INingizimu Afrika itsatsa sinyatselo sekulungisa kuswelakala kwetisitakuphefumula

Silusapho Nyanda

SISITAKUPHEFUMULA  lesakhiwe kulelive sitawusita tigulane letinetimphawu letingasimatima kakhulu teCOVID-19 kutsi tiphefumule lula.
Kulwa nesifo seligci-wane le-corona (i-COVID-19) lapha eNingizimu Afrika kufakwe umfutfo sisitakuphe-fumula sekucala lesentiwe lapha kulelive lakitsi.
Lesisitakuphefumula  lesatiwa ngekutsi pheceleti Continuous Positive Airway Pressure (i-CPAP) sisita tigulane letinetimphawu letingasimatima kakhulu te-COVID-19 kutsi tiphefumule lula ngekutsi sitinike umoyamphilo losezingeni lelilingene lesicindzetelo semoya kute kugcineke emaphayiphi lahambisa umoya avulekile.Lesisitakuphefumula  sadizayinwa nguMkhandlu weTesayensi neTelucwaningo lweteTimboni (i-CSIR) ngekuhlanganyela nebalingani bakuleli labanengi futsi sisatjalaliswa eveni lonkhe sisetjentiswe tigulane letikhombisa kuba nenkinga ekuphefumuleni esigabeni sekucala sekuhabula i-COVID-19.“Umoya lotayelekile  umuntfu lawuphefumulako unemoyamphilo lowetiye ngemaphesenti lange-23.  Impampi yesisitakuphefu-mula ye-CPAP ingampompa linani lelisetulu lemoyamphilo, kusita umuntfu kutsi aphefumule. I-CPAP impompa ngalokuchubeka-ko umoyamphilo lotiyile. Ungakhona kutsi wandzise nome unciphise linani lemoyamphilo umuntfu lawuphe-fumulako,” kusho Umlawuli Lomkhulu we-CSIR Future Production: Manufacturing Martin Sanne.
Tigulane letisebentisa le-sisitakuphefumula tichu-nyaniswa ngekusebentisa sifonyo. Umoyamphilo udvonswa ethangeni lelinegesi yemoyamphilo iphindze futsi ibhicaniswe nemoya wemvelo kulesisi-takuphefumula, kusuka lapha bese wendluliselwa kulesifonyo bese sigu-lane siyayihogela. Sanne utsi ekwengeteni ekumpompeni umoyamphilo, le-CPAP iphindze futsi isite tigulane kutsi tiphe-fumule tikhiphe umoya.Lesisetjentiswa se-CPAP singasetjentiswa kutimondzawo tetekwe-lapha tebuchwepheshe lobusezingeni lelisetulu nome kutimondzawo tesikhashana, njengasetibhedlela tesikhashana kanye nasetindzaweni tekuhlala wedvwa ngenca yesifo.Sanne utsi i-CSIR itawube seyikhicite tisi-takuphefumula leti-10 000 ekupheleni kwenyanga yeNgci. Ngekusebenti-sana nebaka-Siemens, Simera, Akacia, Gabler, Umoya kanye neNyu-vesi yaseKapa, i-CSIR ikhicite le-CPAP ngeku-landzela tilinganisozinga teNhlangano Yemhlaba Yetemphilo.Tisitakuphefumula  tekucala titawunikwa tibhedlela tahulumende leticindzetelekile ngenca yekungabikhona kweti-setjentiswa tekubukana ne-COVID-19.I-CSIR yacala kwakha le-CPAP ngemuva kwekutsi umhlaba ucale kubukana nekuswelakala lokukhulu kwetisitakuphefumula. “Kusukela ngeNdlovu-lenkhulu kanye naMaba-sa, kwaba nekuswelakala ngekushesha kweku-phakelwa ngetisitakuphe-fumula kubatfulitinsita betfu bemave emhlaba. Lapho betitfolakala khona, besetibita kakhulu ngaleso sizatfu-ke, hulumende wakhipha ithenda kutsi kukhicitwe letisitakuphe-fumula,” kusho yena njalo Sanne.Lethenda beyiyincenye yeMklamo waVelonkhe weTisitakuphefumula wahulumende kuLitiko Letekuhwebelana, Timboni Nekuchudzelana.I-CSIR isasematasa-tasa futsi ngekukhicita sisitakuphefumula i-Bi-level Positive Airway Pressure lokuhloswe ngaso kusita tigulane leti-netimphawu letimbi kakhulu te-COVID-19. Lesisitakuphefumula sitawusita ngako kokubili kuhogela umoya kanye nekuphindze futsi siwukhokhe, ngesicindzetelo mhlawumbe lesingagu-cuki nome ngekuva ku-phakelwa kwemoyamphilo lodzingwa sigulane bese silungisa sicindzetelo ngalokufanele.
 