PORPHYRII ISAGOGE ET
IN ARISTOTELIS CATEGORIAS
COMMEiNTARIUM 

 
 ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΦΟΙΝΙΚΟΣ
ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΟΥ ΠΛΩΤΙΝΟΥ ΤΟΥ ΛΥΚΟΠΟΛΙΤΟΥ 
 Ὄντος ἀναγκαίου, Χρυσαόριε, καὶ εἰς τὴν τῶν παρὰ Ἀριστοτέλει κατηγοριῶν 
διδασκαλίαν τοῦ γνῶναι τί γένος καὶ τί διαφορὰ τί τε εἶδος καὶ τί
 ἴδιον καὶ τί συμβεβηκός, εἴς τε τὴν τῶν ὁρισμῶν ἀπόδοσιν καὶ ὅλως εἰς
τὰ περὶ διαιρέσεως καὶ ἀποδείξεως χρησίμης οὔσης τῆς τούτων θεωρίας, 
σύντομόν σοι παράδοσιν ποιούμενος πειράσομαι διὰ βραχέων ὥσπερ ἐν
εἰσαγωγῆς τρόπῳ τὰ παρὰ τοῖς πρεσβυτέροις ἐπελθεῖν, τῶν μὲν βαθυτέρων
ἀπεχόμενος ζητημάτων, τῶν δ᾿ ἁπλουστέρων συμμέτρως στοχαζόμενος. αὐτίκα
 περὶ τῶν γενῶν τε καὶ εἰδῶν τὸ μὲν εἴτε ὑψέστηκεν εἴτε καὶ ἐν μόναις
ψιλαῖς ἐπινοίαις κεῖται εἴτε καὶ ὑφεστηκότα σώματά ἐστιν ἢ ἀσώματα καὶ 
πότερον χωριστὰ ἢ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καὶ περὶ ταῦτα ὑφεστῶτα, παραιτήσομαι
λέγειν βαθυτάτης οὔσης τῆς τοιαύτης πραγματείας καὶ ἄλλης μείζονος
δεομένης ἐξετάσεως· τὸ δ᾿ ὅπως περὶ αὐτῶν καὶ τῶν προκειμένων
 λογικώτερον οἱ καλαιοὶ διέλαβον καὶ τούτων μάλιστα οἱ ἐκ τοῦ περιπάτου, 
νῦν σοι πειράσομαι δεικνύναι. 
 Περὶ γένους. 
 Ἔοικεν δὲ μήτε τὸ γένος μήτε τὸ εἶδος ἁπλῶς λέγεσθαι. γένος γὰρ
λέγεται καὶ ἡ τινῶν ἐχόντων πως πρὸς ἕν τι καὶ πρὸς ἀλλήλους ἄθροισις,
 καθ᾿ ὃ σημαινόμενον τὸ Ἡρακλειδῶν λέγεται γένος ἐκ τῆς ἀφ᾿ ἑνὸς σχέσεως,
λέγω δὴ τοῦ Ἡρακλέους, καὶ τοῦ πλήθους τῶν ἐχόντων πως πρὸς 
ἀλλήλους τὴν ἀπ᾿ ἐκείνου οἰκειότητα, κατὰ ἀποτομὴν τὴν ἀπὸ τῶν ἄλλων
γενῶν κεκλημένου. λέγεται δὲ καὶ ἄλλως πάλιν γένος ἡ ἑκάστου τῆς γενέσεως
 

 

ἀρχὴ εἴτε ἀπὸ τοῦ τεκόντος εἴτε ἀπὸ τοῦ τόπου ἐν ᾧ τις γέγονεν. 
οὕτως γὰρ Ὀρέστην μὲν ἀπὸ Ταντάλου φαμὲν ἔχειν τὸ γένος, Ὕλλον δὲ
ἀφ’ Ἡρακλέους, καὶ πάλιν Πίνδαρον μὲν Θηβαῖον εἷναι τὸ γένος, Πλάτωνα 
δὲ Ἀθηναῖον· καὶ γὰρ ἡ πατρὶς ἀρχή τίς ἐστι τῆς ἑκάστου γενέσεως,
 ὥσπερ καὶ ὁ πατήp. τοῦτο δὲ ἔοικε πρόχειρον εἶναι τὸ σημαινόμενον·
Ἡρακλεῖδαι γὰρ λέγονται οἱ ἐκ γένους κατάγοντες ἡρακλέους καὶ Κεκροπίδαι
αἱ ἀπὸ Κέκροπος καὶ οἱ τούτων ἀγχιστεῖς. καὶ πρότερόν γε ὠνομάσθη
γένος ἡ ἑκάστου τῆς γενέσεως ἀρχή, μετὰ δὲ ταῦτα καὶ τὸ πλῆθος τῶν 
ἀπὸ μιᾶς ἀρχῆς οἷον ἡρακλέους, ὃ ἀφορίζοντες καὶ ἀπὸ τῶν ἄλλων χωρίζοντες
 ἔφαμεν τὸ ὅλον ἄθροισμα Ἡρακλειδῶν γένος. ἄλλως δὲ πάλιν γένος
λέγεται, ᾧ ὑποτάσσεται τὸ εἶδος, καθ' ὁμοιότητα ἴσως τούτων εἰρημένον·
καὶ γὰρ ἀρχή τίς ἐστι τὸ τοιοῦτο γένος τῶν ὑφ' ἑαυτὸ καὶ δοκεῖ καὶ τὸ 
πλῆθος περιέχειν πᾶν τὸ ὑφ' ἑαυτό. 
 Τριχῶς οὖν τοῦ γένους λεγομένου περὶ τοῦ τρίτου παρὰ τοῖς φιλοσόφοις
 ὁ λόγος· ὃ καὶ ὑπογράφοντες ἀποδεδώκασι γένος εἶναι λέγοντες τὸ
κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ εἴδει ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορούμενον
οἷον τὸ ζῷον. τῶν γὰρ κατηγορουμένων τὰ μὲν καθ' ἑνὸς λέγεται μόνου, 
ὡς τὰ ἄτομα οἷον Σωκράτης καὶ τὸ οὗτος καὶ τὸ τοῦτο, τὰ δὲ κατὰ πλειόνων,
ὡς τὰ γένη καὶ τὰ εἴδη καὶ αἱ διαφοραὶ καὶ τὰ Ι ἴδια καὶ τὰ συμβεβηκότα 
 κοινῶς ἀλλὰ μὴ ἰδάως τινό. ἔστι δὲ γένος μὲν οἷον τὸ ζῷον, εἶδος δὲ οἷον
ὁ ἄνθρωπος, διαφορὰ δὲ οἷον τὸ λογικόν, ἴδιον δὲ οἷον τὸ γελαστικόν, συμβεβηκὸς
δὲ οἷον τὸ λευκόν, τὸ μέλαν, τὸ καθέζεσθαι. τῶν μὲν καθ'
ἑνὸς μόνου κατηγορουμένων διαφέρει τὰ γένη τῷ ταῦτα κατὰ πλειόνων 
ἀποδοθέντα κατηγορεῖσθαι, τῶν δὲ αὖ κατὰ πλειόνων τῶν μὲν εἰδῶν, ὅτι
 τὰ μὲν εἴδη εἰ καὶ κατὰ πλειόνων κατηγορεῖται ἀλλ' οὐ διαφερόντων τῷ εἴδει
ἀλλὰ τῷ ἀριθῷ· ὁ γὰρ ἄνθρωπος εἶδος ὣν Σωκράτους καὶ Πλάτωνος
κατηγορεῖται, οἳ οὐ τῷ εἴδει διαφέρουσιν ἀλλήλων ἀλλὰ τῷ ἀριθμῷ, τὸ δὲ
ζῷον γένος ὂν ἀνθρώπου καὶ βοὸς καὶ ἵππου κατηγορεῖται, οἳ διαφέρουσι 
 

 

καὶ τῷ εἴδει ἀλλήλων ἀλλ' οὐχὶ τῷ ἀριθμῷ μόνον. τοῦ δ' αὖ ἰδίου διαφέρει 
τὸ γένος, ὅτι τὸ μὲν ἴδιον καθ' ἕνὸς μόνου εἴδους, οὗ ἐστιν ἴδιον.
κατηγορεῖται καὶ τῶν ὑπὸ τὸ εἶδος ἀτόμων, ὡς τὸ γελαστικὸν ἀνθρώπου
μόνου καὶ τῶν κατὰ μέρος ἀνθρώπων, τὰ δὲ γένος οὐχ ἑνὸς εἴδους κατηγορεῖται
 ἀλλὰ πλειόνων τε καὶ διαφερόντων. ταῆς δ' αὖ διαφορᾶς καὶ τῶν 
κοινῇ συμβεβηκότων διαφέρει τὸ γένος, ὅτι εἰ καὶ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων
τῷ εἴδει κατηγοροῦνται αἱ διαφοραὶ καὶ τὰ κοινῶς συμβεβηκότα,
ἀλλ' οὐκ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγοροῦνται. ἐρωτησάντων γὰρ ἡμῶν ἐκεῖνο
καθ' οὗ κατηγορεῖται ταῦτα, οὐκ ἐν τῷ τί ἐστιν, φαμέν, κατηγορεῖται, 
 ἀλλὰ μᾶλλον ἐν τῷ ποῖόν τί ἐστιν. ἐν γὰρ τῷ ἐρωτᾶν ποῖόν τί ἐστιν
ὁ ἄνθρωπός φαμεν ὅτι λογικόν, καὶ ἐν τῷ ποῖόν τι ὁ κόραξ φαμὲν
ὅτι μέλαν· ἔστιν δὲ τὸ μὲν λογικὸν διαφορά, τὸ δὲ μέλαν συμβεβηκός· 
ὅταν δὲ τί ἐστιν ἄνθρωπος ἐρωτηθῶμεν, ζῷον ἀποκρινόμεθα· ἧν δὲ ἀνθρώπου
γένος τὸ ζῷον. ὥστε τὸ μὲν κατὰ πλειόνων λέγεσθαι τὸ γένος
 διαστέλλει αὐτὸ ἀπὸ τῶν καθ’ ἑνὸς μόνου τῶν ἀτόμων κατηγορουμένων,
τὸ δὲ διαφερόντων τῷ εἴδει διαστέλλει ἐπὸ τῶν ὡς εἰδῶν κατηγορουμένων
ἢ ὡς ἰδίων, τὸ δὲ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖσθαι χωρίζει ἀπὸ τῶν διαφορῶν 
καὶ τῶν κοινῇ συμβεβηκότων, ὃ οὐκ ἐν τῷ τί ἐστιν ἀλλ' ἐν τῷ ποῖόν τί
ἐστιν ἢ πῶς ἔχον ἐστὶν κατηγορεῖται ἕκαστον ὧν κατηγορεῖται. οὐδὲν ἄρα
 περιττὸν οὐδὲ ἐλλεῖπον περιέχει ἡ τοῦ γένους ῥηθεῖσα ὑπογραφὴ τῆς ἐννοίας. 
 Περὶ εἴδους. 
 Τὸ δὲ εἶδος λέγεται μὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἑκάστου μορφῆς, καθὸ εἴρηται 
 

 

πρῶτον μὲν εἶδος ἄξιον τυραννίδος. 
λέγεται δὲ εἶδος καὶ τὸ ὑπὸ τὸ ἀποδοθὲν γένος, καθὸ εἰώθαμεν λέγειν τὸν
μὲν ἄνθρωπον εἶδος τοῦ ζῴοὐ γένους ὄντος τοῦ ζῴου, τὸ δὲ λευκὸν τοῦ
χρώματος εἶδος, τὸ δὲ τρίγωνον τοῦ σχήματος εἶδος. εἰ δὲ καὶ τὸ γένος
 ἀποδιδόντες τοῦ εἴδους ἐμεμνήμεθα εἰπόντες τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων
τῷ εἴδει ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορούμενον, καὶ τὸ εἶδός φαμεν τὸ 
ὑπὸ τὸ ἀποδοθὲν γένος, εἰδέναι χρὴ ὅτι, ἐπεὶ καὶ τὸ γένος τινός ἐστιν γένος
καὶ τὸ εἶδος τινός ἐστιν εἶδος ἑκάτερον ἑκατέρου, ἀνάγκη καὶ ἐν τοῖς ἀμφοτέρων
λόγοις κεχρῆσθαι ἀμφοτέροις. ἀποδιδόασιν οὖν τὸ εἶδος καὶ οὕτως·
 εἶδός ἐστι τὸ ταττόμενον ὑπὸ τὸ γένος καὶ οὗ τὸ γένος Ι ἐν τῷ τί ἐστι 
κατηγορεῖται. ἔτι δὲ καὶ οὕτως· εἶδός ἐστι τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων
τῷ ἀριθμῷ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορούμενον. ἀλλ' αὕτη μὲν ἡ ἀπόδοσις
τοῦ εεἰδικωτάτου ἂν εἴη καὶ ὅ ἐστι μόνον εἶδος, αἱ δὲ ἄλλαι εἶεν ἂν καὶ
τῶν μὴ εἰδικωτάτων. σαφὲς δ' ἂν εἴη τὸ λεγόμενον τοῦτον τὸν τρόπον. 
 καθ᾿ ἑκάστην κατηγορίαν ἐστίν τινα γενικώτατα καὶ πάλιν ἄλλα εἰδικώτατα
καὶ μεταξὴ τῶν γενικωτάτων καὶ τῶν εἰδικωτάτων ἄλλα. ἔστιν δὲ γενικώτατον
μέν, ὑπὲρ ὃ οὐκ ἂν εἴη ἄλλο ἐπαναβεβηκὸς γένος, εἰδικώτατον δέ,
μεθ' ὃ οὐκ ἂν εἴη αλλο ὑποβεβηκὸς εἶδος, μεταξὴ δὲ τοῦ γενικώτατου καὶ 
τοῦ εἰδικωτάτου ἄλλα, ἃ καὶ γένη καὶ εἴδη ἐστὶ τὰ αὐτά, πρὸς ἄλλο μέντοι
 καὶ ἄλλο λαμβανόμενα. 
 Γινέσθω δὲ ἐπὶ μιᾶς κατηγορίας σαφὲς τὸ λεγόμενον. ἡ οὐσία ἔστι
μὲν καὶ αὐτὴ γένος, ὑπὸ δὲ ταύτην ἐστὶν σῶμα, καὶ ὑπὸ τὸ σῶμα
ἔμψυχον σῶμα, ὑφ' ὃ τὸ ζῷον, ὑπὸ δὲ τὸ ζῷον λογικὸν ζῷον, ὑφ' ὃ ὁ 
ἄνθρωπος, ὑπὸ δὲ τὸν ἄνθρωπον Σωκράτης καὶ Πλάτων καὶ οἱ κατὰ μέρος
 ἄνθρωποι. ἀλλὰ τούτων ἡ μὲν οὐσία τὸ γενικώτατον καὶ ὃ μόνον γένος,
ὁ δὲ ἄνθρωπος τὸ εἰδικώτατον καὶ ὃ μόνον εἶδος, τὸ δὲ σῶμα εἶδος μὲν
τῆς οὐσίας, γένος δὲ τοῦ ἐμψύχου σώματος. ἀλλὰ καὶ τὸ ἔμψυχον σῶμα
εἶδος μὲν τοῦ σώματος, γένος δὲ τοῦ ζῴου, πάλιν δὲ τὸ ζῷον εἶδος μὲν 
τοῦ ἐμψύχου σώματος, γένος δὲ τοῦ λογικοῦ ζῴου, τὸ δὲ λογικὸν ζῷον
 εἶδος μὲν τοῦ ζῴου, γένος δὲ τοῦ ἀνθρώπου, ὁ δὲ ἄνθρωπος εἶδος μὲν
τοῦ λογικοῦ ζῴου, οὐκέτι δὲ καὶ γένος τῶν κατὰ μέρος ἀνθρώπων, ἀλλὰ
μόνον εἶδος· καὶ πᾶν τὸ πρὸ τῶν ἀτόμων προσεχῶς κατηγορούμενον εἶδος
 

