Meento ya COVID-19 : Dipotšišo tša gago di a arabiwa

Allison Cooper

Ka ge bjale lena neo la moento  la Bolwetši bja Coronavirus  (COVID-19) la Afrika Borwa le phe thagatšwa ka botlalo, Vuk’uzenzele  e hwedi tše tshedimošo go tšwa go Kgoro ya Maphelo ya Bo setšhaba go arabela setšha ba dipotšišo tše di tlwaele gilego ka ga moento.
Potšišo:  Naa moento o ka baka COVID-19  goba wa dira gore diteko tša ka di laetše gore ke na le coronavirus ?Karabo:  Aowa. Ga go na meento ye e šomišwago ka Afrika Borwa ye e nago le baerase ye e phelago ya go baka COVID-19 . Ka fao o ka se bake baerase ebile diteko tša gago di ka se laetše gore o na le baerase ye ka morago ga go hlabelwa ka moento.
Potšišo:  Naa ke nnete gore go na le maekherotšhipi ka gare ga meento, ye e latišišago mesepelo ya batho?Karabo: Aowa. Ga go na le maekherotšhipi goba se tlabelo sa go latišiša mosepelo ka gare ga meento.
Batšweletši ba meento ba kgopelwa go tsebagatša dika gare tša moento go Bolaodi bja Ditšweletšwa tša Maphelo bja Afrika Borwa (SAHPRA) pele ga ge moento o ka dumelelwa gore o ka šomišwa.
Potšišo:  Ke kwele gore meento e na le leswao la Beast – 666. Naa se ke nnete?Karabo:  Aowa. Meento ga e na le kamano le mekgatlo ya sedumedi ebile e ka se tsenywe meboya, meboya ye mebe goba ditswaki tše dingwe tšeo di ka se bonwego ka maahlo.
Potšišo:  Naa ke swanetše go entelwa ge ke imile?Karabo: Mosadi yo a imi lego go na le kgonagalo ya gore a ka babja ka lebaka la go fetelwa ke COVID-19 . Go entelwa go ka thibela gore mosadi yo a imilego a se babje kudu .Potšišo:  Naa ke swanetše go emiša go nantšha lesea letswele gore ke entelwe?Karabo: Mokgatlo wa Maphelo wa Lefase le Kgoro ya Maphelo ga di šišinye gore mma a emiše go nantšha lesea letswele gore a kgone go entelwa moento wa COVID19. Bomma bao ba nantšhago masea letswele le bona go šišintšwe gore ba šomiše meento ye.
Potšišo:  Naa nka entelwa ge e le gore ke gona ke fetelwa ke COVID-19 ?Karabo:  Aowa. Motho mang goba mang yo a fetetšwego ke COVID-19  o swanetše go ema bonyane tekano ya matšatši a 30 go thoma ge maswao a yona a sa hlwe a bonagala.
Potšišo:  Ke na le maswao a COVID-19 , naa go bolokegile go entelwa?Karabo:  Aowa. Ga se wa swanela go entelwa ge e le gore o na le maswao a COVID-19 . Sebakeng sa go entelwa o swanetše go dirwa diteko.
Potšišo:  Naa nka entelwa ka selekanyo sa bobedi sa moento wa Pfizer pele nka fetša matšatši a 42 go tloga mola ke entetšwego ka sele kanyo sa mathomo.
Karabo: Aowa. O na le maswanedi a go entelwa ka selekanyo sa bobedi ka morago ga go fetša matšatši a 42 go tloga mola o entetšwego ka selekanyo sa mathomo.
Potšišo:  Naa ke sa swanetše go entelwa le ge ke bile ka swara ke COVID-19 gomme bjale ke fodile? Naa mmele wa ka o ka se kgone go lwnatšha bolwetši ka bowona, legatong la gore ke be le malwetšana a ka morago ga go entelwa?Karabo:  Bohlatse bo laetša gore ka fao mašole a gago a mmele, ge o babja ka lebaka la COVID-19 , a lwantšhago bolwetši bjo ka gona, ga a na maatla kudu ebile ke a mannyane go fetwa ke ka fao a lwantšhago bolwetši bjo ge o hlabile moento. Go entelwa go tla go dira gore o be le mašole a mmele ao a nago le maatla kudu le ao a tšeago lebaka le letelele.
Malwetšana a ka morago ga go entelwa ke a mannyane ebile ga a tšeye tekano ya go feta letšatši goba mabedi, mola e le gore go babja ka lebaka la ge o fetetšwe ke COVID-19  go ka baka gore o romelwe sepetlele goba lehu.
Potšišo:  Naa batho bao ba nago le malwetši a go se fole, a go swana le kgatelelo ya madi a magolo, ba ka entelwa?Karabo: Batho bao ba nago le malwetši a go se fole ba ko tsing ye kgolo ya go babja kudu ge ba fefetšwe ke COVID-19 . Ka fao ba tla holega kudu ge ba ka entelwa.
Potšišo:  Ge e le gore ke bile le aletši go sehlare goba go moento mo nakong ye e fetilego naa ke swanetše go entelwa?Karabo:  Motho mang goba mang yo a bilego le aletši go meento goba go dihlare mo nakong ye e fetilego o swanetše go thoma ka go boledišana le mošomi wa bona wa tša maphelo.
Potšišo:  Naa aletši go moento e kotsi bjang?Karabo:  Dialetši tšeo di kekilego ga se gantši di hlaga. Aletši ka tlwaelo e hlaga mo metsotswaneng goba metsotsong ka morago ga go entelwa. Ke ka lebaka leo batho ba swanetšego go emanyana ka lefelong la tekolo metsotso ye 15 ka morago ga go entelwa.
Potšišo: Naa go bolokegile go entelwa ge e le gore o na le aletši go mae?Karabo:  Ee. Ga go na le meento ya COVID-19  yeo e nago le diphrotheine tša mae.
Potšišo:  Ke kwele gore batšofadi ba a hlokofala ka pela ka morago ga go entelwa.
Naa moento wo o bolokegile go batšofadi?Karabo:  Moento o bolo kegile ebile o šoma gabotse kudu go thibela bolwetši bjo bo kekilego bja COVID19 le gore bo bake lehu. Ka go šomiša moento, re bona go fokotšega kudu ga mahu ao a bakwago ke COVID-19  go batšofadi ka dinageng tše mmalwa.
Potšišo:  Naa ke ka lebaka la eng batho ba bangwe ba sa fetelwa ke COVID-19  mo dibekeng tše pedi ka morago ga go entelwa?Karabo: Tabakgolo ke gore moento ga o go šireletše ge o sena go o tlhaba. Moento wa Johnson & Johnson o go šireletša ka morago ga matšatši a 30 gomme wa Pfi zer o go šireletše ka morago ga dibeke tše pedi ka morago ga go tlhabela selekanyo sa bobedi sa moento wo. Ge o ka fetelwa ke baerase ye pele ga nako ye e hlalošitšwego, o ka fetelwa ke bolwetši bjo.
Potšišo:  Naa moento o thi bela gore o se hlwe o fetelwa ke COVID-19 ?Karabo: Aowa. Le ge o entetšwe o ka no fetelwa ke COVID-19 . Le ge go le bjale, moento o fokotša bogale bja bolwetši ge o fetetšwe ke COVID-19 , go romelwa sepetlele le lehu.
Go hwetša tshedimošo ka botlalo eya go https://sacorona virus.co.za