CGE yi nyika mfikelelo eka vululami

Dale Hes

Vaxanisiwa va  madzolonga  yoya hi rimbewu (GBV) lava va tikeriwaka hi ku kuma mpfuno na nseketelo lowu va wu dingaka va komberiwa ku tihlanganisa na Kho mixini ya Ndzingano wa Rimbewu (CGE).
CGE yi nga pfuna hi nhlayiso wa vana, nxaniso hi timhaka ta swa masangu, xihlawuhlawu ku ya hi rimbewu na GBV , naswona yi nyika vaxanisiwa vu korhokeri na switsundzuxo swa nawu mahala.
Mofihli Teleki wa khomixi ni u vula leswaku wun'wana wa mintirho ya  CGE i ku pfuna vaxanisiwa ku ma ngala milandzu eka vanawu.
“Ndzawulo ya nawu yi heleketa vamangali ekhoto ya majisitireti ku ya pfula milandzu ya madzolonga ya le mindyangwini na ku va pfuna ku tata tifomo leti lavekaka. CGE yi tlhela yi tirha ku landzelerisa mila ndzu, ku katsa ku pfinya na milandzu ya timhaka ta swa masangu, nxaniso wa timhaka ta swa masangu na ku dlayiwa ka vaxisati.” CGE yi nga tlhela yi pfuna muxanisiwa ku kuma nsi rhelelo wa xinawu naswona yi tshama yi karhi yi tirha na Vuvhuchisi bya tiko ku tiyi sisa leswaku muxanisiwa u kuma ku tenga ka kahle. “Hi ndlela leyi, CGE yi endla  Vulanguteri naswona va kota ku landzelerisa mila ndzu ya GBV naswona va kambisisa timhakankulu, to fana na matikhomelo yoka ya ngari na ntwelavusiwana eka vafambisi, nxaniso wa vumbirhi wa vaponi na tiphurosese to vutisisa to pfumala ntwela vusiwana,” Teleki a hlamusela.
Loko vaxanisiwa va tike riwa hi ku fikelela vululami eTikhoto ta Madzolonga ya le Mindyangwini, CGE yi nga endla tano ku va yimela, yi nyika vuyimeri bya nawu. Yi tlhela yi kota ku hundzisela vaxanisiwa eka nseketelo wa swa mie hleketo.
Vukorhokeri bya nkokaCGE a yiri ku tirheni nkarhi hinkwawo wa ku pfaleriwa tanihi vukorhokeri bya nkoka.
“Hambileswi milandzu yin'wana ya tikhoto yi nga hundziseriwa emahlweni hikwalaho ka ku pfaleriwa, timhaka ta xihatla to fana na madzolonga ya le mindyangwini na GBV yi ya emahlweni yi tekeriwa enhlokweni eka sisiteme ya vululami,” ku vula Teleki.
CGE yi tiyisisa leswaku timfanelo ta vanhu ta sirhe leriwa. “Afrika-Dzonga ri  na xidimokirasi, ri tinyike terile eka timfanelo ta vanhu, ku katsa mfanelo ya ndzingano na xindzhuti xa munhu, ku ya hi milawu ya Vumbiwa.”  
Tsarisa xivileloVaxanisiwa va GBV na nxaniso va nga foyinela nomboro ya mahala ya CGE eka 0800 007 709 ku tsarisa xivilelo.Va nga tlhela va rhumela rungula eka pheji ra Facebook: Gender Commission of South Africa.