 

ἂν εἴη μόνον, οὐκέτι δὲ καὶ γένος. ὥσπερ οὖν ἡ οὐσία ἀνωτάτω οὖσα τῷ 
μηδὲν εἶναι πρὸ αὐτῆς γένος ἦν τὸ γενικώτατον, οὕτως καὶ ὁ ἄνθρωπος 
εἶδος ὤν, μεθ’ ὃ οὐκ ἔστιν εἶδος οὐδέ τι τῶν τέμνεσθαι δυναμένων εἰς εἴδη,
ἀλλά τῶν ἄτομον γὰρ Σωκράτης καὶ Πλάτων καὶ τουτὶ τὸ λευκόν)
 μόνον ἂν εἴη εἶδος καὶ τὸ ἔσχατον εἶδος καὶ ὡς ἔφαμεν τὸ εἰδικώτατον· 
τὰ δὲ μέσα τῶν μὲν πρὸ αὐτῶν εἴη ἂν εἴδη, τῶν δὲ μετ᾿ αὐτὰ γένη.
ὥστε ταῦτα μὲν ἔχει δύο σχέσεις, τήν τε πρὸς τὰ πρὸ αὐτῶν, καθ᾿ ἣν
εἴδη αὐτῶν εἶναι λέγεται, τήν τε πρὸς τὰ μετ’ αὐτά, καθ᾿ ἣν γένη αὐτῶν
εἶναι λέγεται· τὰ δὲ ἄκρα μίαν ἔχει σχέσιν· τό τε γὰρ γενικώτατον τὴν
 μὲν ὡς πρὸς τὰ ὑφ᾿ ἑαυτὸ ἔχει σχέσιν, γένος ὂν πάντων τὸ ἀνωτάτω, 
τὴν δὲ ὡς πρὸς τὰ πρὸ ἑαυτοῦ οὐκέτι ἔχει, ἀνωτάτω ὂν καὶ ὡς τρώτη
ἀρχὴ καί, ὡς ἔφαμεν, ὑπὲρ ὃ οὐκ ἂν εἴη ἄλλο ἐπαναβεβηος γένος· καὶ
τὸ εἰδικώτατον δέ μίαν ἔχει σχέσιν τἠν μὲν ὡς πρὸς τὰ πρὸ αὐτοῦ, ὦν
ἐστιν εἶδος, τὴν δὲ ὡς πρὸς τὰ μετ᾿ αὐτὸ οὐκ ἀλλοίαν ἔχει, ἀλλὰ καὶ τῶν 
 ἀτόμων εἶδος λέγεται ἀλλ᾿ εἶδος μὲν λέγεται τῶν ἀτόμων ὡς περιέχον
αὐτά, εἶδος δὲ πάλιν τῶν πρὸ αὐτοῦ ὡς περιεχόμενον ὑπ᾿ αὐτῶν. 
 Ἀφορίζονται τοίνον τὸ μὲν γενικώτατον οὕτως, ὅ γένος ἂν οὐκ ἔστιν
εἶδος, καὶ πάλιν, ὑπὲρ ὃ οὐκ ἂν εἴη ἄλλο ἐπναβεβηκὸς γένος· τὸ δὲ εἰδικώτατον,
ὃ εἶδος ὂv οὐκ ἔστιν γένος καὶ ὃ εἶδος ὂν οὐκ ἂν διελοίμεθα 
 ἔτι εἰς εἴδη καὶ ὃν κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ ἀριθμῷ ἐν τῷ τί
ἐστι κατηγορεῖται. τὰ δὲ μέσα τῶ ἄκρων ὑπάλληλά τε καλοῦσι γένη
καὶ εἴδη, καὶ ἕκαστον αὐτῶν εἶδος εἶναι καὶ γένος τίθενται, πρὸς
ἄλλο μέντοι καὶ ἄλλο λαμβανόμ|μενον. τὰ δὴ πρὸ τῶν εἰδικωτάτων ἄχρι 
 

 

τοῦ γενικωτάτου ἀνιόντα γένη τε λέγεται καὶ εἲδη καὶ ὑπάλληλα γένη ὡς 
ὁ Ἀγαμέμνων Ἀτρείδης καὶ Πελοπίδης καὶ Τανταλίδης καὶ τὸ τελευταῖον
Διός. ἀλλ' ἐπὶ μὲν τῶν γενεαλογιῶν εἰς ἓνα ἀνάγουσι, ψέρε εἰπεῖν τὸν
Δία, τὴν ἀρχὴν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἐπὶ δὲ τῶν γενῶν καὶ τῶν εἰδῶν οὐκ 
 οὓτως ἒχει· οὐ γάρ ἐστι κοινὸν ἓν γένος πάντων τὸ ὂν οὐδὲ πάντα ὁμογενῆ
καθ' ἒν τὸ ἀνωτάτω γένος, ὣς φηδιν ὁ Ἀριστοτέλης. ἀλλὰ κείσθω,
ὣσπερ ἐν ταῖς Κατηγορίαις, τὰ πρῶτα δέκα γένη οἶον ἀρχαὶ δέκα πρῶται·
κἂν δὴ πάντα τις ὂντα καλῇ, ὁμωνύμως, φησί, καλέσει, ἀλλ' οὐ συνωνύμως.
εἰ μὲν γὰρ ἒν ἦν κοινὸν πάντων γένος τὸ ὂν, συνωνύμως ἂν πάντα 
 ὂντα ἐλέγετο· δέκα δὲ ὂντων τῶν πρώτων ἡ κοινωνία κατὰ τοὐνομα μόνον,
οὐκέτι μὴν καὶ κατὰ τὸν λόγον τὸν κατὰ τοὒνομα. δέκα μὲν οὖν τὰ γενικώτατα,
τὰ δὲ εἰδικώτατα ἐν ἀριθμῷ μέν τινι, οὐ μὴν ἀπείρῳ· τὰ δὲ
ἄτομα, ἃπερ ἐστὶ τὰ μετὰ τὰ εἰδικώτατα, ἂπειρα. διὸ ἂχρι τῶν εἰδικωτάτων 
ἀπὸ τῶν γενικωτάτων κατιόντας παρεκελεύετο ὁ Πλάτων παύεσθαι,
 κατιέναι δὲ διὰ τῶν διὰ μέσου διαιροῦντας ταῖς εἰδοποιοῖς δαφοραῖσ·
τὰ δὲ ἂπειρὰ φησιν ἐᾶν, μὴ γὰρ ἂν γενέσθαι τούτων ἐπιστήμην. κατιόντων
μὲν οὖν εἰς τὰ εἰδικώτατα ἀνάγκη διαιροῦντας διὰ πλήδους ἰέναι,
ἀνιόντων δὲ εἰς τὰ γενικώτατα ἀνάγκη συναιρεῖν τὸ πλῆδος εἰς ἒν· δυναγωγὸν 
γὰρ τῶν πολλῶν εἰς μίαν φύσιν τὸ εἶδος καὶ ἔτι μᾶλλον τὸ γένος,
 τὰ δὲ κατὰ μέρος καὶ καθ' ἒκαστα τοὐναντίον εἰς πλῆθος ἀεὶ διαιρεῖ τὸ
ἓν· τῇ γὰρ τοῦ εἲδους μετουσία οἱ πολλοὶ ἂνθρωποι εἶς, δὲ κατὰ
μέρος ὁ εἶς καὶ κοινὸς πλείους· διαιρετικὸν μὲν γὰρ ἀεὶ τὸ καθ' ἓκαστον, 
συλληπτικὸν δὲ καὶ ἐνοποιὸν τὸ κοτνόν. 
 Ἀποδεδομένοο δὲ τοῦ γένους καὶ τοῦ εἲδους τί ἐστιν ἐκάτερον αὐτῶν,
 

 

καὶ τοῦ μὲν γένους ἑνὸς ὄντος τῶν δὲ εἰδῶν πλειόνων ἀεὶ γὰρ εἰς πλείω 
εἴδη ἡ τομὴ τοῦ γένους) τὸ μὲν γένος ἀεὶ τοῦ εἴδους κατηγορεῖται καὶ
πάντα τὰ ἐπάνω τῶν ὑπποκάτω, τὸ δὲ εἶδος οὄτε τοῦ προσεχοῦς αὐτοῦ γένους
οὔτε τῶν ἐπάνω· οὐδὲ γὰρ ἀντιστρέφει. δεῖ γὰρ ἢ τὰ ἴσα τῶν ἴσων 
 κατηγορεῖσθαι ὡς τὸ χρεμετιστικὸν τοῦ ἵππου ἢ τὰ μείζω τῶν ἐλαττόνων
ὡς τὸ ζῷον τοῦ ἀνθρώπου, τὰ δὲ ἐλάττω τῶν μειζόνων οὐκέτι· οὐκέτι
γὰρ τὸ ζῷον εἴποις ἂν εἶναι ἄνθρωπον, ὥσπερ τὸν ἄνθρωπον εἴποις ἂν εσἶναι
ζῷον. καθ’ ὧν δ᾿ ἄν τὸ εἶδος κατηγορῆται, κατ’ ἐκείνων ἐξ ἂμἀγλξς καὶ 
τὸ τοῦ εἴδους γένος κατηγορηθήσεται καὶ τὸ τοῦ γένους γένος ἄχρι τοῦ
 γενικωτάτου· εἰ γὰρ ἀληθὲς τὸ τὸν Σωκράτην εἲπεῖν. ἄνθρωπον, τὸν δὲ
ἄνθρωπον ζῷον, τὸ δὲ ζῷον οὐσίαν· ἀληθὲς καὶ τὸν Σωκράτην ζῷον εἰπεῖν
καὶ οὐσίαν. ἀεὶ τῶν ἐπάνω κατηγορουμένων τῶν ὑποκάτω τὸ μὲν εἶδος
τοῦ ἀτόμου κατηγορηθήσεται, τὸ δὲ γένος καὶ κατὰ τοῦ εἴδους καὶ κατὰ 
τοῦ ἀτόμου, τὸ δὲ γενικώτατον καὶ κατὰ τοῦ γένους ἢ τῶν γενῶν, εἰ πλείω
 εἴη τὰ μέσα καὶ ὑπάλληλα, καὶ κατὰ τοῦ εἴδους καὶ κατὰ τοῦ ἀτόμου.
λέγεται γὰρ τὸ μὲν γενικώτατον κατὰ πάντων τῶν ὑφ᾿ ἑαυτὸ γενῶν τε
καὶ εἰδῶν καὶ ἀτόμων, τὸ δὲ γένος τὸ πρὸ τοῦ εἰδικωτάτου κατὰ πάντων
τῶν εἰδικωτάτων καὶ τῶν ἀτόμων, τὸ δὲ μόνον εἶδος κατὰ πάντων τῶν 
ἀτόμων, τὸ δὲ ἄτομον ἐφ᾿ ἑνὸς μόνου τῶν κατὰ μέρος. ἄτομον δὲ λέγεται
 ὁ Σωκράτης καὶ τουτὶ τὸ λευκὸν καὶ οὑτοσὶ ὁ προσιὼν Σωφρονίσκου
υἱός, εἰ μόνος αὐτῷ εἴη Σωκράτης υἱός. ἄτομα οὖν λέγεται τὰ τοιαῦτα,
ὅτι ἐξ ἰκιοτήτων συνέστηκεν | εκαστον, ὧν τὸ ἄθροισμα οὐκ ἂν ἐπ’ 
ἄλλου ποτὲ τὸ αὐτὸ γένοιτο· αἱ γὰρ Σωκράτους ἰδιότητες οὐκ ἂν ἐπἄλλου
τινὸς τῶν κατὰ μέρος γένοιντο ἂν αἱ αὐταί, αἱ μέντοι τοῦ ἀνθρώπου,
 λέγω δὴ τοῦ κοινοῦ, ἰδιότητες γένοιντ᾿ ἂν αἱ αὐταὶ ἐπὶ πλειόνων,
μᾶλλον δὲ ἐπὶ πὰντων τῶν κατὰ μέρος ἀνθρώπων, καθὸ ἄνθρωποι. 
περιέχεται οὖν τὸ μὲν ἄτομον ὑπὸ τοῦ εἴδους, τὸ δὲ εἶδος ὑπὺ τοῦ
 

 

