Ekufuze Ukwazi Ngesithunthwana

Vukuzenzele Unnamed

Ubunengi babantu abanesithunthwana bangaphila ipilo ejayelekileko nabasela imithabo kuhle begodu nalobubujamo abakibo bulawuleke kuhle.
Ngokutjho kwakaDorh. uNhlakanipho Gumede, oMphathi wezokweLapha esiBhedlela i-Harry Gwala Regional ese-Pietermaritzburg, isithunthwana akusikugula kwengqondo, akusisifo namkha ukugula, begodu asithelelani.
Uhlathulula uthi isithunthwana kutjharagana kwemizwa okubonakala ngokuphazamiseka kwemizwa okubuyelelako okufika kungakalindeleki, ukuyatha namkha ukutsirimezeka, okukhambisana nokutjhogeka okungakavami okwenzeka ebuchotjeni.“Ubuchopho bakhiwe ngamaseli wemizwa (amaneuron) amabhiliyoni ngamabhiliyoni akhanjiswa ngeenkhambisimaza ezibugezi nezibukhemikhali.  Nakwenzekako kube nesikhambisimaza esibugezi esiphuma ngobunengi ngokweqileko bekuliyeke indlela ejayelekileko yokusebenza kwamaseli wemizwa, umuntu angabanjwa  sithunthwana.”
“Ukubanjwa sithunthwana kanye akutjho ukuthi sewumumuntu onesithunthwana.
Ngudorhodere ekufuze akuhlole bese uthola ubufakazi bokuthi nangambala umumuntu onesithunthwana, ngaphambi kobana kungathiwa unesithunthwana,” utjho ahlathulula. Ihlangano yezesithunthwana ekhethwapha, iEpilepsy South Africa, ithi abantu abama-80% abanesithunthwana bayakghona ukulawula ubujamo babo besithunthwana ngeenhlahla.
Abonobangela Besithunthwana 
Abonobangela besithunthwana ebantwini abathandathu kabalitjhumi abaziwa.
Kamanye ama-40% waba ntwaba, isithunthwana singabangwa kulimala ehloko, ukulimala isana nalibelethwako, utjwala kunye neendakamizwa, ukuluphala namkha ukuthikaziseka kwehlelo lokugaya ukudla emzimbeni namkha ukuphazamiseka kwehlelo lokuhlangana nokusebenza kwamakhemikhali emzi mbeni namkha ukutjhiyana kwesilinganiso samakhemikhali emzimbeni. UDorh. Gumede uthi iinkomba zesithunthwana ziyahlukahluka, ngalokho-ke zizibonakalisa ngeendlela ezihlukahlukileko, sekubalwa ngitjho nokungabonakali litho eliba yikomba yaso isithunthwana (ipetit mal), nalokhuya umuntu nakaqhusula amehlo aqale ndawo yinye; nalokhuya umuntu nakabanjwa mhlobo wesithunthwana okuthiwa yitonic-clonic (igrand mal), evamise ukuthoma ngokuthi umzimba womuntu ukhu nyalale, ngaphambi kokuthi umuntu awe bese uyararhararha; kunye nomhlobo wesithunthwana obamba ingcenye  yobuchopho.
Umhlobo wesithunthwana ipetit mal (onganakomba) uthatha imizuzwana, kangangokuba nomuntu wakhona angabe angatjheji nokuthi ukhe wabanjwa sithunthwana. Lokhuya umuntu nakabanjwe mhlobo okuthiwa yigrand mal, umuntu wakhona angaba nombala ohlaza kwesibha kabhaka (oblue) emlonyeni,  kodwana umbala loyo uya ngokufiphala umuntu nakabuyela ekuphefumuleni kuhle. Umhlobo wesithunthwana ekuthiwa yigrand mal uvamise ukuthatha imizuzu embadlwana.
“Vikela namkha phephisa umuntu ekulimaleni ngokususa izinto ezingamlimaza hlanu kwakhe nangokubeka into engavikela ihlokwakhe.
Ungamvimbeli ukusikinye ka begodu ungamfaki litho  emlonyeni. Msize ukuphe fumula ngokumlalisa ngehlangothi nakaqaqulukako. Hlala naye abe aphaphame ngokupheleleko.” 
Lokhuya umuntu nakabanjwe sithunthwana esibamba ingcenye yobuchopho, anga bonakala unga udideke ihloko, unga urarekile namkha unga udakiwe.  Umuntu angabonakala enza izinto zokubuyelelabuyelela, njengokudosa izembatho zakhe nje. “Susa izinto ezingamlimaza hlanu kwakhe bese uyamsusa kinanyana kungaba ngiyiphi indawo engaba yingozi kuye.  Khulumela phasi nawukhuluma naye, begodu umqinisekise,” kutjho uDorh. Gumede.
 