Iimbikiindaba zeSewula Afrika Zisisekelo Esiqakathekileko Sentando Yethu Yenengi

vukuzenzele unnamed

 Emazweni amanengi ephasini zombelele, ingogwana yecorona  erhageleko iqintelise okunengi ekululekweni yabantu, yaphosa neselele ebumbanweni yompha kathiKodwana-ke amazwe aneenjamiso eziqinileko, namahlelo wezomthethobu lungiswa ayelelako kunye neembikiindaba ezinama ndla aphumelele ukukha ndela ukulinyazwa noku nyefiswa kwamalungelo wobuntu kunye  nokudlala ngamandla wombuso.
Sekuziinyanga ezintanda thu solo kwamenyezelwa ihlekelele eyehlele iSewula Afrika. Nanyana lesisifo sisi sifo engakhange khesibonwe phambilini nje, godu ilizwe lizithole liqalene nesitjhijilo esibudisi khulu sokuqintelisa amakhambo wabantu abazii ngidi ezima-58, sisebenze kuhle nokho. Sikghonile ukulawula ukurhatjheka kwesifesi, khulu khulu ngenca yokulalela nokuyelela kwazo zoke izakhamuzi.  Akusinto encani-ke lokhu ngenca yomsebenzi omuhle okubabazekako owenziwe ziimbikiindaba zekhethu.  Kufuze sibathokoze khulu ababikiindaba beSewula Afri ka ngokuzikhandla kwabo nangokukhuthala. Abantu bekhethu bebahlala basazi koke okwenzekako ngenca yomsebenzi wababikiindaba wokusabalalisa imilayezo eqakathekileko emalungana nokuqalangana nehlanzeko.
Ababikiindaba benze koke lokhu ebujameni obumanzi ma khulu, kanenginengi ba tlhayelelwa nanga ziinsetje nziswa ezifaneleko.
Sizwe basicocela iindaba zamacaphazelo amambi wokuqinteliswa kwama khambo epilweni yabantu nemabhizinisini wabo. Aba bikiindaba bebaseendaweni zokezi, ezabelweni, emadro bheni  amancani namakhulu, basitholela iindaba  zabantu babe baphandlulula neli zwe loke ngemiraro abantu abahlangana nayo eembhe dlela nemitholapilo, ebe yenza urhulumende asikime athathe amagadango. Iimbikiindaba zekhethu zi buye zasikhanyisela nokhu nye mhlambe ebesingeze si kubone ngaphandle kwazo.
Ziwenze waphetheka umse benzi wazo wokuba lilihlo elelusileko ngokurhubhu lula izenzo zobukhohlakali neziphambuke endleleni, kwabe kwasuka nekulu mopikiswano ekulu yelizwe loke, kwagcina kuvulwe nephenyo ngeenkhulu eziphakemeko. Ngalemibiko enje, iimbikiindaba zekhethu zizakhele igama lokuthenjwa sitjhaba.
  Iimbikiindaba ezitjha phulukileko azisisiphetho esiqothelweko. Kodwana ziyindlela
  ihlelo lentando yenengi livikeleka ngayo libe liphunyeleliswe ngokuseke lwa. Njengoba kurhagele isifesi nje, iimbikiindaba zekhethu akhange zigcine ngokuba lilihlo elelusileko nje kwaphela njengoku jayelekileko, kodwana zenze nomsebenzi wazo osibopho emphakathini wokusekela imizamo yokulawula ingo gwana yecorona .
 Njengoba iimbikiindaba ziqatheke kangaka nje epi lweni ehle yehlelo lethu lentando yenengi, kuzwisa ubuhlungu obukhulu uku zwa ukuthi imiraro ebangwe yingogwana yecorona  ibe namacaphazelo amambi phezu kweenhlangano zethu zeembikiindaba, nje ngoba kube njalo nakamanye amakoro womnotho. Ezinye iinhlangano zeembikiindaba zilahlekelwe yingeniso yazo engafika ema-60% isandukuthoma ukusebenza imilayelo yokuqinteliswa kwamakhambo. Zinengi iinkhamphani eziphungulele abasebenzi umrholo, zaphu ngula nabasebenzi, laphokhu nye kwaphungulwa isikhathi sokusebenza.  Okubuhlungu khulu khulu-ke kukuthi ezinye zeenhlangano zee mbikiindaba bezakateleleka ukuthi zivalwe nokuvalwa; hlangana naleziinhlanganoke kubalwa namaphepha bhugu weSewula Afrika aziwa  khulu nakade akhona.

