URhulumende Ulungiselela Ukubhebhedlha kweCOVID-19

Allison Cooper

AMALUNGISELELO AJAME NGOMUMO KWENZELWA NANGE i-COVID-19  ingabhebhedlha, njengombana urhulumende kunye nekoro yangeqadi bakha iimbhedlela zesikhatjhana, bathenga neentlabagelo zokuzivikela begodu benza isiqiniseko sokobana iSewula Afrika ikhiqiza iimphefumulisi.
Isibalo sabantu abazokungenwa yingogwana  yecorona  (i-COVID-19) eSewula Afrika silindeleke ukwanda eemvekeni ezizako begodu urhulumende usebenza ngamandla ukuqinisekisa bon-yana umkhakha wezamaphilo ujama ngomumo.
“Besisolo sithenga iPahla yokuziVikela (ama-PPE) evela emazweni wephasi zombelele ngahlanye sisekela amakhamphani wangekhaya ngokobana ikhiqizwe ekhethwapha ipahla le,” kutjho uMengameli u-Cyril Ramaphosa aqinisekisa isitjhaba.
“Besisolo sithuthukisa umthanga-lasisekelo weembhedlela, sisakha iimbhedlela zesikhatjhana be-sithenga imibhede engezelelweko yeengulani ezinengogwana iCO-VID-19,” ungezelele bunjalo.
Ekuthomeni kukaMgwengweni, besele kubekelwe ngeqadi imi-bhede yeembhedlela zombuso engaphezu kweenkulungwana ezima-27 (27 000) yeengulani zengogwana iCOVID-19 . Nasele iimbhedlela ezakhiwako ziphelile, iimbhedlela zesikhatjhana zizoku-ba nemibhede eziinkulungwana ezili-13 (13 000).
Iindawo zokukhethela ngeqadi iingulani zeCOVID-19  neembhedlela zesikhatjhanaUNgqongqotjhe wezemiSe-benzi kaRhulumende  nezemiThanga-lasisekelo u-Patricia de Lille uthe: Iindawo eziyi-1 751 zikhonjwe njengalezo ezizokusetjenziselwa ukwakhiwa kwamaziko wokukhethela ngeqadi iingu-lani zeCOVID-19 , lokho kuza-be kuhlathulula bona kunemibhede eziinkulungwana ezili-129 600 ngelizweniloke, eeyi

ngini zoke ezima-44 nemadorobheni amakhulu abunane.
 Iindawo ezima-358 zikhonjwe ngeTjingalanga Kapa, okutjho bona zinemibhede engaphe-zu kweenkulungwana ezima

