Papalata ku va muxanisiwa wa ngungumeriso wa vanhu 

Silusapho Nyanda

Tanihi laha nhlayo ya milandzu ya ngungumeriso wa vanhu leyi mangariwaka yi tlakukaka, swi na nkoka leswaku u teka magoza ya ku tiyisisa vuhlayiseki bya wena.Ku papalata ku va muxa-nisiwa wa ngungumeriso u fanele ku papalata ku fambafamba u ri wexe, navusi-ku, kumbe ku famba eka swi-tarata leswi nga tirhisiweki.Swi na nkoka leswaku u twisisa ndhawu leyi u nga eka yona mikarhi hinkwayo.Ku va u lemuka swi ta ku pfuna ku vona leswi swi nga tshamisekangiki. Loko u vona munhu kumbe movha wu ku landzelela, kuma  ndhawu leyi nga tala vanhu u foyinela maphorisa kumbe munhu loyi u n'wi tshembhaka hi xihatla.Vangungumerisi va tala ku tirhisa xitshembhiso xa ntirho ku tlhakisa vaxanisiwa va vona naswona va ta tshine-lela vaxanisiwa va vona ku va nyika ntirho kumbe swin'wa-na. Ndlela leyi ya ku ngungumerisa yi nga humelela kun'wana na kun'wana na le ka vuhlanganisi bya vanhu, exikolweni, emolweni na le handle ka yindlu ya wena.Tiyisisa leswaku u endla vulavisisi hi vuenti hi vathori u ngasi ya hlangana na vona hi nyama ku endla nkambelo-vutivi. Leswi swi nga endliwa hi ku kambisisa leswaku khamphani yi kona hi ku kamba eka Khomixini ya Tikhamphani na Nhundzu yo ka yi nga khomeki hi mavoko. Naswona u fanele ku byela un'wana loyi u n'wi tshembhaka loko u ya eka nkambelo-vutivi u tlhela u kombela leswaku a ku foyinela endhaku ka nkarhi wo karhi. Loko swi koteka, famba na un'wana.  Vana na vukheta loko u  tirhisa vuhlanganisi bya vanhu, ngopfu ngopfu loko munhu loyi u nga n'wi tiviki a tinyiketela ku ku pfuna, ku pfuna hi mali, ndhawu yo tshama kumbe ntirho hi ku hlamula leswi u nga swi tsala.Loko u ya hlangana na munhu wuntshwa, endla tano endhawini ya mani na mani naswona u byela un'wana loyi u n'wi tshembhaka leswaku a tiva laha u nga kona.Loko u huma na vana, tsha-ma kusuhi na vona naswona u tiyisisa leswaku u kota ku va vona minkarhi hinkwayo.U nga tshuki u rhuma n'wa-na a nga ri na munhu lonkulu loyi a tshembhekaka ku n'wi languta. Ti toloveti ku kamba vana va wena nkarhi na nkarhi, leswaku u tiva laha va nga kona.
Ku kuma vuxokoxoko byo tala hi ngungumeriso wa vanhu foyinela Nomboro ya mahala ya Tiko ya  Ngungumeriso wa Vanhu eka: 0800 222 777. Ku  mangala ngungumeriso wa vanhu tihlanganise na  maphorisa eka: 10111.Vuxokoxoko lebyi byi nyikiwile hi Ndzawulo ya Vululami na Nhluvukiso wa Vumbiwa.