γένους· ὅλον γάρ τι τὸ γένος, τὸ δὲ ἄτομον μέρος, τὸ δὲ εἶδος καὶ 
καὶ μέρος, ἀλλὰ μέρος μὲν ἄλλου, ὅλον δὲ οὐκ ἄλλου ἀλλ᾿ ἐν ἄλλοις· ἐν
γὰρ τοῖς μέρεσι τὸ ὅλον. 
 Περὶ μὲν οὖν γένους καὶ εἴδους καὶ τί τὸ γενικώτατον καὶ τί τὸ εἰδικώτατον 
 καὶ τίνα καὶ γένη τὰ αὐτὰ καὶ εἴδη τίνα τε τὰ ἄτομα καὶ ποσαχῶς
τὸ γένος κaὶ τὸ εἶδος, εἴρηται. 
 Περὶ διαφορᾶς. 
 Διαφορὰ δὲ κοινῶς τε καὶ ἰδίως καὶ ἰδιαίτατα λεγέσθω. κοινῶς μὲν
γὰρ διαφέρειν ἕρτερον ἑτέρου γέγεται τὸ ἑτερότητι διαλλάττον ὁπωσοῦν ἢ
 πρὸς αὑτὸ ἢ πρὸς ἄλλο· διαφέρει γὰρ Σωκράτης Πλάτωνος τῇ ἑτερότητι 
καὶ αὐτὸς Τε ἑαυτοῦ παιδός τε ὄντος καὶ ἀνδρωθέντος καὶ ἐνεργοῦντός τι
ἢ παυσαμένου καὶ ἀεί γε ἐν ταῖς τοῦ πῶς ἔχεινκ ἑτερότησιν. ἰδίως δὲ διαφέρειν
λέγεται ἕτερον ἑτέρου, ὅταν ἀχωρίστῳ συμβεβηκότι τὸ ἕτερον τοῦ
ετέρου διαφέρῃ ἀχώριστον δὲ συμβεβηκὸς οἷον γλαυκότης ἢ γρυπότης ἢ
 καὶ οὐλὴ ἐκ τραύματος ἐνσκιρωθεῖσα. ιδιαίτατα δὲ διαφέρειν ἕτερον ἑτέρου 
λέγεται, ὅταν εἰδοποιῷ διαφορᾷ διαλλάττῃ, ὥσπερ ἄνθρωπος ἵππου εἰδοποιῷ
διαφορᾷ διενήνοχε τῇ τοῦ λογικοῦ ποιότητι. καθόλου μὲν οὖν πᾶσα
διαφορὰ ἑτεροῖον ποιεῖ προσγινομένη τινί· ἀλλ᾿ αἱ μὲν κοινῶς καὶ ἰδίως
ἀλλοῖον ποιοῦσιν, αἱ αἱ ἰόιαίτατα ἄλλο. τῶν γὰρ διαφορῶν αἱ μὲν ἀλλοῖον 
 ποιοῦσιν, αἱ δὲ ἄλλο. αἱ μὲν οὖν ποιοῦσάι ἄλλο εἰδοποοιὶ κέκληνται, αἱ δὲ
ἀλλοῖον ἁπλῶς διαφοραί. τῷ γὰρ ζῴῳ διαφορὰ προσελθοῦσα ἡ τοῦ λο-
 

 

γικοῦ ἄλλο ἐποίησεν, ἡ δὲ τοῦ κινεῖσθαι ἀλλοῖον μόνον παρὰ τὸ ἠρεμοῦν 
ἐποίησεν, ὥστε ἡ μὲν ἄλλο, ἡ δὲ ἀλλοῖον μόνον ἐποίησεν. κατὰ μὲν
οὖν τὰς ἄλλο ποιούσας διαφορὰς αἵ τε διαιρέσεις γίνονται τῶν γενῶν εἰς τὰ 
εἴδη, οἵ τε ὅροι αποδίδονται ἐκ γένους ὄντες καὶ τῶν τοιούτων διαφορῶν,
 κατὰ δὲ τὰς μόνον ἀλλοῖον ποιούσας αἱ ἑτερότητες μόνον συνίστανται καὶ
αἱ τοῦ τῶς ἔχοντος μεταβολαί. 
 Ἄνωθεν οὖν πάλιν ἀρχομένῳ ῥητέον τῶν διαφορῶν τὰς μὲν χωριστὰς
εἶναι, τὰς δὲ ἀχωρίστους· τὸ μὲν γὰρ κινεὶσθαι τὸ ἠρεμεῖν καὶ τὸ 
ὑγιαίνειν καὶ τὸ νοσεῖν ὅσα τούτοις παραπλήσια χωριστά ἐστιν, τὸ δὲ
 γρυπὸν εῖναι ἢ σιμὸν ἢ λογικὸν ἢ ἄλογον ἀχώριστα. τῶν δὲ ἀχωρίστων
αἱ μὲν ὑπάρχουσι κιαθ᾿ αὑτάς, αἱ δὲ κατὰ συμβεβηκός· τὸ μὲν γὰρ λογικὸν
καθ᾿ αὑτὸ ὑπάρχει τῷ ἀνθρώπῳ καὶ τὸ θνητόν καὶ τὸ ἐπιστήμης
εἶναι δεκτικόν, τὸ δὲ γρυπὸν ἢ σιμὸν εἶναι κατὰ συμβεβηκὸς καὶ οὑ καθ᾿ 
αὑτό. αἱ μὲν οὖν καθ’ αὑτὰς προσοῦσαι ἐν τῷ τῆς οὐσίας λαμβάνονται
 λόγῳ καὶ ποιοῦσιν ἄλλο, αἱ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς οὔτε ἐν τῷ τῆς οὐσίας
λόγῳ λαμβάνονται οὔτε ποιοῦσιν ἄλλο ἀλλὰ ἀλλοῖον. καὶ αἱ μὲν καθ᾿
αὑτὰς οὐκ ἐπιδέχονται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον, αἱ δὲ κατὰ συμβεβηκός,
κἂν ἀχώριστοι ὦσιν, ἐπίτασιν λαμβάνουσιξ καὶ ἄνεσιν· οὔτε γὰρ τὸ γένος 
μᾶλλον κακὶ ἧττον κατηγορεῖται οὗ ἂν ᾖ γένος οὔτε αἱ τοῦ γένους διαφοραί,
 καθ᾿ ἃς διαιρεῖται· αὗται μὲν γάρ εἰσιν αἱ τὸν ἑκάστου λόγον συμπληροῦσαι,
τὸ δὲ εἶναι ἑκάστῳ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ οὔτε ἄνεσιν οὔτε επίτασιν ἐπιδεχόμενόν
ἐστιν, | τὸ δὲ γρυπὸν ἢ σιμὸν εἶναι ἢ κεχρῶσθαί πως καὶ ἐπιτείνεται καὶ 
ἀνίεται. 
 Τριῶν οὖν εἰδῶν τῆς διαφορᾶς θεωρουμένων καὶ τῶν μὲν οὐσῶν χωριστῶν
 τῶν δὲ ἀχωρίστων κaὶ πάλιν τῶν ἀχωρίστων τῶν μὲν οὐσῶν καθ᾿
 

 

αὑτὰς τῶν δὲ κατὰ συμβεβηκός, πάλιν τῶν καθ᾿ αὑτὰς διαφορῶν αἱ μέν 
εἰσι καθ᾿ ἃς διαιρούμεθα τὰ γένη εἰς τὰ εἴδη, αἱ δὲ καθ᾿ ἃς τὰ διαιρεθέντα 
εἰδοποιεῖται. οἷον τῶν καθ᾿ αὑτὰς διαφορῶν πασῶν τῶν τοιούτων
τοῦ ζῴου οὐσῶν ἐμψύχου καὶ αἰσθητικοῦ, λογικοῦ καὶ ἀλόγου, θνητοῦ καὶ
 ἀθανάτου, ἡ μὲν τοῦ ἐμψύχου καὶ αἰσθητικοῦ διαφορὰ συστατική ἐστι τῆς
τοῦ ζῴου οὐσίας, ἔστι γὰρ τὸ ζῷον οὐσία ἔμψυχος αἰσθητική, ἡ δὲ τοῦ 
θνητοῦ καὶ ἀθανάτου διαφορὰ καὶ ἡ τοῦ λογικοῦ τε καὶ ἀλόγου διαιρετικαί
εἰσι τοῦ ζωου διαφοραί· δι᾿ αὐτῶν γὰρ τὰ γένη εἰς τὰ εἴδη διαιρούμεθα.
ἀλλ᾿ αὗταί γε αἱ διαιρετικαὶ διαφοραὶ τῶν γενῶν συμπληρωτικαὶ γίνονται
 καὶ συστατικαὶ τῶν εἰδῶν· τέμνεται γὰρ τὸ ζῷον τῇ τε τοῦ λογικοῦ καὶ
τῇ τοῦ ἀλγόγου διαφορᾷ καὶ πάλιν τῇ τε τοῦ θνητοῦ καὶ τοῦ ἀθανάτου 
διαφορᾷ. ἀλλ᾿ αἱ μὲν τοῦ θνητοῦ καὶ τοῦ λογικοῦ διαφοραὶ συστατικαὶ γίνονται
τοῦ ἀνθρώπου, αἱ δὲ τοῦ λογικοῦ καὶ τοῦ ἀθανάτου τοῦ θεοῦ, αἱ
δὲ τοῦ ἀλόγου καὶ τοῦ θνητοῦ τῶν ἀλόγων ζῴων. οὕτω δὲ καὶ τῆς ἀνωτάτω
 οὐσίας διαιρετικῶν οὐσῶν τῆς τε ἐμψύχου καὶ ἀψύχου διαφορᾶς καὶ
τῆς αἰσθητικῆς καὶ ἀναισθήτου ἡ μὲν ἔμψυχος καὶ αἰσθητικὴ συλληφθεῖσαι 
τῇ οὐσίᾳ ἀπετέλεσαν τὸ ζῷον, ἡ δὲ ἔμψυχος καὶ ἀναίσθητος ἀπετέλεσαν τὸ
φυτόν. ἐπεὶ οὖν αἱ αὐταὶ πὼς μὲν ληφθεῖσαι γίνονται συστατικαί, πὼς δὲ
διαιρετικαί, εἰδοποιοὶ πᾶσαι κέκληνται. καὶ τούτων γε μάλιστα χρεία εἴς
 τε τὰς διαιρέσεις τῶν γενῶν καὶ εἰς τοὺς ὁρισμούς, ἀλλ᾿ οὐ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς ἀχωρίστων οὐδ᾿ ἔτι μᾶλλον τῶν χωριστῶν. 
 Ἃς δὴ καὶ ὁριζόμενοί φασιν· διαφορά ἐστιν ᾗ περισσεύει τὸ εἶδος τοῦ
 

 

γένους. ὁ γὰρ ἄνθρωπος τοῦ ζῴου πλέον ἔχει τὸ λογικον καὶ τὸ θνητόν· 
τὸ γὰρ ζῷον οὔτε οἰυδὲν τούτων ἐστίν, ἐπεὶ πόθεν ἂν τὰ εἴδη σχοῖεν διαφορας;
οὔτε δὲ πάσας τὰς ἀντικειμένας ἔχει, ἐπεὶ τὸ αὐτὸ ἅμα ἕξει τὰ
ἀντικείμενα, ἀλλ᾿ ὡς ἀξιοῦσι, δυνάμει μὲν πάσας ἔχει τὰς τῶν ὑφ᾿ αὑτὸ 
 διαφοράς, ἐνερφγείᾳ δὲ οὐδεμίαν. καὶ οὕτως οὔτε ἐξ οὐκ ὄντων τι γίνεται
ουτε τὰ ἀντικείμενα ἅμα περὶ τὸ αὐτὸ ἔσται. 
 Ὁρίζονται αὐτὴν αὐτὴν καὶ οὕτως· διαφορά ἐστι τὸ κατὰ πλειόνων καὶ
διαφερόντων τῷ εἴδει ἐν τῷ ποῖόν τί ἐστι κατηγορούμενον· τὸ γὰρ λογικὸν
καὶ τὸ θνητὸν τοῦ ἀνθρώπου κατηγορούμενον ἐν τῷ ποῖόν τί ἐστιν ὁ ἄνθρωπος 
 λέγεται αλλ᾿ οὐκ ἐν τῷ τί ἐστιν. τί μὲν γάρ ἐστιν ὁ ἄνθρωπος
ἐρωπωμένων ἡμῶν οἰκεῖον εἰπεῖν ζῷον, ποῖον δὲ ζῷον πυνθανομένων λογικὸν
καὶ θνητὸν οὐκείως ἀποδώσομεν. τῶν γὰρ πραγμάτων ἐξ ὕλης καὶ εἴδους
συνεστώτων ἢ ἀνάλογόν γε ὕλῃ καὶ εἴδει τὴv σύστασιν ἐχόντων, ὥσπερ ὁ 
ἀνδριὰς ἐξ ὕλης μὲν τοῦ χαλκοῦ, εἴδους δὲ τοῦ σχήματος, οὕτως καὶ ὁ ἄνθρωπος
 ὁ κοινός τε καὶ εἰδικὸς ἐξ ὕλης μὲν ἀναλόγου συνέστήκεν τοῦ γένους,
ἐκ μορφῆς δὲ τῆς διαφορᾶς, τὸ δὲ ὅλον τοῦτο, ζῷον λογικὸν θνητόν,
ὁ ἄνθρωπος, ὡς ἐκεῖ ὁ ἀνδριάς. 
 Ὑπογράφουσι δὲ τὰς τοιαύτας διαφορὰς καὶ οὕτως· διαφορά ἐστιν τὸ
χωρίζειν πεφυκὸς τὸ ὑπὸ τὸ αὐτὸ γένος· τὸ λογικὸν γὰρ κaὶ τὸ ἄλογον 
 τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸν ἵππον ὅντα ὑπὸ τὸ αὐτὸ γένος τὸ ζῷον Χωρίζει.
ἀποδιδόασι δὲ καὶ οὕτως· διαφορά ἐστιν ὅτῳ διαφέρει ἕκαστα. ἄνθρωπος
γὰρ καὶ ἵππος κατὰ μὲν τὸ γένος οὐ διενήνοχεν· θνητὰ γὰρ ζῷα καὶ
ἡμεῖς καὶ τὰ αλογα, | ἀλλὰ τὸ λογικὸν προστεθὲν διέστησεν ἡμᾶς ἀπ᾿ 
ἐκείνων· καὶ λογιακά ἐσμεν καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ θεοί, ἀλλά τὸ θνητὸν προστεθὲν
 

 

