Temokrasi ya rena e tla re thuša go fenya COVID -19

vukuzenzele unnamed

Gantši ga re leboge te-mokrasi ya rena ye botse ye maatla. Le ge go le bjalo ke mothopo wa rena mo ntweng ye kgolo ya go fenya leuba la coronavirus.
Re gare ga batho bao ba kgathago tema kudu mo dipolotiking mo lefaseng. Dipa-lopalo tša 2018 ka Senthara ya Dinyakišišo ya Pew di bontšha gore maAfrika Borwa ba hlohloletšwa kudu go tšea dikgato ka ditaba tšeo di ba amago kudu, go swana le tlhokomelo ya maphelo, thuto, tokollo ya polelo le bomenetša.Dipalopalo tše di kgonthiša seo re šetše re se tseba ka ga rena, Ga go na seo re ipshina-go ka sona go swana le go boledišana gabotse le mmušo gape le ka bo rena ka ditaba tša letšatši tšeo di re tshwenyago. Re na le setšhaba sa selegae sa mafolofolo seo se dulago se itokišeditše go šireletša dito-kologo le ditokelo tša rena tše bohlokwa.Diphenyo tša temokrasi ya rena ke gore maAfrika Borwa a kgolwa gore Molaotheo o a ba šireletša le gore dikgorotsheko ke mmoelanyi wa go kwagala wa go se tšee lehlakore go dikgahlego tša bona.Ke dutše ke nagana ka dilo tše nakong ya ketelo ya kgauswanyane go la Kapa Bohlabela ya go lekola ge e le gore profesene e lokile go lwantšhana le coro-navirus.Raditaba yo mongwe o mpotšišitše ge e le gore ke  tshwenywa ke go išwa kgorotshekong go hlohla dinyakwa tše dingwe tša Molao wa Taolo ya Masetlapelo. Molao wo ke motheo wa melawana ka moka ye e tsebišitšwego ka fase ga maemo a setšhaba a masetla-pelo yeo re e tsebišitšego go lwantšha coronavirus.Go tloga mola bothata bjo bo thomago, batho ba bantši ba phethagaditše tokelo ya bona ya go leba dikgorotshekong. Melawana ya go dula ka gae e hlohlilwe ka beke ya mathomo ya go dula ka gae ke modudi yo a ikemetšego go la Mpuma-langa yoo a bego a nyaka gore a dumelelwe go ya polokong. Mo dibekeng tše šupa tša go latela, go bile le dihlohlo tša semolao go tšwa go batho ba mmalwa, mekgatlo ya sedu-medi, mekgatlo ya dipolotiki, Mekgatlo ye e Sego ya Mmušo (di-NGO) le go mekgatlo ya kgwebo kgahlanong le kgato ye tee goba go feta ya dinyakwa tša go dula ka gae yeo e bego e sa ba thabiše. Ba bangwe ba atlegile ditlhohlong tša bona tša molao mola ba bangwe ba se a atlega. Ba bangwe ba ile kgorotshekong ba re melato ya bona e be ya tšhoganetšo gomme tšhoganetšo ya melato ya bona ya tšhollwa mola ba bangwe ba hweditše ditsela tše dingwe tša kimollo yeo ba e nyakago. Ba bangwe ba feleleditše ba gogetše morago dikgopelo tša bona go latela go boledišana ga bona le mmušo.Le ge re nyaka go efoga magato afe goba afe a molao kgahlanong le mmušo, re swanetše go amogela gore badudi bao ba sa thabišwego ke magato afe goba afe ao mmušo o tšerego sephetho sa go a phethagatša ba na le tokelo ya go ya dikgorotshekong go nyaka kimollo ye nngwe le efe goba efe ye e ba kgotsofatšago. Ye ke kgopolo ye e tlwaelegilego mo temokrasing ya mola-otheo gape ke maitshwaro ao a amogelegago ka botlalo nageng yeo e theilwego molaong.Re na le melawana le ditekolo tšeo di lokilego go kgonthiša gore ntlha ye nngwe le ye  nngwe ya taolo e sepelelana le molaotheo. Moo re hwetšwago re fošitše, re tla rwešwa maikarabelo ke dikgorotsheko gomme, godimo ga tše ka moka, ke badudi ba rena. Ntle le dikgorotsheko tša rena, Diinstitušene tša rena tša Mmušo tšeo di Thekgago Temokrasi