
Pfuna ku ponisa vutomi

Allison Cooper

Sunflower Fund yi kombela maAfrikaDzonga ku pfuna ku tatisa ku hambana ha mbana ka tinxaka ta data beyisi ya yona ya vanyi keri va sele ya tshindze ku ponisa vutomi bya vana.
Ku ya hi Palesa Mokomele, murhangeri wa nxaviso na vuhlanganisi wa Sunflower Fund, magidi ya vavabyi va tiyisisiwile ku va va ri na mavabyi yo fambelana na ngati lembe na lembe.  Eka nkarhi lowu nga hu ndza, ku tiyisisiwa ka mava byi lawa a swi tele ku va le byi dlayaka. Namuntlha, Ku susiwa ka sele ya tshindze ya ngati ku suka eka munhu ku ya eka un'wana swi nga va vutshunguri lebyi ponisaka vutomi tanihiloko yi siva tisele ta tshindze leti nga ti rheki kahle ta munhu hi leti nga hanya kahle.
Xo vava, votala lava a va ta vuyeriwa eka maendlelo lama a va kumi vutshunguri lebyi va byi dingaka hikuva ku kuma munyikeri loyi a nga na muxaka wa thixu leyi fanaka swa tika.  “Vavabyi va muhlovo va le ka xiyimo xo ka xi nga ri kahle hikwalaho ka nhlayo ya le hansi ya vanyikeri lava nga tsarisa kusuka eka mi tlawa ya rixaka ya vantima, makhaladi na maIndiya,” ku vula Mokomele.
Nkarhi wa vumbirhi eka vutomiMisava ya Zyaan Makda (19) yi hlangananisiwile loko ku tiyisisiwa leswaku u na vuvabyi bya heterozygote haemoglobinopathy, vuva byi bya ngati byo xungeta vutomi na ku va byo ka byi nga tshunguleki, hi 2007.
Nkarhi wa yena wo tlula hinkwayo wa ku hanya a ku ri munyikeli wa sele ya tshindze ya ngati, kambe leyi fambelanaka a yi nga kumeki.  Hikwalaho, u bo heke ku pomperiwa ngati mavhiki mabirhi man'wana na man'wana.  “Misiha emavokweni ya mina a yi pfimbile yi nga ha fambisi ngati naswona ndzi ve ndzi vekeriwa port exifuveni xa mina. Ndzi  tlhele ndzi tokota ku tshama ndzi karhele, ndzi susiwile gallbladder na gallstones naswona ndzi xanisiwile hi kholokholo ro ka ri nga tirhi kahle. A ndzi tshama ndzi xwile exikolweni hi kwalaho ka swivangelo swa vutshunguri naswona a ndzi nga koti ku nghenela mi tlangu. Ku tshama nkarhi wo leha exibedhlele a swi tika,” a vula.
Xiyimo xa Makda xi tlhele xi vanga ku lahlekeriwa hi miehleketo na mitlumbeko naswona u boheke ku yima ku ya exikolweni ku ringana malembe manharhu. Handle ka mitlhontlho leyi, a tshama a langutele leswinene. Ma kda u hetelele a kume munyi keri, kambe rendzo ra yena eka rihanyu a ri ri ekule no hela. U boheke ku endliwa vuhandzuri bya byongo ku susa xivati eka byongo bya yena.
“Sweswi ndzi na malembe manharhu endzhaku ka nsivo naswona ndzi hanya vutomi lebyi a ndzi nga si tshama ndzi ehleketa leswaku bya koteka, ndzi khensa vumu nhu na tintswalo ta munyi keri wa mina wa Mujari mani.” Vana ntshembo wa munhu un'wanaNaledi Senamela (14) u tiyi sisiwile ku va a ri na leukae mia (mfukuzani ya ngati) hi Mudyaxihi 2020. U engetela eka vavabyi vo tala swinene lava dingaka munyikeri loyi a fambelanaka.
“Kusukela eka kutiyisisiwa ka mina ka vuvabyi, a ndzi koti ku tirha kahle exiko lweni. A ndzi koti ku tlanga mitlangu kumbe ku endla swilo leswi a ndzi tolovele ku tiphina hi swona,” ku vula Senamela, loyi a nga na milorho yo va dokodela.
Vanyikeri vo titwela lava nga exikarhi ka malembe ya 18 na 55 va nga pfuna Se namela na van'wana vo tala hi ku tsarisa eka webusayiti ya Sunflower Fund.
Swi lava ntsena swabu ya ritiyi na timinete tintsongo ta nkarhi wa wena. Kombela khiti ya swabu kusuka eka Su nflower Fund hi ku endzela  www.sunflowerfund.org kumbe u fonela eka  0800 12 10 82. 

 