Kusekelwa kwetigulane kumcoka ekulweni ne-TB

Dale Hes

Lomklamo we-US AID  weSifo seSifuba eNingizimu Afrika  ukhomba kuba sibonelo lesikahle sekutsi hulumende, imimmango kanye ne ma-NGO bangasebentisana njani kulwa nesifo sesifuba (i-TB)  ngekwesekela  tigu lane ngalokufanele.
INingizimu Afrika itsetse sincumo sekuba ngumholi kulemphi yemhlaba wonkhe yekulwa ne-TB, futsi I-ejensi yaseMelika Yekutfutfukisa Emave eMhlaba (iUSAID) nayo ingenele kute isite.
Lomklamo weminyaka lesihlanu, locale ngemnyaka we-2016, wentiwa ngekubambisana neLitiko Lavelonkhe Letemphilo etifundzeni taseNingizimu Afrika leti siphohlongo.
Kunye kwaletincenye letimcoka kakhulu talomklamo kusekela ema-NGO lasekela ummango. Lomklamo unika ema-NGO lange-21 lasekele tigulane letingetulu kwale-3500 imali, linyenti lato lisemaphandleni.
Mosamoria eFreyistataIMosamaria yaseMangaung, ingulenye yema-NGO latfole imali kulumklamo. Lenhlan gano inelicembu letisebenti temmango tetemphilo, umphatsi wemklamo kanye nesisebenti lesitsatsa imininingwane, bonk he basebenta kucinisekisa kutsi tigulane titfola kwelashwa kute tiphile ngesikhatsi lesitinyanga letisitfupha.
“Sicashe banakekeli la bange-74 kulomklamo. Eku caleni besisebenta ngetigulane letinge-200, tabese tiba nge400, kantsi kulenkontileka yetfu yanyalo sinetigulane letinge-500 lesisebenta ngato onkhe emalanga. Letigulane titfunyelwa kitsi uma kutfolaka la kutsi tine-TB emitfolamphilo lehlukahlune leyimfica yeLidolobhakati iMangaung,” kusho umchumanisi weMosa -maria Trudie Harrison.
IMosamari a yenta umkha nkhaso wekuhlola njalo nge nyanga ngekungena likhaya nelikhaya kute itfole tigulane te-TB letisha bese ticala kwelashwa leso sikhatsi.
Harrison utsi umsebenti weMosamaria unciphise kukhishwa inyumbatana lo kumayelana ne-TB, yakha budlelwane lobucinile nemmango futsi lobuholele kutsi kube nemanani lancono ekulashwa ngalokunemphumelelo.
“Sibonelo, ngemnyaka we2015, tigulane tetfu letinge-514 talashwa taphila,” kusho Harrison.
Harrison usicocela indzaba yalesinye sigulane seMosama ria.  Sesekelwa onkhe malanga ngumnakekeli weMosamaria, lowacinisekisa kutsi sinatsa emaphilisi aso onkhe malanga futsi wasisita ngemphuphu nangetimphahla letisha.
“Sacedza kwelashwa futsi saphila. Sabuyela emuva emsebentini waso ngoba umcashi bekasibekele umsebenti waso,” kusho Harrison.
Tati timphawu te-TB  Uma una letinye taletimphawu letilandzelako, kufuneka leso sikhatsi uvakashele umtfolamphilo lodvutane nawe noma sibhedlela kute uhlolwe i-TB: • Kukhwehlela sikh atsi lesi maviki lamatsatfu noma langetulu• K ukhwehlela kuphume  ingati• Kuba netinhlungu esi fubeni, noma kuva bu hlungu uma uphefumula noma uma ukhwehlela • Kuncipha kwemtimba lokungakahloswa• Kukhatsala• Kuba nemfiva/umkhuhlane . 

TEMPHILOKutfola lwatiso lolubanti mayelana neMklamo we-USAID TB waseNingizimu Afrika, shayela ku: 012 484 9300.