Kungavikelwa Bunjani Ukuba Sidisi Kwelutjha

vukuzenzele unnamed

Kuneendlela ezi hlukileko zoku vikela ukuba sidisi kwamatlawana, ezifaka hlangana ukukhetha ukungayi emse meni ukufikela lapho wenda khona namkha nasele ukulungele ukuba nabentwana.
Abanye abantu badlumbana bona ukuzithiba (ukukhetha ukungayi emse-meni ukufikela lapho benda khona) kusikade, kanti-ke abanye bayakwenyula njengendlela engcono  etjengisa ukuziphatha kuh-le. Nanyana kunjalo, kufuze amatlawana  azithathele isiquntweso ngokwawo.Abantu abanengi abafu-ni ukulinda ukungena emtjhadweni ngaphambi kokuya emsemeni. Abafu-ni godu ukurhabela izinto ngalokho-ke bagcine sebenze iimphoso ezikulu. Kanengi vane baqunte ngokuriyadisa ukuya emsemeni bebabe bakhulu, bakghone ukuziphendule-la, babe nobudlelwano bezethando obunzinzileko nomlingani munye begodu nasele basebenza, kuyinto engcono khulu.Nawukhetha ukuzithiba namkha ukuriyadisa ukuya emsemeni, kunezinye izinto ongazenza ukuzivikela:
• Khetha ngokuyelela aba ntu ofuna babe bangani bakho. Kufuze abangani bakufisele okuhle ngaso soke isikhathi begodu kufuze bahloniphe isiqunto sakho sokungayi emsemeni.• Yelela ubujamo obungaba ngobungakaphephi, nje ngabangani abaselako namkha abasebenzisa iindakamizwa, oku ngadosela ekutheni uye emsemeni ngendlela  engakaphephi.• Khambela kude nomli ngani okukatelela bona ukuya naye emsemeni ku sitjengiso sethando lakho.• Lalela bewufunde kilabo ababasidisi basese matlawana. Bayazazi iimphoso zabo neenkhisi abarhohlomela kizo.• Lalela ababelethi bakho begodu ufunde emlandweni wamaphilo wabo nabasakhulako.
Nawuqunta bonyana uku-zithiba nokuriyadisa ukuya emsemeni akusizo iinqunto ezikufaneleko nezingcono begodu awufuni ukulinda, zinikele isikhathi ufunde ngokuzivikela, okufaka hlangana iinkhandelambe-leko, okukusebenzisa indle-lathize (isikhandelambeleko esifakwa hlangana neqanda nembewu, ipilisi nofana  ikhondomu) ukuvikela ukuba sidisi. Kuneenkhandelambeleko ezisebenza ngeendlela ezi-hlukileko, kodwana zoke zenzelwe ukuvikela imbe-leko. Zifaka hlangana isivikelambeleko esiselwako, esaziwa ngokuthi ‘lipilisi’, isikhandelambeleko esimjo-vo namakhondomu wabantu bembaji newebengubo.
Khuyini Engingakwenza Nasele Ngisidisi?Nawusola bonyana usidisi, khamba nomuntu omthembako emtholapilo oseduze uyokuhlolelwa ukuba sidisi.Itjhejo lomuntu osidisi (ukutlhogonyelwa komntwana ongakabukube-lethwa) kuqakathekile begodu kuthoma ngeveke yobunane. Umtholapilo wangekhenu ungakusiza ngetjhejo lomuntu osidisi begodu umsebenzi wezamaphilo uzokusiza ukutla-ma ihlelo elivumelana nawe nomntanakho.Nawusidisi, kuqakathekile ukugoma imivango enezakhamzimba, ukuthabulula umzimba, ukula-la ngokwaneleko nokuzila iindakamizwa notjwala.
*Ilwazeli ulilethelwa mNyango wezamaPhilo waKwaZulu Natala.
UKUBA SIDISI lokha nawusese litlawana kuzokuba nomthelela omumbi epilweni yakho yoke, nokho zikhona iindlela zokobana uvikele ukuba sidisi okungakahlelwa.
