Vhuimazwikepe ha Durban vhu sika zwikhala zwinzhi kha shango ḽa Afrika Tshipembe

vukuzenzele unnamed

Ndo ḓo dalela Vhui mazwikepe ha Du rban maḓuvha a si gathi o fhiraho u ḓivhonela nga anga maṱo mushumo u no khou itwa u itela uri vhuimazwikepe  uvhu vhu kone u shuma zwavhuḓi na u kona u ṱaṱisana na vhuṅwe.
Nga murahu ha muṱangano na vhulanguli ha tshiimiswa tsha Transnet, ndo ḓo monamona henefha vhuimazwikepe nga tshikepe tsha vhatshimbidzi vha zwikepe tshine tsha anzela u shumiswa sa tsumbanḓila musi zwikepe zwihulwane zwi tshi isiwa kha nḓila ya muratho wa vhuimazwikepe.
Nga u tou vhona mushumo wa vhuimazwikepe u bva maḓini, muthu u humbudziwa nga ha vhuhulwane na u kanganyisa ha vhuimazwikepe.
Arali vhuimazwikepe vhu tshi khou ita mushumo u sa fushi, ikonomi i kwamea nga nḓila i si yavhuḓi, u bva kha vhaṱunḓi, vhavhambadzelannḓa u swika na kha vharengi.
Huno, arali vhuimazwikepe ha shuma zwavhuḓi vhu nga alusa ikonomi ya shango na u ita shango ḽashu uri ḽi vhe munango wa u dzhena kha dzingu khathihi na kha dzhango ḽoṱhe ḽa Afrika.
Vhunzhi ha vhoramabindu vhapo vho ḓo swikisa zwililo zwavho nga ha kushumele kwa Vhuimazwikepe ha Durban musi wa madalo anga afho fhethu nga ṅwedzi wa Khubvumedzi nga 2019.
Khamphani dza vhuendedzi, nga u angaredza, dzo sumbe dza u vha na mbilaelo nga u tsitsikana ha maṱiraka na tshi fhinga tsha u lindela, u khakhi sea ha u vhofhiwa ha zwikepe na u pakwa hune ha dzhia tshi fhinga, u shayea ha ṱhogomelo yavhuḓi ya zwishumiswa na mushumo u si wavhuḓi u no itiwa nga vhuimazwikepe uvhu.
Madalo anga a zwenezwino o vha a a u lavhelesa uri maga o tiwaho u itela u tandulula idzi mbilaelo o no tevhedzwa.
Naho hu na dandetande ḽa vhulwadze ha COVID-19 , ho vha na mvelaphanḓa khulwane yo itiwaho ṅwaha wo fhelaho kha u khwiṋisa tshiimo tsha tshumelo vhuiimazwikepe.
Ndingedzo idzo dzo no sumbe dza mvelelo kha khwiṋiso ya ṱhongomelo ya zwishumiswa, u fhungudzea ha tsitsikano, tshi fhinga tsha u humela murahu ha na u engedzea ha u shumiswa ha zwidimela u fhirisa vhuendi ha badani.
Naho mvelaphanḓa iyi i ya ndeme, mushumo u tshee munzhi une wa kha ḓi tea u itwa u itela u alusa Vhuimazwi kepe ha Durban uri vhu vhe ha tshiimo tsha nṱha kha dzingu ḽa Tshipembe.
Kha miṅwaha ya zwenezwino, vhuimazwikepe ha Durban ho tsela fhasi u bva kha vhuiimo ha u thoma Afrika ḽoṱhe u ya kha ha vhuraru vhune ha vha nga murahu ha Vhuimazwikepe ha Tangier ha ngei Murocco na ha Port Said ha ngei Egypt.
Tshifhinga tsha u dzhiga tsha maṱiraka tsho khwiṋisea zwihulwane. Zwi fana na u  fhulufhedzea ha tshishumiswa tsha u fara thundu, ho khwiṋisea u ya kha 80% nahone hu khou sendela kha 95% u swikelela kha tshikalo tsha mashango a dzitshaka. Tshifhinga tsha u lindela ha zwikepe tsho no fhungudzea u ya kha ḽeveḽe i takadzaho.
Hedzi mbalombalo dzi nga vhonala dzi tshi nga dzi a kanganyisa fhedzi dzi na ma siandoitwa kha nyaluwo ya ikonomi na kha mitengo ine ra i badela sa vharengi.
Ro ta u khwiṋisa u shuma ha vhuimazwikepe sa tshipikwa tsha ndeme tsha fulo ḽa Opera tion Vulindlela  ra dovha hafhu ra lavhelesa kha u fhaṱulula Transnet ine ya vha tshimiswa tsha muvhuso tsho khetheaho.