διέστησεν ἡμᾶς ἀπ᾿ ἐκείνων. προσεξεργαζόμενοι δὲ τὰ περὶ τῆς διαφορᾶς 
μὴ τὸ τυχόν φασι τῶν χωριζόντων τὰ ὑπὸ τὸ αὐτὸ γένος εἶναι τὴν
διαφοράν, ἀλλ᾿ ὅπερ εἰς τὸ εἶναι συμβάλλεται καὶ ὃ τοῦ τί ἦν εἶναι 
τοῦ πράγματός ἐστι μέρος. οὐ γὰρ τὸ πεφυκέναι πλεῖν διαφορὰ ἀνθρώπου,
 εἰ καὶ ἴδιον ἀνθρώπου· εἴποιμεν γὰρ ἂν τῶν ζῴων τὰ μὲν πλεῖν
πεφυκέναι τὰ δὲ μή χωρίζοντες ἀπὸ τῶν ἄλλων, ἀλλὰ τὸ πεφυκέναι
πλεῖν οὐκ ἦν συμπληρωτικὸν τῆς οὐσίας οὐδὲ μέρος αὐτῆς, ἀλλ᾿ ἐπιτηδειότης 
μόνον αὐτῆς διὰ τὸ μὴ εἶναι οἷαι αἱ ἰδίως εἰδοποιοὶ λεγόμεναι διαφοραί.
εἶεν ἂν οὖν εἰδοποιοὶ διαφοραί, ὅσαι ἕτερον εἶδος ποιοῦσαιν, καὶ ὅσαι
 ἐν τῷ τί ἦν εἶναι παραλαμβάνονται. 
 Kαὶ περὶ μὲν διαφορᾶς ἀρκεῖ τοσαῦτα. 
 Περὶ ἰδίου. 
 Τὸ δὲ ἴδιον διαιροῦσι τετραχῶς· καὶ γὰρ ὃ μόνῳ τινὶ εἴδει συμβέβηκεν, 
εἰ καὶ μὴ παντί, ὡς ἀνθρώπῳ τὸ ἰατρεύειν ἢ τὸ γεωμετρεῖν· καὶ ὃ παντὶ
 συμβέβηκεν τῷ εἴδει, εἰ καὶ μὴ μόνῳ, ὡς τῷ ἀνθρώπῳ τὸ εἶναι δίποδι·
καὶ ὃ μόνῳ καὶ παντὶ καὶ ποτέ, ὡς ἀνθρώπῳ παντὶ τὸ ἐν γήρᾳ πολιοῦσθαι.
τέταρτον δέ, ἐφ᾿ οὗ συνδεδράμηκεν τὸ μόνῳ καὶ παντὶ καὶ ἀεί, ὡς τῷ
ἀνθρώπῳ τὸ γελαστικόν· κἂν γὰρ μὴ γελᾷ ἀεί, ἀλλὰ γελαστικὸν λέγεται 
οὐ τῷ ἀεὶ γελᾶν ἀλλὰ τῷ πεφυκέναι· τοῦτο δὲ ἀεὶ αὐτῷ σύμφυτον ὑπάρχει,
 ὡς καὶ τῷ ἵππῳ τὸ χρεμετιστικόν. ταῦτα δὲ καὶ κυρίως ἴδιά φασιν,
ὅτι καὶ ἀντιστρέφει· εἰ γὰρ ἵππος, χρεμετιστικόν, καὶ εἴ χρεμετιστικόν,
ἵππος. 
 Περὶ συμβεβηκότος. 
 Συμβεβηκὸς δέ ἐστιν ὃ γίνεται καὶ ἀπογίνεται χωρὶς τῆς τοῦ ὑποκειμένου 
 μένου φθορᾶς. διαιρεῖται δὲ εἰς δύο· τὸ μὲν γὰρ αὐτοῦ χωριστόν ἐστιν, τὸ
δὲ ἀχώριστον. τὸ μὲν οὖν καθεύδειν χωριστὸν συμβεβηκός, τὸ δὲ μέλαν
 

 

εἶναι ἀχωρίστως τῷ κόρακι καὶ τῷ Αἰθίοπι συμβέβηκεν, δύναται δὲ ἐπινοηθῆναι 
καὶ κόραξ λευκὸς καὶ Αἰθίοψ ἀποβαλὼν τὴν χροιὰν χωρὶς φθορᾶς
τοῦ ὑποκειμένου. ὁρίζονται δὲ καὶ οὕτως· συμβεβηκός ἐστιν ὃ ἐνδέχεται 
τῷ αὐτῷ ὑπάρχειν ἢ μὴ ὑπάρχειν, ἢ ὃ οὔτε γένος ἐστὶν οὔτε διαφορὰ
 οὔτε εἶδος οὔτε ἴδιον, ἀεὶ δέ ἐστιν ἐν ὑποκειμένῳ ὑφιστάμενον. 
 Ἀφορισθέντων δὲ πάντων τῶν προτεθέντων, λέγω δὴ γένους, εἴδους,
διαφορᾶς, ἰδίου, συμβεβηκότος, ῥητέον τίνα τε καοινὰ πρόσεστιν αὐτοῖς καὶ 
τίνα ἴδια. 
 Περὶ τῆς κοινωνίας τῶν πέντε φωνῶν. 
 Κοινὸν μὲν δὴ πάντων τὸ κατὰ πλειόνων κατηγορεῖσθαι. ἀλλὰ τὸ μὲν
γένος τῶν εἰδῶν τε καὶ τῶν ἀτόμων, καὶ ἡ διαφορὰ ὡσαύτως, τὸ δὲ εἶδος
τῶν ὑπ᾿ αὐτὸ ἀτόμων, τὸ δὲ ἴδιον τοῦ τε εἴδους, οὗ ἐστιν ἴδιον, καὶ τῶν
ὑπὸ τὸ εἶδος ἀτόμων, τὸ δὲ συμβεβηκὸς καὶ εἰδῶν καὶ ἀτόμων. τό τε 
γὰρ ζῷον ἵππων τε καὶ βοῶν κατηγορεῖται εἰδῶν ὄντων καὶ τοῦδε τοῦ ἵππου 
 καὶ τοῦδε τοῦ βοὸς ἀτόμων ὄντων, τὸ δὲ ἄλογον ἵππων καὶ βοῶν κατηγορεῖται
καὶ τῶν κατὰ μέρος, τὸ μέντοι εἶδος οἷδος οἷον ὁ ἄνθρωπος τῶν κατὰ
μέρος μόνον, τὸ δὲ ἴδιον οἷον τὸ γελαστικὸν καὶ τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῶν
κατὰ μέρος, τὸ δὲ μέλαν τοῦ τε εἴδους τῶν κοράκων καὶ τῶν κατὰ μέρος 
συμβεβηκὸς ὂν ἀχώριστον, καὶ τὸ κινεῖσθαι ἀνθρώπου τε καὶ ἵππου χωριστὸν
 ριστὸν ὂν συμβεβηκός, ἀλλὰ προηγουμένως μὲν τῶν ἀτόμων, κατὰ δεύτερον
δὲ λόγον καὶ τῶν περιεχόντων τὰ ἄτομα. | 
 Περὶ τῆς κοινωνίας γένους καὶ διαφορᾶς. 
 Κοινὸν δὲ γένους καὶ διαφορᾶς τὸ περιεκτικὸν εἰδῶν εἰδῶν· περιέχει γὰρ καὶ
 

 
ἡ διαφορὰ εἴδη, εἰ καὶ μὴ πάντα ὅσα τὰ γένη. τὸ γὰρ λογικὸν εἰ καὶ 
μὴ περιέχει τὰ ἄλογα ὥσπερ τὸ ζῷον, ἀλλὰ περιέχει ἄνθρωπον καὶ θεόν,
ἅπερ ἐστὶν εἴδη. ὅσα τε κατηγορεῖται τοῦ γένους ὡς γέ νους, καὶ τῶν ὑπ᾿ 
αὐτὸ εἰδῶν κατηγορεῖται, ὅσα τε τῆς διαφορᾶς ὡς διαφορᾶς, καὶ τοῦ ἐξ
 αὐτῆς εἴδους κατηγορηθήσεται. γένους τε γὰρ τοῦ ζῴου ὄντος ὡς γένους
κατηγορεῖται ἡ οὐσία καὶ τὸ ἔμψυχον, ἀλλὰ καὶ τῶν ὑπὸ τὸ ζῷον εἰδῶν
πάντων κατηγορεῖται ταῦτα ἄχρι καὶ τῶν ἀτόμων· διαφορᾶς τε οὔσης τῆς
τοῦ λογικοῦ κατηγορεῖται ὡς διαφορᾶς τὸ λόγῳ χρῆσθαι, οὐ μόνον δὲ τοῦ 
λογικοῦ ἀλλὰ καὶ τῶν ὑπὸ τὸ λογικὸν εἰδῶν κατηγορηθήσεται τὸ χρῆσθαι
 λόγῳ. κοινὸν δὲ καὶ τὸ ἀναιρεθέντος ἢ τοῦ γένους ἢ τῆς διαγορᾶς ἀναιρεῖσθαι
τὰ ὐπ᾿ αὐτά· ὡς γὰρ μὴ ὄντος ζῴον οὐκ ἔστιν ἵππος οὐδὲ ἄνθρωπος,
οὕτως μὴ ὄντος λογικοῦ οὐδὲν ἔσται ζῷον τὸ χρώμενον λόγῳ. 
 Περὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ γένους καὶ τῆς διαφορᾶς. 
 Ἴδιον δὲ τοῦ γένους τὸ ἐπὶ πλειόνων κατηγορεῖσθαι, ἤπερ ἡ διαγορὰ 
 καὶ τὸ εἶδος καὶ τὸ ἴδιον καὶ ὄφεως, τὸ δὲ τετράπουν ἐπὶ μόνων τῶν
τέσσαρας πόδας ἐχόντων, ὁ δὲ ἄνθρωπος ἐπὶ μόνων τῶν ἀτόμων, καὶ τὸ
χρεμετιστικὸν ἐπὶ τοῦ ἵππου μόνον καὶ τῶν κατὰ μέρος, καὶ τὸ συμβεβηκὸς 
ὁμοίως ἐπ᾿ ἐλαττόνων. δεῖ δὲ διαφορὰς λαμβάνειν, αἷς τέμνεται τὸ γένος,
 οὐ τὰς συμπληρωτικὰς τῆς οὐσίας τοῦ γένους. ἔτι τὸ γένος περιέχει τὴν
διαφορὰν δυνάμει· τοῦ γὰρ ζῴου τὸ μὲν λογικὸν τὸ δὲ ἄλογον. ἔτι τὰ
μὲν γένη πρότερα τῶν ὑπ᾿ αὐτὰ διαφορῶν, διὸ συναναιρεῖ μὲν αὐτάς, οὐ 
συναναιρεῖται δέ· ἀναιρεθέντος γὰρ τοῦ ζῴου συναναιρεῖται τὸ λογικὸν καὶ
 

 

τὸ ἄλογον. αἱ δὲ διαφοραὶ οὐκέτι συνάναιροῦσι τὸ γένος· κἂν γὰρ πᾶσαι 
ἀναιρεθῶσιν, οὐσία ἔμψυχος αἰσθητικὴ ἐπινοεῖται, ἥτις ἦν τὸ ζῷον. ἔτι τὸ
μὲν γένος ἐν τῷ τί ἐστιν, ἡ δὲ διαφορὰ ἐν τῷ ποῖόν τί ἐστιν, ὡς εἴρηται,
κατηγορεῖται. ἔτι γένος μὲν ἓν καθ᾿ ἕκαστον εἶδος οἷον ἀνθρώπου τὸ 
 ζῷον, διφοραὶ δὲ πλείους πλείους λογικόν, θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν,
αἷς τῶν ἄλλων ζῴων διαφέρει. καὶ τὸ μὲν γένος ἔοικεν ὕλῃ, μορφῇ
δὲ ἡ διαφορά. προσόντων δὲ καὶ ἄλλων κοινῶν τε καὶ ἰδίων τῷ γένει κaὶ
τῇ διαφορᾷ ἀρκείτω ταῦτα. 
 Περὶ τῆς κοινωνίας τοῦ γένους καὶ τοῦ εἴδους. 
 Γένος δὲ καὶ εἶδος κοινὸν μὲν ἔχουσι τὸ κατὰ πλειόνων, ὡς εἴρηται, 
κατηγορεῖσθαι· εἰλήφθω δὲ τὸ εἶδος ὡς εἶδος, ἀλλ᾿ οὐχὶ καὶ ὡς γένος, ἄνπερ
ᾖ τὸ αὐτὸ καὶ εἶδος καὶ γένος. κοινὸν δέ αὐτοῖς καὶ τὸ προτέροις
εἶναι ὧν κατηγορεῖται καὶ τὸ ὅλον τι εἶναι ἐκάτερον. 
 Περὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ γένους καὶ τοῦ εἴδους. 
 Διαφέρει δὲ ᾗ τὸ μὲν γένος περιέχει τὰ εἴδη, τὰ δὲ εἴδη περιέχεται
καὶ οὐ περιέχει τὰ γένη· ἐπὶ πλεῖον γὰρ τὸ γένος τοῦ εἴδυς. ἔτι τὰ γένη 
προϋποκεῖσθαι δεῖ καὶ διαμορφωθέντα ταῖς εἰδοποιοὶς διαφοραῖς ἀποτελεῖν
τὰ εἴδη, ὅθεν καὶ πρότερα τῇ φύσει τὰ γένη. καὶ συνανιροῦντα, ἀλλ᾿ οὐ
συναναιρούμενα, καὶ εἴδους μὲν ὄντος πάντως ἔστι καὶ γένος, γένους δὲ
 ὄντος οὐ πάντως ἔστι καὶ τὸ εἶδος. καὶ τὰ μὲν γένη συνωνύμως κατηγορεῖται 
τῶν ὑφ᾿ ἐαυτὰ εἰδῶν, τὰ δὲ εἴδη τῶν γενῶν οὐκέτι. ἔτι τὰ μἐν
γένη πλεονάζει τῇ τῶν ὑπ᾿ αὐτὰ εἰδῶν περιοχῇ, τὰ δὲ εἴδη τῶν γενῶν
πλεονάζει ταῖς οἰκείαις διαφοραῖς. ἔτι οὔτε τὸ εἶδος γένοιτ᾿ ἄν γενικώτατον
οὔτε τὸ γένος εἰδικώτατο. | 
 

