Mbuedzedzo kha vhusendekamisi ha Afrika Tshipembe

vukuzenzele unnamed

Miri ya midzha karanda yo  fhufhuma malu vha u mona na shango, i tshi sumbedza u thoma ha tshilimo. Nga murahu ha khalaṅwaha ya vhu ria i lemelaho, mathomo a khalaṅwaha ntswa a tea u ri ḓisela fulufhelo ḽa zwivhuya.
Musi hu tshi bulwa Tshiimo tsha Tshiwo tsha Lushaka nga Ṱhafamuhwe, vhuvhekanya ndeme hashu ha shishi ho vha hu ha u langa u phaḓalala ha tshitzhili na u ṋetshedza thuso ya shishi kha vhadzu lapo, zwitshavha, vhashumi na mabindu.
Kha miṅwedzi ya malo na nga kha thikhedzo ya vhashumisani vhashu vha matshilisano, ro thoma maga a pfeseseaho u itela u fhungu dza u kwamea  ha ikonomi na matshilisano nga dwadze.
Ro engedza tsireledzo ya matshilisano nga huhulu nga tshikalo tshine a tshi athu vhuya tsha lingedzwa kha ḽino shango. Ri ḽiṅwe ḽa mashango a so ngo vhalaho kha ḽifhasi hune pfanelo ya tswikelelo kha tsireledzo ya matshilisano ya vha hone kha Ndayotewa, na uri ri nga ḓihudza nga uri kha tshifhinga itshi tsha khoha khombo i isaho lufuni ro kona u sumbedza zwone nga nyito  nga nḓila yo fhambanaho.
 Hu tshi engedzwa kha magavhelo a lushaka a re hone, a swikaho vhathu  vha fhiraho 17 miḽioni ṅwedzi muṅwe na muṅwe, ro engedza Magavhelo a Vhaaluwa, Vhathu vha re na vhuholefhali na Thikhedzo ya Vhana. Ro thoma Gavhelo ḽo Khetheaho ḽa Thikhedzo ya Matshilisano ya Mutsiko wa vhulwadze ( COVID-19), ḽine ḽo swikela vhathu vha miḽioni dza rathi u swika zwino. He zwi zwo itwa kha vhege dza musi  Tshiimo tsha Tshiwo tsha Lushaka tshi tshi kha ḓi bva u bulwa.
Tshikalo tsha mushumo uyu tshi nga si fhungudzwe. Uri sisṱeme iyi i ḓe kha intha nethe ho vha na tshumisano khulwane vhukuma vhukati ha Zhendedzi ḽa Tsireledzo ya Matshilisano ḽa Afrika Tshipembe, Tshumelo dza Muthelo wa Mbuelo ya Afrika Tshipembe, Muhasho wa zwa Muno na vhaṅwe vhanzhi.
Ro thoma na maitele o fhelelaho a khumbelo na mbadelo dza masheleni, na u ṱanganya dathabeisi dza tshivhalo, hu tshi katelwa dathabeisi ya Redzhisiṱara ya Lushaka ya Tshivhalo tsha Vhathu na ya Tshi kwama tsha Ndindakhombo ya Vhushayamushumo (UIF). Ro thoma tsumbanḓila  ntswa dza u ita khumbelo dzi fanaho na WhatsApp na USSD, ra sika dzisisiṱeme na bannga dza vhuvhambadzi u itela u konisa khwaṱhisedzo ya zwidodombedzwa zwa bannga. Heyi ndi tswikelelo i songo ḓoweleaho yo iteaho nga tshifhinga tshiṱukuṱuku.
Kha maga e ra a dzhia kha u tsireledza na u vhona uri vhathu vha kone u wana zwa u ḓitshidza ngazwo, ro dovha hafhu ra tikedza mabindu a siho kha tshiimo tshavhuḓi.
Ro ṋetshedza thikhedzo ya masheleni kha mabindu maṱuku nga kha tshikolodo, masheleni, u lengisa/imisa mbadelo dza muthelo na zwiṅwe zwishumiswa.
Ro thoma Tshikimu tsha Khwaṱhisedzo ya Khadzimiso ya masheleni ya COVID-19  u itela u konisa mabindu uri a swikelele mbadelo dza ku shumele nga tshifhinga tsha nyiledzo dza u tshimbila, na uri zwazwino ro sedza kha uri tshikimu itshi tshi nga swikelela hani khamphani nnzhi dzine dza khou ṱhoga.
Ro ṋetshedza tsireledzo ya miholo kha vhashumi na thusedzo kha vhaṋe vha ma bindu nga kha Tshikimu tsha Thikhedzo ya Mutholi tsha Tshifhinganyana tshe tsha langwa nga UIF.
