Mmušo o thekga  dikgwebo le bašomi

vukuzenzele unnamed

Go thoma kgwebo le go e godiša go swana kudu le go godiša lapa. E nyaka nako, bopelotelele, thekgo ka dinako tšohle le go e hlabolla ntle le go taboša go tloga ge e sa thoma go fihla ge e ikema ka boyona.
Go bengdikgwebo ba bantši, go bona kgwebo yeo o e godišitšego go tloga mathomong e goga ka kgara, goba e gapeletšega go phu hlama, ke lerumo pelong.
Go tloga mola go thomang leuba la COVID-19, ka madimabe ke sona seemo seo dikgwebo tše ntši, tše kgolo le tše nnyane, di le baganego le sona ebile seemo se ga se diragale fela ka mo na geng ya gaborena eupša se direga lefaseng ka bophara.
Leuba le, gotee le magato ao re ilego ra swanela ke go a latela go laola go phatlalala ga baerase ye a bile le ditlamorago tše mpe godimo ga dikgwebo.
Mo matsapeng a rena a go kalokana le leuba le, re ile ra diriša lemanoga la go ikala godimo ga tshedimošo le bo hlatse bjo kgobokeditšwego  go bobedi pholisi le go phe thagatšwa ga yona, go sekegela diphatišišo tša saenthefiki, tsebo le mabokgoni a tša booki, le ditla morago tša lemanoga le mafapheng ka moka a setšhaba.
Re lekile ka fao re ka kgo nang go hlola tekatekano magareng ga go phološa ma phelo a batho le go šireletša mekgwa ya bona ya go iphediša.
Re lekile ka fao re ka kgo nang go fediša ditlamorago tša dikiletšo tša mesepelo ka go latelana go lebeletšwe mekgwa yeo batho ba iphedišago ka yona, go se dire bjalo re be re sena kgetho ge e se fela go ipea  kotsing ya go welwa ke leuba le lengwe gape leo go ka kgona galago gore le be le šoro kudu ebago leuba la bohloki le la tlala kamoso.
Mo matšatšing a mathomo a ngwaga wa go feta, re tsebagaditše magato a go swana le Setlamo sa COVID-19 sa Nakwana sa Kimollo ya Bengmešong/Bašomedi (TERS), Setlamo sa COVID-19 sa Kgonthišišo ya Dikadimo le magato a go fapafa pana a go thekga dikgwebopotlana le go aba kimollo ya semee tseng le ya nakwana go bašo medi le bengdikgwebo bao ba tlaletšwego.
Godimo ga mo, Thušo ya Tšhelete ya Moswananoši ya Kimollo ya Masetlapelo a COVID-19 Setšhabeng le go dira gore dithušo tša tšhelete ya leago di atišwe nageng ka bophara e thušitše go hola bahloki ka o tee ka o tee le malapa.
Ka magato a re kgonne go bea ka fase ga taolo ditlamorago tše šoro tša leuba le, ra efoga go tswalelwa ga dikgwebo tše ntši le go loba mešomo ye mengwe ye mentši. Ka magato a re bile le motheo wo tieletšego wa Leano la Kago-lefsa ya Ikonomi le go Boetšwa Sekeng ga yona leo le tsebaga ditšwego ka Diphalane ngwaga wa go feta.
Bjalo ka karolo ya leano le, re tsebagaditše Tsošološo ya Mešomo ka Mopresidente go fana ka letseno le thekgo ya mekgwa ya go iphediša go thuša dimi lione tša batho bao ba holegilego lenaneong le.Ka lona lenaneo le la tsošološo ya mešomo, baswa ba go feta 300 000 ba thwetšwe bjalo ka bathuši ba ka dikolong. Balemi ba go iphediša ka temo ba go feta 100 000 ba ngwadišitšwe ka gare ga lenaneo la mathomothomo  la go swana le le noši fao ba  kgonang go fihlelela thekgo ya sethekniki.
Baswa ba go feta 30 000 ba filwe menyetla mafapheng a setšo,  boihlamelo le dipapadi. Baswa  ba go ba le tsebo ba filwe me nyetla tlhabollong ya mananeo kgoparara, tlhokomelo ya ma phelo, pabalelo ya tikologo le mafapha a mangwe a mantši.
