Thušo go badudi ba gešo bao ba lego kotsing

vukuzenzele unnamed

Dinaga tše ntši lefa-se ka bophara di tsentše tirišong go tswalela ga naga ka lebaka la coronavirus  ka nepo ya go boloka maphelo a badu-di ba tšona. Re dirile seo le ka nageng ya rena, eu-pša go tswalela ga naga ga rena go utollotše maswabi a magolo kudu ka setšha-beng sa rena ao a laetšago ka fao bohloki bjo bogolo, tlhokego ya tekatekano le tlhokego ya mešomo di senyago seemo sa ditšha-ba tša rena.
 Ga gona tlalelo ya go feta ya motswadi yo bana ba gagwe ba mo llelago ba nyaka dijo, eupša a hloka dijo tšeo a ka ba fago tšona.
 Ga gona tlhokego ye kgolo ya toka ya go feta ge setšhaba seo batho ba bangwe ba phelago ka boiketlo le katlego go sona, mola ba bangwe ba hlophega go fetišiša gore ba phele ka se se-nnyane seo ba nago le sona goba ba hloka seo ba ka iphedišago ka sona.Ee, tše ke diabe tša mašaledi a nako ye e fetilego yeo e bego e na le mathata le tlhokego ya tekatekano. Eupša gape ke ma-swao ao a laetšago go palelwa kudu ga setšhaba sa ka morago ga kgethologanyo. Go tswalela ga naga ka bophara bjale ka ge e le phetolo ya coronavirus  go mpefaditše kudu bothata bjo e bego e le kgale bo le gona.
Mo dibekeng tše mmalwa tšeo di fetilego, re itemogetše diswantšho tšeo di bego di kweša bohloko tša batho bao ba lego kgakanegong ba baka diphuthelwana tša dijo ma-felong ao di bego di abja gona le ditšhupetšo tšeo di bego di dirwa ke setšhaba kgahlanong le tlhaelelo ya dijo.
Gape re ile ra swanela ke go go šogana le ditatofatšo tše ka bobedi tše di kwešago bohloko ebile di re tsentšha mahlo a ba-tho. Diprofense tše mmalwa di amogetše dipego tša gore go na le batho bao ba sa kgathalelego ba bangwe, bao go bona go nago le bahlankedi ba mmušo, ba fihlago goba ba rekišago diphuthelwana tša dijo tšeo di swanetšego go ﬁ  wa bahloki le badikobjanamagetleng, goba ba di lebiša go bagwera ba bona le ba lapa.Ge e le gore dipolelo tše ke nnete, re tla otla batho bao ba dirago tše gabohloko.
Ka go tsebišwa ga seemo sa masetlapelo sa bosetšhaba le go tswalela naga ka bophara re tsene seemong seo re sego ra ka ra ba ka go sona mo nakong ye e fetilego. Afrika Borwa ga se ya ka ya swanela ke go lebana le seemo sa maphelo a setšhaba se segolo ka tsela ye.
Re ile ra swanela ke go tšea kgato ka pela gore re phološe maphelo. Gomme re swanetše go dumela gore ka matšatši le dibeke tšeo di latetšego, kabo ya thekgo go badudi ba naga ya rena bao ba lego kotsing kudu e ile ya nanya go feta ka fao go nyakegago ka gona, gomme le go palelwa go ile gwa hlaga.
Le ge go le bjale, tefelo ya tšhelete ya thušo ya leago e ile ya tšwela pele ntle le mathata, gomme ka morago ga mathata a sethekniki, lenaneo la kabo ya dijo le a phethagatšwa.
Go tsenya tirišong go tswalela naga ka bophara ka tsebišo ye e dirilwego ka pejana kudu go tlišitše mathata a mmalwa. Re ile ra swanela ke go lekodišiša teka-nelo ya phetolo ya bosetšhaba le bogolo bja dikiletšo tšeo re ilego ra swanela ke go di phethagatša.Mafelelong re ile ra kgetha go obamela keletšo yeo re ilego ra ﬁ  wa yona. Gomme ka ge tlhagišo yeo e dirilwego ke Tona ya Maphelo e laeditše mo nakong ye e sa tšwago go feta, go tsenya tirišong go tswalela ga naga ka nako ye re e dirilego ka yona go dirile gore dipalopalo tša batho bao ba fetelwago ke baerase di nanye, gomme se bohlokwa kudu ke gore se se ile sa re fa nako ya go itokišetša kgonagalo ya koketšego ye kgolo ya batho bao ba fetelwago ke baerase mo dibekeng le dikgweding tše di tlago.
