Ndivhuwo dzo khetheaho kha vhashumi vha ndondolamutakalo vhashu 

vukuzenzele unnamed

Tshivhalo tsha dzimpfu dza tshitzhili tsha corona  zwa zwino tsho paḓa 2000. Kha vho lovhaho hu na vhashumi vha ndondolamutakalo, vho ramaṱalima-kone vhe vha ṱhogomela vha lwalaho, nahone vhe vha vha thikhedzo na mukhuthadzi kha avho vha re sibadela vho khethelwaho thungo kha miṱa yavho. Zwauri vhanna na vhafuma-kadzi vho hwalaho mushumo wo khetheaho na u ṱhonifheaho na vhone vha khou kavhiwa nga vhulwadze vha lovha ndi zwithu zwi vhaisaho vhukuma. Vha tou vha tshivhindini tsha u lwa na dwadze iḽi. Vha shuma vhe fhasi ha mutsiko muhulu nahone vha tea u hwala mutsiko kha muhumbulo u ḓivha zwauri vha tou vha kha khonadzeo ya khombo ya u nga kavhiwa nga vairasi. Vha tou vha vhahali vhukuma kha nndwa yashu ya u lwisana na tshitzhili tsha corona .
 Ri nea ṱhompho vhahali avha vha Afrika Tshipembe vhe vha ṱutshela mahaya avho, miṱa na vhafunwa vhavho vha ya mushumoni dzikiḽiniki vha sa fhidzi ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe. Vha afho vha ṋetshedza ndondolo ya zwa dzilafho, thikhedzo ya zwa ndaulo na dziṅwe tshumelo dzi ngaho u kunakisa na u fha zwiḽiwa.
 Musi vha tshi khou ita mushu mo wavho we vha gudela, na riṋevho ri na vhuḓifhindule-li khavho na miṱa yavho. Mutakalo wavho na tsireledzo yavho zwi tea u vha zwone zwa ndeme.
 Ri a vha ṱhonifha na u vha tikedza sa vhanna na vhafumakadzi vhe vha sumbedza uri vho ḓiimisela u vhea vhu-tshilo havho kha khonadzeo ya khombo vha tshi itela uri ri tshile.
 Khavho u ita mushumo wavho u ṱoḓaho vhuḓifhinduleli vhuhulwane vha ṱoḓa thikhedzo yashu khathihi na tsireledzo nga u ṋetshedza zwishumiswa zwa u tsireledza muthu ene muṋe (PPE).
 Nga kha thikhedzo ya Tshikwama tsha Mulanga na ndambedzo dzi bvaho kha vhunzhi ha vhathu vha Afrika Tshipembe, mabindu, dzifou-ndesheni na miṅwe mivhuso, ro kona u wana zwishumiswa zwa u tsireledza muthu ene muṋe hu tshi itelwa mihaga iyi ya vhashumi vha re tshivhindini. He ha vha hu na ṱhahalelo ya Zwishumiswa zwa u Tsireledza Muthu ene muṋe (PPE) zwiba-dela zwashu zwi khou sedzana nazwo nga u ṱavhanya u vhona uri zwi vhe hone. Ri a ḓivha zwauri u swikela Zwishumiswa zwa u Tsireledza Muthu ene muṋe (PPE) a si yone khaedu i yoṱhe ine vhashumi vha ndondolamutakalo vhashu vha ṱangana nayo. U mona na shango dzikiḽiniki na zwibadela zwi khou ṱangana na khaedu dza ṱhahalelo ya vhashumi. Thaidzo iyi i khou sedziwa.
U tikedza mushumo une vhashumi vhashu vha re tshivhidzini vha khou ita u mona na shango ri khou rumela dziMinisṱa na Vhafarisa dziMinisṱa kha tshiṱiriki tshiṅwe na tshiṅwe kha shango u ya u wanulusa khaedu nkene kha zwiṱiriki izwi na u shuma na vha maanḓala-nga vha zwa mutakalo kha vundu.
 Ri tea u shumisana u tsireledza mutakalo hu si wa vhashumi vha re tshivhindini fhedzi, fhedzi na u itela na vhashumi vhoṱhe.