Go nale ditaetšo tšeo di holofetšago tša gore ikonomi ya rena e ya kaonafala, ka kgolo le ka hlolego ya mešomo mo mafapheng a mantši, go thoma ka bohlami, tša meepo go fihla ka temo.
Go le bjalo re tseba gabotse  gore segolothata tabeng ye ke  go se dudišege ga bašomedi le bengdikgwebo bao ba hlorišitšwego go se lekane le selo tekanong ya go feta ngwaga le seripa, ebile ba be ba thoma go ba le tshepho ya go bona maemo a bona a kaonafala ge ikonomi  e be e bulwa ka go nanya. Tlhatlogo ya go gola ka lebelo yeo e gakatšwago ke mohuta wo moswa wa baerase wa Delta e dirile gore go be maleba go hloma dikiletšo tše tiišeditšwego letsogo ka leemaema la batho, ka go bulwa ga dikgwebo tše itšego le ka di kgobokano tša batho setšhabeng, magareng ga tše dingwe.
Go be go se bonolo go tšea diphetho tše, ka ge go be go hlokometšwe ditlamorago tša tšona godimo ga mekgwa yeo batho ba iphedišago ka yona. Go swana le ka fao re dirilego ka gona ge leuba le le thoma,  re tsenetše dipoledišano le  badirišani ba rena ka moka setšhabeng, dikgwebo, bašomi le mekgatlo ye lego setšha beng go bona gore ke magato  a fe a go swarelela a ditšhelete ao re ka a tsebagatšago go thekga  dikgwebo le batho ka noši tlalelong ye ba lego go yona ka  nako ye.
Ditherišano tša Lekgotla la Bosetšhaba la Tlhabollo ya Ikonomi le Bašomi le dirile gore go fihlelelwe kwano ya gore magato ao a ka phethagalago gabonolo le a ditšhelete tša go swarelela tšeo di ka re tlišetšago kimollo ya ka pejana ke go oketša nako ya setlamo sa TERS sa CO VID-19 go mafapha ao a angwego ke dikiletšo tšeo di fetošitšwego tša Maemo a Bone.
Go thekga dikgwebo tšeo e lego gore dilaesense le diphemiti tša tšona tša go šoma di feletšwe ke nako magareng ga Hlakola 2020 le Phupu 2021, re oketša nako ya tšona ya go ba molaong go fihla ka la 31 Manthole 2022. Godimo ga mo, dilaesense tše difsa tša dikgwebo goba diphemiti tšeo di lokolotšwego go thoma ka la 1 Mosegamanye le tšona di tlo ba molaong go fihla ka la  31 Manthole 2022, ebile go ka se lefišwe ditefišo dife goba dife tša dilaesense tšeo.
Mo ngwageng wa go feta,  re be re šoma ka tsela ye swanago go šireletša bašomedi  bao ba lego kotsing bao mešomo ya bona e lego kotsing, kudu kudu mafapheng ao a amegilego kudu go swana le bobapatši, dijo le dino le intasteri ya tšhipi. Ka  ditshepedišo tšeo di sepe tšwago ke Khomišene ya Poelano, Bonamodi le Ditherišano (CCMA), go phološitšwe mešomo ye ka bago 58 000.
Ka baka la ge leuba le le  sa laetše gore le ka fela ka yona nako ye, dikgwebo le bašomi  ba santše ba le kotsing.
Se se kgonagetše ka baka la dikwano tšeo di tsenetšwego  le setšhaba tšeo di tšwelago pele  go phethagala gore mmušo,  dikgwebo le bašomi ba kgone  go šoma mmogo go šire letša bašomi le dikgwebo kga hlanong le ditlamorago tša  leuba le ikonoming ya naga.
Gabjale, seo se tlago pele ga tšohle ke go phološa maphelo, le go netefatša gore re fana ka thekgo ye maleba, ka mo re ka kgonang ka gona, go efoga gore dikgwebo tše dingwe di tswalelwe le go efoga go loba mešomo ye mengwe ye mentši.
Go swana le ka fao re  dirilego ka setlamo sa TERS sa COVID-19, mmušo o ikgafetše go tšwelapele ka dipoledišano tša ona le dikgwebo le bašomi go hwetša ditharollo tšeo di ka re tshedišago dinako tše tše boima gore re phološe maphelo le go šireletša mekgwa ya batho ya go iphediša.