Re ile ra swanela ke go gopo-dišiša ka ga seabe sa seemo se go ekonomi ye e šetšego e fokola ka go bobedi lebaka le letelele le le lekopana, le seabe sa tšhitišo ye kgolo ye go maphelo a dimilione tša batho.
Re ile ra swanela ke go gopo-dišiša mabapi le gore dibeke tša go dula ka magae ga batho go tla ra eng go bašomi gomme ba sa tle go hwetša meputso ya bona ya tlwaelo ka lebaka la se, go bao ba hlokago mešomo le go bao ba nyakago mešomo, go bao ba šomago mešomo ya lebakanyana goba bao ba šoma-go dinako tše itšego, go bao ba šomago ka lekaleng leo e sego la mmušo, go bahloki le go bao ba lego kotsing.
Kabinete e tla feleletša maga-to a mmalwa a go arabela seabe sa go tswalela naga go maphelo a batho ba rena. Se se direga ka morago ga ge re bile le ditherišano tša mehutahuta le bakgathatema ba mmalwa go akaretšwa ba kgwebo, bašomi, mekgatlo ya sedumedi, setšhaba sa badudi le Lekgotlakeletšo la Mopresidente ka ga Ekonomi.
Badirišani ba setšhabeng ba tlišitše ditšhišinyo tše mmalwa ka ga magato ao a ka rarollago go ba kotsing ga ka pela ga bao ba hlokago kudu, bao bontši bja bona ba botilego tšhelete ya thušo ya leago gore ba phele.
Re tla oketša kabo ya thušo ya leago mo nakong ye go thuša ba malapa ao a phelago ka tšhelete ya ka fase go ya go iphediša. Le ka nako yeo go tswalela ga naga go fedišwago, batho ba tlo tšwela pele go itemogela seabe sa yona mo nako ye e tlago.
Bao ba nago le mahlatse a go ba le letseno la go se tekateke ba tlo kgona go boela mešomong ya bona; eupša go ba bangwe ba dimilione se e tlo ba kgwedi ye e ba lahlegetšego fao ba ka bego ba ile ba hwetša mošomo wa lebakanyana, ka ge ba ka be ba ile ba dira kgwebo ka lekaleng leo e sego la semmušo goba ba bolokile tšhelete yeo ba e hweditšego go hlokomela ba malapa a bona.
Thekgo ya dijo ke kgato ya tšhoganyetšo ya lebakanyana. E tla swanela ke go nyala-ntšhwa le ditharollo tša go ya go ile tšeo di thušago batho ba rena bao ba lego kotsing kudu le ka dinakong tše boima tšeo di sa tlago.
Ke rata go leboga mekgatlo ye e sego ya mmušo ye mentši (di-NGO), dihlopha tša sedumedi le badudi ba rena bao ba neelago tšhelete le go ithaopa go thuša go fepa bao ba hlokago dijo le badikobjanamagetleng.
Go fediša bohloki ga se tiro ya kwelobohloko. Ke selo se bohlokwa go setšhaba sefe goba sefe seo se theilwego go ditokelo tša botho.
Re mo nakong ya ntwa ya rena kgahlanong le leuba le fao go goga maoto go ka re tlišetšago masetlapelo. Ke ipiletša go yo mongwe le yo mongwe gore a dule a ntšhitše mahlo dinameng, go tšwela pele go obamela melawana, le go dula a bolokegile ebile a bolokile ba bangwe.
Bjalo ka mmušo re tlo fana ka tshedimošo ka magato ao re a tšeago go phemela badudi ba rena bao ba lego kotsing kudu go kgonagalo ye kgolo ya gore ba ka bolawa ke tlala.
Gareng ga mathata a mantši ao batho ba rena ba itemogela-go ona mo lebakeng le, gore ba tla hwetša kae dijo tša bona tše di latelago ga se gwa swanela go ba ye nngwe ya ona.