ya Molaotheo di gona go kaonafatša ditokelo tša badudi ba rena, go no swana le mekgatlo ye e hlokometšego diphošo tša mekgatlo ya phethagatšo ya molao.Bjalo ka ge ke boditše raditaba, moAfrika Borwa yo mongwe le yo mongwe o na le tokelo ya go leba kgorotshekong, le nna, bjalo ka Mopresidente, nka se thibele  mang goba mang yo a phethagatšago tokelo yeo.Go bile le, gape go tla tšwela pele go ba le, ditsholo tše maatla le lešata go dintlha tše mmalwa go karabelo ya setšhaba go co-ronavirus, go tšwa mmotlolong wa tshedimošo le dikakanyo, go ditlamorago tša ekonomi tšeo di ka tlišwago ke melawana ya go dula ka gae. Bjalo ka mmušo ga re lwatšhane le ditsholo tšeo goba go laela batho gore ba se di tšweletše.Go fapana le seo, ditsholo, tšeo e lego tša go aga, di re thuša go fetoga le go potlaka go arabela boemo le maemo ao a fetogago. Di kaonafatša ngangišano ya setšhaba gomme ya fa ka moka ga rena kwešišo ye kgolo ya dilo tše di diregago.Nako le nako re tšwela pele go eletšwa ke tshedimošo ya mahlale, ekonomi le boitekelo ge re tšea diphetho le go dira melawana go karabelo ya coro-navirus. Moo go kgonagalago ka fase ga maemo a a bothata, re ikemišeditše go kopana le go boledišana. Re nyaka maAfrika Borwa ka moka go ba karolo ya maitapišo a a setšhaba. Mantšu a badudi fela a swanetše go tšwela pele go kwewa ka nako ye ye šoro ya go swana le ye re lego go yona.Leuba la coronavirus le dikgato tšeo re di tšerego go le lwantšha di hlotše bothata go batho ba rena. Le hlotše tšhitišo ye kgolo le mathata. Le ge re ka šupa tšwelopele ye re e dirilego go fokotša phetelo ya baerase, leeto e sa le le telele. Dibeke le dikgwedi tše di tlago di tla ba bothata gomme di tla nyaka tše dintši go  tšwa go batho ba rena.Ka gona leuba le tla tšwela pele go fa kgatelelo ye kgolo setšhabeng le makaleng a rena. Le ge re bula ekonomi ya rena ka go nanya, go tla ba le khuetšo ye šoro go dilo tše bohlokwa tšeo batho ba di nyakago. Ge fela se se sa direga, kgonagalo ya thulano, go se kwešišane le go se kgotsofale di tla dula di le gona.Ge re sepela tseleng ye ye boima, Molaotheo wa rena ke wona o re hlahlago gape ke wona o re šireletšago gabotse. Temokrasi ya rena ye botse e fa maatla le moya wo re o nyakago go fenya bothata bjo bjo bogolo.Bjale ka ge mmušo o amogela gore bao ba llelago kgorotshekong ba hlohleletšwa ke selo se sebotse, le rena re swanetše go amogela gore diphetho tšeo di tšerwego ke mmušo le tšona di dirilwe ka moya wo mobotse gape di dirilwe go kaonafatša, eupša e sego go kweša bohloko, dikgahlego tša maAfrika Borwa.Godimo ga tše ka moka selo se bohlokwa go rena ke go boloka maphelo. Sephetho se sengwe le se sengwe seo re se tšerego se laolwa ke go kaonafatša ditoke-lo tša go phela le tša seriti tšeo di boletšwego ka Molaotheong.Re tla tšwela pele go amogela dikgopolo tša go fapana gape tše dimpe mo nakong ya kara-belo ya setšhaba ya coronavirus. Dikgopolo ka moka di re thuša go šoma bokaone le gabotse.Go phethagatša ga batho ga ditokologo tša bona tša motheo tša go hlagiša matshwenyego a bona, go itšweletša le mekgahlo yeo ba e ratago le go bolela ka fao ba ratago ke sešupo sa te-mokrasi ye botse ye re nago le yona. Eupša go feta moo, dito-kelo tše di bohlokwa go katlego ya ntwa ya rena ya setšhaba le tirišano go fenya coronavirus.