 
 Περὶ τῆς κοινωνίας τοῦ γένους καὶ τοῦ ἰδίου. 
 Γένους δὲ καὶ ἰδίου κοινὸν μὲν τὸ ἕπεσθαι τοῖς εἴδεσιν· εἰ γὰρ ἄνθρωπος,
ζῷον, καὶ εἰ ἄνθρωπος, γελαστικόν. καί τὸ ἐπίσης κατηγορεῖσθαι
τὸ γένος τῶν εἰδῶν καὶ τὸ ἴδιον τῶν αὐτοῦ μετεχόντων ἀτόμων·
 ἐπίσης γὰρ καὶ ὁ ἄνθρωπος καὶ ὁ βοῦς ζῷον καί Ἄνυτος καὶ Μέλητος γελαστικόν.
κοινὸν δὲ καὶ τὸ συνωνύμως κατηγορεῖσθαι τὸ γένος τῶν οἰκείων 
εἰδῶν καὶ τὸ ἴδιον ὡν ἄν ᾖ ἴδιον. 
 Περὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ γένους καὶ τοῦ ἰδίιου. 
 Διαφέρει δὲ ὅτι μὲν γένος πρότερον, ὕστερον δὲ τὸ ἴδιον· δεῖ γὰρ
 εἶναι ζῷον, εἶτα διαιρεῖσθαι διαφοραῖς καὶ ἰδίοις. καὶ τὸ μὲν γένος κατὰ
πλειόνων εἰδῶν κατηγορεῖται, τὸ δὲ ἴδιον ἑνὸς εἴδους, οὗ ἐστιν ἴδιον. καὶ
τὸ μὲν ἴδιον ἀξντικατηγορεῖται οὗ ἔστιν ἴδιον, τὸ δὲ γένος οὐκενὸς ἀντικατηγορεῖται· 
τηγορεῖται· οὔτε γὰρ εἰ ζῷον, ἄνθρωπος, οὔτε εἰ ζῷον, γελαστικόν· εἰ δὲ
ἄνθρωπος, γελαστικόν, καί ἔμπαλιν. ἔτι τὸ μὲν ἴδιον παντὶ τῷ εἴδει ὐπαρχει,
 οὗ ἐστιν ἴδιον, καὶ μόνῳ καὶ ἀεί, τὸ δὲ γένος παντὶ μὲν τῷ εἴδει, οὗ
ἂν ᾖ γένος, καὶ ἀεί, οὐ μέντοι καὶ μόνῳ. ἔτι τὰ μὲν ἴδια ἀναιρούμενα οὐ
συναναιρεῖ τὰ γένη, τὰ δὲ γένη ἀναιρούμενα συναναιρεῖ τὰ εἴδη, ὧν ἐστιν 
ἴδια, ὥστε καὶ ὧν ἐστιν ἴδια ἀναιρουμένων καὶ αὐτὰ συναναιρεῖται. 
 Περὶ τῆς κοινωνίας τοῦ γένους καὶ τοῦ συμβεβηκότος. 
 Γένους δὲ καὶ συμβεβηκότος κοινὸν τὸ κατὰ πλειόνων, ὡς εἴρηται,
κατηγορεῖσθαι, ἄν τε τῶν χωριστῶν ᾖ ἂν τε τῶν ἀχωρίστων· καὶ γὰρ τὸ
 

 
κινεῖσθαι κατὰ πλειόνων καὶ τὸ μέλαν κατὰ κοράκων καὶ Αἰθιόπων καί 
τινων ἀψύχων. 
 Περὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ γένους καὶ τοῦ συμβεβηκότος. 
 Διαφέρει δὲ τὸ γένος τοῦ συμβεβηκότος, ὅτι τὸ μὲν γένος πρὸ τῶν
εἰδῶν, τὰ δὲ συμβεβηκότα τῶν εἰδῶν ὕστερα· κἂν γὰρ ἀχώριστον λαμβάνηται
 συμβεβηκός, ἀλλ᾿ οὖν πρότερόν ἐστι τὸ ᾦ συμβέβηκε τοῦ συμβεβηκότος.
καὶ τοῦ μὲν γένους ἐπίσης τὰ μετέχοντα μετέχει, τοῦ δὲ συμβεβηκότος
οὐκ ἐπίσης· ἐπίτασιν γὰρ καὶ ἄνεσιν ἐπιδέχεταιἡ τῶν συμβεβηκότων 
μέθεξις, ἡ δὲ τῶν γενῶν οὐκέτι. καὶ μὲν συμβεβηκότα
ἐπὶ τῶν ἀτόμων προηγουμένως ὑφίσταται, τὰ δὲ γένη καὶ τὰ εἴδη φύσει
 πρότερα τῶν ἀτόμων οὐσιῶν. καὶ τὰ μὲν γένη ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖται
τῶν ὑπ᾿ ἀυτά, τὰ δὲ συμβεβηκότα ἐν τῷ ποῖόν τι ἢ πῶς ἔχον ἕκαστον· 
ποῖος γὰρ Αἰθίοψ ἐρωτηθεὶς ἐρεῖς μέλας, καὶ πῶς ἔχει Σωκράτης ἐρεῖς 
κάθηται ἢ περιπατεῖ. 
 Τὸ μὲν οὖν γένος ᾗ τῶν ἄλλων τεττάρων διαφέρει εἴρηται, συμβέβηκεν
 δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον διαφέρειν τῶν τεττάρων, ὥστε πέντε μὲν
ὄντων, ἑνὸς δὲ ἑκάστου τῶν τεττάρων διαφέροντος, τετράκι τὰ πέντε, εἴκοσι 
γίνεσθαι τὰς πάσας διαφοράς. ἀλλ᾿ οὐχ οὕτως ἔχει, ἀλλ᾿ ἀεὶ τῶν ἐφεξῆς
καταριθμουμένων καὶ τῶν μὲν δύο μιᾷ λειπομένων διαφορᾷ διὰ τὸ ἤδη
εἰλῆφθαι, τῶν δὲ τριῶν δυσίν, τῶν δὲ τεττάρων τρισί, τῶν δὲ πέντε
 τέτρασι, δέκα αἱ πᾶσαι γίνονται διαφοραί, τέσσαρες, τρεῖς, δύο, μία. τὸ
μὲν γὰρ γένος διαφέρει τῆς διαφορᾶς καὶ τοῦ εἴδους καὶ τοῦ ἰδίου καὶ τοῦ 
συμβεβηκότος· τέσσαρες οὖν αἱ διαγοραί. ἡ διαφορὰ δὲ πῇ μὲν διενήνοχεν
τοῦ γένους εἴρηται, ὅτε πῇ διαφέρει τὸ γένος αὐτῆς ἐρρέθη· λοιπὸν δὲ
πῇ διαφέρει τοῦ εἴδους καὶ τοῦ ὶδίου καὶ τοῦ συμβεβηκότος ῥηθήσεται,
 καὶ γίνονται τρεῖς. πάλιν τὸ εἶδος πῇ μὲν διαφέρει τῆς διαφορᾶς ἐρρέθη,
ὅτε πῇ διαφέρει ἡ διαφορὰ τοῦ εἴδους ἐλέγετο· πῇ δὲ διαφέρει τὸ εἶδος 
 

 

τοῦ γένους ἐρρέθη, ὅτε πῇ διαφέρει τὸ γένος τοῦ εἴδους ἐλέγετο· λοιπὸν 
οὖν πῇ διαφέρει τοῦ ἰδίου καὶ τοῦ συμβεβηκότος ῥηθήσεται· δύο οὖν καὶ
αὗται αἱ διαφοραί. τὸ δὲ ἴδιον πῇ διαφέρει τοῦ συμβεβηκότος καταλειφθήσεται·
πῇ γὰρ Ι τοῦ εἴδους καὶ τῆς διαφορᾶς καὶ τοῦ γένους διαφέρει, 
 προειρημένον ἐστὶν ἐν τῇ ἐκείνων τρὸς αὐτὸ διαφορᾷ· τεσσάρων οὖν λαμβανομένων
τοῦ γένους πρὸς τὰ ἄλλα διαφορῶν, τριῶν δὲ τῆς διαφορᾶς, δύο
δὲ τοῦ εἴδους, μιᾶς δὲ τοῦ ἰδίου πρὸς τὸ συμβεβηκός, δέκα ἔσονται αἱ
πᾶσαι, ὧν τὰς τέσσαρας, αἳ ἦσαν τοῦ γένους πρὸς τὰ ἄλλα, φθάσαντες 
ἀπεδείξαμεν. 
 Περὶ τῆς κοινωνίας τῆς διαφορᾶς καὶ τοῦ εἴδους. 
 Κοτνὸν τοίνυν διαφορᾶς καὶ εἴδους τὸ ἐπίσης μετέχεσθαι ἀνθρώπου
τε γὰρ ἐπίσης μετέχουσιν οἱ κατὰ μέρος ἄνθρωποι καὶ τῆς τοῦ λογικοῦ
διαφορᾶς. κοινὸν δὲ καὶ τὸ ἀεὶ παρεῖναι τοῖς μετέχουσιν· ἀεὶ γὰρ Σωκράτης 
λογικός, καὶ ἀεὶ Σωκράτης ἄνθρωπος. 
 Περὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ εἴδους καὶ τῆς διαφορᾶς. 
 Ἴδιον δὲ διαφορᾶς μὲν τὸ ἐν τῷ ποῖόν τί ἐστι κατηγορεῖσθαι, εἴδους
δὲ τὸ ἐν τῷ τί ἐστιν· κἂν γὰρ ὁ ἄνθρωπος ὡς ποιὸν λαμβάνηται, οὐχ
ἁπλῶς ἂν εἴη ποιόν, ἀλλὰ καθο τῷ γένει προσελθοῦσαι αἱ διαφοραὶ ὑπέστησαν
αὐτό. ἔτι ἡ μὲν διαφορὰ ἐπὶ πλειόνων πολλάκις εἰδῶν θεωρεῖται, 
 ὡς τὸ τετράπουν ἐπὶ πλείστων ζῴων τῷ εἴδει διαφερόντων, τὸ δὲ εἶδος ἐπὶ
μόνων τῶν ὑπὸ τὸ εἶδος ἀτόμων ἐστίν. ἔτι ἡ διαφορὰ προτέρα τοῦ κατ'·
αὐτὴν εἴδους· συναναιρεῖ γὰρ τὸ λογικὸν ἀναιρεθὲν τὸν ἄνθρωπον, ὁ δὲ
ἄνθρωπος ἀναιρεθεὶς οὐκ ἀνῄρηκεν τὸ λογικόν, ὄντος θεοῦ. ἔτι διαφορὰ
μὲν συντίθεται μετὰ ἄλλης διαφορᾶς· τὸ λογικὸν γὰρ καὶ τὸ θνητὸν συνετέθη 
 

 

εἰς ὑπόστασιν ἀνθρώπου· εἶδος δὲ εἴδει οὐ συντίθεται, ὥστε ἀπογεννῆσαι 
ἄλλο τι εἶδος· τὶς μὲν γὰρ ἵππος τινὶ ὄνῳ σύνεισιν εἰς ἡμιόνου γένεσιν,
ἵππος δὲ ἁπλῶς ὄνῳ οὐκ ἂν συντεθεὶς ἀποτελέσειεν ἡμίονον. 
 Περὶ τῆς κοινωνίας τῆς διαφορᾶς καὶ τοῦ ἰδίου. 
 Διαφορὰ δὲ καὶ ἴδιον κοινὸν μὲν ἔχουσι τὸ ἐπίσης ἐπίσης μετέχεσθαι
ὑπὸ τῶν μετεχόντων· ἐπίσης γὰρ τὰ λογικὰ λογικὰ καὶ τὰ γελαστικὰ 
γελαστικά. καὶ τὸ ἀεὶ καὶ παντὶ παρεῖναι κοινὸν ἀμφοῖν· κἂν γὰρ κολοβωθῇ
ὁ δίπους, ἀλλὰ πρὸς τὸ πεφυκέναι τὸ ἀεὶ λέγεται, ἐπεὶ καὶ τὸ γελαστικὸν
τῷ πεφυκέναι ἔχει τὸ ἀεί, ἀλλ' οὐχὶ τῷ γελᾶν ἐί. 
 Περὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ ἰδίου καὶ τῆς διαφορᾶς. 
 Ἴδιον δὲ διαφορᾶς ὅτι αὕτη μὲν ἐπὶ πλειόνων εἰδῶν λέγεται πολλάκις, 
οἰον τὸ λογικὸν καὶ ἐπὶ θεοῦ καὶ ἐπὶ ἀνθρώπου, τὸ δὲ ἴδιον ἐφ' ἑνὸς
εἴδους, οὗ ἐστιν ἴδιον. καὶ ἡ μὲν διαφορὰ ἕπεται ἐκείνοις, ὧν ἦν διαφορά,
οὐ μὴν καὶ ἀντιστρέφει· τὰ δὲ ἴδια ἀντικατηγορεῖται ὧν ἂν ᾖ ἴδια διὰ
 το αντιστρεφειν. 
 Περὶ τῆς κοινωνίας τῆς διαφορᾶς καὶ τοῦ συμβεβηκότος. 
 Διαφορᾷ δὲ καὶ συμβεβηκότι κοινὸν μὲν τὸ ἐπὶ πλειόνων λέγεσθαι, 
κοινὸν δὲ πρὸς τὰ ἀχώριστα συμβεβηκότα τὸ ἀεὶ καὶ παντὶ προσεῖναι· τό
τε γὰρ δίπουν ἀεὶ πρόσεστι πᾶσι κόραξι τό τε μέλαν ὁμοίως. 
 Περὶ τῶν ἰδίων διαφορᾶς καὶ συμβεβηκότος. 
 Διαφέρουσι δὲ ὅτι ἡ μὲν διαφορὰ περιέχει, οὐ περιέχεται δέ·
 

 
περιέχει γὰρ τὸ λογικὸν τὸν ἄνθρωπον· τὰ δὲ συμβεβηκότα τρόπον μέν τινα 
περιέχει τῷ ἐν πλείοσιν εἶναι, τρόπον δέ τινα περιέχεται τῷ μὴ ἑνὸς συμβεβηκότος 
εἶναι δεκτικὰ τὰ ὑποκείμενα, ἀλλὰ πλειόνων. καὶ ἡ μὲν διαφορὰ
ἀνεπίτατος καὶ ἀνάνετος, τὰ δὲ συμβεβηκότα τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον
 ἐπιδέχεται. καὶ ἀμιγεῖς μὲν αἱ ἐναντίαι διαφοραί, μιγείη δ᾿ ἂν τὰ ἐνατία
συμβεβηκότα. 
 Τοιαῦται μὲν οὖν αἱ κοινότητες καὶ αἱ ἰδιότητες τῆς διαφορᾶς καὶ τῶν 
ἄλλων. τὸ δὲ εἶδος πῇ μὲν διαφέρει γένους καὶ διαφορᾶς, εἴρηται ἐν ᾧ ἐλέγομεν,
πῇ τὸ γένος διαφέρει τῶν ἄλλων καὶ πῇ ἡ διαφορὰ διαφέρει τῶν
 ἄλλων. | 
 Περὶ τῆς κοινωνίας τοῦ εἴδους καὶ τοῦ ἰδίου. 
 Eἴδους δὲ καὶ ἰδίου κοινὸν τὸ ἀλλήλων ἀντικατηγορεῖσθαι· εἰ γὰρ
ἄνθρωπος, γελαστικόν, καὶ εἰ γελαστικόν, ἄνθρωπος· τὸ γελαστικὸν δὲ ὅτι
κατὰ τὸ πεφυκέναι γελᾶν ληπτέον, πολλάκις εἴρηται· ἐπίσης τε γάρ ἐστι
 τὰ εἴδη τοῖς μετέχουσι καὶ τὰ ἴδια ὧν ἐστιν ἴδια. 
 Περὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ εἴδους καὶ τοῦ ἰδίου. 
 Διαφέρει δὲ τὸ εἶδος τοῦ ἰδίου, ὅτι τὸ μὲν εἶδος δύναται ἄλλων γένος
εἶναι, τὸ δὲ ἴδιον εἶναι ἄλλων ἴδιον ἀδύνατον. καὶ τὸ μὲν εἶδος προϋφέστηκεν
τοῦ ἰδίου, τὸ δὲ ἴδιον ἐπιγίνεται τῷ εἴδει· δεῖ γὰρ ἄνθρωπον εἶναι,
 ἵνα καὶ γελαστικὸν ᾖ. ἔτι τὸ μὲν εἶδος ἀεὶ ἐνεργείᾳ πάρεστι τῷ ὑποκειμένῳ,
τὸ δὲ ἴδιόν ποτε καὶ δυνάμει· ἄνθρωπος μὲν γὰρ ἀεὶ ἐνεγείᾳ ὁ 
Σωκράτης ἐστίν, γελᾷ δὲ οὐκ ἀεί, καίπερ ἀεὶ πεφυκὼς εἶναι γελαστικός.
ἔτι ὧν οἱ ὅροι διάφοροι, καὶ αὐτὰ διάφορά ἐστιν· ἔστιν εἴδους μὲν τὸ
 

