Efoga go ba motšwasehla belo wa go utswiwa ga batho

Silusapho Nyanda

Bjalo ka ge palo ya melato yeo e begilwego ya go utswiwa ga batho e golela godimo, go bohlo kwa gore o tšee magato a go netefatša gore o bolokegile.
Gore o efoge go ba motšwasehlabelo wa go utswiwa ga batho, o swanetše o lese go sepela o le tee, go sepela bošego goba go sepela mebileng yeo e se nago batho. Go bohlokwa gore o ntšhe mahlo dinameng ka nako tšohle. Go ntšha mahlo dinameng go tla go thuša go lemoga dilo tšeo di belaetšago. Ge o ka lemoga gore go na le motho goba koloi yeo e go šetšego morago, gona hwetša lefelo leo le tletšego ka batho gomme o letšetše maphodisa goba motho yoo o mo tshepago ka pelapela. Batho ba go utswa batho gantšhi ba tshepiša batho mešomo gore ba kgone go ba thopa, gomme ba ipatametša go batšwasehlabelo ka go ba tshepiša wona mošomo goba monyetla o itseng. Mohuta wo wa go utswa batho o ka direga kae goba kae, e ka ba mararankoding a leago, sekolong, ka mmolong le ge e ka ba ka ntle ga legae la gago. Netefatša gore o dira diphatišišo tšeo di tseneletšego ka ga mongmošo mo pele o ka yo kopana le yena ka sebele go yo dira diteko tša mošomo. Se se ka dirwa ka go netefatša ge eba khamphani yeo e gona ka go ikopanya le ba Companies and Intellectual Property Commission.Se sengwe gape ke gore o swanetše o botše motho yo mongwe yoo o mo tshepago ge o eya ditekong tša mošomo gomme o rulaganye le yena gore a go letšetše mogala ka morago ga nakwana ye itseng. Ge go kgonega, eya le motho yo mongwe fao. O hlokomele ge o šomiša mararankodi a leago, kudu ge motho yo o sa mo tsebego a nyaka go go thuša, go go fa tšhelete, lefelo la bodulo goba mošomo e le ge a araba seo o tla bego o se phatlaladitše. Ge o eya go yo kopana le motho la mathomo, dira seo ka lefelong la setšhaba gomme o be o botše le motho yo o mo tshepago gore o mo kae. Ge o etšwa le bana, eba kgauswi le bona o be o netefatše gore o kgona go ba bona ka nako tšohle. O se ke wa roma ngwana go se na motho yo mogolo yoo a ka hlokomelago mesepelo ya gagwe. Itlwaetše go phela o hlola bana ba gago, gape o tsebe le gore ba kae.
Go hwetša tshedimošo ka botlalo mabapi le go utswiwa ga batho, ikgokaganye le ba National Human Trafficking mo mogaleng wa 0800 222 777. Go bega go utswiwa ga batho, letšetša maphodisa mogaleng wa 10111.*Tshedimošo ye le e tlišetšwa ke Kgoro ya Toka le Tlhabollo  ya Molaotheo.
