Mmogo re ka fenya Covid-19

vukuzenzele unnamed

Ka beke ya mathomo yeo e feletšego ka botlalo ya tswalelo ya naga ka bophara go lwantšha leuba la coronavi rus leo le hlasetšego lefase, re ile ra leboga ditaba tše botse tšeo di re tlišeditšego lethabo le tshepho mo nakong ye ye boima yeo re se nago le bonnete ka ga yona. MaAfrika Borwa a 114 ao a hlakodišitšwego go tšwa Wuhan ka China dibekeng tše mmalwa tša go feta ba feditše nako ya bona ya go tswalelelwa gore ba se kopane le batho gomme ba kopantšwe le ba malapa a bona. Dipoelo tša diteko di laeditše gore ka moka ga bona ga ba na baerase ye ebile ba phetše gabotse le meboya ya bona ke ye e lokologilego. Mo dikgweding tše mma-lwa, ba be ba tswaleletšwe, ba thomile go tswalelelwa kua Wuhan matšatši a 51 gomme ka morago ga fao  ba tswalelelwa ka Polokwane matšatši a 14. Ba be ba sa kgone go kopana le bao ba ba ratago, ba sa kgone go tloga fao ba bego ba beilwe gona ebile ba se na le bonnete bja gore seemo sa bona sa tlalelo se tlo fela neng. Ge re tlaleletša ka matšatši ao a šetšego a 17 ao ka ona Afrika Borwa e tla bego e tswaletšwe, ba  tlo ba ba tswaleletšwe matšatši a 82.  Ke ipshinne ka go tšea nako ke na le sehlopha se se farologanego sa maAfrika Borwa seo se bego se bopilwe ke batho ba mengwaga ye e fapafapanego, dipolelo tše di fapafapanego le botšo bja go fapafapana. Ke kgahlilwe ke go se fele pelo le kgotlelelo ya bona le boikgafo bja bona ya gore ba dule ba phetše gabotse. Ba tšwa lefelong leo le tletšego ka diphetetšo tša coronavirus  ka Wuhan go la China, gomme ba bone seabe seo se šiišago seo baerase ye e nago le sona go maphelo a batho. Ga go makatše go kwa ba re ba mo morerong wa go šireletša maphelo a bao ba lego kgauswi le bona. Gabjale, go se fele pelo le maikemišetšo a bona a putsitšwe, ka ge bjale ba boela go ba malapa a bona. Go boa gae ga bona go kgontšhitšwe ke batho ba bantši kudu bao ba šomilego go feta tekano go dira gore go bušetšwa ga bona gae go atlege. Bjalo ka setšhaba, re tloga re leboga Mmušo kudu gotee le batho ba China ge ba ile ba hlokomela badudi ba rena gabotse, le ge ba re thušitše go beakanya go bušetšwa gae ga bona. Ke taba ye bohlokwa gore ba bantši ba maAfrika Borwa bao ba bego ba le Wuhan ba be ba hweditše thušo ya ditšhelete tša go ithuta go tšwa mmušong wa China, e lego kgato ya go fana yeo e lebogwago kudu. Re tloga re leboga gape batho ka moka bao ba kgathilego tema mošomong wo, go thoma ka sehlopha sa bašomi ba ka sefofaneng  ba Tirelo ya Difofane ya Afrika Borwa (SAA) go fihla ka sehlopha sa ba kalafo, maphodisa le mašole ao a ba gorošitšego ka mo nageng. O mongwe le o mongwe wa bona o tšere kgato ya go tšea maika-rabelo go lebeletšwe polokego le go phela gabotse ga batho ba bangwe. Ba be ba ikemišeditše go tsenela morero wo boima le wo kotsi le go dumela gore ba tswalelelwe ba se kopane le batho. Gomme mo lebakeng le, ka moka ga bona ba mpotša gore ba itokišeditše morero wa bona wo o latelago. Ke rata go leboga bašomedi le balaodi ba Hotele ya The Ranch ka Polokwane, bao ba hlokometšego batho bao ba bušitšwego ka mo nageng go tšwa China. Ba be ba ikemišeditše go kgatha tema ya bona mo lesolong la bosetšhaba la go fenya bolwetši bjo. Batho ka moka bao ba kgathilego tema mo morerong wo ba dirile gore Afrika Borwa e ikgantšhe ka bona.  