Ḓuvha ḽa u fhedzisela u ita khumbelo ya ndambedzo ya masheleni kha NSFAS ḽi khou sendela tsini

Sphelele Ngubane 

Matshudeni na vhaswa vha bvaho  kha  miṱa  i shayaho vha ṱuṱuwedzwa u ita khumbelo ya ndambedzo ya masheleni u bva kha Tshikimu tsha Thusedzo ya Masheleni kha Matshudeni tsha Lushaka (NSFAS).
U  ya  nga  Muhasho  wa Pfunzo dza Nṱha na Vhupfumbudzi, ndambedzo  ya masheleni ya NSFAS i a wanala kha vhaswa vho khunyeledzaho ngudo dza tshikolo dzavho kana vhane vho no thoma u guda kha ḽevele iṅwe na iṅwe kha tshiimiswa tsha pfunzo dza nṱha.
Vha nga ita khumbelo ya ndambedzo  ya masheleni u bva kha NSFAS u itela u guda kha yunivesithi ya muvhuso kana  gudedzi  ḽa  Vhupfumbudzi na Pfunzo ya Vhutsila ha Mishumo ya Zwanḓa  (TVET), fhedzi vha tea u zwi ita hu sa athu u swika datumu ya u vala ya ḽa 7 Phando, 2022.
Vhathu vha itaho khumbelo  vha tea u vha:
• Vhadzulapo  vha  Afrika Tshipembe kana vhadzulapo vha lwa tshoṱhe vhane vha ṱoḓa u ṅwalisa kana vhane vha khou guda kha yunivesithi ya muvhuso kana gudedzi ḽa TVET; 
• Vhaṱanganedzi vha gavhelo ḽa Zhendedzi ḽa Tsireledzo ya Matshilisano  ḽa Afrika Tshipembe; 
• U bva kha miṱa ine miholo yo  ṱanganyiswaho  muṱani i sa fhiri R350 000  nga ṅwaha.
Vhumatshelo havhuḓi
Nhlakanipho Mkhize (26) ndi ramuḓagasi are na ndalukano, ndivhuwo  kha ndambedzo ya masheleni ya NSFAS, ye ya badelela pfunzo dzawe kha Gudedzi ḽa Umfolozi TVET ngei KwaZulu-Natal.
Mkhize, u bva Richards Bay, o wana National Certificate (Vocational) Electrical Infrastructure Construction nga 2017.
Nga nṱha ha ngudo dze a dzi ita nga ngomu khemphasini, o dovha hafhu a khunyeledza vhupfumbudzi ha mushumo na u phasa  mulingo wa u wana ndalukano ya u vha mutsila (trade test).
Mathomoni a ngudo dzawe, Mkhize o vha na tshikhala  tsha u ita zwe a guda, a tshi itela u wana vhuḓifulufheli  kha zwikili zwa mutheo zwe a vha a khou zwi bveledza.
“Sa mutshudeni we a vha a khou ita ṅwaha wa u thoma, ndo vha ndi tshi tandulula thaidzo dza muḓagasi tshitshavhani tsha hashu.
Gudedzi ḽa Umfolozi TVET ḽo ri ṋea pfunzothendwa(theori) na u guda nga u tou ita.
“Zwivhuya zwine matshudeni a TVET vha vha nazwo a si u wana nḓivho fhedzi, fhedzi hu na tshipiḓa tshine mutshudeni muṅwe muṅwe a tea u ita tsha mushumo u itela u tshenzhema vhupo ha mushumoni wa vhukuma u khwaṱhisedza uri vha na vhukoni  phanḓa ha musi vha tshi ṱanganedza ndalukano dzavho”, u ralo a tshi amba.
Sa vhaswa vhanzhi vha Afrika Tshipembe vha bvaho kha vhubvo vhu re na vhushai, Mkhize o vha a tshi ḓivha uri u ṱoḓa u tevhela buḓo ḽa mushumo  wa  vhuinzhiniari, fhedzi a hu na na muthihi kha muṱa wa hawe we a vha tshi nga kona u mu badelela masheleni a gudedzini.
“Musi ndi tshi limuwa nga ha ndambedzo dza masheleni a NSFAS, ndo zwi ḓivha uri zwi ḓo ntswikisa hune nda khou ṱoḓa u ya hone – u vha muinzhiniara,” u ralo a tshi amba.
Ndambedzo ya masheleni ya NSFAS kha Mkhize ya miṅwaha miraru yo badelela bugu dzawe, ngudo na vhuendedzi, na u wana masheleni a u ḓilondota.