 Zwa zwino hu na mushumo wavhuḓi uno khou itwa nga madzangano wa u funza miraḓo nga zwa ndango ya phirela, u thivhela na tsiravhulwadze. Vha khou tikedza mushumo wa Muhasho wa zwa Mushumo na Vhashumi kha u tshimbidza zwa vhuṱoli ha mushumoni u vhona uri matshimbidzele a zwa tsireledzo na mutakalo a kha ngona u itela vhashumi vha no khou humela mushumoni. Vhunzhi ha madzangano ashu a vhashumi a khou ṋetshedza mafhungo nga ha tshitzhili tsha corona  kha miraḓo yao nahone vhatholi vha khou tshimbidza mafulo a u tsivhudza.
Iṅwe ya khaedu yo ṱahaho kha shango ḽashu ndi u shata samba vhathu vhe vha itwa ndingo vha wanala uri vha na tshitzhili tsha corona . Sa tshi-tshavha, ri na vhuḓifhinduleli roṱhe ha u fhelisa zwa u shata samba vhathu vho kavhiwaho nga tshitzhili tsha corona. Ho vha na mivhigo i vhaisaho ya vhathu vhe vha thudzelwa thu-ngo nga tshitshavha tsha havho, ha vha na tshitshavha tshe tsha gwalabela vhalwadze vha re na tshitzhili tsha corona musi vha tshi khou ṱangane-dzwa kha zwibadela na kiḽiniki dzapo. Hezwi zwi tea u ima.
Sa zwe ra ṱangana roṱhe u ṱuṱuwedza zwa u ṱanganedza vhathu vha tshilaho vhe na HIV ra imedzana ra lwisana na zwa u ponda, ri tea u sumbedza u pfesesa, u konḓelela, vhu-hwavho na u pfela vhuṱungu miṱa ya vho kavhiwaho khathihi na avho vho kavhiwaho nga vairasi iyi.
 Zwo ambiwa uri zwa u shata samba zwi itiswa nga nyofho dza u shavha u kavhiwa nga vhulwadze na u sa pfesesa. Nḓila ya khwiṋe ya u kunda nyofho dza vhulwadze na dza u kavhiwa ndi u tevhedza maitele a tsiravhulwadze ane a vha hone. U ofha u kavhiwa zwi tou dzula zwi kha muthu nahone ndi zwa vhukuma. Ri tshi kha zwenezwo, ri a ḓivha zwine ra tea u ita u ḓitsireledza na u tsireledza vhaṅwe. Ri a ḓivha zwine zwa vhanga vairasi na zwine ra nga ita u itela u ḓitsireledza kha u kavhiwa. Ri a zwi ḓivha uri ri tea u dzula ro sia tshikhala vhukati ha iwe muṋe na muṅwe muthu, u ḓi-khethela thungo arali ro ṱangana na avho vho kavhiwaho na u ya sibadela arali ri na tsu-mbadwadze.
 Ri tea u dzula ri tshi khou langwa nga mafhungo a vhu-kuma hu si mavharivhari. Tshifhinga tshe muthu a vha a tshi nga ri ha ḓivhi muthu o kavhiwaho kana a kwameaho nga tshitzhili tsha corona  tsho fhira kale. Zwa zwino, nṱha ha izwo, khonani dzashu, miṱa, vhashumisani na vhahura vha ṱoḓa khuthadzo na thikhedzo yashu.
 Kha maḓuvha, dzivhege na miṅwedzi i ḓaho, tshiṅwe tshi-fhinga ri ḓo ḓiwana ri tshi shaya fhulufhelo na u ḓala nyofho musi ri tshi vhona tshivhalo tsha vhathu vho kavhiwaho na vha lovhaho tshi tshi khou engedzea tshi tshi ya nṱha. Zwi ḓo vha hu uri zwithu zwo vhifha vhukuma, fhedzi ri a fhulufhela uri zwi ḓo vha khwiṋe. Vhaeletshedzi vha zwa dzilafho na vhorasaintsi vhashu vho ri vhudza uri phimo ya u kavhiwa i ḓo ya nṱha musi ri tshi ya tsini na maṱhakhe azwo. Fhedzi zwi ḓo tsela fhasi.
 Ri ṱhonifha na u khoḓa vhashu mi vha ndondolamutakalo vhe vha lovha musi vha tshi khou ṱhogomela vhalwadze. Ri tshi khou vha elelwa, kha ri dzule ri tshi ḓitsireledza na u tsireledza vhadzulapo vhashu nga u ita tshipiḓa tshashu.Ri ḓo kunda vairasi hei ra fhaṱulula tshitshavha tshashu. Ro vhona zwifhinga zwi konḓaho nahone ro kunda. Kha ri shumise maanḓa oṱhe na nungo dzoṱhe musi ri tshi khou shumisana u itela u phulusa matshilo.
 