ISewula Afrika isikimela ukulungisa umraro wokutlhayela kweemphefumulisi

Silusapho Nyanda

ISIPHEFUMULISI esikhandwe khona lapha ekhethu sizakusiza iingulani ezinamatshwayo alula weCOVID-19  ukuthi ziphefumule lula.
Ipi yokulwa nesifo se-COV-ID-19 eSewula Afrika  iqiniswe amandla siphefu-mulisi sokuthoma esikhandwe lapha elizweni lekhethu.
Lesisiphefumulisi, esibizwa ngo-kuthi yi-CPAP , sisiza iingulani ezi-namatshwayo alula we-COVID-19 ukuphefumula lula ngokupompela isigulani ummoya one-oksijini elingeneko kobanyana iindlela ezikhambisa ummoya emzimbeni zizokuhlala zivulekile. Lesisiphefumulisi sitlanywe mKhandlu wezokuRhubhulula ngeSayensi nezamaBubulo (i-CSIR), ngokusebenzisana nababelani abambadlwana bakhona lapha ek-hethu begodu sizokutholakala kilo loke ilizweli eengulaneni ezitjengisa  

UmGadangiso 1amatshwayo wokwehliwa yi-COVID-19. “Ummoya ophefumulwa mumuntu uvamise ukuba nama-23% we-oksijini. Isiphefumulisi i-CPAP ingapompa umthamo  ophezulu we-oksijini, isize umuntu ukuphefumula. Ungawukhuphula namkha uwehlise umthamo we-oksijini ophefumulwa mu-muntu,” kutjho umPhathi oLawulako kwa-CSIR Future Production: Manufacturing,  u-Martin Sanne. Iingulani ezisebenzisa isiphefumulisi zifakelwa sona ngemaski. I-oksjini idoswa etankeni yayo  bese ihlanganiswa  nommoya wemvelo ngesiphefu-mulisini, ukusuka lapho idluliselwa emaskini bese iphefumulwa sigulani. U-Sanne uthi ngaphandle kokupompa ummoya one-oksijini, i-CPAP ibuye godu isize iingulani ukuphefu-mulela ngaphandle. Isiphefumulisi i-CPAP singasetjenziswa necwephetjhe lezinga eliphezulu kunye neendaweni zesikhatjhana, njengeembhedlela zesikhatjhana ze-sizo elirhabako kunye neendaweni zokukhethelwa ngeqadi kwabantu nofana zokuvalelwa wedwa.U-Sanne uthi kuzakuthi kuphela uRhoboyi i-CSIR ibe seyikhande iinkulungwana ezilitjhumi zeemphefu-mulisi.  Ngokusebenzisana ne-Siemens, ne-Simera, ne-Akacia, ne-Gabler, Umoya kunye neYunivesithi  yeKapa, i-CSIR ikhande isiphefumulisi i-CPAP ngokwekambiso namazinga weHlangano yezamaPhilo yePhasiloke (i-WHO). Iimphefumulisi zokuthoma zizokunikelwa iimbhedlela zombuso ezinesidingo khulu ngenca yefuneko yeensetjenziswa zokwelapha  i-COVID-19.  I-CSIR ithome ukusebenza nge-CPAP ngemva kobana iphasi loke lithome ukutlhayelelwa ziimphefumulisi khulu. “Ngeenkhathi zikaNtaka noSihlabantangana, kuthome ukutlhayela kweemphefumulisi kuba-sabalalisi bethu bamazwe ngamazwe. Lapho bezi-satholakala khona besele zibiza imali enengi khulu, ngalokho-ke urhulumende wakhupha ithenda yokuthi kukhandwe iimphefumuli-si,” kutjho u-Sanne. Ithenda ekhutjhiweko le beyiyingcenye yehlelo likarhulumende i-National Ventilator Project yeliZweloke ngaphasi komNyango wezeRhwebo, zamaBubulo nezokuPhalisana ngokuThengisa. I-CSIR isebenza nangesiphefumulisi se-CPAP esimahlangothimabili esinqophe ukusiza iingulani ezinazamatshwayo abukhali we-COVID-19. Lesisiphe-fumulisi sizakusiza uku-phefumula ngokukhokha ummoya nangokuphe-fumulela ngaphandle, ngokubeka isiphefumulisi ezingeni lesigandelelo som-futho esijame ndawonye namkha ngokulinganisa umthamo we-oksijini efu-neka esigulini bese kubekwa umfutho wayo ezingeni elikhambisana nesilinganiswesi.
 	