 

ὑπὸ τὸ γένος εἶναι καὶ τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ ἀριθμῷ ἐν 
τῷ τί ἐστιν κατηγορούμενον εἶναι καὶ ὅσα τοιαῦτα, ἰδίου δὲ τὸ μόνῳ καὶ
ἀεὶ καὶ παντὶ προσεῖναι. 
 Περὶ τῆς κοινωνίας τοῦ εἴδους καὶ τοῦ συμβεβηκότος. 
 Εἴδους δὲ καὶ συμβεβηκότος κοινὸν μὲν τὸ ἐπὶ πολλῶν κατηγορεῖσθαι, 
σπάνιοι δὲ αἱ ἄλλαι κοινότητες διὰ τὸ πλεῖστον ἀλλήλων διεστάναι τό τε
συμβεβηκὸς καὶ τὸ ᾧ συμβέβηκεν. 
 Περὶ τῆς διαφορᾶς τῶν αὐτῶν. 
 Ἴδια δὲ ἑκατέρου, τοῦ μὲν εἴδους τὸ ἐν τῷ τί ἔστι κατηγορεῖσθαι ὧν
 ἐστιν εἶδος, τοῦ δὲ συμβεβηκότος τὸ ἐν τῷ ποῖον ἢ πῶς ἔχον. καὶ τὸ
ἑκάστην οὐσίαν ἑνὸς μὲν εἴδους μετέχειν, συμβεβηκότων δὲ πλειόνων, τῶν 
τε χωριστῶν καὶ τῶν ἀζωρίστων. καὶ τὰ μὲν εἴδη προεπινοεῖται τῶν συμβεβηκότων,
Ι κἂν ἀχώριστα ᾖ δεῖ γὰρ εἶναι τὸ ὑποκείμενον, ἵνα ἐκείνῳ 
τι συμβῇ)· τὰ δὲ συμβεβηκότα ὑστερογενῆ πέφυκεν καὶ ἐπεισοδιώδη τὴν φύσιν
 ἔχει. καὶ τοῦ μὲν εἴδους ἡ μετοχὴ ἐπίσης, τοῦ δὲ συμβεβηκότος, κἂν ἀχώριστον
ᾖ, οὐκ ἐπίσης· καὶ γὰρ Αἰθίοψ Αἰθίοπος ἔχοι ἂν τὴν χροιὰν ἢ 
ἀνειμένην ἢ ἐπιτεταμένην κατὰ μελανίαν. 
 Λείπεται δὴ περὶ ἰδίου καὶ συμβεβηκότος εἰπεῖν· πῇ γὰρ τὸ ἴδιον τοῦ
τε εἴδους καὶ τῆς διαφορᾶς καὶ τοῦ γένους διενήνοχεν, εἴρηται. 
 Περὶ τῆς κοινωνίας τοῦ ἰδίου καὶ τοῦ ἀχωρίστου συμβεβηκότος. 
 Κοινὸν δὴ τῷ ἰδίῳ καὶ τῷ ἀχωρίστῳ συμβεβηκότι τὸ ἄνευ αὐτῶν
μὴ ὑποστῆναι ἐκεῖνα, ἐφ’ ων θεωρεῖται· ὡς γὰρ ἄνευ τοῦ γελαστικοῦ οὐχ 
 

 
ὑφίσταται ἄνθρωπος, οὕτως οὐδὲ ἄνευ τοῦ μέλανος ὑποσταίη ἂν Αἰθίοψ. 
καὶ ὥσπερ παντὶ καὶ ἀεὶ πάρεστι τὸ ἴδιον, οὕτως καὶ τὸ ἀχώριστον
συμβεβηκός. 
 Περὶ τῆς διαφορᾶς τῶν αὐτῶν. 
 Διενήνοχεν δὲ ὅτι τὸ μὲν ἴδιον μόνῳ ἑνὶ εἴδει πάρεστιν ὡς τὸ γελαστικὸν
ἀνθρώπῳ, τὸ δὲ ἀχώριστον συμβεβηκὸς οἷον τὸ μέλαν οὐκ Αἰθίοπι
μόνον ἀλλὰ καὶ κόρακι πρόσεστι καὶ ἄνθρακι καὶ ἐβένῳ καὶ ἄλλοις τισίν. 
διὸ τὸ μὲν ἴδιον ἀντικατηγορεῖται οὗ ἐστὶν ἴδιον καὶ ἔστιν ἐπίσης, τὸ δὲ
ἀχώριστον συμβεβηκὸς οὐκ ἀντικατηγορεῖται. καὶ τῶν μὲν ἰδίων ἐπίσης
 ἡ μετοχή, τῶν δὲ συμβεβηκότων ἡ μὲν μᾶλλον ἡ δὲ ἧττον. 
 Εἰσὶν μὲν οὖν καὶ ἄλλαι κοινότητές τε καὶ ἰδιότητες τῶν εἰρημένων,
ἀλλ᾿ ἐξαρκοῦσι καὶ αὗται εἰς διάκρισίν τε αὐτῶν καὶ τῆς κοινωνίας 
παράστασιν.

PORPHYRII
INTRODUCTIO
IN ARISTOTELIS CATEGORIAS
A BOETHIO TRANSLATA 

 
 SIGLA 
 A = Parisinus 11129 
 B = Monacenis 4621 
 C = Monacensis 6403 
 L = Laurentianus 89,80 
 P = Laurentianus 11,5 
 Q = Laurentianus 89,76 

 
 LXCIPIT ISAGOGE PORPHYHII. 
 
 Cum sit necessarium, Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem
praedicamentorum doctrinam nosse, quid genus sit ct quid
difterentia quidque species et quid proprium et quid accideus. et ad
 diffinitionum adsignationem et omnino ad ea, quae in divisione vel
demonstratione sunt, utili hac istarum rerum speculatione, compendiosam
tibi traditionem faciens temptabo breviter velut iutroductionis
modo ea, quae ab antiquis dicta sunt, aggredi altioribus quidem
quaestionibus abstinens, simpliciores vero vero mediocriter conjectans.
 mox de generibus ac speciebus illud quidem sive subsistunt sive in
solis nudisque intellectibus posita sunt, sive subsistentia corporalia
sunt an incorporalia, et utrum separata a sensibilibus an in sensibilibus
posita et circa ea constantia, dicere recusabo, altissimum enim
est huiusmodi negotium et maioris egens inquisitionis; illud vero
 quemadmodum de his ac de propositis probabiliter antiqui tractaverunt
et horum maxime Peripatetici, tibi nunc temptabo monstrare. 
 

 
 De genere. 
 Videtur autem neque genus neque species simpliciter dici. genus 
enim dicitur et aliquorum quodammodo se habentium ad unum aliquid
et ad se invicem collectio, secundum quam significationem Romanorum
 dicitur genus ab unius scilicet habitudine, dico autem Romuli,
et multitudinis habentium aliquo modo ad se invicem eam quae
ab illo est cognationcm secundum divisiouem ab aliis generibus dictae.
dicitur autcm et aliter rursus genus, quod est uniuscuiusque
generationis principium vel ab co qui gcnuit vel a loco in quo
 quis genitus est. sic enim Orestem quidem dicimus a Tantalo habere
genus. Hyllum autem ab Hercule, et rursus Pindarum quidem Thebanum
esse genere, Platonem vero Atheniensem; etenim patria principium
est uniuscuiusque generationis, quemadmodum pater. haec
autem videtur promptissima esse significatio; Romani enim sunt, qui ex
 genere descendunt Romuli, ct Cecropidae, qui a Cecrope et horum proximi.
et prius quidem appellatum est genus uniuscuiusque generationis
principium, dehinc etiam multitudo eorum qui sunt ab uno principio,
ut a Romulo: quam dividentes et ab aliis separantes dicebamus
omnem illam collectionem esse Romanorum genus. aliter autem rursus
 genus dicitur, cui supponitur species, ad horum fortasse similitudinem
dictum. etenim principium quoddam est huiusmodi genus earum
quae sub ipso sunt specierum, videturque etiam multitudinem continere
omnem quae sub eo est. 
 Tripliciter igitur cum genus dicatur, de tertio apud philosophos 
 sermo est. quod etiara describentes adsignaverunt genus esse dicentes,
 

 

quod de pluribus et differentibus specie in eo quod quid sit praedicatur
ut animal. corum enim, quae pracdicantur, alia quidem dc
uno dicuntur solo. sicut individua ut Socrates et hic et lioc, alia
vero de pluribus, quemadmodum genera et species et differentiae et
 propria ct accdentia communiter sed non proprie alicui. est autem
genus quidem ut animal, species vero ut homo, differentia autem ut
rationale, proprium ut risibile. accidens ut album, nigrum, scdcre.
ab his ergo, quae de uno solo praedicantur. differunt genera co quod
de pluribus adsignata praedicantur, ab his autem quae de pluribus,
 a speciebus quidem quoniam species etsi de pluribus preedicantur,
sed non de differentibus spccie sed numcro; homo enim cum sit species,
de Socrate ct Platone praedicatur, qui non specie differunt a se
invicem sed mumero, animal vero cum genus sit, de himine et bove
et equo praedicatur, qui differunt a se invicem et specie quoque. non
 numero solo. a proprio vero differt genus, quoniam proprium quidem
de una sola specie, cuius est proprium. praedicatur et de his
quae sub una specie sunt individuis, quemadmodum risibilc de homine
solo et de particularibus hominibus, genus autem non de una
specie praedicatur sed de pluribus et differentibus specie. a differentia
 vero ct ab his quae communiter sunt accidentibus differt genus,
quoniam etsi de pluribus et specie differentibus praedicantur
differentiae et communiter accidentia, sed non in eo quod quid
 

 

sit praeflicanfur sed in co qiiod quale quid sit. interrogantibus enim
nobis illud, de quo praedicantur haec, non in eo quod quid sit dicimus
praedicari. sed magis eo quod quale quid sit. interroganti enim,
qualis est homo, dicimus rationalis, et in eo quod qualis est corvus
 dicimus quouiam niger; est autem rationale quidem differentia, nigrum
vero accidens. quando auteni quid est homo interrogamur, animal
respondemus; erat autem hominis genus animal. quare de pluribus
praedicari dividit genus ab his, quae de uno solo eorum quae
sunt individua praedicantur, difterentibus vero. specie separat ab his
 quae sicut species praedicantur vel sicut propria, in eo autem quod
quid sit praedicari dividit a dilferentiis et communiter accidentibus,
quae non in co quod quid sit. seil in eo quod quale sit vel quomodo
se habens pracdicantur, de quibus praedicautur. nihil igitur superfluum
neque minus continet generis dicta descriptio. 
 De specie. 
 Species autem dicitur quidem et de uniuscuiusque forma, secundum
dum quam dictum est: „Priami quidem species digna est imperio";
dicitur autem species et ea, quae est sub adsignato genere, secundum
quam solemus dicere hominem quidem speciem animalis, cum sit
 genus animal, album autem coloris speciem, triangulum vero figurae
speciem. Quodsi etiam genus adsignantes speciei meminimus dicentes,
quod de pluribus et differentibus specie in eo quod quid sit praedicatur,
et speciem dicimus id quod sub genere est, nosse autem
oportet, quoniam et genus alicuius est genus et species alicuius est
 

 

spercies, idcirco necesse est et in utrorumque rationibus utrisque uti.
adsiunant ergo et sic speciem: species est, quod ponitur sub genere
et de quo genus in eo quod quid sit praedicatur. amplius autem sic
quoque: species est, quod de pluribus et diflerentibus numero in eo
 quod quid sit praedicatur; sed haec quidem adsignatio specialissimae
est et quae solum specics est, aliae vero eruut etiam uon specialissimarum.
planum autcm crit quod dicitur hoc modo. in unoquoque
praedicamento sunt quaedam generalissima et rursus alia specialissima,
et inter generalissima et specialissima sunt alia. est autem
 generalissimum quidem, super quod nullum ultra aliud sit superveniens
genus, specialissimum autem, post quod nou erit alia inferior species,
inter generalissimum autem et specialissimum et genera et species
sunt eadem, ad aliud quidem et ad aliud sumpta. 
 Sit autem in uno praedicamento manifestum quod dicitur. substantia 
 est quidcm et ipsa genus, sub hac autem est corpus, sub corpore
vero animatum corpus, sub quo auimal, sub animali rationalc
animal. sub quo homo. sub homine Socrates et Plato et qui sunt
particulares homincs. sed hurum substantia quidcm gcneralissimum
est et quod genus sit solum, homo vero spccialissimum et quod species
 solum sit, corpus vero species quidem et substantiae, genus vero
corporis animati, et animatum corpus specics quideni est corporis,
geuus vero animalis, animal autem species quidem est corporis animati,
genus vero animalis rationalis, sed rationale animal species
quidem est animalis, genus autem hominis, homo vero species quidem
 est rationalis animalis, non autem etiam genus particularium homi-
 

