Kgonthiša gore o na le wili!

vukuzenzele unnamed

Ge o se na wili yeo e lego molaong, o ka se kgone go laola gore ke mang yo a tla abe lwago dithoto tša gago ge o hlokofala. Se se ka dira gore le batho bao o sa nya kege ba abelwa tšhelete le dithoto tša gago ba abelwe lefa la gago.
Ge motho a hlokofala ntle le go dira wili, dithoto tšeo a nago le tšona di tla phatlalatšwa go ya ka Molao wa Kabo ya Dithoto tša Mohu go ya ka Tatelano ya Balapa le Meloko go batho bao ka tshwanelo ba swanetšwego go abelwa dithoto tšeo.
Molao o hlaloša ka moo thoto e swanetšwego go abja ka gona. E swnetšwe go abelwa meloko ya lapa pele, ka tatelano ye e itšego:
• Ge mohu a tlogetše mole kane fela, molekane o tla abelwa thoto ka moka.
• Ge mohu a be a se na mole kane eupša a tlogetše bana fela, bana ba tla abelwa thoto ka go lekana.
• Ge mohu a tlogetše mo lekane le bana, molekane o tla amogela kabelo ya go lekana le ya bana goba R250 000, go ya le ka gore ye ntši ke efe, gomme bana ba abelana yeo e šetšego.
Mohlala, ge thoto e le  R2 milione gomme mohu a tlogetše molekane le bana ba bararo, kabelo ya go lekana le ya bana e tla ba R500 000. Go humana gore kabelo ya go lekana le ya bana ke bokae go arotšwe tefeo ka batho ba bane.
• Ge mohu a se na molekane goba bana, eupša batswa di ba gagwe ka moka ba phela, ke bona ba tla abe lwago thoto ya mohu ka go lekana. Ge motswadi yo mongwe a hlokofetše, eupša mohu a tlogetše bana ba gabo, motswadi yo a phelago o tla hwetša seripagare se sengwe, gomme bana ba motswadi wa mohu yo a hlokofetše go ba tla amogela seripa gare se sengwe.
• Ge batswadi ba mohu ka moka ba hlokofetše, eupša ba tlogetše bana, thoto e arolelwa bana ba bona ka go lekana..
• Ge e le gore mohu o be a se na molekane, bana, ba tswadi goba bana ba gabo, leloko la lapa leo le ama nago ka madi le tla abelwa thoto ka moka.
• Sa mafelelo, ge mohu a se na leloko, Mmušo o tla abelwa letseno la thoto ya gagwe.
Go tlaleletša se se boletšwego ka godimo, ngwana yo batswadi ba gagwe ba se a nyalanago a ka abelwa thoto bjalo ka ge e le leloko la lapa leo le amanago le batswadi ba gagwe ka madi; le ngwana yo a godišitšwego ka semo lao o tšewa go ba ngwana wa motswadi goba batswadi ba gagwe bao ba mo godišitšego ka semolao.
Wili e ba molaong ge e le bjang?Wili e molaong fela ge e diri lwe ke motho wa mengwaga ye 16 goba go feta, gomme e swanetše go fihlelela dinya kwa tše di latelago:
• E swanetše go ba ka mo kgwa wa go ngwalwa, gomme e saenwe  letlaka leng le lengwe le le lengwe mo mafelelong.
• E swanetše go saenwa pele ga dihlatse tše pedi goba go feta tšeo di nago le tse bo ya gore wili e bolela ka eng. Motho yo mongwe le yo mongwe wa mengwa ga ye 14 le go feta e ka ba hlatse. Mojalefa e ka se be hlatse. • O swanetše go ngwadiša dithoto tša gago ka moka le gore o nyaka go di tlo gelela mang, go akaretša le maina le tshedimošo ya bona.
• O swanetše go kgetha motho yo a tla abago thoto ya gago (mosepediši).
Motho yo e ka se be mo jalefa.
• O swanetše go bolela gore go direge eng ka thoto ya mojalefa ge e sa le yo mo nnyane.
• Ge e le wena mohloko medi a le tee wa ngwana yo monnyane, bolela gore ke mang yo a swanetšego go kgethwa bjalo ka mo hlokomedi wa ngwana yoo.
• O swanetše go kgonthiša gore wili ya mathomo ye e saennwego e bewa mo go bolokegilego, ka gore kopi ga e molaong.
Tshedimošo ye e tšwele dišwe ke Ofisi ya Moeletši wa Moabi wa Ditirelo tša Ditšhelete bjalo ka lelo ko la Komiti ya Thuto ya Ditšhelete tša Bareki tša Setšhaba.