  Ukuphela kwemisebenzi okubangwe kuqinteliswa kwamakhambo kuwuthu welelisile umraro weenkha mphani zeembikiindaba ebe sele vele ziqalene neentjhijilo  ezinjengezokulahlekelwa  yimali engena ngokukha ngisa, nokwehla kwama phephandaba/kwama phephabhugu athengiswako kunye nendaba yokuthi bandile abantu esele base benzisa eminye imihlobo yeembikiindaba abakghona ukukhamba nayo nanyana kukuphi lapha bakhona, ne minye imihlobo yethekhno loji. Imiraro yeemali le izele kiyo yoke ikundla yeembikii ndaba, ukusukela eembikii ndabeni ezibukhomphyutha ukuya emaphephandabeni ajayelekileko, ukuyoku fika eHlanganweni eRhatjha ngoMmoya eSewula Afrika. Le-ke ngenye yeendaba eziphakanyiswe ngobukhali lokhuya nabengikhulumi sana neHlangano YabaHleli BeeNdaba i-SANEF mhlapha.
Kunokobanyana balibale kubalabala ngobujamo aba gcine bakibo, ikoro yeembikii ndaba isebenza
 ngamandla ukulola imifanekiselo yama bhizinisi, ukusunduza ama ndla wokusungula nokulinga ngamandla ukuthi bangala hlekelwa basebenzi.
Kikho kokokhu, iimbikii ndaba zisijamiso esihlukileko kunanyana ngiwuphi um phakathi, ngoba abantu abasebenza kizo benza umse benzi oqakatheke khulu ehlelweni lethu lentando yenengi. Basebenzela ukuthi umphakathi uhlale  unelwazi, nokuthi ababusako bahlale baqaliwe, babekwe ilihlo.  Sifuna bande ababikiindaba, asifuni banciphe. Kungakho ukuloba ngitjho nanyana angaba munye umbikiindaba akusikulahlekelwa kwekoro yeembikiindaba nje kwaphe la, kodwana kulahlekelwa kwelizwe loke.
Siyabafuna abomakekere beembikiindaba abeza neli muko elinabileko nebuthelelo lelwazi namaqhinga, abakwa zi ukubika ngendlela ecozulu lako nephekelelwa mithombo yelwazi. Ngakelinye ihlango thi, sifuna nababikiindaba abasese batjha abanelwazi eliphakemeko lethekhnoloji, abakhambisana nekambiso etja yecwephetjhe lokubika iindaba nabanelwazi nge zinto ezihlubayeza abantu abatjha. Thina njengomphakathi kufuze sisekele iimbikii ndaba ngokupheleleko.
Nanyana umuntu ukhetha ukubhadelela okurhatjhwa ko, nanyana kusekela ububikiindaba bokusekelwa ngeenqhema kwababikii ndaba, nanyana  kubhadela amalayisense wakwa-SABC namkha ukuzithengela iphe phandaba nje, soke singalima indima ukusekela lekoro esemrarweni. Thina njen gorhulumende, nanyana si ngaphasi kwelifu lobumnya ma nje kezomnotho, sizaku solo sisekela imikhangiso yamaphephandaba/yamaphebhabhugu neyee nhlangano zokurhatjha, khulu khulu iimbikiindaba ezisebenzela umphakathi wendawo.
Ikoro yangeqadi nayo kufuze iragele phambili ngokusekela ikoro yeembi kiindaba ngokukhangisa nangokusebenzisana  nee nhlangano  zeembikiindaba ekuvezweni  kommongo otjengisa amandla woku sungula, ngokukhambisana nekambiso elandelwa ema zweni ngamazwe.  Abantu bendawo abanesisa neen hlangano eziphanako nazo  kufuze zize zizokusekela  amahlelo  wababikiindaba azakuzuzisa umphakathi, njengoba kusenzeka nje  emahlelweni  wentando yenengi amanengi.
 Ukusiphuka kweendaba ezingasilo iqiniso njengo ba  kurhagele  isifo  seCOVID-19  nje, khulu khulu eenkundleni  zokuthintana,  kungezelele ukurhabeka kweendaba  eziliqiniso, ezilungileko nezingathathi ihlangothi. Ngalesisikhathi esikiso abantu bekhethu bathembele eenhlanganweni zeembikiindaba ezijayele kileko lapho bangathola khona ilwazi; lokhu-ke kusatjengisa khona ukuthi ziqakatheke kangangani iimbikiindaba njengesiseke lo  sehlelo lethu lentando yenengi.
Njengoba sithoma umse benzi omkhulu kangaka wokuvuselela umnotho wekhethu ngemva koku sahlela kwesifo esitjhabalali sako, ikoro yeembikiindaba khona izokufuna isekelo lethu khudlwana kwanjesi kunangaphambilini. Iimbi kiindaba ezitjhaphulukile ko zakhe zahlathululwa ‘njengabatjheji abangalaliko belinye nelinye ilungelo elitjhaphulula amadoda na bafazi.’ Njengoba sithokoza indima abayilime kilesisifo esirhageleko. Asenze esi ngakghona ukukwenza uku qinisekisa ukuthi iimbikii ndaba ezitjhaphulukileko nezihlukahlukileko elizweni lekhethu  zizakudabula kilobubujamo, zigcine zi phuphuma ngepumelelo.
