Umlimi Osemtsha Ufumana Inkxaso yeCOVID-19

Silusapho Nyanda

 UMLIMI osahlumayo waseMpuma Koloni ngomnye wabantu abaxhamle kwiNgxowa-mali karhuluumente yesiQabu kwiNtsholongwane yeCorona .
UNomagcinandile Suduka  (one minyaka enga ma-27) ukhulisa igama nobutyebi bosapho lwakhe ngokutyala imali kwezolimo.
Umnini we-4 U and 4 Me Primary Cooperative elalini yase-Mooiplaas ufumene inkxaso kwiNgxowa-mali yesiQabu yeNtsholongwane yeCorona  (iCOVID-19) yeSebe lezoLimo, iiNguqu kwezeMihlala noPhuhliso lwamaPhandle  ukwenzela ifama yakhe yamaqanda, imfuyo nemifuno.
Isebe linikele ngeevawutsha ezixabisa imali eyibhiliyoni eyi-1.2 yeerandi kubalimi abafuna uncedo.
USuduka uthi iivawutsha zakhe ziza kumnceda ngo-kwandisa icala leshishini lakhe lemveliso yamaqanda. “Ndifumene iivawutsha ezi-ntathu ezixabisa imali enga ma-19 000 eerandi. Ivawutsha yemali engama-12 000 eerandi yokuthenga iinkukhu zamaqa -nda ezili-100, ivawutsha yama-6 500 eerandi yokuthe-nga ukutya kweenkukhu kunye nevawutsha yama-500 eerandi yokuthenga amayeza.”Uqalise ifama yakhe yemveliso yamaqanda ngokondla iinkukhu zesiXhosa zosapho lwakhe ngokutya kokuzenza zibe zinkukhu zamaqanda, nesenza ukuba zikwazi ukuzala amaqanda zingahla-ngenanga nenkunzi. Iinkukhu zakhe ezingama-50 ngoku zizala amaqanda angama-50 ngosuku, aze awathengise qho ngeveki.
USuduka, ophinda afuye neebhokhwe ezingama-73, iigusha ezingama-25 neenko mo ezingama-25, waqalisa ukufama ngowama-2015 emva kokufumana iSatifikethi sePublic Management  ku-N6  e-Ikhala Training and Voca tional Education and Training College. Emva kokufumanisa ukuba amathuba emisebenzi anqongophele, wenza isigqibo sokuthathela kuye umsebenzi wefama yosapho eyayilinye-lwa ukuziphilisa ngoko ukuze ayiguqule ibe lishishini elifaka inzuzo.USuduka uthi: “Sikhule sifama, ngoko ke emva kokuphumelela kwizifundo zam ndenze isigqibo sokufama endaweni yokufuna umsebenzi.” Esi sigqibo sizibonakalise njengesenkuthazo, kuba selekhulise iqela leebhokhwe neenkomo.
Ifama yemifuno kaSuduka ezihektare ezintandathu ubukhulu ivelisa umbona, iitapile, ii-erityisi neembotyi. Umbona ulinywa kwiihektare ezine, iitapile kwihektare enye ukuze ii-erityisi neembotyi nazo zibe nehektare enye.
USuduka ufunde okuninzi kwiCOVID-19 , ngakumbi ngenxa yokuba eyona nto ibalulekileyo kweli shishini lakhe zizandla zakhe kunye nokusebenza nzima.
   UNomagcinandile Suduka uguqule ifama yosapho lwakhe yokulimela ukuziphilisa yaba lishishini elincinane.
