IKomitjhini YezokuLingana KoBulili (i-CGE) Ivula Amasango Wobulungiswa  

Dale Hes

Abongazimbi be Nturhu eQothele ubuLili obuThile ko (i-GBV) abatlhaga  ukuthola isizo nesekelo abalidingileko bakhwe zelelwa bona bathintane neKomitjhini YezokuLi ngana KoBulili (i-CGE). I-CGE ingasiza ngee mbawo zesondlo sabantwa na, ukukhahlunyezwa  ngezomseme, ukubandlu Iulwa ngokobulili kunye neGBV begodu isize abonga zimbi nangezeluleko neze nzelwa zomthetho simahla.  U-Mofihli Teleki weKo mitjhini le uthi omunye wemisebenzi ye-CGE kusiza abongazimbi ukuvula ama cala wekhotho. “Umnyango wezomthetho uphekelela abammangali emakhotho wabomarhistrada kobanya na bayokuvula amacala wenturhu yomkhaya babe babasize nangokuzalisa amaforomu afaneleko. I-CGE godu yenza nanomsebenzi wokwelusa indima ekha njwako ngamacala avuli weko, ekubalwa hlangana nawo namacala wokukata naphathelene nezomseme, wokukhahlumeza ngezomse me kunye newokubulawa kwabantu abasikazi.”  I-CGE godu ingasiza nonga zimbi kobanyana athole umla yo wokuvikeleka begodu ivamise ukusebenzisana neBandla lezokuTjhuTjhisa leliZweloke (i-NPA) ukwe nza  isiqiniseko sokobana ligwetjwa kuhle  icala elivu lwe ngungazimbi. “Laphake i-CGE yenza umSebenzi Wokuba LiLihlo begodu yenza umsebenzayo ema caleni we-GBV ibe iphenye nangemiraro eqakatheki leko, enjengokuziphatha ngendlela enganazwelo kwa bafokisi namkha abaphenyi, ukusoziswa kwehlandla lesibili kwabongazimbi ku nye namahlelo wokugweba anganazwelo,” kuhlathulula u-Teleki.  Lokhuya abongazimbi nababutholela emtlhagweni ubulungiswa emaKhotho WeNturhu
YomKhaya, i-CGE ingabajamela, ibe magcwetha wabo. Iyakghona nokudlulisela
 abongazimbi emahlelweni wokusekelwa komkhumbulo.
Izenzelwa Eziqakathekileko Zaqobe MnyakaSolo kwathoma ukuQinte liswa kwamaKhambo ne miSebenzi eThileko, i-CGE beyisolo isebenza njenge phiko eliqakathekileko.
“Nanyana amanye amacala atshwiliswe ngenca yokuqi nteliswa kwamakhambo nje, iindaba ezirhabekileko ezi phathelene nenturhu yomkha ya ne-GBV zizakusolo zitjhe jwa ngehlelo lezobulungi swa,” kutjho uTeleki.
I-CGE iqinisekisa ukuthi avikelekile amalungelo womphakathi. “Amalunge lo womphakathi kufuze atjhejwe abe avikelwe kibo lobubujamo behlekelele yeli zwe. ISewula Afrika ililizwe lentando yenengi evulekile ko, ezibophelele ngamalu ngelo wobuntu asisekelo, ekubalwa hlangana nawo nelungelo lokulingana nelesi thunzi somuntu, njengoba ku sitjho umThethosisekelo.” 
Bika/Faka IsililoAbongazimbi be-GBV nebokukhahlunyezwa bangafowunela inomboro ye-CGE yasimahla ethi: 0800 007 709 babike isililo sabo.  Bangathumela nomlayezo ekhasini leFacebook elithi: Gender Commission of South Africa. 