 

num, sed solum species; et omne quod aute individua proximum est,
spccies eritsolum, non etiam genus. quemadmodum igitur sulistantia
cum suprema sit eo quod nihil sit supra eam. genus est generalissimum,
sic et homo cum sit species, post quam non sit alia inferior
 species neque aliquid eorum quae possunt dividi, sed solum individuorum
(individuum enim est Socrates et Plato), species erit sola et
ultima species et, ut dictum est, specialissima. quae vero sunt in
medio, corum quidem, quae supra ipsa sunt, erunt species, eorum
vero, quae post ipsa sunt, genera. quare haec quidem duas habent
 habitudines, eam quae est ad superiora, secundum quam species ipsorum
esse dicuntur, et eam quae est ad posteriora, secundum quam
genera ipsorum esse discuntur. extrema vero unam habent habitudinem,
nam et generalissimum ad ea quidem quae posteriora sunt habet
habitudinem, cum genus sit omnium id quod est supremum, eam
 vero quae est ad superiora non habet, cum sit supremum et primum
principium; et specialissimum autem unam habet habitudinem, eam
quae est ad superiora, quorum est species, eam vero quae est ad
posteriora non habet, sed etiam individuorum species dicitur, scd
species quidem individuorum velut ea continens, species autem superiorum,
 velut qiuie ab eis contineatur. 
 Determinant ergo generalissimum ita, quod cum genus sit non 
est species, et rursus, supra quod non erit aliud supervenieus genus;
specialissimum vero, quod cum sit species non est genus et quod cum
sit species nunquam dividitur inspecies et quod de pluribus et differ-
 

 

rentibus numero in eo quod quid sit pracdicatur. ea vero quae in
medio sunt extremorum, subalterna vocantur genera et species, et
unumquodquc ipsorum species esse et genus ponunt, ad aliud quidem
et ad aliud sumpta. ea vero quae sunt ante specialissima usque ad
 generalissimum ascendentia et genera dicuntur et species et subalterna
geuera. ut Agamemnon Atrides et Pelopides et Tantalides et ultimum
Jovis. sed in familiis quidem plerumque ad unum reducuntur principium,
verbi gratia ad Jovem, in generibus autem et speciebus non
se sic habet, neque enim est commune unum genus omnium ens neque
 omnia eiusdem generis sunt secundum unum supremum genus,
quemadmodum dicit Aristoteles. sed sint posita, quemadmodum in
praedicamentis, prima decem genera, quasi prima decem principia:
vel si omnia quis eulia vocet, aequivoce, inquit, nuncupabit, non
univoce. si enim unum esset commune genus omnium ens, univoce
 entia dicerentur, cum vero deccm sint prima, communio secundum
nomen est solum, non etiam secundum rationem, quae secundum
nomen est. decem quidem generalissima sunt, specialissima vero
in numero quidem quodam sunt, non tamen infinito, individua
autem, quae sunt post specialissima, sunt infinita. quapropter usque
 ad specialissima a generalissimis descendentem jubet Plato quiescere,
descendere autem per media dividentem specificis differentiis;
infinita, inquit, relinquenda sunt, neque enim eorum posse fieri dis-
 

 
ciplinam. descendentibus igitur ad specialissima necesse est dividentem
per multitudinem ire, ascendentibus vero ad generalissima necesse
est colligere multitudinem. collectivum enim multorum in unam naturam
species est et magis id quod genus est, particularia vero et
 singularia semper in raultitudinem e contrario dividunt quod unum
est: participatione enim specici plures liominos unus, particularibus
autem unus et communis plures; divisivum enim est semper quod
singulare est, collectivum antem et adunativum quod commune est. 
 Adsignato autem genere et specie quod est utrumque et genere 
 quidem uno, speciebus vero pluribus, semper enim in pluros species
divisio generis est, genus quidem semper de specie praedicatur et
omnia superiora de inferioribus, species autem neque de proximo sibi
genere neque de superioribus, nequeenim convertitur. oportot autem
aequa de aoquis praedicari, ut hinnibile de equo, aut maiora de minoribus,
 ut animal de hominc; minora vero de maioribus minime,
neque enim auimal dicis esse hominem, quemadmodum hominem dicis
esse animal. de quibus autem species praedicatur, de his necessario
et speciei genus praedicabitur et generis genus usque ad generalissimum:
si enim verum est Socratem hominem dicere, hominem autem
 animal. animal vero substantiam, verum est et Socratem animal dicere
atque substantiam. semper igitur superioribus de inferioribus praedicatis
species quidem de individuo praedicabitur, genus autom et de
specie et de individuo, generalissimum autem et de genere et de generibus,
si plura sint media et subalterna, ct de specie et de individuo.
 dicitur enim gencralissimum quidem de omnibus sub se
generibus speciebusque et de individuis, genus autem, quod ante spe-
 

 

cialissimum est, de omnibus specialissimis et de individuis, solum
autem species de omuibus individuis, individuum autem de uno solo
particulari. individuum autem dicitur Socrates et hoc album et hic
veniens, ut Sophronisci filius, si solus ei Socrates sit filius. individua
 ergo dicuntur huiusmodi, quoniam ex proprietatibus consistit unumquodque
eorum, quarum collectio numquam in alio eadem erit. Socratis
enim proprietates nunquam in alio quolibet erunt particularium,
hae vero quae sunt hominis, dico autem eius qui est communis, proprietates
erunt eaedem in pluribus, magis autem in omnibus particularibus
 hominibus in eo quod homines sunt. continetur igitur individuum
quidem sub specie, species autem sub genere; totum enim
quiddam est genus, individuum auteni pars, species vero et toturn et
pars, sed pars quidem alterius, totum autem non alterius sed aliis;
partibus enim totum est. 
 De genere quidem et specie, et quid generalissimum et quid
specialissimum et quae geuera eadem et species sunt, quae etiam individua
et quot modis genus et species dicitur, sufficienter dictum est. 
 De differentia. 
 Differentia vero communiter et proprie et magis proprie dicitur.
 communiter quidem differre alterum ab altero dicitur, quod alteritate
quadam differt quocunque modo vel a se ipso vel ab alio. dittert
enim Socrates a Platone alteritate et ipse a se vel puero vel iam viro
 

 

et faciente aliquid vel quiescente et semper in aliquo modo habendi
altentatibus. proprie autem differre alterum ab altero dicitur, quaudo
inseparabili accidenti abraltero differt. inseparabile vero accidens est
ut nasi curvitas, caecitas oculorum, cicatrix cum ex. vulnere occalluerit.
 magis proprie differre alterum ab altero dicitur, quando specifica
differentia distiterit, quemadmodum homo ab equo specitica differentia
differt rationali qualitate. universaliter ergo omnis differentia
alteratum facit cuilibet adveniens; sed ea quae est communiter et
proprie alteratum facit, illa autem quae est magis proprie aliud.
 differentiarum enim aliae quidem alteratum faciunt, aliae vero aliud.
illae quidem quae faciunt aliud specificae vocantur, illae vero quae
alteratum simpliciter differentiae. aniraali enim tlifferentia adveniens
rationalis aliud fecit, et speciem animalis fecit, illa vero quae est
movendi alteratum solum a quiescente fecit; quare haec quidem aliud,
 illa vero alteratum solum fecit. secundum igitur aliud facientes divisiones
fiunt a generibus in species et diffinitiones adsignantur, quae
sunt ex genere et huiusmodi differentiis; secundum autem eas, quae
solum alteratum faciunt, alteratio sola consistit et aliquo modo se
habendi permutationes. 
 A superioribus ergo rursus inchoanti dicendum est, differentiarum 
alias quidem esse separabiles, alias vero inseparabiles. moveri enim
 

 

et quiescere et sanum esse et aegrum et quaecunque his proxima sunt
separabilia sunt, at vero aquilum esse vel simum vel ratiouale vel
inrationale inseparabilia sunt inseparabilium autem aliae quidem
sunt per se, aliae vero per accidens, nam rationale per se inest homini
 et mortale et disciplinae esse perceptibile, at vero aquilum esse
vel simum secundum accidens et non per se. illae igitur quae per
se sunt, in substantiae rationg accipiunter et faciunt aliud, illae vero
quae secundum accidens, nec in substantiae ratione dicuntur nec faciunt
aliud, sed alteratum. et illae quidem quae per se sunt non
 suscipiunt magis et minus, illae vero quae per accidens, vel si inseparabiles
sunt, intentionem recipiunt et remissionem; nam neque genus
magis aut minus praedicatur de eo cuius fuerit genus, neque
generis differentiae, secundum quas dividitur; ipsae enim sunt, quae
uniuscuiusque rationem complent, esse autem unicuique unum et
 idem neque intentionem neque remissionem suscipiens est, aquilum
autem esse vel simum vel coloratum aliquo modo et inteuditur et
remittitur. 
 Cum igitur tres species differentiae considerentur et cum hae 
quidem sint separabiles illae vero inseparabiles et rursus inseparabilium
 cum hae quidem sint per se illae vero per accidens, rursus
earum quae sunt per se differentiarum aliae quidem sunt secundum
quas dividimus genera in species, aliae vero secundum quas haec
quae divisa sunt specificantur. ut cum per se differentiae omnes
 

 

huiusmodi sint, animati et inanimati, sensibilis et insensibilis, rationalis
et inrationalis, mortalis et immortalis, ea quidem quae est animati
et sensiblis differentia constitutiva est substautiae auimalis, est
euim animal substautia animata et seusibilis, ea vero quae est mortalis
 et immortalis differentia et rationalis et inrationalis divisivae
sunt animalis differentiae; per eas enim genera in species dividimus.
sed hae quidem quae divisivae sunt differeutiae generum, completivae
fiunt et constitutivae specierum; dividitur enim animal rationali et
inrationali differentia, et rursus mortali et immortali differentia. sed
 ea quae est rationalis differentia et mortalis coustitutivae fiunt hominis,
rationalis vero et immortalis dei, illae vero quae sunt inrationalis
et mortalis inratiouabilium animalium. sic etiam et suprema
substantia cum divisiva sit auimati et inanimati differentia et sensibilis
et inseusibilis, animata et sensibilis congregatae ad substautiam
 animal perfecerunt. quoniam ergo eaedem aliquo modo quidem acceptae
fiunt coustitutivae, aliquo modo autem divisivae, specificae omnes vocantur.
et his maxime opus est ad divisiones. generum et diffinitiones,
sed non his quae secundum accidens inseparabiles sunt, nec magis
his quae sunt separabiles. 
 Quas etiam determinantes dicunt: differentia est qua abundat 
species a genere. homo enim ab auimali phis habet rationale et
mortale, animal enim neque ipsum nihil horum est, nam unde habe-
 

 

bunt species differentias? neque enim omnes oppositas habet, nam in
eodem simul habebunt opposita, sed, quemadmodum probant, potestate
quidem omnes habet sub se differentias, actu vero nullam.
ac sic neque ex his quae non sunt aliquid fit neque opposita circa
 idem sunt. 
 Diffiniunt autem eam et hoc modo: differentia est, quod de pluribus 
et differentibus specie in eo quod. quale sit praedicatur; rationale
enim et mortale de homine praedicatum in eo quod quale quiddam
est homo dicitur, sed non in eo quod quid est; quid est enim
 homo interrogatis nobis conveniens est dicere animal, quale autem
animal inquisiti, quoniam rationale et mortale est, convenienter adsignabimus.
rebus enim ex materia et forma constantibus vel ad similitudinem
materiae et formae constitutionem habentibus, quemadmodum
statua ex materia est aeris, ex forma autem figura: sic et
 homo communis et specialis ex materia quidem similiter consistit genere,
ex forma autem differentia; totum autem hoc animal rationale
mortale homo est, quemadmodum illic statua. 
 Describunt autem huiusmodi difterentias et hoc modo: differentia 
est, quod aptum natum est dividere quae sub eodem sunt genere;
 rationale enim et inrationale hominem et equum, quae sub eodem
 

 

sunt genere, quod est animal, dividunt. adsignant autem etiam hoc
modo: differentia est, qua differunt a se singula, nam secundum genus
non differunt. sumus enim mortalia animalia et nos et inrationabilia,
sed additum rationabile separavit nos ab illis, et rationabiles
 sumus et nos et dei, sed mortale appositum disiunxit nos ab illis.
interius autem perscrutantes difterentiam dicunt non quodlibet eorum
quae sub eodem sunt genere dividentium esse dittereutiam, sed quod
ad esse conducit et quod eius quod est esse rei pars est; neque enim
quod aptum natum est navigare erit hominis difterentia, etsi proprium
 sit hominis. dicimus enim animalium haec quidem apta nata
sunt ad navigandum, illa vero minime, dividentes ab aliis; sed aptum
natum esse ad navigandum non erat completivum substantiae
neque eius pars, sed aptitudo quaedam eius est idcirco quoniam
non est talis, quales sunt quae specificae dicuntur differentiae. erunt
 igitur specificae differentiae, quaecunque alteram faciunt speciem et
quaecunque in eo quod quale est accipiuntur. 
 Et de differentiis quidem ista sufficiunt. 
 Be proprio. 
 Proprium vero quadrifariam dividunt; nam et id quod soli alicui
 speciei accidit, et si non omni, ut homini medicum esse vel geo-
 

 

metram, et quod omni accidit, et si non soli. quemadmodum homini
esse bipedem, et quod soli et omni et aliquando, ut homini in senectute
canescere. quartum vero, in quo coucurrit et soli et omni et
semper, quemadmodum homini esse risibile; nam. etsi semper non
 rideat, risibile tamen dicitur, non quod iam rideat, sed quod
aptus natus sit; hoc autem ei semper est uaturale ut et equo
hinnibile. haec autem proprie propria perhibent esse, quoniam
etiam convertuntur; quicquid enim equus, hinnibile, et quicquid hinnibile,
nibile, equus. 
 De accidenti. 
 Accidens vero est, quod adest et abest praeter subiecti corruptionem.
dividitur autem in duo, in separabile et in inseparabile.
nam dormire separabile accidens est, nigrum vero esse inseparabiliter
corvo et Aethiopi accidit, potest autem subintellegi et corvus albus
 et Aethiops nitens colore praeter subiecti corruptionem. diffinitur
autem sic quoque: accidens est, quod contingit eidem esse et non
esse, vel quod neque geuus neque species neque differentia neque
proprium, semper autem est in subiecto subsistens. 
 Omnibus igitur determinatis quae proposita sunt, dico autem genere,
 specie, differentia, proprio, accidenti, dicendum est, quae his
communia adsint et quae propria. 
 

