Dintlha ka botlalo ka  ga ADHD le ADD

Silusapho Nyanda

THUŠO E gona go bana bao ba nago le mathata a go hloka šedi mo go tseneletšego le go ba le mafolofolo a go fetelela.
Ge ngwana yoo a nago Bothata bja go Hloka Šedi mo go Tseneletšego le go ba le Mafolofolo a go Fetelela (ADHD) goba Bothata bja go Hloka Šedi mo go Tseneletše-go (ADD)  a ka se alafiwe, gona maemo a a ka ba le dia-be tša go se loke tša lebaka le letelele go maphelo a  gagwe. Se ke go ya ka Ngaka Khatija Jhazbhay yo e lego hlogo ya Lekala la Bana le ba Mahla gading bao ba nago le matha ta a menagano bookelong bja Townhill go la Pietermaritzburg, KwaZulu-Natal. O hlalošitše gore ge ba le batho ba bagolo, bana ba ba ka ba kotsing ye e oketšegilego ya go angwa ke mathata a mangwe a monagano bjalo ka go tlalelwa le kgatelelo ya monagano, gomme gape ba ka diriša diokobatši gampe.ADHD le ADD di ama tšwelopele ya bana ya dithuto gomme maitshwaro a bona a ka tena ba bangwe. Bana bao ba ka no se ratwe, ba tsena mathateng gomme ba wela dikotsing gabonolo. “Maemo a ngwana yo mo ngwe le yo mongwe a swana a nnoši ebile a a itlela, ka fao go bohlokwa go dira tekolo ya tša kalafo yeo e tseneletšego gore o kgone go lemoga mabaka a mangwe ao a ka bego a ama go gola ga bona, gape le bokgoni bjo bo ka agwago go ba thuša gore ba fihlelele bokgoni bjoo bo tletšego,” gwa realo Ngaka Jhazbhay. O hlalošitše gore ADHD le ADD ke mathata a kgolo ya monagano ao a tlišago mathata a maitshwaro a bjalo ka go hloka šedi.Se se bonala ka mokgwa wa:
• go dira diphošo ka lebaka la go hloka šedi• go se fetše mešongwana• go lahlegelwa ke dilo• go gakantšhwa le go lebala gabonolo Mehlala ya go ba le mafolo folo a go fetelela goba go se kgone go gopodišiša pele ga go dira dilo e akaretša:
• go se dule felo gotee• go bethabethantšha diatla goba maoto• go nyokanyoka setulong• go fa dikarabo ntle le go di gopodišiša pele le go emelela ge a swanetše a dule fase.
“Dika tše di bonagala ma felong a mabedi goba go feta – ka gae, sekolong, ge a na le bagwera goba ba meloko goba ge ba dira mešongwana ye mengwe – gomme tšeo di šitiša ditiro tša setšhabeng, tša mošomong goba tša sekolong.Dika tše di mpefetšego tšeo  di bonalago pele ga mengwaga ye 12 gomme di swanetše di bonale bonyane dikgwedi tše tshela. Barutiši ba kgona go lemoga mathata a maitshwaro gomme ba ka romela ngwana go yo dirwa tekolo ya tša kalafo. Go na le dikgetho tša mehutahuta tšeo di ka hlokomelwago.  vGo hwetša tshedimošo ka ga ADHD le ADD, letšetša Mogala wa Tshedimošo ka ga Maphelo a Menagano go 0800 567 567, Mogala wa thušo wa ADHD go 0800 55 44 33 goba ba Mokgatlo wa Kgatelelo ya Menagano le go Tlalelwa wa Afrika Borwa (SADAG) go 0800 456 789. O ka etela gape le ngaka ya gago goba lefelo la geno la tša maphelo.
 