Maitemogelo a maAfrika Bo-rwa go la Wuhan a laetša go šoma gabotse – le go hlokagala – ga go tswalelwa ga naga. Ke ka lebaka la magato a boima ao mmušo wa China o ilego wa a tšea ka nepo ya go laola bo-lwetši bjo ka toropokgolong ya Wuhan, fao e lego gore batho ka moka ba gaborena ba kgonnego go boela gae ba sa fetelwa ebile ba phetše gabotse. Wuhan, toropokgolo ya batho ba dimilione tše 11 ka pro -fenseng ya Hubei, e bile le batho bao ba feteditšwego ba go feta ba 50 000. Gabjale, ka morago ga dikgwedi tša go feta tše pedi ka morago ga magato a boima a go tswalelela batho mo, profense ye ebile le diphetetšo tše diswa tša ka fase ga tše 20 mo dibekeng tše pedi tša go feta. Go laolwa ga bolwetši bjo ka Toropokgolong ya Wuhan ka Profenseng ya Hubei le ka mafelong a mangwe go ralala le China go nyakile maitapišo a magolo le ao a sego a tlwaelega. Go ile gwa amana le dikeletšo tše boima maphelong a batho a ka mehla gomme se sa ba le seabe se segolo sa go se kgahliše go ekonomi ya China. Dinaga tše dingwe tšeo di tšerego magato a go swana le a di  na le katlego ye kgolo go laola go phatlalala ga bolwetši bjo go feta dinaga tšeo di diegilego go tšea magato.Le ge e le gore palomoka ya batho bao ba fetetšwego ke COVID-19  lefaseng ka bophara e gotše go fihla go ba go feta ba 700 000 mola palo ya mahu e feta ba 33 000, re ka ithuta tše ntši go tšwa dinageng tše.  Gabjale go tloga go le molaleng gore tsela yeo e šomago bokaone gore setšhaba se kgone go bea bolwetši bjo ka fase ga taolo ke gore batho ka moka setšhabeng ba itulele ka maga-eng a bona le gore ba katologane ka bobona bonyane tekano ya dibeke tše mmalwa. Gomme go bohlokwa gore tswalelo ye ya naga le magato a mangwe a tšhoganyetšo a latelwe kudu le gore a phethagatšwe ka fao go swanago.MaAfrika Borwa ba go tšwa Wuhan ba ka hlatsela gore, diki-letšo tše bjalo maphe long a tšatši ka tšatši, go mese pelo ya batho le go phedišana ka fao batho ba tlwaetšego ka gona di tloga di le boima kudu go di kgotlelela. Go lebeletšwe seemo sa Afrika Borwa, tswalelo ya naga e tliša bophelo bjo boima le kgatelelo, gomme re leka ka botšohle bja rena ka fao re ka kgonago go fokotša seabe se  bathong ba gaborena. Eupša seo re ka ithutago sona go tšwa go maAfrika Borwa ao a bego a le ka Wuhan ke gore go tswalelwa ga naga go a šoma. Go tloga go laetša gore ge re ka latela gabotse melawana yeo e lego gona go fediša phatlalalo ya baerase ye, re ka kgona go theoša palo ya batho bao ba fetelwago. Go laetša gore ge re ka šoma mmogo le balaodi ba tša maphelo ka go dira seo re swanetšego go se dira, re tla be re sa phološe maphelo a rena fela eupša re tla phološa le maphelo a bao ba lego kgauswi le rena. Kanegelo ya maAfrika Borwa ao a bušitšwego morago ka mo nageng go tšwa Wuhan e swanetše go re fa tlhohleletšo le kholofelo  dibekeng tše boima tšeo di tlago. Kanegelo ya bona e re botša gore tše botse di etla, gore ge fela re ka kgotlelela, gore ge re ka tšwela pele go itshwara gabotse le go hlompha go tswalelelwa ga rena ka magaeng, gore ge re ka šoma mmogo re tla fenya.  