Beakanya ditšhelete tša gago ka bohlale  

Ngaka Rufaro Mucheka

Ngwaga wo mofsa ke sebaka sa go thoma ka lefsa, go bea dinepo tše bohlokwa, go hlaola mekgwa ye mebotse gomme o fetole mokgwa wa gago wa nako ya go feta wa go šomiša tšhelete go kgonthiša bokamoso bja go swarelela.
Maemo a ekonomi a 2020 a bonala a tlo ba boima le go feta a 2019, ka gona go bohlokwa gore o be le tebelelo ye e nepiša-go ka fao o šomišago ka gona tšhelete ya gago.Go fihlelela boikemo bja ditšhelete ke nepo ya go kgahliša, eupša ga se batho ba bantši bao ba tsebago moo ba swanetšego go thoma gona.Go ba le mekgwa ya ditšhelete ye mebotse ye mmalwa go tla go thuša go ipeakanya gabotse gore o be le ngwaga wo mofsa wa katlego. Go kgonthiša gore o fihlelela dinepo tša ditšhelete, o ka phethagatša dinepo tša SMART tša bokamoso bjo bo bolokegi-lego bja ditšhelete. Se se ra go beakanya dinepo tšeo di:
• Itšego • Elegago • Fihlelelwago • Lego maleba• Elago ka nako.
Go tlaleletša, go bohlokwa gore o beakanye ka tlhoko.Dikeletšo ke tše go go thuša:Bea dinepo tša ditšhelete  Lebelela taolo ya gago ya ditšhele ya 2019 gomme o beye dinepo tše difsa tša 2020.
Lefa dikoloto tša gago ka moka – Bea tšhelete ye nngwe le ye nngwe  ya tlaleletšo le diponase le koketšo ya mogolo gore o fediše dikoloto, ka ge go lefa dikoloto ka pela go tla go bolokela tšhelete ye ntšhi ya tswalo.Fetola tekanyetšo ge e hlokega  – Ge o latišiša mekgwa ya gago ya go šomiša tšhelete, dira diphetogo tšeo di hlokegago go tekanyetšo ya gago, oketša dipolokelo tša gago gomme o fokotše go šomiša tšhelete ya gago. Ge o amogela koketšo ya mogolo, iša ye nngwe go dipolokelo tša gago go na le go oketša tšhelete ye e lefago ka fao o phelago ka gona.
Sekaseka dipholisi tša gago tša  inšorense – Lekola inšorense ya bophelo bja gago, ya maphelo, ya bogolofadi goba ya nakwa-na go kgonthiša gore ditefo le ditefello tša gona di sepelelana le dinyakwa tša gago.Bolela ka tokologo le molekane wa gago ka ditšhelete – go na le mokgwa wa gore balekane ba khutišetšane ditaba tša ditšhelete.Ebang le dikopano tša  kgwedi le kgwedi go bolela ka ditekanyetšo, dinepo tša gago tša ditšhelete le seo bobedi le se nyakago ka moso. Tšea nako go aga pono yeo e abelanago ya seo le nyakago bokamoso bja lena mmogo bo eba ka gona.
Fokotša tekanyetšo ya gago ya boithabišo – Hwetša mešongwana ya go se lefelwe, go swana le diphaka, makgobapuku le dilo tšeo o ka di dirago mo setšhabeng sa geno. Go na le ditsela tše dintši tša go ithabiša ntle le go šomiša tšhelete.Dikeletšo tša go dira gore o swarelele peakanyo ya gago Go swarelela peakanyo ya gago ya ditšhelete ga go dule go le bonolo, eupša go nepile gore:
• Nako le nako lekola di-akhaonthe tša gago tša panka – lekola tšhomišo ya gago ya tšhelete.• Itokišetše dititelego.• Efoga dikoloto tšeo o se a di beakanyetšago.• Reka ka bohlale. Ipotšiše. Naa se ke tloga ke se hloka? Naa se ke karolo ya peakanyo ya ka ya ditšhelete?• Kopana le moeletši wa ditšhelete ge o sa tsebe gore o thoma kae.
Ngaka Rufaro Mucheka (PhD) ke Moakanyi wa Ditšhelete yo a Dumeletšwego le Hlogo ya Peakanyo ya Maano ya Rest of Africa mo go Nedbank Financial Planning.
