Kukhulisa umntfwana lonesitfutfwane

Allison Cooper

Nanome kunga-wetfusa umndeni kuva kutsi umntfwana unesitfutfwane, ungenta simo selikhaya lelivisisa loko, lelinelutsandvo nalele-mukelanako umntfwa-nakho langakhulela kulo futsi batsembe emandla abo ekuphumelela.
Ngekusho kwenhlangano yeSitfutfwane yaseNingi-zimu Afrika, batali bangakhatsateka ngelikusasa lemntfwanabo futsi bakukhandze kulukhuni kwemukela sitfutfwane nome kukhuluma ngaso. Ungativa utfukutsele, ukhatsateke kakhulu, ute kwenetiseka futsi utive une-licala, kodvwa ungakuncoba konkhe loko lokuvako nge-kutsi utifundzise mayelana nalesimo.Sitfutfwane sinemkhuba wetiwombe tekukubamba ngekuphindzelela, lokwenteka nangabe kube ne-kukhishwa kwemitsambo ebuchosheni.Kungani kube ngumntfwanami?Kuvisisa sitfutfwane nekutsi kungani kube nekubambeka akuchazi kutsi kungani loko kwenteke kumntfwanakho.Kutehlakalo letilinga-niselwa ku-66%, imbangela yesitfutfwane ayatiwa. Loku kubitwa ngekutsi i-idiopathic epilepsy. Kuletehlakalo letisele imbangela ingabo-nakala, lokwatiwa ngekutsi i-symptomatic epilepsy.Kungaba netimbangela letahlukahlukene letifanana nekulimala enhloko, lokungenteka nome ngabe ungakanani ngebudzala, kulimala nawubelekwa, njengekweswelakala kwemoyamphilo ngesikhatsi ubelekwa; kuchucha kwemkhuhlane, kuvuvuka kwebucopho incubulundvwana yasebuntfwa-neni; kanye nekutsikame-teka nome kungalingani kwenchubo yekusebenta kwemtimba nome yemakhemikhali emtimba.Dokotela utakuncumela umutsi ngekubuka budzala bakhe, simo semtimba kanye netinhlobo tekubanjwa sitfutfwane umntfwanakho letimbambako. Khumbula, imitsi lemelana nekuchucha ayiselaphi sitfutfwane kodvwa, esikhatsini lesinyenti, inci-phisa tiwombe tekubambeka kanye nekubakubi kwato.Emathiphi latsite ekukhu-lisa umntfwana lonesitfutfwane:
• Matise umntfwanakho ngalesimo. Bantfwana ngisho nome ngabe ba-sesebancane baneminyaka lemitsatfu bayakhona kuvisisa kutsi ingcondvo ilawula umtimba. Bantfwana lasebabadzala kufanele kutsi banikwe inchazelo lephelele.• Yatisa tihlobo letisedvute kanye nebangani bemntfwanakho, bothishela kanye netiphatsimandla tesikolo letinesibopho. • Cinisekisa kutsi umntfwa-nakho utfola luhlolo lwe-tekwelashwa loluphelele lolwentiwe yingcweti le-kufundzele loko, kahle hle kube dokotela wemiva.• Gcizelela emakhono  emntfwanakho kanye nanome ngabe yini lokutawukwenta ncono kutemukela kwakhe, kutiva abalulekile kanye nekutetsemba.• Cinisekisa kutsi kune-muntfu lomdzala logadza lokwentiwako, njengekubhukusha.• Cinisekisa kutsi imitsi yakhe uyayinatsa futsi uyinatsa njalo njengaloku kuncunyiwe.• Nika lokutawukwentiwa njalo kanye nesikhatsi lesinyenti sekuphumula, kudla lokutsatfu loku-nemsoco ngelilanga kanye nekutivocavoca njalo.• Nawuchaza tiwombe teku-banjwa sitfutfwane, sebentisa emagama umntfwanakho latawuwavisisa.• Ungavumeli umntfwanakho kutsi asebentise loku-banjwa sitfutfwane kutsi angeti imisetjentana nome kutsi amukele sibopho.
