I-ASIDI ikhawulezisa inkqubela yeziseko zophuhliso lwezikolo

More Matshediso 

Isikolo samaBanga aphantsi iNkululeko Ralo Primary School singumzekelo omhle we ndlela iziphumo ezintle ezinokufumaneka xa uluntu kunye norhulume nte besebenzisana.
Esi sikolo, sizinze eMthatha eMpuma Koloni, siqale ukusebenza kwigaraji yekhaya lelungu lasekuhlaleni uNkululeko Ralo, esithiywe ngaye.
Ekuhambeni kweminyaka, esi sikolo safuduka amatyeli amaninzi njengoko sasisanda.
Nangona kunjalo, abafundi kunye nootitshala abazange baxhamle kwizibonelelo ezifanelekileyo kude kube ngoku, xa bengene kwimi nyango yesikolo sabo esitsha, sodidi oluphezulu.
Esi sikolo sagqitywa njengenxalenye yePhulo eliKhawulezayo lokuNikezelwa kweZiseko zophuhliso lweZikolo (i-ASIDI), elasungulwa liSebe leMfundo esiSiseko ngowama-2011.
Eli phulo lijolise ekuthatheni indawo yezikolo ezibeka esichengeni ukhuseleko lwabafundi kunye nabasebenzi, ngenxa yokunqongophala kweziseko zophuhliso ezifanelekileyo, amanzi, ucoceko kunye nombane.
Ukuza kufikelela ngoku, i-ASIDI iye yakha izikolo ezingama-266, yabone lela ngococeko kwizikolo ezingama-886, yabonelela ngamanzi kwizikolo ezili 1 030 kunye nombane kwizikolo ezingama-372.
Abafundi beSikolo samaBanga aphantsi iNkululeko Ralo Primary School ngoku banamagumbi okufundela afanelekileyo kunye nofikelelo kwiziko loncedo, ilebhoratri yezenzululwazi, iziko leenkonzo ezininzi kunye nezondlo.
Umbono akwabe-lwana ngawo.
Inqununu uKoleka Gilman unemvakalelo enama ndla yokuphucula imfundo  eMthatha. Iphupha lakhe lokuqala isikolo soluntu lwakhe laqala ngowe-1988, kwaye kunyaka olandelayo, waqalisa ukwabelana noluntu ngombono wakhe.
“Uluntu lwethu belugcwaliswe kakhulu ngabantwana abaninzi abakwiminyaka yokuhamba isikolo nabangenayo indawo yokufunda.
Umbono wam wamkelwa lilungu lasekuhlaleni uNkululeko Ralo, owanikezela ngegaraji yasekhaya ukuba isetyenziswe njengesikolo,” utsho u-Gilman. Wongeza ngelithi uRalo uye walungisa ikhonteyina yakwa-Telkom kwaye yasetyenziswa njengegumbi lokufundela elongezelelweyo.
URalo naye wenze amalungiselelo namalungu amabini asekuhlaleni ukuba anikele ngeegaraji zawo njengamagumbi okufu ndela ongezelelweyo. URalo ngelishwa wasweleka ngowama-2004.
Ngowe-1994, isikolo safudukela kwiHolo i-Eli Spilkin, elakhiwa ngusomashishini wasekuhlaleni u-Eli Spilkin.
“Kwangalo nyaka, safumana izindlu zangasese ezingomahamba nendlwana ezivela kwiSebe lezeMfundo lephondo.
Ndiye ndakhangela ndaza ndafaka isicelo sesiza apho ekugqibeleni sasiza kwakha isikolo sethu. Safumana umhlaba ozihektare ezi ntlanu ngowe-1998,” utsho u-Gilman.
Amagumbi okufundela ethutyana amathathu anikezelwa kwesi sikolo ngumbutho ongenzi nzuzo  obizwa ngokuba yi-Kats and Spaks, kwaye uluntu lwakha amagumbi okufundela odaka amahlanu.
Kuyo yonke le minyaka, u-Gilman waqhubeka ekhuthaza ukuba isikolo siphuculwe kwaye ekugqibeleni, kwafunyanwa amagumbi okufundela amahlanu avela kwi-Ofisi yeNkulumbuso yeMpuma Koloni.
Ngowama-2014, izinto zatshintsha zabangcono xa iSebe leMfundo esiSiseko, ngokusebenzisa i-ASIDI, lakhupha ithenda yokwakha iSikolo samaBanga aphantsi iNkululeko Ralo Primary School.
“Ukwakhiwa kwaqala ngowama-2018 kwaye isikolo sagqitywa ngowama-2021,  siyabulela kwi-ASIDI,” utsho u-Gilman.
Ukukhuthaza Ukufundisa nokufunda 
USekela Mphathiswa weMfundo esiSiseko u-Reginah Mhaule uthi isebe lifuna ukuqinisekisa ukuba iziseko zophuhliso zezakhiwo zesikolo ngasinye zikhuthaza abafundi ukuba baye esikolweni kwaye bafunde, nootitshala bafundise.
“Ukwakhiwa kwesi sikolo yindlela karhulumente yokubuyisela isidima kubantwana abahlelele kileyo abahamba isikolo basemaphandleni nakootitshala babo,” wongeze njalo. Ilungu lebhodi elawula  isikolo, uNomuntu Dlengane, uthi esi sikolo sitsha siza kukhuthaza ootitshala kunye nabafundi ukuba baphumelele ngokupheleleyo.
“Izimo zengqondo kunye nokuzithemba kwabafundi bethu sele kuphucukile ngenxa yesiseko sophuhliso esitsha.
Oku kuyakusinceda ukuba sigcine umgama wasekuhlaleni kumagumbi ethu okufundela ukuze siphelise ukusasazeka kweSifo seNtsholongwane ye-Corona,” utshilo uDlengane.
Esi sikolo sinabafundi abangama-489, ootitshala abali-14, noomabhalane bolawulo ababini. Sibonelela ngamabanga ka-R ukuya kwelesi-7 kwaye sisikolo esingahlawulisi mali.