 

 De communibus generis, speciei, differentiae, proprii et accidentis. 
 Commune quidem omuibus est de pluribus praedicavi , sed genus
quidem de speciebus et de individius, et differentia similiter,
species autem de his quae sub ipsa sunt individiis, at vero proprium
 et de specie cuius est proprium et de his quae sub specie sunt individuis,
accideus autem et de speciebus et de individuis. namque
animal de equis et de bubus et canibus praedicatur, quae sunt species,
et de hoc equo et de hoc bove, quae sunt individua, inrationale
vero et de equis et de bubus praedicatur et de his qui sunt particulares,
 species autem, ut homo, solum de his qui sunt particulares
homines praedicatur, proprium autem, quod est risibile, de homine et
de his qui sunt particulares, nigrum autem de specie corvorum et de
his qui sunt particulares , quod est accidens inseparabile, et moveri
de homioe et de equo, quod est accideus separabile, sed principaliter
 quidem de individuis, secundum posterionem vero rationem de his
quae contincnt individua. 
 De communibus generis et differentiae. 
 Commune autem generi et differentiae continentia specierum.
continet enim et differentia species, etsi non omnes quot geuera. rationale
 enim etiamsi non continet ea quae sunt inrationabilia, ut genus,
quemadmodum animal, sed continet hominem et deum, quae
sunt species. et quaecunque praedicantur de genere ut genus, et de
 

 

his quae sub ipso sunt speciebus praedicantur, quaecuuque de differentia
praedicautur ut differentiae, et de ea quae ex ipsa est specie
pracdicalnintur. nam cum geniis sit animal, non solum de eo praedicantur
ut genera substantia et animatum, sed etiam de his quae
 sunt sub animali speciebus omnibus praedicantur haec usque ad individua.
cumque sit differentia rationale, praedicatur de ea ut differentia
id quod est ratione uti: non solum autem de eo quod est rationale,
sed etiam de his quae sunt sub rationali speciebus praedicabitur
id quod est ratione uti. comnune autem est et perempto genere
 vel differentia simul perimi quae sub ipsis sunt; quemadmodum
enim si non sit animal, non est equus neque homo, ita si non sit rationale,
nullum enit animal quod utatur ratione. 
 De proiyriis generis et diferentiae. 
 Proprium autem generis est de pluribus praedicari, quam differentia
 et species et proprium et accideus; animal enim de homine et
equo et ave et serpente, quadrupes vero de solis quattuor pedes habentibus,
homo vero de solis individuis et hinnibile de equo et de
his qui sunt particulares et accidens similiter de paucioribus. oportet
autem differentias accipere quibus dividitur genus. non eas quae complent
 substantiam generis. amplius genus continet diflerentiam po-
 

 

testate: animalis enim hoc quidem rationale est illud vero inrationale.
amplius genera quidem priora sunt his quae sunt sub se positae
differentiis, propter quod simul quidem eas auferunt, non autem
simul auferuutur; sublato enim animali aufertur rationale et inrationale.
 diiferentiae vero non auferunt genus, nam si omnes interimantur,
tur, tamen substantia auimata sensibilis subintellegi potest, quod est
animal. amplius genus quidem in eo quod quid est, differentia vero
in eo quod quale quiddam est, quemadmodum est dictum, praedicatur.
tur. amplius genus quidem unum est secuudum unamquamque speciem,
 ut est hominis id quod est animal, differentiae vero plurimae
sunt, ut rationale, mortale, mentis et disciplinae perceptibile, quibus
ab aliis differt. et genus quidem consimile est materiae, formae vero
differentia. cum autem sint et alia communia et propria generis et
differentiae, nunc ista sufficiant. 
 De communibus generis et speciei. 
 Genus autem et species commune quldem habeut de pluribus,
quemadmodum dictum est, praedicari, sumatur autem species ut species
et non etiam ut genus, si fuerit idem species et genus. commune
autem his est et priora esse eorum de quibus praedicantur, et
 totum quiddam esse utrumque. 
 De propriis generis et speciei. 
 Differt autem eo quod genus quidem continet species sub se,
 

 

species vero continentur et non coutinent genera, in pluribus enim
genus quam species est. genera enim praeiacere oportet et formata
speciflcis differentiis perficere species, unde et priora sunt naturaliter
genera; et simul interimentia, sed quae non simul interimautur, et
 species quidem cum sit, est et genus, genus vero cum sit, non omnino
erit species. et genera quidem univoce de speciebus praedicantur,
species vero de generibus minime. amplius quidem genera abundant
earum quae sub ipsis sunt specierum contiuenfia, species vero
a generibus abuudaut propriis differentiis. amplius neque species
 fiet unquam generalissimum, neque genus specialissimum. 
 De communibus generis et proprii. 
 Generis autem et proprii commune quidem est sequi species;
nam si homo est, animal est, et si homo est, risibile est. et aequaliter
praedicari genus de speciebus et proprium de his quae illo participant;
 aequaliter enim et homo et bos animal et Cato et Cicero
risibile. commune autem et univoce praedicari genus de propriis
speciebus et proprium quorum est proprium. 
 De propriis generis et proprii. 
 Differt autem, quoniam genus quidem prius est, posterius vero
 proprium; oportet enim esse animal, dehinc dividi differentiis et pro-
 

 

priis. et genus quidem de pluribus speciebus praedicari, proprium vero
de una sola specie, cuius est proprium. et proprium quidem conversim
praedicatur de eo cuius est proprium, genus vero de nullo
conversim praedicatur; nam neque si animal est, homo est, neque si
 animal est, risibile est; sin vero homo, et risibile est, et econverso.
amplius proprium omni speciei inest, cuius est proprium, et soli et
semper, genus vero omni quidem speciei inest, cuius fuerit genus, et
semper, non autem soli. amplius species quidem interemptae non
simul interimunt genera, propria vero interompta simul interimunt
 ea, quorum sunt propria, et his quorum sunt propria interemptis et
ipsa simul interimuntur. 
 De communibus generis et accidentis. 
 Generis vero et accidentis commune est de pluribus, quemadmodum
dictum est, praedicari, sive separabilium sit sive inseparabilium;
 etenim moveri de pluribus et nigrum de corvis et de hominibus
Aethiopibus ct aliquibus inanimatis. 
 De propriis generis et accidentis. 
 Differt autem genus ab accidenti, quoniam genus ante species
est, accidentia vcro speciebus posteriora sunt; nam si etiam inseparabile
 sumatur accidens, sed tamen prius est illud, cui accidit, quam
accidens. et genere quidem quae participant, aequaliter participant,
 

 

accidenti vero non aequaliter; intentionom enim et remissionem
suscipit accidentium participatio, generum vero minime. et accidentia
quidem individuis principaliter subsistunt, genera vero et
species naturaliter priora sunt individuis substantiis. et genera
 quidem in eo quod quid sit praedicantur de his quae sub ipsis
sunt, accidentia vero in eo quod quale aliquid sit vel quomodo se
habeat unumquodque; qualis est enim Aethiops interrogatus dicis
niger, et quemadmodum se Socrates habeat dicis quoniam sedet vel
ambulat. 
 Geuus vero quo ab aliis quattuor differat dictum est. contingit 
autem etiam unumquodque aliorum differre ab aliis quattuor, ut cum
quinque sint, unumquodque autem ab aliis quattuor differat, quater
quinque, viginti flant omnes differentiae. sed semper posteriobus
enumeratis et secundis quidem una differentia superatis propterea
 quoniam iam sumpta est, tertiis vero duabus, quartis vero tribus,
quintis vero quattuor, decem omnes fiunt differentiaie, quattuor, tres,
duae, una. genus enim differt a differentia et specie et proprio et
accidenti, quattuor igitur sunt omnes differentiae. differentia vero
quo difterat a genere dictum est, quando quid differret genus ab ea
 dicebatur; relinquitur igitur, quo difterat a specie et proprio et accidenti
dicere, et fiunt tres difterentiae. rursus species quo quidem difterat
a differentia dictum est, quaudo quid differret a specie difterentia
 

 

dicebatur; quo autem difterat species a genere dictum est, quando
quid diflferret genus a specie dicebatur; reliquum est igitur, ut quo
differat a proprio et accidenti dicatur. duae igitur etiam istae sunt
differentiae. proprium autem quo differat ab accidenti reliuquitur;
 nam quo a specie et differentia et genere differat praedictum est in
illorum ad ipsum differentia. quattuor igitur sumptis generis ad alia
differentiis, tribus vero differentiae, duabus autem speciei, una autem
proprii ad accidens, decem erunt omnes, quarum quattuor, quae erant
generis ad reliqua, superius demonstravimus. 
 De communibus differentiae et speciei. 
 Commune ergo differentiae et speciei est aequaliter participari; homine enim aequaliter participant particulares homines et rationali
differentia. commune vero est et semper adesse his quae participant;
semper enim Socrates rationabilis et semper Socrates homo. 
 De propriis differentiae et speciei. 
 Proprium autem differentiae quidem est in eo quod quale sit
praedicari, speciei autem in eo quod quid est; nam et si homo velut
qualitas accipiatur, non hic simpliciter erit qualitas sed secundum
id quod generi advenientes differentiae eam constituerunt. amplius
 

 

differentia quidem in pluribus saepe speciebus considratur, quemadmodum
quadrupes in phuibus animalibus specie differentibus, species
vero in solis his quae sub specie sunt individuis est. amplius
differentia prima est ab ea specie quae est secundum ipsam; simul
 enim ablatum rationale interimit hominem, homo vero interemptus
non aufert rationale, cum sit deus. amplius differentia quidem componitur
cum alia differentia, rationale enim et mortale compositum
est in substantia hominis; species vero speciei non componitur, ut
gignat aliam aliquam speciem; quidam enim equus cuidam asino permiscetur
 ad muli generationem, equus autem simpliciter asino nonquam
conveniens perficiet mulum. 
 De communibus differentiae et proprii. 
 Differentia vero et proprium commune quidem habent aequaliter
participari ab his quae eorum participant; aequaliter enim rationabilia
 rationabilia sunt et risibilia risibilia. et semper et omni adesse commune
utriusque est; si enim curtetur qui est bipes, non substantiam
perimit, sed ad quod natum est semper dicitur; nam et risibile in
eo quod natum est habet id quod est semper, sed non in eo quod
semper rideat. 
 

 

 De propriis differentiae et proprii. 
 Proprium autem differentiae est, quoniam haec quidem de pluribus
speciebus dicitur saepe. ut rationale de homine et de deo, proprium
vero de una sola specie, cuius est proprium. et ditferentia
 quidem illis est consequens, quorum est differentia, sed non convertitur;
propria vero conversim praedicantur quorum sunt propria, idcirco
quoniam couvertuntur. 
 De comimmibus differentiae et accidentis. 
 Differentiae autem et accidenti commune quidem est de pluribus
 dici; commune vero est ad ea quae sunt inseparabilia accidentia semper
et omnibus adesse; bipes enim semper adest omnibus corvis et
nignim similiter. 
 De propriis differentiae et accidentis. 
 Differunt autem quoniam differentia quidem continet et non continetur,
 continet enim rationabilitas hominem, accidentia vero quodam
quidem modo continent eo quod in pluribus sunt, quodam vero modo
continentur eo quod non unius accidentis susceptibilia sunt subiecta,
sed plurimorum. et differentia quidem intentibilis est et inremissibilis,
accidentia vero magis et minus recipiunt. et inpermixtae quidem
 sunt contrariae differentiae, mixta vero contraria accidentia. 
 

 

 Huiusmodi quidem communiones et proprietates difterentiae et
ceterorum sunt. species vero quo quidem differat a genere et differentia,
dictum est in eo quod dicebamus, quo genus differret a ceteris
et quo differentia differret a ceteris. 
 De communibus speciei et proprii. 
 Speciei autem et proprii commune est de se invicem praedicari:
nam si homo, risibile est, et si risibile, homo est; risibile vero quoniam
et secundum id quod natum est sumi oportet, saepe iam dictum
est; aequaliter enim sunt species his quae eorum participant
 et propria quorum sunt propria. 
 De propriis speciei et proprii. 
 Differt autem species a proprio, quoniam species quidem potest
et aliis genus csse, proprium vero et aliarum specierum esse inpossibile
est. et species quidem ante subsistit quam proprium, proprium
 vero postea fit in specie; oportet enim hominem esse. ut sit risibile.
amplius species quidem semper actu adest subiecto, proprium vero
aliquando potestate; homo enim semper actu est Socrates, non vero
semper ridet, quamvis sit natus semper risibilis. amplius quorum
termini differentes, et ipsa sunt differentia; est autem speciei
 semper et sub genere esse et de pluribus et differentibus numero in
 

 

eo quod quid est praedicari et cetera huiusmodi. proprii vero quod
est soli et semper et omni adesse. 
 De communibus speciei et accidentis. 
 Speciei vero et accidentis commune quidem est de pluribus pracdicari;
 rarae vero aliae sunt communitates, propterea quoniam quam
plurimum a se distant accidens et id cui accidit. 
 De propriis speciei et accidentis. 
 Propria vero utriusque sunt, speciei quidem in eo quod quid est
praedicari de his quorum est, accidentis autem in eo quod
 quale quiddam est vel aliquo modo se habens. et unamquamque
substantiam una quidem specie participare. pluribus autem accidentibus
et separabilibus et inseparabilibus. et species quidem sane
anto subintellegi quam acciddentia, vel si sint inseparabilia (oportet
enim esse subiectum, ut illi aliquid accidat), accidentia vero posterioris
 generis sunt et adventiciae naturae. et speciei quidem participatio
aequaliter est, accidentis vero. vel si inseparabile sit, non aequalitor:
Aethiops enim alio Aethiope habebit colorem vcl intentum amplius
vel remissum secundum nigredinem. 
 Restat igitur de proprio ot accidenti dicere: quo enim proprium
 a specie et differentia et genere differt, dictum est. 
 

 

 De communibus proprii et accidentis. 
 Commune autem proprii et inseparabilis accidentis est, quod
praeter ea nunquam constant illa, in quibus considerantur; quemadmodum
enim praeter risibile non subsistit homo, ita nec praeter nigredinem
 subsistit Aethiops, et quemadmodum semper et omni adest
proprium, sic et inseparabile accidens. 
 De propnis proprii et accidentis. 
 Differt autem quoniam proprium uni soli speciei adest, quemadmodum
risibile. homini; inseparabile vero accidens, ut nigrum, non
 solum Aethiopi sed etiam corvo adest et carboni et ebeno et quibusdam
dam aliis. quare proprium conversim praedicatur de eo cuius est
proprium et aequaliter, inseparabile vero accidens conversim non
praedicatur. et propriorum quidem aequalis est participatio, accidentium
dentium vero haec quidem magis, illa vero minus. 
 Sunt quidem etiam aliae communitates vel proprietates eorum
quae dicta sunt, sed sufficiunt etiam haec ad discretionem eorum
conimunitatisque traditionem.