Caphela tephulamtsetfo tetemacansi

Sphelele Ngubane

CALA NGEKUBUKA iRejista Yavelonkhe Yetephulamtsetfo Tetemacansi ngembi kwekutsi ucashe basebenti lebatawunakekela bantfwana kanye nalabo labakhubateke ngekwengcondvo.

Uma ngabe ungu mcashi lophetse sikhungo seku tfutfukiswa kwebantfwana labancane, ungulomunye webantfu lekudzingeka ngekwemtsetfo kutsi uhlole kutsi ingabe basebenti bakho bakhona yini kuRejista Yavelonkhe Yetephulamtsetfo Tetemacansi (i-NRSO). I-NRSO ingaphasi kweLitiko Letebulu ngiswa Nelekutfutfukiswa Kwemtsetfosisekelo futsi bacashi kufuneka batsi ntsane nayo kute bahlole kutsi labo lekulindzeleke kutsi bacashwe bafakiwe eluhlwini yini.Kuba ngumcashi kuphindze kufake umtali lofuna kucasha umsiti wasendlini, umtimba lolawula sikolo noma sibhedlela. I-NRSO yasungulwa ngekulandzela Umtsetfo Wephalamende ngemnyaka we-2007.
Loku kuluhlu lemagama alabo labatfolwa banelicala lekwephula umtsetfo wete macansi ebantfwaneni nase bantfwini labakhubateke ngekwengcondvo.
Ntombizodwa Matjila, longuMabhalane we-NRSO, utsi lerejista icuketse emagama ato totimbili tephulamtsetfo letibafati naletimadvodza.
Laba bantfu labente lama cala ebantfwaneni nakulabo labakhubateke ngengcondvo, lafana neku; 
• Kuya ecansini nebantfwana labancane; • Kuphoca noma kwenta bantfwana babe ngubofakazi bemacala emacansi; 
• Kwenta tento tetemacansi; 
• Kucashatwa ngekwetema-cansi; 
• Kubakhulisela kwenta tento temacansi; 
• Kuveta noma kukhombisa imifanekiso yebantfwana benta imikhuba yetema cansi ebantfwaneni noma ebantfwini labakhubateke ngengcondvo ngenhloso yekubentisa imikhuba yetemacansi.  “Uma umcashi atfola kutsi ligama lemsebenti liyavela kurejista, umcashi kufuneka amsuse lowo msebenti ambeke kulesinye sikhundla lesingeke simente kutsi atsintsane nemntfwana noma nemuntfu lomdzala lokhubateke ngengcondvo,” kusho Matjila.
Uma umcashi angakhoni kumsusa umsebenti ambeke kulesinye sikhundla, kuta-wudzingeka kutsi basincamule sivumelwano sekucashwa.
Lwatiso lolucuketfwe kuNRSO lufaka; 
• Emagama laphelele nesibongo sesaphulamtsetfo, ligama lateketiswa ngalo kanye nemsebenti lawu fundzele nalawentako; • Likheli lelatiwako lendzawo yekuhlala yesaphu lamtsetfo, kanye nemini -ningwane yetekuchumana, lefaka likheli laseposini; 
• Inombolo yamatisi noma yephasiphothi yesaphu lamtsetfo; 
• Luhlobo lwelicala letema cansi labekwa lona.
Lerejista ayikavulekeli kubonwa ngummango.
Ingabonwa kuphela bacashi kute bakhone kutfola titifiketi teligunya lekubuka emagama alabo labahlolwako.
Kulicala kudzalula  kunoma ngabe ngubani lwatiso lolucuketfwe yire jista.