27 500.Iindawo ezima-395 zihlolwe mNyango wezamaPhilo, be-godu zinemibhede eziinkulung-wana ezima-35 759.  Iimbhedlela ezima-32 zePu-malanga Kapa, ezili-19 zaKwaZulu-Natala nezilitjhumi zeMpumalanga sele zihlelelwe ukuvuselelwa nofana ukwakhi wa kabutjha zizokuba ziimb-hedlela zesikhatjhana.  ICape Town International Convention Centre , seyi sibhedlela sesikhatjhana esingesikhulu ngelizweni, esinemibhede ema-862. Sa-mukele iingulani zeCOVID-19 zokuthoma ezilitjhumi mhlana abu-8 kuMgwengweni. ETlhagwini Tjingalanga, iinqhema zikhulisa ii mbhedlela ngokwakha imakho yokungezelela. Ukulungela ubujamo beCOVID-19  esifundeni se-GautengUNdunakulu we-Gauteng u-David Makhura uthe isifundesi: sinemibhede yeembhedlela ezii-8 301 engasetjenziswa, silungise ezinye zeembhedlela ezikhona zahlelelwa ukwela phela iingulani zengogwana iCOVID-19 , okutjho bona  imibhede yabangaguli khuli ima-555 kuthi yabagula khulu abazakulaliswa e-ICU ibe ma-308, senze amawadi wasafuthi eembhedlela ezilandelako; i-Kopanong, i-Jubilee, i-Chris Hani Baragwanath ne-George Mukhari, kwangezelelwa ngemibhede ema-800, bekwaqinise-kiswa  bona iZiko le-Nasrec line-mibhede emitjha ema-500.NgoMrhayili, uNdunakulu u-Makhura wamukela ngoku-thokoza okukhulu iminikelo ebuya kwa-BMW nakwa-Nissan ezoku-siza ukwakha isibhedlela sesikha-tjhana e-Rosslyn, nge-Tshwane. Iimbhedlela Zesikhatjhana zePumalanga KapaEPumalanga Kapa, isibhedlela sesikhatjhana esinomthamo wokufaka imibhede eyi-1 000 sakhiwe etatawi ni lezemidlalo i-Nelson Mandela Bay. Amanye amatatawu asetjen-ziswa njengeendawo zokukhethela ngeqadi iingulani zeCOVID-19 neembhedlela zesikhatjhana, kufaka hlangana amatatawu wezemidlalo i-Cape Town Stadium  ne-FNB Sta-dium. Urhulumende we-Germany nekhampani yakwa-Volkswagen bazibophelele ngokunikela ngeen-gidi ezili-R107 zokwakha isibhedle-la sesikhatjhana eBhayi. Nasele isibhedlela silungele ukwamukela iingulani, singafaka imibhede ezi-inkulungwana ezine.
IimphefumulisiNgesizo laborhulumende bamazwe ahlukahlukeneko, amakhampani neenhlangano ezizijameleko, iSewu-la Afrika ikghone ukufumana ama-PPE wembalo ebonakalako, ezinye iintlabagelo zokwelapha neemphe-fumulisi.Isiphefumulisi sokwelapha esisiza amaphaphu akghone ukusebenza. Sisetjenziselwa iingulani ezinobudisi bokuphefumula. Iingulani ezinen-gogwana i-corona (iCOVID-19) ziba nobudisi bokuphefumula. Urhulumende uhlome iPhrojekthi yeemPhefumulisi yeliZweloke ngoSihlabantangana, ngomnqopho wokukhanda imitjhini eminengi ekhethwapha ngonobangela woku-tlhayela kwayo ephasini zombelele. Sinerhuluphelo lokobana ukukhi-qiza kuzokuthoma ngoMgwengweni begodu urhulumende unethemba lokobana kuzokukhiqizwa iimphe-fumulisi eziziinkulungwana ezi-ma-20 (20 000) eenyangeni ezizako.
IsiKh wama sokuZwelana  (iSoli-darity Fund) sizibophelele uku-khupha imali yokuthenga iimphe-fumulisi ezima-200 ezizokunikelwa iimbhedlela ngokuya ngesidingo.IUnited States  inikelele iSewula Afrika ngeemphefumulisi eziyiku-lungwana, ezima-20 zazo sele za-mukelwe nguNgqongqothe wezamaPhi-lo uZweli  Mkhize ngo-Mgwengweni. Zafakwa  e-Chris Hani Baragwanath Academic Ho-spital ese-Soweto. Umnikelo olandelako uzokuthunyelwa eembhedlela zeTji-ngalanga Kapa.
IPahla YokuziVikela (ama-PPE) Yabasebenzi BezamaphiloElinye lamaqaloqangi wesiKhwama sokuZwelana kunikela ngama-PPE kubasebenzi bezokwelapha aba-njengabodorhodera nabahlengika-zi. Isikhwamesi esele sibuthelele amabhiliyoni ama-R2.61 bekube gadesi, sisize ekuthengweni kwa-ma-PPE ekuzokuqalelelwa ngawo ihlelo lezamaphilo nabasebenzi bomphakathi bezamaphilo iinyanga ezimbili.Nokho, kuhlala kunokutlhayela kwama-PPE ephasini zombelele, iSewula Afrika nayo iba-lwa hlangana.Amakhamphani ahlukahlukeneko anikele ngama-PPE, ekubalwa hlangana nawo i-Business for South Africa , i-Naspers, iFirst National Bank,  iUnited Pharmaceutical Distribu-tors, ne-People’s Republic of China , iHlangano yezamaPhilo yePhasiloke (i-WHO), ikhamphani ekhanda imodoro i-Ford nesiKhwama sokuZwelana.
Isimemezelo Sokubuyiswa Kwabasebenzi Bezamaphilo Abasebenzi abanengi bezamaphilo bazokutlhogeka njen-galokha imibiko yengogwana iCOVID-19 ikhula begodu urhu-lumende wenze isimemezelo sokubuyiswa kwabasebenzi bezamaphilo abangasasebenziko nabodorhodere bona bathintane nomnyango wezamaphilo weem-funda zabo. “Sidllulisa isimemezelo kibo boke abasebenzi bezamaphilo, ngitjho nalabo esele bathethe umhlalaphasi, ukuziveza khona bazakuqatjhwa emsebenzini – na-noma kungaba ngekwesikhathi esifitjhani,” kwatjhouNgqongqotjhe uMkhize.Urhulumende uthumele abodorhodere be-Cuba abama-217 elizweni loke.
fumulisi ezima-200 ezizokunikelwa iimbhedlela ngokuya ngesidingo.
 inikelele iSewula Afrika ngeemphefumulisi eziyikulungwana, ezima-20 zazo sele zamukelwe nguNgqongqothe wezamaPhiese-Soweto.
Umnikelo olandelako uzokuthunyelwa eembhedlela zeTjiIPahla YokuziVikela (ama-PPE) Yabasebenzi Elinye lamaqaloqangi wesiKhwama sokuZwelana kunikela ngama-PPE kubasebenzi bezokwelapha abanjengabodorhodera nabahlengikazi. Isikhwamesi esele sibuthelele amabhiliyoni ama-R2.61 bekube gadesi, sisize ekuthengweni kwama-PPE ekuzokuqalelelwa ngawo ihlelo lezamaphilo nabasebenzi bomphakathi bezamaphilo iinyanga iSewula Afrika nayo ibalwa hlangana.
Amakhamphani ahlukahlukeneko anikele i-Naspers, iiUnited Pharmaceutical Distributors, netors, netors People’s Republic of ChinaiHlangano yezamaPhilo yePhasiloke (i-WHO), ikhamphani ekhanda imodoro i-Ford nesiKhwama sokuZwelana.
Isimemezelo Sokubuyiswa Kwabasebenzi BezamaphiloAbasebenzi abanengi bezamaphilo bazokutlhogeka njengalokha imibiko yengogwana iCOVID-19 lumende wenze isimemezelo sokubuyiswa kwabasebenzi bezamaphilo abangasasebenziko nabodorhodere bona bathintane nomnyango wezamaphilo weemfunda zabo.
“Sidllulisa isimemezelo kibo boke abasebenzi bezamaphilo, ngitjho nalabo esele bathethe umhlalaphasi, ukuziveza khona bazakuqatjhwa emsebenzini – nanoma kungaba ngekwesikhathi esifitjhani,” kwatjhouNgqongqotjhe uMkhize.
abodorhodere be-Cuba abama-217 elizweni loke.

“Besisolo sithuthukisa umthangalasisekelo weembhedlela, sakha iimbhedlela zesikhatjhana besithenga imibhede engezelelweko yeengulani ezinengogwana i-COVID-19 .” 