Hezwi zwoṱhe ho vha hu u fhindula ho livhanaho thwii na zwa shishi na uri zwo vha zwi zwa tshifhinganyana nga mvelo. Zwiṅwe zwi khou ḓa mafheleloni, ngeno zwiṅwe zwo engedzwa musi maraga wa zwa vhushumi u tshi khou vhuyelela.Maga e ra a thoma o shuma vhukuma kha u tsireledza tshitshavha tshashu kha mimuya ya vhuhali ya COVID-19 . Magavhelo o enge dzwaho o thusa kha u thivhela vhathu vha dzimiḽioni uri vha si ḓiwane vha kha thambulo ya zwiḽiwa.
Arali ro vha ri songo dzhe nelela kha u vhona uri vhathu vha kone u ḓitshidza na u vhulunga mabindu, nyimelo dza matshilo a vhathu vhashu na tshiimo tsha mabindu a zwigidi zwo vha zwi tshi ḓo vhonala zwo kalula vhu kuma.
Zwazwino ro pfukela kha  mbuedzedzo u bva kha thikhedzo ya masheleni.
Maga a shishi e ra a shumisa o vhea mutheo wo khwaṱhaho une ra ḓo fhaṱulula khawo ikonomi yashu. Vhunga zwa zwino ri tshi khou pfukela kha u sedza kha u thomiwa ha Phaṱhululo ya Ikonomi na Pulane ya Mbuedzedzo, vhu vhekanyandeme vhu ḓo vha kha u ṱuṱuwedza nyaluwo na u sika mishumo.
Ho no vha na mvelaphanḓa kha masia manzhi.
Ri khou vhona vhuḓikume dzeli vhuswa ha ndambedzo kha mveledziso ya themamve ledziso zwi tshi tevhela therisano ya thandela dza themamveledziso yo farwaho vhege yo fhiraho. Mbeka nyamushumo dza vhutholi dza tshivhalo dzi re fhasi ha Kharuso ya Vhutholi ha Ofisi ya Muphuresidennde dzo thomiwa. Ri khou isa phanḓa na tshanduko dza ikonomi kha masia a fanaho na fulufulu na vhudavhidzani ha kule.
Pulane dzi khou rathiselwa kha nyito, na vhuḓikumedzeli vhu khou sumbedzwa kha mishumo na zwikhala.Zwoṱhe ndi zwa ndeme kha tshino tshifhinga, nga mannḓa zwino ri tshi khou sendela kha khalaṅwaha ya maḓuvha a madakalo, uri ri sa vhe vhapulani vha  zwe riṋe vhaṋe ra sa ite.
U fhaṱuwa huhulwane hu khou ṱoḓea kha roṱhe u itela u vhona uri ri kunda tshitzhili.
Nyengedzedzo kana mvu suludzo ya tshikalo tshiṅwe na tshiṅwe a i nga humiseli murahu mbuelo dza mu takalo washu fhedzi. Zwi ḓo pwanyeledza zwivhuya zwa mbuedzedzo ya ikonomi yo no takuwaho, zwa ri humisela murahu u bva kha luṱavula u ya kha vhuria.
U thivhela gabelo ḽa vhuvhili ḽa u kavhiwa nga COVID-19 , ri tea u lavhelesa ndededzo dza mutakalo wa tshitshavha dzine dza vha hone.
Musi ri tshi kundelwa u ambara masiki kha magu vhangano a tshitshavha, musi ri tshi ya kha vhuṱambo ho ḓalaho, a ri vhi ri tshi khou vhea riṋe vhaṋe na vhaṅwe fhedzi khomboni. Ri vha ri tshi khou vhea mbuedzedzo ya ikonomi yashu khomboni.
Kha ri ise phanḓa na u ita mushumo washu.
Maitele avhuḓi a u ambara masiki, a u ima kule nyana na muṅwe muthu na u dzulela u ṱamba zwanḓa o ri thusa kha u kunda dziṅwe dza mveledzwa dzo kalulaho dza dwadze. A kha ḓi vha vhupileli hashu ha nṱhesa.
Kha ri elelwe u ḓidzima hoṱhe he ra hu ita kha u vhona uri tshitzhili tshi si phaḓalale kha maḓuvha a u thoma.
Naho vhunzhi ha mishumo ya matshilisano na ikonomi yo vhuelela kha u bvelaphanḓa hafhu, ri kha ḓi tea u tevhe dzela maga oṱhe a mutakalo.
Hezwi ndi zwa ndeme vhu kuma arali ri tshi khou tea u fhaṱulula ikonomi yashu na u vhea pfudzungule iyi murahu hashu.  