Itšhireletše kgahlanong le COVID-19 pele marega a tsena

Allison Cooper

Ge palo ya diphetelo tša COVID-19 e oketšega ka Afrika Borwa pele ga lephotho la bohlano leo le akanywago le thoma le dikgwedi tša go tonya tša marega di batametše, mmušo o tšwela pele go hlohleletša batho gore ba hlabele moento kgahlanong le baerase gomme ba hlabele gape le moento wa tlaleletšo.
Go ya ka Tona ya Maphelo Ngaka Joe Phaahla, ka la  25 Moranang Afrika Borwa e begile koketšego ya 137% ya diphetelo tše diswa tša COVID-19, ge go bapetšwa le matšatši a šupa a go feta, palo ye ntši ya diphetelo e ka Gauteng, KwaZulu-Natal le Kapa Bodikela.
“COVID-19 e dula e le matšhošetši maphelong a rena gomme re ka se dumelele go fediša magato ka moka a tšhireletšo,” gwa realo Tona Phaahla.
“Re hlohleletša gape ka moka bao ba se ba hlwago ba hlabela gore ba hlabele.
Re sa le ka fase ga 50% ya batho ba bagolo bao ba hlabetšego moento wo tee gomme seo ga se leswao le lebotse. Re hlohleletša bafsa gore ba hlabele. Tšhireletšo ya tlhago e felelwa ke maatla ka morago ga nako ye e itšego gomme go fapana le moento, e ka se tsošološwe. Re hlohleletša batho ka moka bao ba  nago le maswanedi a go hlabela meento ya tlaleletšo go šomiša sebaka se pele marega a go tonya kudu a fihla,” a tlaleletša.
Kgoro ya Maphelo ya Kapa Bodikela e re tshedimošo ya gae le boditšhabatšhaba e bontšha gore go hlabela meento kgahlanong le COVID-19 ke tšhireletšo ye kaone go feta ka moka kgahlanong le baerase. Se se bohlokwa  kudu go batho bao mašole a mmele a bona a fokolago.
COVID-19 e sa tlo ba le rena nako ye telele. Go e fenya, re swanetše go e tloša ka go kgonthiša gore batho ba bantši ka moo go kgonegago ba a hlabela gomme ba tšwela pele go hlabela meento ya bona ya tlaleletšo, gwa realo kgoro.
Lephotho la bohlano
Le ge diphethelo tša COVID-19 di oketšega gomme naga e letetše go ba ka gare ga lephotho la bohlano, ga se gwa hlwa go tsebega gore le tla ba šoro bokaakang.
“Seo se se a hlwago se tsebega ke gore boramahlale ba re botša gore lephotho le leswa le ka tla ka tsela ya mohuta wo moswa woo o bitšwago Pi, woo o ka fetelago ka lebelo gomme wa lwantšha meento ye e šetšego e hlabetšwe.
Eupša, ka nako ye, seo se kgonthišitšwego go ba se se ntši ke mehutana ya Omi-cron yeo e bitšwago B.4 le B.5,” gwa realo Phaahla.
Thibela phetelo
O ka thuša go thibela phetelo ya COVID-19 ka go kgonthiša: 
• Gore meento ya COVID-19 (go akaretša meento ya tlaleletšo) e hlabetšwe ka moka.
•  Gore ka gare ga meago go tsena moya.
•  Go apara sešira molomo le dinko ge o le ka gare ga meago le mafelong ao go nago le batho ba bantši.
•  Gore o hlabele moento wa mpshikela.
•  Gore o tsebe gore o dira eng ge o na le maswao a mpshikela.
•  Gore o hlape diatla tša gago o be o tšhele ka sanithaesa.