Kubukana nesimo sekulahlekelwa ngulomutsandzako  

Vukuzenzele unnamed

Bantfu labanyenti  balahlekelwe ngu labo lababatsa ndzako ngenca yekubhe dvuka kwelubhubhane weligciwane lekhorona kantsi nalokufa kuke kungakholweki esikha tsini lesinyenti.
“Awusiwedvwa,” kusho Zanele Ludziya losati setengcondvo semphakatsi esibhedlela i-Stikland eNsho-nalanga Kapa.Kulahlekelwa ngulomtsandzako akusilula futsi kungavusa imiva leyehlukehlukene.“Kunetimphawu letinyenti longatibuka nangabe lomtsandzako aselusizini, kodvwa-ke kungabonakali kwetimphawu akusho kutsi lowo muntfu akekho elusizini.“Bantfu bangakhombisa timphawu tentfukutselo, sicanucanu, kudvumala noma simo sekungakhatsaleli lutfo. Kusebenta kwengcondvo yabo nako kungatsintseka, njengobe baphishaneke ngemi-cabango nenkhumbulo yaloloshonile. Kungenteka babe nenkinga yekutintisa ingcondvo noma babukeke badidekile,” kusho Ludziya. Weluleka bantfu kutsi ba-caphele kuntjintja kwendlela yekutiphatsa, njengekutiva engatsi ungakhala nome kunatsa tjwala ngalokwecile nekusebentisa tidzakamiva. Utsi, “Bangabhema nga-lokwendlulele, banga-tehlukanisa noma bagweme kuba nebantfu nekuya etindzaweni. Bangafuna kuba sendzaweni lethulile noma lenemsindvo losetulu. Bangaba nebudlova noma inhlitiyo lencane.” Nawesekela lomtsandzako, Ludziya utsi kuya-sita kutsi usicondzisise lesikhatsi selusizi nekutsi nguloyo naloyo simphatsa ngendlela leyehlukile. Uyachaza kutsi lusizi akusiso simo, kodvwa yincubo, futsi bantfu bandlula etigabeni tekuba selusizini.Tigaba telusizi lete tayelekileTigaba telusizi letetayele-kile kungemukeli noma kutehlukanisa (kuba ndzi-kindziki noma kwetfuka); intfukutselo (kutfukutselela labanye bangakoni lutfo); kutibuta utiphendvule (kutiva unelicala ngetintfo longakatenti noma longakatikhulumi); kwehla kwemoya (buhlungu lobuta nekwati kutsi imphilo seyitawuchubeka ngaphandle kwalomtsandzako); kanye nekwemukela (kutfola indlela yekuphila ngaphandle kwaloyo muntfu).  “Lenye indlela yekubu-kana nelusizi noma kukhombisa kwesekela, kucondzisisa sigaba selusizi lokuso noma loyo lomtsandzako lakuso. Loko kungacini-sekisa loselusizini kutsi abone kutsi loku lakuvako kutayelekile. Tiphatse noma uphatse loyo loselusizini ngemusa, kubeketela kanye nekucondza, utikhumbute kutsi lesimo lobukene naso sitawundlula,” kusho Ludziya. 

