Umlimi/umfuyi Omumuntu Omutjha Ufumana Isekelo leSikhwama seCOVID-19 

Silusapho Nyanda

 UMLIMI/UMFUYI wePumalanga Kapa osakhasako ungomunye walabo abasizwa ngeemali zombuso zokubaKhokhisa uMmoya  ebujameni beCoronavirus .
UNomagcinandile Suduka (oneminyaka ema-27) ukhulisa ilifa lakwabo ngokusisisa kezokulima nokufuya.  Umnikazi we-4 U and 4 Me Primary Cooperative endaweni ye-Mooiplaas usekelwa siKhwama  sokuKhokhisa uMmoya ebuJameni beCoronavirus  (iCOVID-19) somNyango wezokuLima, ukuBuyiselwa kweNarha nokuThuthuki-swa kweeNdawo zemaKhaya ngamaqanda, nefuyo kunye neplasi yokutjala imirorho. Umnyango ukhuphe  amavawutjha wemali  eyi-R1.2 yamabhiliyoni enikelwa abosoplasi abase-mtlhagweni. UNomagcinandile uthi amavawutjha wakhe aza-msiza ekukhuliseni ihla-ngothi lebhizinisi yakhe elisebenza ngamaqanda.  “Ngithole amavawutjha amathathu ahlanganisa imali eyi-R19 000.  Ivawu-tjha ye-R12 000 yokuthenga iinkukhu zamaqanda ezilikhulu, ivawutjha ye-R6 500 yokuthenga ukudla kween -kukhu kunye nevawutjha ye-R500 yokuthenga iinhlahla.”  Uthome iplasakhe yoku-bhura ngamaqanda ngokupha iinkukhu zekhabo ukudla kokuthengwa okukhulisa iinkukhu, okuzenza zibekele ngaphandle kokuhlangana nemikukurumba. Iinkukhu zakhe ezima-50 njenganje sezibekela ama-50 wamaqanda ngelanga, awathengisa qobe veke.  UNomagcinandile, obuye abe mfuyi weembuzi ezima-73, nezimvu ezima-25, neenkomo ezima-25 uthome ukusebenza ngeplasi ngo-mnyaka wee-2015 ngemva kokuthola kwakhe isiTifikethi sePublic Management  N6 eKhala Training and Voca tional Education and Training College.  Ngemva kokulimuka ukuthi amathuba womsebenzi ayindlala, waqunta ukuthatha iplasi yekhabo abebaziphilisa ngayo wayenza ibhizinisi eyenza imali.  Ubeke wathi:”Sikhule silima besifuya, ngalokho-ke nge-mva kokuthola kwami iziqu zefundo ngabona kungcono ngirage umsebenzi wokulima nokufuya kunobanyana ngifune umsebenzi.” Lokhu-ke kubonakele ukuthi kube siqunto esihle esikhuthazako, ngoba zandile iimbuzi neenkomo azifuyileko namhlanjesi. Iplasi kaNomagcinandile emahagere amathandathu utjala kiyo umumbu/isiphila, amazambana, iphizi kunye neembhontjisi. Umumbu/isiphila sitjalwa emahagereni amane, amazambana atjalwe ehagereni linye bese kuthi iphizi neembhontjisi zihla-nganyele ihagere lokugcina.  USuduka ufunde okunengi ngeCOVID-19 , khulukhulu ukuthi ilifa lakhe elikhulu kinawo woke zizandla zakhe nokukhuthala.
UNomagcinandile Suduka uphendule iplasekhabo yokulimela nokufuyela ukuziphilisa wayenza ibhinizinisi encani.