Vhulanguli vhuswa ha Tra nsnet khathihi na khethekanyo dzaho dza mushumo ho lavhe lesa kha u shandukisa tshiimo tsha vhuimazwikepe uvhu.
Vhulanguli ha Transnet vhu na pulane dza u engedzedza dza u bvelela nahone dzi takadzaho u itela maano a u hulisa khoro dza vhuimazwikepe.
Hezwi zwi katela u hulisa nḓila ya Maydon Wharf uri zwikepe zwihulwane zwa ano maḓuvha zwi kone u dzhena vhuimazwi kepe, u fhaṱa Vhuimazwikepe ha 1 na Vhuimazwikepe ha 2 u itela u sika vhukoni vhuṅwe u itela zwifaredzi khathihi na mveledziso ya vhuimazwifaredzi fhethu ha u paka zwikepe.
Nga u angaredza u enge dzwa uhu ha themamvele dziso vhuimazwikepe hu ḓo ṱoḓa masheleni a linganaho  R100 Biḽioni kha vhubindudzi vhuswa kha miṅwaha ya fumi i tevhelaho na i fhiraho fumi. Izwi zwi ḓo ḓisa tshanduko yavhuḓi kha vhuimazwikepe uvhu, zwi tshi engedza vhukoni ha u hwala u bva kha yunitsi dza 2.9 miḽioni u ya kha ha yunitsi dzi fhiraho 11 miḽioni.
Pulane idzi dza ndingedzo dzi ḓo ṱoḓa u shela mulenzhe huhu lwane khathihi na vhubindudzi ha sekhithara ya phuraivethe.
Transnet, hu tshi katelwa na vhuimazwikepe ha Durban, ndi ndaka ya ndeme ya lushaka kha vhathu vha Afrika Tshipembe.
Tshumisano na vha sekhithara ya phuraivethe ndi ya ndeme kha u kona u ḓisa vhulambedzi hu swa, thekhinoḽodzhi, na nḓivho kha mushumo wa vhuimazwi kepe u itela u ita zwishumiswa  na themamveledziso uri zwi vhe zwa musalauno.
Transnet i khou pulana, sa tsumbo, u anḓadza tshikhala tsha bindu ḽa u fhaṱulula na u bveledzisa fhethu huswa ha vhuimazwikepe kha mafhelo a ṅwaha uyu. Izwi zwi ḓo ḓisa vhubindudzi ha phuraivethe na u khwiṋifhadza kufarelwe kwa tshifaredzi.
Nga kha kuitele kwashu kuswa ri khou kona u swikelela u khwiṋifhadza vhukoni ha vhuimazwikepe na zwiporo zwashu, na u kona u vulela vhubindudzi vhuhulwane ha the mamveledziso. Izwi a zwi nga tou ri fhungudzela kushumi sele kwa masheleni khathihi na u khwiṋifhadza u sa ḓura ha mbambadzwaseli fhedzi, fhedzi zwi ḓo dovha hafhu zwa sika zwikhala zwiswa zwa mishumo ya zwigidi.
Nga kha zwoṱhe khwiṋiso ya kushumele na tshandukiso ya nzudzanyo, Vhuimazwikepe ha Durban vhu ḓo dzhia gundo murahu ḽa u vha vhuimazwikepe vhune ha shuma khwiṋe kha dzhango ḽa Afrika.
Sa tshiphiḓa tsha Pulane yashu ya Mvusuludzo na Mbuedzedzo, ri ḓo isa phanḓa na u shuma ri sa neti u itela u alusa vhubindu dzi ha themamveledziso na u shandula nḓowetshumo dzashu dza nethiweke.
Arali hu na tshithu tshithihi tshe nda sala natsho muhumbuloni nga kha u dalela vhupo ha Du rban, ndi tsha uri riṋe sa vhadzu lapo vha Afrika Tshipembe ri nga kona u bvelela siani ḽa tha ndela dza tshiimo tsha ndeme na tshikalo.
Ndavhelelo dzashu dzi tea u ṱutshelana na vhuhulwane ha khaedu dzashu.
Nga kha mveledziso ine ra khou i ita kha Vhuimazwikepe ha Durban, na nga kha zwikili zwo vusuludzwaho na vhukoni vhune ra vha naho kha tshiimi swa tsha Transet, zwazwino ri na ṱhuṱhuwedzo ya u isa phanḓa. Ri khou tshimbila nga tshikalo tsha luvhilo lwo linganaho u itela u swika hune ra khou ya hone.  

