I-CGE Yenta Bulungiswa Bufinyeleleke

Dale Hes

Bahlukunyetwa  bebudlova lobu condziswe kubu lili lobutsite (i-GBV) banebulukhuni kutfola lusito nekwesekelwa laba kudzingako bacelwa ku tsi batsintse Ikhomishini Yetekulingana Ngebulili (i-CGE).
I-CGE ingelekelela  ngesondlo sebantfwana, kugcagcalatwa ngetemaca nsi, lubandlululo lwetebulili kanye ne-GBV , futsi inika bahlukunyetwa teluleko te temtsetfo netinsita mahhala.
Mofihli Teleki wekhomi shini utsi indzima ledlalwa yi-CGE kusita bahluku nyetwa bavule emacala enkantolo. “Litiko letemtse fo liphekeletela bamangali baye etinkantolo tamantji bayovula emacala ebudlo va basekhaya liphindze futsi libasite ngekugcwalisa emafomu lafanele. I-CGE iphindze futsi idlale indzima yekulandzelela emacala, kufaka ekhatsi emacala eku dlwengula newetemacansi, kugcagcalatwa ngetema cansi kanye nekubulawa kwalabasikati.”I-CGE ingaphindze futsi isite umhlukunyetwa kutsi atfole umyalo wenkanto lo wetekuvikeleka futsi ivamisa kusebentisana neSi phatsimandla Sekushushisa Savelonkhe kucinisekisa kutsi umhlukunyetwa utfo la kutekwa kwelicala loku fanele. “Ecaleni lelinjena, i-CGE ichuba Sibutsetelo maciniso Sekumelela iphi ndze futsi yente umsebenti wayo wekulandzelela ema cala e-GBV iphindze futsi ihlolisise tindzaba letibalu lekile, njengekutiphatsa ngalokungenaluvelomiva kwalabo labaphetse licala, kuhlumeteka kwelizinga lesibili kwebahlukunyetwa labasindzile nekuphindzili twa ngemibuto lokungena luvelomiva,” kuchaza Te leki.
Lapho bahlukunyetwa bahlangabetana nebulu khuni bekufinyelela bulungi swa eTinkantolo Temacala Ebudlova Basekhaya, i-CGE ingatsatsa tinyatselo ega meni labo, ibamelele nge kwemtsetfo. Iyakwati futsi nekwendlulisela bahluku nyetwa ekutfoleni kweseke lwa ngekwengcondvo.
Insita LebalulekileI-CGE beyiloku isebenta njengensita lebalulekile kuso sonkhe lesikhatsi sekuvalwa kwelive lokukhulu.
“Nanoma-nje lamanye emacala enkantolo ahle hlisiwe ngenca yaloku valwa lokukhulu kwelive, tindzaba letiphutfumako letiphatselene nebudlova basekhaya kanye ne-GBV kutawuchubeka kunakwe ngenchubo yetebulungi swa,” kusho Teleki.
I-CGE yenta siciniseko sekutsi emalungelo esive ayavikeleka. INingizimu Afrika iyintsandvo yelinye nti levulekile, itinikele ku malungelo ebantfu labalule kile, kufaka ekhatsi lilungelo letekulingana kanye nesi tfunti semuntfu, ngekuya kwemigomo yeMtsetfosi sekelo. 
Bhalisa SikhaloBahlukunyetwa be-GBV nebebudlova bangasha yela lenombolo yamahha la ye-CGE 0800 007 709  kute babike licala.
Bangaphindze futsi batfu mele umlayeto ekhasini le-Facebook: Gender Co mmission of South Africa.


 