεν, ἐπ’ αὐτὴν ἐρχομένου

τοῦτο πεπρᾶχθαι.