Khandela Ukutjhiswa Mlilo Ebusika

Allison Cooper

Njengombana  ubusika buza nesidingo sokufuna ukuzifuthumeza nje, lokho  kukhuphula amazinga wo bungozi bokulimala ngo kutjha okubangelwa ma khandlela, imililo, iintofu, iimfuthumezi ezinjengama-heater namanzi abilako.  “Isibalo sokulimala ngo-kutjha siyanda ngesikhathi sebusika begodu aba-belethi nabatlhogomeli babentwana kumele batjheje ngokupheleleko ukuqinise-kisa ukuphepha kwabo nekwabentwana babo”, kutjho uDorhodere u-Gary Dos  Passos. OyiKulu ye-Burns Unit esibhedlela i-Red Cross War Memorial Children’s Hospital (RCWMCH) begodu ulilunga labadosi phambili be-Burn Society of South Africa. Njengombana imililo ethoma kungakahloseki ingeze yabalekelwa nje, ukulimala ngokutjha kungavinjwa ngokuqaphela, ngokutlho-gomela kwabantu abadala begodu nangokuphepha. “Ukutjha ngelangabi kukulimala okumbi khulu okunomphumela weembazi ezihlala nomuntu ipilwakhe yoke begodu nokuhlungu-phazeka ngokomkhumbulo kibongazimbi nemindeni yabo,” kutjho uDorh Dos Passos. Ungakuvikela Bunjani Ukutjha Ukulimala ngokutjhiswa mlilo emakhaya kungavinjwa ngalindlela: ●	Beka	iinthoro	zomlilo,	ama-lighter, ama-accelerants (ipetroli nepharafeni), amakhandlela, igezi, na-malampa wepharafeni begodu nama-heater kude nalapha abentwana bafikelela khona. ●	Ungalahleli	ama-accelerants ngaphakathi kwelangabi. Lokho kuyingozi khulu. ●	Ungavumeli	abentwana badlalele eduze nepharafeni nofana amalampa wegezi nofana ama-heater. ●	Ungagugi	umntwana	usaphekile nofana ungasukeli abentwana bangakatjhejwa mumuntu ngephunyaneni/ngekhwitjhini nofana eduze nalo. ●	Qinisekisa	bona	iketlela	ikude. Thenga iketlela enganantambo nawukghonako. ●	Ungagugi	umgqomu	ofuthumeza amanzi (i-urn) nofana iimpoto ezinamanzi abilako eduze nabentwana. ●	Jikisa	iimbambo	zepoto	 uziqalise kude nangaphambili kwestofu. ●	Beka	amakhandlela	ngaphakathi kwebhodlelo lerhalasi elinehlabathi ngaphakathi ukuze na-kungenzeka awe awele ehlabathini bese ayacima.  ●	Ungacimi	imililo	ngehla-bathi. Umtjhiso uhlala ehlabathini ama-iri ambalwa. ●	Thoma	uthele	amanzi	amakhaza ebhavini, ngemva kwalokho uthele atjhi-sako. Zwelela amanzi wokuhlamba ngendololwana ngaphambi kokuwasebenzisa. Nawungazithola utjhiswa mlilo, jama, ziphose phasi begodu ugedeke khona ku-zakuqima ilangabi. ‘’Umtjhiso obuya emlilweni, emanzini atjhisako nofana ukutjha okubangelwe yigezi kuzokuragela phambili kutjhise inyama yangaphakathi ngemva kwesikathi kususiwe esikhumbeni. “Jamisa ukutjha ngokuhla-lisa isitho somzimba ebesitjha ngenzasi kwepompi evulelweko yamanzi amakhaza imizuzu ematjhumi ama-bili. Ungasebenzisi irhwaba, amanzi anerhwaba, ibhodoro nofana into eyenziwe nga-mafutha lapha utjhe khona,” kutjho uDorh Dos Passos. vIINDABAZOMBELELETHE PEBBLES PROJECT  and UK-based tea company Twinings have teamed up help farmworkers stay healthy.
.