Ukusekela Iingulani Kuqakathekile Nakukhandelwa i-TB

Dale Hes

Iphrojekthi yobuLwele besiFuba i-US  AID  enzin ze ngeSewula Afrika isi bonelo esifaneleko sokobana urhulumende, imiphakathi neenHlangano ezingeNzi iNzuzo (amaNGO) banga sebenzisana bunjani ukukhan dela isiFo sesiFuba (i-TB) ngokusekela iingulani ngefanelo.
ISewula Afrika ithethe ubu jamo bokudosa phambili epini yephasiloke yokulwisana ne-TB, ne-Ejensi yeTuthuko yeenTjhaba ye-United States  (i-USAID) ingenelele nayo ukufaka isandla.
Iphrojekthi-le yeminyaka emihlanu, eyatho ma ngomnyaka wee-2016, iphunyeleliswa ngetjhebiswano lomNyango wezamaPhilo weliZweloke eemfundeni ezibunane ze Sewula Afrika.
Enye yeengcenye eziqa kathekileko zephrojekthi le kusekela ama-NGO anzinze emiphakathini. IPhrojekthi le isekela ngeemali ama-NGO ama-21 asekele iingulani ezi ngaphezu kwee-3500, inengi lazo liseendaweni zemakhaya.  I-Mosam aria eseFreyistataI-Mosamaria  ese-Mangaung, ingenye yama-NGO efumene isekelo leemali kilephrojekthi. Ihlangano le inesiqhema esiyingcenye yomphakathi sabasebenzi bezamaphilo, umphathi wephrojekthi nombuthelelimininingwana abasebenza ngamandla koba na iingulani zingeqisi ekufu maneni imitjhoga bakghone ukwelatjhwa esikhathini esi -ziinyanga ezisithandathu.
 “Siqatjhe abatlhogomeli abama-74 kilephrojekthi.
Ekuthomeni besineengulani ezima-200, isibalo saya kezi ma-400, esivumelwaneni sokusebenzisana sethu sagadesi sitlolise iingulani ezima-500 esisebenza ngazo qobe lilanga. Iingulani zithunyelwa kithi ngemva komphumela wokuphengulwa othi zine-TB emitholapilo elithoba eyakhele uMasipala weDorobha le-Mangaung, -,” kutjho umthintanisi we-Mosamaria u-Trudie Har rison. I-Mosamaria inejima loku hlola abantu  ngokukhambela imizi nemizi ngomnqopho wokufumana iingulani eziqe da ukungenwa yi-TB babafake ehlelweni lokwelatjhwa msinyana.
U-Harrison uthi umsebenzi we-Mosamaria wehlise iinhloni nokukhethululwa ebekulethwa yi-TB, kwakheka netjhebiswano eliqinileko emphakathini be godu kwakhula namazinga aphezulu wokwelapha ubulwelobu ngepumelelo.
“Isibonelo, ngomnyaka wee-2018, kwaphola iingulani ezima-514,” kutjho u-Harrison.
Ubuye usicocela indaba ngesinye seengulani ze-Mosa maria. Begade sitjhejwa qobe lilanga mtlhogomeli we-Mosa maria, ogade aqinisekisa ko bana isigulani sisela amapilisi qobe lilanga begodu sasizwa ngokondliwa okufana nokuphi wa ipuphu nezembatho ezitjha.
“Isigulanesi sasela imitjhoga ngefanela besaphola. Emva kwalokho umuntu okukhu lunywangaye lo wabuyela emsebenzini ngombana umqa-tjhakhe bekangakasivali isikha la sakhe somsebenzi,” kwatjho u-Harrison.
Yazi Amatshwayo we-TB  Nawunamatshwayo alandelako, kufuze uvakatjhele umtholapilo oseduze nawe nofana isibhedlela ukuyoku hlolelwa i-TB:
• Ukukhohlela okuthatha iimveke ezintathu ukuya phe zulu• Ukukhohlela kuphume iingazi• Ukuzwa ubuhlungu esi fube ni, nofana ukuzwa ubuhlungu nawuphefumulako nofana nawukhohlelako• Ukwehla komzimba okungakahloswa• Ukudinwa• Umgomani oqhaqhambisa amathambo . 
Ukufumana ilwazi elinabileko mayelana ne-Phrojekthi i-USAID TB enzinze ngeSewula Afrika, badosele ku: 012 484 9300.


